1 Uitkomsten benchmark huishoudelijk afval

Informatienota

Onderwerp Uitkomsten benchmark huishoudelijk afval Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2024/134403 Berkhout, R.A.H. 5.1 Milieu BBOR Velthoven, J. van 023-5113332 jvanvelthoven@haarlem.nl Jaarlijks wordt Haarlem in de benchmark huishoudelijke afval vergeleken met gemeenten in dezelfde hoogbouwklasse (A) met 50-100% hoogbouw. De uitkomst van de benchmark wordt met de raad gedeeld. Het algemene beeld is dat Haarlem het afgelopen jaar beter deed dan het gemiddelde van de benchmark. De meerjarige ontwikkeling tot en met 2022 van de milieuprestaties is positief. Het inzetten op bronscheiding werpt zijn vruchten af en de verwachting is dat de milieuprestaties verder toenemen als gevolg van de implementatie van het Uitvoeringsprogramma Continuering Afvalscheiding (CAS).

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten Besluit College d.d. 30 januari 2024

Een goede prestatie in de benchmark vereist jaarlijks een verbetering, omdat het benchmarkgemiddelde ook ieder jaar verbetert. Met het Uitvoeringsprogramma Continuering Afval Scheiding (CAS), blijft Haarlem de aandacht richten op de gewenste verbeteringen, waaronder de reductie van de hoeveelheid restafval, afvalpreventie en afvalscheiding. De benchmark geeft inzicht in het verbeterpotentieel door de vergelijking met de best presterende vergelijkbare gemeenten. Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Beheer. Uitkomsten Benchmark huisvuilinzameling NVRD 2021 (2022/1617926) 1. Het college stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

Kenmerk: 2024/134403

de burgemeester,

1/5

1. Inleiding De raad wordt jaarlijks geïnformeerd over de uitkomsten van de Benchmark Huishoudelijk Afval waaraan Haarlem deelneemt in klasse A (meer dan 50% hoogbouwaansluitingen). De benchmark geeft weer hoe Haarlem op 4 onderdelen (zie afbeelding 1) presteert ten opzichte van de andere klasse A gemeenten. Bij het onderdeel milieu is dit jaar een nieuwe indicator toegevoegd. Deze indicator vergelijkt de gemeten CO2-reductie als gevolg van het recyclen van grondstoffen. Aan de benchmark peiljaar 2022 hebben 116 deelnemers meegedaan die in totaal 183 gemeenten vertegenwoordigen. Daarmee beslaat de benchmark 53,5% van de Nederlandse gemeenten.

Afbeelding 1 Onderdelen Benchmark

2. Kernboodschap Haarlem volgt qua ontwikkeling, de trendlijnen die bij alle klasse A gemeenten gezien worden. De ontwikkeling van de Haarlemse milieuprestaties (2017-2022) is positief in vergelijking met de ontwikkeling van het benchmarkgemiddelde. De maatregelen die zijn ingezet met de laatste uitrolfase van SPA (Strategisch Plan Afvalscheiding) en het programma Duurzaam Doen als voorloper van het uitvoeringsprogramma CAS (Continuering Afvalscheiding) hebben bijgedragen aan de milieuprestaties van Haarlem. De onderstaande grafieken (afbeelding 2) geven dit weer.

Afbeelding 2 Ontwikkeling hoeveelheid afval, afscheidingspercentage en hoeveelheid restafval.

Haarlem heeft de positieve ontwikkeling van afvalscheiding in 2022 kunnen vasthouden en presteert met 200 kg/inwoner restafval iets lager dan het klasse A gemiddelde. Het scheidingspercentage is met 51% in Haarlem beter ten opzichte van het klasse A gemiddelde van 48%. Door een snellere stijging van het gemiddelde wordt het verschil wel kleiner.

Kenmerk: 2024/134403

2/5

Wat zit er nog in ons restafval? Hoewel de totale hoeveelheid huishoudelijk afval iets hoger ligt dan gemiddeld, laat Haarlem een positieve trend zien op het gebied van afvalscheiding en de hoeveelheid restafval. Deze trend is te zien in onderstaande tabel, maar dan ook uitgesplitst naar afvalstroom.

Afbeelding 3 Grondstoffen in het restafval

De hoeveelheid restafval is met 19 kg/inwoner gedaald van 219 kg/inwoner in 2020 naar 200 kg/inwoner in 2021. Met deze daling van scoort Haarlem iets onder het klasse A gemiddelde maar volgt wel de trendlijn. Wat opvalt in bovenstaande tabel is dat bij het klasse gemiddelde een flinke hoeveelheid biogranulaat of ‘organische natte fractie’ (ONF) is opgenomen, iets wat bij Haarlem niet apart wordt gescheiden. Dit betreft zwaar vervuild groen afval, wat niet kan worden gerecycled . Alhoewel het wel kan worden vergist, wordt het in dit geval verbrand. De milieuwinst is hierdoor zeer beperkt, terwijl het scheiden van deze afvalstroom wel extra kosten met zich meebrengt. Het hoge gemiddelde van dit cijfer komt doordat een viertal gemeenten in de klasse A dit apart invoert, welke alle bij dezelfde verwerker aangesloten zijn. Hierdoor ontstaat een vertekend beeld ten opzichte van de overige gemeenten. De hoeveelheid herbruikbare grondstoffen in het restafval zijn duidelijk lager dan het gemiddelde van de klasse in de benchmark (zie afbeelding 4). GFT is met 73 kg/inwoner per jaar de grootste

Kenmerk: 2024/134403

3/5

fractie die niet in het restafval thuishoort en verloren gaat als herbruikbare grondstof. CAS zet hier met een maatregelenpakket flink op in om deze hoeveelheid terug te dringen.

Afbeelding 4 Grondstoffen in het restafval

Haarlem doet het goed qua afvalbeheerkosten Haarlem zit met € 208 afvalbeheerkosten per huishouden, net als vorig jaar, bij de beste vier gemeenten in zijn klasse (afbeelding 5). Dit houdt in dat in 2022 een beter dan gemiddeld scheidingsresultaat tegen lagere kosten werd gerealiseerd dan de meeste andere gemeenten in de benchmark. Daarnaast wordt samen met Spaarnelanden ingezet op een zo efficiënt mogelijke inzameling en verwerking tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten.

Afbeelding 5 Afvalbeheerkosten

Kenmerk: 2024/134403

4/5

CO2 Reductie, beter dan klassegemiddelde In de benchmark is het kengetal CO2-reductie opgenomen. Door recycling in plaats van verbranding wordt minder CO2 uitgestoten. Haarlem reduceert per inwoner meer CO2 dan gemeenten in zijn klasse (afbeelding 6), dit is een direct gevolg van beter afval scheiden.

Afbeelding 6: CO2-reductie

3. Consequenties Haarlem staat er, in vergelijking met de andere klasse A gemeenten in 2022 goed voor. Dit is het gevolg van het vastgestelde beleid (SPA en nu CAS) en de samenwerking met Spaarnelanden om de gestelde doelen te behalen. Dit neemt niet weg dat het verschil tussen Haarlem en de andere gemeenten kleiner wordt. Het is van belang voor de gemeente om met behulp van CAS ambitieus te blijven en ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk grondstoffen behouden blijven. Dit zorgt samen met afvalpreventie voor een daling in de hoeveelheid restafval en daarmee beperking van de verwerkingskosten en bijkomende verbrandingsbelasting. Aangezien andere gemeenten ook continu bezig zijn hun prestaties te verbeteren, is een succesvolle uitrol van CAS noodzakelijk om boven het benchmark gemiddelde te blijven. In het ingezamelde Haarlemse restafval zitten (zo blijkt uit de sorteeranalyses) herbruikbare grondstoffen die er niet in thuis horen. Verdere verbetering van afvalscheiding is vooral te realiseren op de stromen GFT, papier, glas en de milieustraat. Hiervoor is reeds aandacht met de inzet zoals de inzet van de recycletas en de recyclewagen die onlangs gestart zijn. Ook wordt het belang van schone(re) gescheiden grondstofstromen om tot hoogwaardige recycling te komen komende jaren groter. 4.

Vervolg Door elk jaar via de benchmark de prestaties van Haarlem te vergelijken met gemeenten met dezelfde stedelijkheidsklasse, kunnen resultaten van het gevoerde gemeentelijk beleid en beheer worden gemonitord en waar nodig bijgestuurd. De benchmarkgegevens over 2023 worden eind 2024 verwacht. 5. Bijlage Rapport Benchmark Huishoudelijk Afval, peiljaar 2022

Kenmerk: 2024/134403

5/5