1 Uitkomsten benchmark huishoudelijk afval 2024

Informatienota

Onderwerp Uitkomsten benchmark huishoudelijk afval 2024 Nummer 2026/88775 Portefeuillehouder Berkhout, R.A.H. Programma/beleidsveld 5.1 Milieu Afdeling BBOR Auteur Westerhoven, M. van Telefoonnummer 06 - 15250653 Email mvanwesterhoven@haarlem.nl Kernboodschap Jaarlijks wordt Haarlem in de benchmark Huishoudelijk Afval vergeleken met gemeenten in dezelfde hoogbouwklasse (A) met 50–100% hoogbouw; de uitkomsten worden met de raad gedeeld. Net als in 2023 presteerde Haarlem in 2024 op afval iets beter dan het benchmarkgemiddelde. Na een lichte afname in 2023 is het scheidingspercentage weer stijgend. Met het Uitvoeringsprogramma Continuering Afval Scheiding (CAS) blijft Haarlem inzetten op reductie van restafval, afvalpreventie en betere afvalscheiding. Vooruitkijkend naar 2030 is het landelijke doel 60% recycling van huishoudelijk afval. Hoewel Haarlem boven het benchmarkgemiddelde presteert, is verdere verbetering nodig. CAS, dat loopt van 2023 tot en met 2026, en gemeentelijke plannen voor infrastructuur, communicatie en gedragssturing ondersteunen het systematisch bereiken van dit doel. Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten

Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Beheer.

Besluit college d.d. 31 maart 2026

1. Het college van burgemeester en wethouders stelt de informatienota aan de commissie vast.

Uitkomsten Benchmark huisvuilinzameling NVRD 2022 Uitkomsten Benchmark huisvuilinzameling NVRD 2023

de secretaris,

Kenmerk: 2026/88775

de burgemeester,

1/7

1. Aanleiding De raad wordt jaarlijks geïnformeerd over de uitkomsten van de Benchmark Huishoudelijk Afval waaraan Haarlem deelneemt in klasse A (meer dan 50% hoogbouwaansluitingen). De benchmark geeft weer hoe Haarlem op 4 onderdelen (zie afbeelding 1) presteert ten opzichte van de andere klasse A gemeenten. Aan de benchmark peiljaar 2024 hebben 14 klasse A gemeenten meegedaan. Door jaarlijks deel te nemen aan de benchmark kan Haarlem de eigen prestaties vergelijken met gemeenten met een vergelijkbare stedelijkheidsklasse. Daarmee kan het effect van het gevoerde beleid en beheer worden gevolgd en kan waar nodig worden bijgestuurd.

Afbeelding 1 Onderdelen Benchmark

2. Toelichting Haarlem volgt qua ontwikkeling, de trendlijnen die bij alle klasse A gemeenten gezien worden. De onderstaande grafieken (afbeelding 2) geven dit weer.

Afbeelding 2 Ontwikkeling hoeveelheid afval, afscheidingspercentage en hoeveelheid restafval

Het scheidingspercentage stijgt licht voor Haarlem: 50% in 2024 versus 49% in 2023. Het Haarlemse scheidingspercentage van 50% ligt iets hoger in vergelijking met het benchmarkgemiddelde (48%). De maatregelen die zijn ingezet met het uitvoeringsprogramma CAS (Continuering Afvalscheiding) hebben bijgedragen aan de milieuprestaties van Haarlem.

Kenmerk: 2026/88775

2/7

De hoeveelheid restafval lag voor Haarlem in 2024 voor het eerst iets hoger dan het gemiddelde: 205 kg versus 201 kg per inwoner gemiddeld.1 Wat zit er nog in ons restafval? De hoeveelheid grondstoffen die nog in het restafval zitten geven een indicatie van het afvalscheidingspotentieel. Dit is bepaald op basis van de meest recent gehouden sorteeranalyse van het fijn huishoudelijk restafval (2021).2 Afbeelding 3 geeft weer hoeveel kg grondstoffen er nog in het restafval zitten.

Afbeelding 3 Grondstoffen in het restafval

In totaal zit er nog 124 kg aan grondstoffen in het fijn restafval van de gemeente Haarlem. Daarmee bestaat 65% van het Haarlems fijn restafval uit herbruikbare stromen. Het benchmarkgemiddelde is vergelijkbaar, met 123 kg aan grondstoffen in het fijn restafval. PMD zit verhoudingsgewijs meer in het restafval in Haarlem. GFT is met 69 kg/inwoner per jaar de grootste fractie die niet in het restafval thuishoort en verloren gaat als herbruikbare grondstof. CAS zet met een maatregelenpakket flink in op het terugdringen van deze hoeveelheid in het restafval. Verdere verbetering van afvalscheiding is met name te realiseren op de stromen GFT, papier, PBD en textiel. Het uitvoeringsprogramma CAS richt zich daarom op het verbeteren van voorzieningen voor afvalscheiding en op communicatie en bewustwording bij inwoners.

1 Indicatieve cijfers van Spaarnelanden over 2025 duiden erop dat de invoering van het restafval-saldo in 2025

heeft geleid tot een afname van het restafval per inwoner met 10 kg, zodat Haarlem met 195 kg restafval in 2025 weer op koers zit richting minder restafval. De komende periode wordt gemonitord of de daling van het restafval structureel is en in welke mate het restafval-saldo bijdraagt aan gedragsverandering bij inwoners. 2 Sorteeranalyses worden om de paar jaar uitgevoerd. De eerstvolgende zal in het voorjaar van 2026 worden

uitgevoerd. De resultaten daarvan worden gebruikt in de benchmark voor 2025.

Kenmerk: 2026/88775

3/7

Omdat de meest recente sorteeranalyse dateert uit 2021 wordt dit jaar een nieuwe sorteeranalyse uitgevoerd om een actueler beeld te krijgen van de samenstelling van het restafval en het scheidingspotentieel. Recyclepercentage, beter dan klasse gemiddelde Bij het onderdeel milieu is sinds 2023 een nieuwe indicator toegevoegd: het recyclingpercentage (afbeelding 4). Dit zijn de gescheiden hoeveelheden grondstoffen minus de vervuiling/ stoorstromen die er tijdens het sorteer- en verwerkingsproces nog worden uitgehaald.3 Gescheiden stromen die niet geschikt voor recycling (waaronder asbest, C-hout) worden hierin ook niet meegenomen. Het recyclepercentage van Haarlem ligt met 42% boven het gemiddelde van de benchmark (36%). Hoewel Haarlem boven het benchmarkgemiddelde presteert, blijft verdere verbetering van afvalscheiding nodig om deze landelijke doelstelling van 60% recycling in 2030 te behalen.

Afbeelding 4 Recyclingpercentage

Afvalbeheerkosten Haarlem realiseerde met € 236 afvalbeheerkosten per huishouden in 2024 een beter dan gemiddeld recyclepercentage tegen lagere kosten dan de meeste andere gemeenten in klasse A (afbeelding 5). Twee gemeenten hebben ongeveer dezelfde afvalbeheerkosten en drie gemeenten zijn goedkoper. De afvalbeheerkosten betreffen de directe kosten voor inzameling en verwerking van afval. In de afvalstoffenheffing worden daarnaast ook andere kostencomponenten meegenomen, zoals BTW, kosten voor kwijtschelding en beleidsinvesteringen. Hierdoor ligt de afvalstoffenheffing hoger dan de afvalbeheerkosten. Samen met Spaarnelanden blijft ingezet worden op een zo efficiënt mogelijke inzameling en verwerking tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten.

3 De bepaling van deze hoeveelheden zijn gebaseerd op generieke sorteer- en verwerkingsrendementen.

Kenmerk: 2026/88775

4/7

Afbeelding 5 Afvalbeheerkosten versus recyclepercentage

Dienstverlening hoger dan benchmark-gemiddelde Het dienstverleningsniveau wordt in de benchmark gekwantificeerd met behulp van een vragenscoremethodiek. Er worden twee scores berekend: één voor de dienstverlening op grondstoffen (inclusief milieustraat) en één voor de dienstverlening op (grof) restafval. De benchmark hanteert het principe dat er zo min mogelijk service voor restafval aan huis dient te zijn. Dit zou betere afvalscheiding tot gevolg moeten hebben. Uit onderstaande afbeelding 6 blijkt dat de gemeente Haarlem op beide dienstverleningsniveau ’s beter scoort dan het gemiddelde van de benchmark.

Kenmerk: 2026/88775

5/7

In Haarlem wordt gezocht naar een balans tussen een goed serviceniveau voor inwoners en het stimuleren van verdere afvalscheiding. Bij toekomstige beleidsontwikkelingen wordt bezien in hoeverre aanpassingen in het serviceniveau kunnen bijdragen aan het verminderen van restafval.

Afbeelding 6 Dienstverleningsscore

3. Resultaten en/of consequenties Haarlem staat er, in vergelijking met het gemiddelde van de klasse A gemeenten in 2024 iets beter voor. Dit is het gevolg van het vastgestelde beleid (CAS) en de samenwerking met Spaarnelanden om de gestelde doelen te behalen. Het is van belang voor de gemeente om met behulp van CAS ambitieus te blijven en ervoor te zorgen dat zoveel mogelijk grondstoffen behouden blijven.4 In het ingezamelde Haarlemse restafval zitten (zo blijkt uit de sorteeranalyses) herbruikbare grondstoffen die er niet in thuis horen. Verdere verbetering van afvalscheiding is vooral te realiseren op de stromen GFT, papier, PMD, textiel in het fijn huishoudelijk restafval en grondstoffen in het grofvuil. Ook wordt het belang van schone(re) gescheiden grondstofstromen om tot hoogwaardige recycling te komen de komende jaren groter. Een aandachtspunt voor de komende periode is het vroegtijdig meenemen van afvalinzameling en grondstoffenlogistiek bij ruimtelijke ontwikkelingen. In de praktijk blijkt dat afvalinzameling soms pas laat in het ontwerp- of planproces wordt betrokken, waardoor minder optimale oplossingen ontstaan voor inzamelvoorzieningen, bereikbaarheid en logistiek.

Door afvalinzameling structureel mee te nemen bij gebiedsontwikkelingen, nieuwbouw en herinrichting van de openbare ruimte kan beter worden aangesloten bij de doelstellingen voor afvalscheiding, circulariteit en een goed functionerende openbare ruimte. 4. Uitvoering en vervolg Door elk jaar via de benchmark de prestaties van Haarlem te vergelijken met gemeenten met dezelfde stedelijkheidsklasse, kunnen resultaten van het gevoerde gemeentelijk beleid en beheer worden gemonitord en waar nodig bijgestuurd. Daarnaast biedt de benchmark ook inzicht in maatregelen en werkwijzen van andere gemeenten. Deze inzichten kunnen worden benut bij de verdere ontwikkeling van het Haarlemse afvalbeleid. De benchmarkgegevens over 2025 worden eind 2026 verwacht.

4 Het in 2025 geïntroduceerde restafval-saldo heeft in 2025 voor minder restafval gezorgd, zo blijkt uit de

inzamelcijfers van Spaarnelanden over dat jaar. Deze cijfers zullen in de benchmark van 2025 worden verwerkt.

Kenmerk: 2026/88775

6/7

5. Bijlagen Rapport Benchmark Huishoudelijk Afval, peiljaar 2024

Kenmerk: 2026/88775

7/7