1 Update verduurzaming gemeentelijk vastgoed 2024

Informatienota

Onderwerp Update verduurzaming gemeentelijk vastgoed 2024 Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2024/1263179 Raadt, E. de 5.3 Overige beheerstaken VG Hoorn, J.J. van den +31643035294 jvandenhoorn@haarlem.nl Het college informeert de commissie over de stand van zaken van de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed. Het betreft hier de financiële status en de status over de CO₂ reductie van het vastgoed. Gemeente Haarlem heeft als doelstelling dat het gemeentelijk vastgoed zorgt voor een CO2-reductie van 49% in het jaar 2030, uitgaande van het referentiejaar 2018. Met sloop en nieuwbouw is dit 55% en sluit het daarbij aan op de Haarlemse routekaart duurzaamheid. In 2024 is een CO2-reductie van 2.052 ton gerealiseerd. De CO2-reductie van het gemeentelijk vastgoed zit nu op 23% ten opzichte van referentiejaar 2018.

Behandelvoorstel voor commissie

Relevante eerdere besluiten

Dit is de laatste informatienota verduurzaming vastgoed. Vanaf 2025 is de update over de CO2 doelstellingen toegevoegd aan de P&C cyclus in de duurzaamheidsbegroting. Het college stuurt de Informatienota ter kennisname naar de commissie ontwikkeling. Het college komt daarmee tegemoet aan de belofte jaarlijks een update te geven over de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed. Verduurzaming gemeentelijk vastgoed (2020/932513) in commissie Ontwikkeling 29 oktober 2020. Verduurzaming gemeentelijk vastgoed (2020/1159511) in raadsvergadering 18 februari 2021. Amendement verduurzaming gemeentelijke vastgoed, aangenomen in raadsvergadering 18 februari 2021. Verduurzaming gemeentelijk vastgoed (2021/570677) in raadsvergadering 23 december 2021. Update verduurzaming gemeentelijk vastgoed (2022/1512753) in de commissie Ontwikkeling 1 november 2022.

Kenmerk: 2024/1263179

1/7

Update Haarlemse Routekaart Duurzaamheid – Route voor C02-reductie(2022/1782261) in raadsvergadering 30 maart 2023. Versnellingsprogramma verduurzaming gemeentelijk vastgoed (2023/540627) in de commissie Ontwikkeling 5 oktober 2023. Besluit college d.d. 4 maart 2025

1. Het college stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

de burgemeester,

1. Inleiding Deze informatienota geeft informatie over de stand van zaken van de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed. In het coalitieakkoord Actie! wordt gestreefd naar een CO₂ reductie van 60% in 2030 voor de gemeente breed. De gemeente Haarlem heeft als doelstelling om met haar vastgoed een CO₂ reductie van 49% te reduceren ten opzichte van het referentiejaar 2018. De doelstelling wordt mede gehaald door ±165 vastgoedobjecten binnen de strategische portefeuille te verduurzamen. De totale kosten voor de verduurzaming zijn eerder geraamd op € 60 miljoen. Het is de verwachting dat dit niet voldoende is om de doelstelling te halen. Verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed is ingedeeld in tranches. In Tranche 1 wordt voor in totaal € 13,2 miljoen kosteneffectief verduurzaamd. De dekking van de bijbehorende lasten wordt bekostigd vanuit de algemene middelen. Dit zijn verduurzamingsmaatregelen die een maximale CO₂ reductie per geïnvesteerde euro realiseren. Denk hierbij aan losse maatregelen zoals: Ledverlichting, HR++ beglazing, gevel-, vloer-, dakisolatie en het plaatsen van zonnepanelen. Voor deze tranche zijn 79 objecten geselecteerd. In Tranche 2 worden 14 objecten met een maximaal verduurzamen scenario gerealiseerd. Voor deze tranche is € 14 miljoen begroot in het Investeringsprogramma.

De bijbehorende lasten worden gedekt vanuit het Revolverend Fonds Energiebesparing (RFE). Tranche 3 wordt de aankomende jaren ingevuld. Voor deze tranche is voor 2028 € 7,0 miljoen beschikbaar gesteld en uitgangspunt is dat daar jaarlijks bij de Kadernota €7,0 miljoen aan wordt toegevoegd. In deze tranche worden objecten maximaal verduurzaamd waarbij er rekening gehouden worden dat deze objecten aardgasvrij zijn in 2040. In deze tranche wordt er in jaarschijven gewerkt waarbij verduurzaming zoveel mogelijk wordt aangesloten op natuurlijke momenten. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het plaatsen van een all-electric oplossing wanneer de gasketel vervangen moet worden.

Kenmerk: 2024/1263179

2/7

CO₂ prestatie Bij CO₂ prestaties wordt er uitgegaan van de gebouwgebonden prestaties. Dit zijn de prestaties die vanuit de methodiek worden toegeschreven aan een object. De methodiek werkt door gebouwelementen en gebruiksprofielen te gebruiken door zo een CO₂ prestatie te kunnen berekenen. Dit is een theoretisch model. De werkelijke energiegebruiken en daarmee ook de werkelijke CO₂ prestaties kunnen hiervan afwijken. In deze Informatienota wordt over de gebouwgebonden energie en - CO₂ prestaties gerapporteerd. Verduurzaming in de P&C cyclus Vanaf 2025 gaat de rapportage over de CO₂ prestaties mee in de P&C cyclus. Dit houdt in dat de financiële resultaten worden verantwoord in het jaarverslag. De CO₂ prestaties worden gerapporteerd in de duurzaamheidsbegroting. Financiële dekking en dotaties aan het RFE worden in de Kadernota, Programmabegroting en Jaarverslag verantwoord. Vanaf 2025 wordt in de P&C cyclus gerapporteerd over de verduurzaming en de daaruit gerealiseerde CO2 prestaties. 2. Kernboodschap Via deze informatienota informeert het college de commissie over de stand van zaken van de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed. Het betreft hier de financiële status en de status over de CO₂ reductie van het vastgoed. Gemeente Haarlem heeft als doelstelling dat het gemeentelijk vastgoed zorgt voor een CO2-reductie van 49% in het jaar 2030.

Uitgaande van het referentiejaar 2018. Met sloop en nieuwbouw is dit 55% en sluit het daarbij aan op de Haarlemse routekaart duurzaamheid. In 2024 is een CO2-reductie van 2.052 ton gerealiseerd. De CO2-reductie van het gemeentelijk vastgoed zit nu op 23% ten opzichte van referentiejaar 2018. Dit is de laatste informatienota verduurzaming Vastgoed. Vanaf 2025 is de update over de CO2 doelstellingen toegevoegd aan de P&C cyclus in de duurzaamheidsbegroting.

Kenmerk: 2024/1263179

3/7

3. Stand van zaken verduurzaming gemeentelijk vastgoed Historie verduurzaming gemeentelijk vastgoed Op 23 december 2021 is door de raad het voorstel aangenomen om 79 objecten te verduurzamen. Voor deze aanpak is een benodigd IP-budget van € 9 miljoen begroot. In de Kadernota 2025 is dit budget verhoogd naar € 13,2 miljoen. Voor speeltuinen (motie 33) is het aanvankelijke budget van € 290.000 verhoogd naar € 1,4 miljoen in de Kadernota 2025. Deze verhoging is onder andere doorgevoerd om prijsstijgingen te dekken. Ook worden de daken van de speeltuinverenigingen volledig benut met zonnepanelen. Er wordt onderzocht of er twee daken benut kunnen worden voor het realiseren van een groen dak. Voor de verduurzaming NME is het budget in de Kadernota 2025 verhoogd van € 2,5 miljoen naar € 4,1 miljoen in verband met toenemende kosten voor de Kleverlaan 11 (Haarlemmer Kweektuin). CO₂ -prestatie is gewijzigd per 1 januari 2021 Per 1 januari 2021 is de methodiek waarmee energielabels worden opgesteld gewijzigd. Dit houdt in dat de CO₂ uitstoot van een object anders wordt bepaald. Waar het bijvoorbeeld in het verleden mogelijk was om met zonnepanelen het gros van de uitstoot te compenseren kan dat in de nieuwe NTA-8800 niet meer. Dit heeft consequenties voor de geprognotiseerde CO₂ besparing die in voorgaande stukken is gecommuniceerd.

Voor de objecten die worden verduurzaamd is de CO₂ uitstoot als volgt: Berekende CO₂ uitstoot voor verduurzaming (oud) NEN-7120

7.938 Ton CO₂

Berekende CO₂ uitstoot voor verduurzaming (nieuw) NTA-880

18.092 Ton CO₂

Het verschil tussen de oude en nieuwe methode is groot Dit komt omdat de nieuwe methode veel zwaarder kijkt naar de energieprestaties van gebouwen per vierkante meter/per jaar(kWh/m²). Een emissiefactor bepaald dat de CO₂ prestaties per gebouw flink stijgen. Dit is nodig om vanuit landelijk beleid beter te kunnen sturen op CO₂ prestaties. In de oude methodiek werd een dimensieloos getal gebruikt voor de energieprestatie. Dit was de zogeheten EnergiePrestatieCoëfcient (EPC). In het EPC is het onderdeel CO₂ minder van belang. Voor de doelstelling houdt dit in dat de percentuele doelstelling gelijk blijft, namelijk 49% t.o.v. 2018. In absolute getallen gaat de verduurzaming voor meer ton CO2 besparing zorgen.

Kenmerk: 2024/1263179

4/7

Statistieken: Vanuit de verduurzamingsopgave is er tot op heden de volgende berekende besparingen behaald. De onderstaande besparingen zijn bijgewerkt tot en met Q4 2024. Besparing tot op heden Aardgas Elektriciteit Opwek elektriciteit met zonnepanelen

Eenheid 39.921 m³/jaar 1.314.397 kWh/jaar 106.703 kWh/jaar

In het collegebesluit Verduurzaming gemeentelijk vastgoed (2020/932513). Is de doelstelling van 49% CO₂ besparing vastgesteld. Uitgaande van een huidige CO₂ emissie van 18.092 Ton/jaar CO₂ is de doelstelling dat in 2030 8.865 Ton/jaar CO₂ bespaard moet zijn. Er is een CO₂ besparing van 2.052 ton/jaar CO₂ gerealiseerd In 2023 is gestart met de uitvoering van de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed. In de periode 2023 tot heden is er een besparing van 2.052 Ton/jaar CO₂ gerealiseerd. Daarmee is 23% van de doelstelling behaald. Of de doelstelling voor 2030 gehaald wordt gepresenteerd in het aankomende raadsvoorstel. De inhoud van dit voorstel wordt benoemd in hoofdstuk 5. Er zijn 11 objecten in voorbereiding voor maximale verduurzaming De verduurzaming van deze objecten worden deels in eigen beheer verduurzaamd. Zodra overeenstemming met de huurder/gebruiker over de huurverhoging is bereikt worden deze objecten aardgasvrij gemaakt. Het gaat om de volgende objecten: • • • • • • • • • • •

’t Hoenstraat 3 (Sportcomplex Kleverlaan) Badhuisstraat 13 (gymzaal) Geuzevesperstraat 5 (Basisschool Sint Bavo) Groot Heiligland 47 (Verwey- en ABC museum) Kleverlaan 9A (beheerderswoning Kweektuin) Leidseplein 36 – 36RD (buurtcentrum De Til) Linschotenstraat 23 (ateliers) Schoterstraat 4 (Internationale Schakelklas Haarlem – ISK) Vergierdeweg 275-277 (kantoor en kantine begraafplaats Akendam) Vergierdeweg 50-52 (Schoterrechtshuis) Waarderweg 78 (het Hoofdkantoor)

Kenmerk: 2024/1263179

5/7

4. Risico’s De afstemming met de huurders neemt meer tijd in beslag dan verwacht De doorlooptijd van besluitvorming met de huurder/gebruiker over de huurverhoging neemt toe bij objecten die de strategie maximaal verduurzamen hebben. Dit heeft te maken met de toenemende kosten van deze projecten. Deze kosten moeten volgens de wet Markt en Overheid via de kostprijsdekkende huur (hierna: KPDH) methodiek worden toegerekend aan de huurder. De praktijk laat zien dat in veel gevallen dat de verhoogde huur hoger ligt dan de energiebesparing die de verduurzaming met zich meebrengt. Mede daarom zal voorafgaand aan de uitvoering van verduurzaming met de huurders een overeenstemming worden overeengekomen voordat kan worden overgaan tot uitvoering. Bij huurders waar de gemeente een subsidierelatie mee heeft kan het verschil tussen huur en energiebesparing worden gedicht met een subsidieverhoging. De kosten zijn significant toegenomen Objecten die maximaal worden verduurzaamd kennen een kostenstijging. Dit komt doordat bij de eerste ramingen gebruik gemaakt is van kostenkengetallen uit 2018 zonder indexatie toe te rekenen. De kosten zijn inmiddels met 25% gestegen. Ook zien we dat maatregelen die in 2018 omschreven zijn niet altijd kunnen worden toegepast. Er moet bijvoorbeeld een andere techniek voor verwarming/koeling wordt gekozen.

Aanvankelijk is voor de verduurzaming van gemeentelijk vastgoed € 60 miljoen geraamd. De verwachting is dat dit niet voldoende gaat zijn om de volledige portefeuille te verduurzamen. Wettelijke bepalingen staan de verduurzaming in de weg bij commerciële huurders Volgens de wet Markt en Overheid dient de KPDH bij verduurzamingsinvesteringen verrekend te worden met de huurder. Wanneer er sprake is van een huurder met een subsidierelatie kan het verschil in de KPDH worden gedicht met de huursubsidie. Commerciële partijen die van de gemeente ruimtes of objecten huren hebben deze mogelijkheid niet. Zij zullen maximaal de markthuur kunnen betalen. Als de KPDH boven de markthuur komt dwingt de wet Markt en Overheid om ten alle tijden de KPDH te rekenen. Hierdoor kan het mogelijk zijn dat er voor de huurder geen positieve businesscase meer is en kan het object niet worden verduurzaamd. Er wordt bij deze objecten gezocht naar een oplossing. Momenteel speelt dit bij twee objecten: Geusevesperstraat 5 en Leidseplein 36-36RD. Woningen Volgens de Nationale Prestatieafspraken (30 juni 2022) mogen er per 31 december 2028 geen woningen verhuurd worden met een E, F of G energielabel. Gemeente Haarlem heeft 39 woningen in portefeuille die worden verhuurd. Van de 39 woningen hebben er 33 een E, F of G label.

Conform het collegebesluit Verkoop verhuurde woningen (niet-strategisch vastgoed) (2020/769642) worden de woningen verkocht of uitgepond. Dit is een traject wat meerjarig loopt. Wat inhoudt dat de gemeente in 2028 woningen in bezit heeft met een E, F of G label.

Kenmerk: 2024/1263179

6/7

De Nationale Prestatieafspraken die gelden voor woningcorporaties gelden ook voor de gemeente. Deze regelgeving geldt ook voor woningen die de gemeente sociaal verhuurd. Bij woningen die in 2028 (naar verwachting) in beheer zijn van de gemeente Haarlem wordt in 2026 een verduurzamingsplan opgesteld. De uitvoering van de verduurzaming zal plaatsvinden in 2027/2028. 5.

Vervolg

Tranche 3 Vanaf 2028 wordt gestart met de verduurzaming van Tranche 3. Hierbij wordt ingezet op het aardgasvrij maken van de vastgoedportefeuille. Vanaf 2026 wordt het uitvoeringsplan tranche 3 uitgewerkt. Hierbij wordt de verduurzaming meer aangesloten op het Duurzame MeerJaren OnderhoudsPlan (DMJOP) van de objecten die de natuurlijke momenten beter benut i.c.m. de verduurzaming het zogenaamde werk-met-werk maken. Dit heeft tot gevolg dat de verduurzaming en daarmee de energietransitie naar aardgasvrij per jaarschijf wordt bepaald. Raadsvoorstel Uiterlijk in het tweede kwartaal van 2025 wordt een raadvoorstel ingediend. Waarin de raad bij twee onderdelen om bestuurlijke instemming wordt gevraagd: 1. Uitbreiding van het afwegingskader voor verduurzaming. a. Betaalbaarheid (huur/investering verhouding) en investeringsplafond per object. b. Huurder/gebruiker, doelgroep, bezettingsgraad en contractmogelijkheden. c. Exploitatiehorizon vastgoed. Met uitbreiding van de bovenstaande kaders kan een projectenvijver worden geformuleerd. Vervolgens worden natuurlijke momenten gekozen om te verduurzamen. Er wordt een koppeling gemaakt met het warmteprogramma en de DMJOP. 2. Hoger investeringsniveau voor maximaal verduurzaamde projecten Voor deze projecten vallen de geraamde investeringen hoger uit.

Dit heeft consequenties voor het verloop van het IP en mogelijk de CO2- en aardgasvrijdoelstelling. In het raadsvoorstel wordt ook een nieuwe doorkijk gegeven over het behalen van de CO2doelstelling.

Kenmerk: 2024/1263179

7/7