1 Uitvoeringsprogramma Regio Deal MRA West Beter in Balans

Collegebesluit

Onderwerp Uitvoeringsprogramma Regio Deal MRA West Beter in Balans Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2024/2175327 Berkhout, R.A.H. 4.3 Aantrekkelijke leefomgeving OMB/BBOR Martijn Dekker, Marie-Thérèse Tetteroo-Mathijsen 06-46215197 mdekker@haarlem.nl In het kader van de gehonoreerde Regio Deal MRA West Beter in Balans stelt het college een uitvoeringsprogramma 2025-2028 van Haarlem en partners vast voor de ‘case for change Haarlem’. De projecten en activiteiten die hieronder vallen bevorderen de doelstellingen van de Regio Deal: - inrichten van een groene, gezonde leefomgeving, - stimuleren van een actieve en gezonde leefstijl, en - versterken van sociale cohesie en bewustwording ten aanzien van gezondheid, groen en natuur. De ‘case for change Haarlem’ richt zich op het versterken van de brede welvaart in Haarlemse wijken aan de oostkant van de stad. De projecten en activiteiten zijn verspreid over de wijken Parkwijk, Boerhaavewijk en Meerwijk, de Poelpolder aan de oostkant van deze wijken en het recreatiegebied Veerplas. De projecten en activiteiten zorgen voor betere en groenere verbindingen tussen de wijken en de buitengebieden en stimuleren het gebruik ervan door fysieke ingrepen te versterken met een sociaal programma. Het Rijk heeft met het sluiten van de Regio Deal € 20 miljoen beschikbaar gesteld aan MRA West Beter in Balans.

Van dit totaalbedrag is € 5 miljoen toebedeeld aan de ‘case for change Haarlem’ om projecten en activiteiten uit te voeren samen met lokale partners (Recreatieschap Spaarnwoude, PWN/Nationaal Park ZuidKennemerland, Hoogheemraadschap van Rijnland en de Groene Stelling). Conform de verplichtingen van de Regio Deal brengt de gemeente zelf € 3,5 miljoen als cofinanciering in (vanuit bestaande budgetten voor lopende projecten, contracten, activiteiten en bijdrage in uren) en brengen de lokale partners € 1,5 miljoen als cofinanciering in. Met het vaststellen van het uitvoeringsprogramma van de ‘case for change Haarlem’ worden projecten en activiteiten concreet gemaakt en kan gestart worden met de voorbereiding en uitvoering van de activiteiten.

Kenmerk: 2024/2175327

1/6

De voorbereiding, ontwerp en uitvoering van fysieke projecten volgen de reguliere besluitvormingsprocessen, waarin ook samenwerking met inwoners en andere betrokkenen is opgenomen. Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt dit besluit ter kennisname naar de commissie Bestuur.

Relevante eerdere besluiten

Aangaan convenant Regio Deal MRA West Beter in balans (2024/1023142) in commissies Bestuur, Beheer, Ontwikkeling en Samenleving van 17 oktober 2024.

Besluit college d.d. 25 februari 2025

Het college van burgemeester en wethouders Besluit: 1. Het uitvoeringsprogramma van de ‘case for change Haarlem’, horend bij de Regio Deal MRA West Beter in Balans, vast te stellen. de secretaris,

de burgemeester,

1. Inleiding Het Rijk, de gemeenten Haarlem, Zandvoort, Haarlemmermeer, Beverwijk, Velsen en het Hoogheemraadschap van Rijnland, Recreatieschap Spaarnwoude, Nationaal Park ZuidKennemerland, PWN, De Groene Stelling en de Provincie Noord-Holland hebben in het najaar van 2024 de Regio Deal MRA West Beter in Balans gesloten. De Regio Deal wordt door tal van maatschappelijk partners ondersteund. De doelstellingen van de Regio Deal zijn: ▪ inrichten van een groene, gezonde leefomgeving, ▪ stimuleren van een actieve en gezonde leefstijl, en ▪ versterken van sociale cohesie en bewustwording ten aanzien van gezondheid, groen en natuur. De partners in de Regio Deal werken samen in vijf cases for change. Een case for change bestaat uit een (aantal) kwetsbare wijk(en), stadsrand en buitengebied waar integrale gebiedsgerichte interventies worden ontwikkeld en uitgeprobeerd, passend bij de wensen van bewoners en de lokale situatie.

Kenmerk: 2024/2175327

2/6

Naast de vijf cases for change werken de partijen ook samen aan twee overkoepelende thema's: ‘Nieuwe vormen van duurzame gebiedsfinanciering’ en ‘Leren en ontwikkelen’. De ‘case for change Haarlem’ richt zich op meerdere wijken aan de oostkant van de stad. In deze wijken staat de brede welvaart het meest onder druk en deze wijken sluiten aan op het groene buitengebied. De druk op de recreatiegebieden in de hele regio is groot en verbetering van de recreatiemogelijkheden in het buitengebied van Haarlem Oost en Schalkwijk zorgt ook voor een betere spreiding van het gebruik van de recreatiegebieden in de gehele regio. Om de doelstellingen te bereiken zijn projecten en activiteiten opgehaald in de gemeentelijk organisatie, bij partners (eigenaar/beheerders buitengebieden) en indirect bij de bewoners van de betrokken wijken. De projecten en activiteiten vinden in principe plaats in de wijken Parkwijk, Boerhaavewijk en Meerwijk, de Poelpolder aan de oostkant van deze wijken en het recreatiegebied Veerplas, maar kunnen ook daarbuiten zijn als het ten goede komt aan de inwoners van de betrokken wijken. 2. Besluitpunten college Het uitvoeringsprogramma van de ‘case for change Haarlem’, horend bij de Regio Deal MRA West Beter in Balans, vast te stellen. 3.

Beoogd resultaat De projecten en activiteiten uit de ‘case for change Haarlem’ bevorderen een gezonde leefomgeving, versterken de sociale cohesie en bewustwording ten aanzien van gezondheid, groen en natuur in Haarlemse wijken aan de oostkant van de stad, waar de brede welvaart het meest onder druk staat. Dit zorgt tegelijkertijd ook voor een betere spreiding van het gebruik van de recreatiegebieden in de gehele regio. 4. Argumenten 1. Met een breed scala aan projecten en activiteiten wordt bijgedragen aan de doelen van de Regio Deal. Door de deelnemende partijen en de gemeente zijn, in samenwerking met lokale partners in de gemeente, zoals Buurts en het Spaarne Gasthuis, projecten en activiteiten geïnventariseerd die bijdragen aan de doelstellingen van de Regio Deal. Dat heeft een aantal projecten en activiteiten opgeleverd die, min of meer gelijkelijk verdeeld, zorgen voor een groenere openbare ruimte en voor het versterken van bewustwording en betrokkenheid van de bewoners bij groen, gezondheid en natuur. Een derde deel betreft zaken die voor 2028 nog niet direct leiden tot de doelen van de Regio Deal, maar die wel belangrijk zijn om daar in de toekomst aan bij te dragen. Er is daarvoor eerst (ontwerpend) onderzoek nodig.

De projecten en activiteiten zijn verspreid over de wijken aan de oostkant van de stad waarvoor in de ‘case for change Haarlem’ is gekozen: Parkwijk, Boerhaavewijk en Meerwijk, de Poelpolder aan de

Kenmerk: 2024/2175327

3/6

oostkant van deze wijken en het recreatiegebied Veerplas. De projecten en activiteiten zorgen voor betere en groenere verbindingen tussen de wijken en de buitengebieden en stimuleren het gebruik ervan. 2. De projecten en activiteiten ondersteunen bestaand beleid voor groene openbare ruimte en voor sociale cohesie. De doelen die de Regio Deal nastreeft zijn doelen die ook in het gemeentelijk beleid zijn verankerd, zoals een aantrekkelijke leefomgeving, het bevorderen van een gezonde leefstijl en sociale cohesie. De middelen die met de Regio Deal beschikbaar zijn gekomen, geven de kans om projecten en activiteiten die de gemeente al in beeld heeft te versterken en een aantal nieuwe ideeën uit te gaan voeren. De Regio Deal heeft samenhang met het uitvoeringsplan Sporten en bewegen in de openbare ruimte, het project Programma Spelen, en bijvoorbeeld de gesprekken over het verder openstellen van volkstuincomplex Ons Buiten. Partners als het Recreatieschap Spaarnwoude en het Nationaal Park Zuid-Kennemerland gaan ook projecten versterken en door de samenwerking in deze Regio Deal wordt bereikt dat inzet op elkaar aansluit. Bijvoorbeeld door te zorgen voor bewonersbetrokkenheid en door gelijk ook het gebruik van het groen te stimuleren. Thema 1.

Groen en buitengebied Binnen dit thema vallen projecten die de toegankelijkheid van en verbindingen vanuit de wijk naar het buitengebied beter en groener maken. Ook worden natuur en waterkwaliteit verbeterd. Concrete voorbeelden zijn het verbeteren van de toegankelijkheid en (water)kwaliteit van de Veerplas en het aanleggen van wandel- en fietsroutes door de Poelpolder. Thema 2. In de wijken, met, voor en door bewoners Samen met lokale partners als Buurts (en onderaannemers), wooncorporaties, scholen en (andere) maatschappelijke en zorgorganisaties wordt binnen dit thema gewerkt aan het vergroenen van de buurt en rondom buurthuizen, versterken van het meedoen, samendoen en ontmoeting door community building, dagbesteding en activiteiten, en het makkelijker en aantrekkelijker maken van een gezonde levensstijl door meer bewegen en gezond eten voor jong en oud. Concrete voorbeelden zijn begeleide sportactiviteiten en actieve betrokkenheid bij vergroening. Thema 3. Onderzoek en voorwaardenscheppend Ook na de vier jaar Regio Deal vraagt het verbeteren van de brede welvaart inzet van de gemeente. Daarom wordt nu al nagedacht over wat er in de toekomst nog meer mogelijk is voor een groene, gezonde en sociale leefomgeving.

Mooie voorbeelden uit het uitvoeringsprogramma zijn een ontwerpend onderzoek of het waterzuiveringsterrein in Schalkwijk kan worden ontwikkeld als sport-, zwem- of ontmoetingsplek of een combinatie hiervan. En er start een pilot zorgzame wijk; met zorg- en welzijnsorganisaties wordt

Kenmerk: 2024/2175327

4/6

nagedacht hoe ingrepen in de fysieke omgeving kunnen bijdragen aan het versterken van de sociale basis met vrijwillige inzet en inwoners initiatieven die het prettig samenleven en de samenredzaamheid vergroten. 5. Duurzaamheidsparagraaf De projecten en activiteiten leveren een bijdrage aan de brede welvaart. Kern van de Regio Deal is Gezond – Groen – Samen (sociale cohesie); dat zijn de centrale thema’s. Maatregelen en ingrepen die bijdragen aan de brede welvaart zijn in lijn met de (brede) duurzaamheidsdoelstellingen van Haarlem. 6. Financiën en communicatie Het Rijk heeft € 20 miljoen beschikbaar gesteld voor de Regio Deal MRA West Beter in Balans, waarvan € 5 miljoen is toebedeeld aan de ‘case for change Haarlem’ om samen met partners projecten en activiteiten uit te voeren. De partijen hebben onderling afgesproken dat circa € 3,5 miljoen beschikbaar is voor activiteiten waarvoor de gemeente aan de lat staat en circa € 1,5 miljoen voor activiteiten van het Recreatieschap, PWN/Nationaal Park, Hoogheemraadschap van Rijnland en de Groene Stelling. Vanuit bestaande budgetten (lopende projecten, contracten, activiteiten en uren) wordt door de gemeente € 3,5 miljoen als cofinanciering ingebracht en door de partners € 1,5 miljoen.

De cofinanciering betreft een totaalbedrag voor de hele ‘case for change Haarlem’, het is geen voorwaarde van het Rijk dat dit per project of activiteit dient te gebeuren. De Rijksbijdrage en de budgetneutrale inzet daarvan worden verwerkt via een begrotingswijziging. Een van de doelen van de Regio Deal is om te komen tot duurzame vormen van gebiedsfinanciering. In het totaal van de Regio Deal wordt dit onderzocht en resultaten daarvan zijn mogelijk ook inzetbaar voor specifieke projecten en activiteiten. 7. Participatie en inspraak Ideeën van bewoners van en organisaties binnen de betrokken wijken zijn tot nu toe opgehaald via de partners. In de uitvoering van de projecten en activiteiten worden inwoners betrokken in de nadere vormgeving zodat deze passen bij de behoefte van inwoners en de wijk maar ook om toekomstig gebruikt te stimuleren met een sociaal programma. Er is daarbij expliciet ruimte voor inwoners om nieuwe ideeën in te brengen om de toepasbaarheid en gebruik te vergroten. 8. Risico’s en kanttekeningen 1. Niet alles hoeft te lukken. Leren en ontwikkelen is nadrukkelijk ook een doelstelling van de Regio Deal. Dat betekent dat projecten en activiteiten niet per definitie moeten slagen.

Mislukken mag, zolang er maar geleerd kan worden hoe de aanpak en de samenwerking tussen betrokkenen in het fysieke en sociale domein kan worden verbeterd en doelen wel kunnen worden bereikt.

Kenmerk: 2024/2175327

5/6

2. Er is een terugbetalingsrisico De ‘case for change van Haarlem’ gaat er van uit dat de projecten en activiteiten in de komende drie à vier jaar worden uitgevoerd. Net als bij andere afspraken met het Rijk zullen middelen die niet tijdig, of voor het afgesproken doel, worden uitgegeven, moeten worden terugbetaald aan het Rijk. Zowel de gemeente als de regionale partners monitoren of de projecten en activiteiten tijdig worden uitgevoerd of er bijgestuurd moet worden. 9. Uitvoering De activiteiten en projecten worden in de lijn belegd. Er wordt gestart met een uitvoeringsplan waarin alle projecten en activiteiten staan opgenomen. Een coördinator monitort de uitvoering en verantwoording. Het is mogelijk dat bij de uitwerking blijkt dat uitvoering door capaciteitsproblemen niet of niet binnen de looptijd van de Regio Deal mogelijk is. Er zijn echter meer projecten en activiteiten geïnventariseerd dan in de ‘case for change van Haarlem’ financieel konden worden opgenomen. In dat geval kunnen alternatieve activiteiten en projecten worden uitgevoerd. 10. Bijlagen Uitvoeringsplan Regio Deal MRA West Beter in Balans.

Kenmerk: 2024/2175327

6/6