1 Tussenrapportage Plan van aanpak Femicide staat nooit op zichzelf

Informatienota

Onderwerp Tussenrapportage Plan van aanpak 'Femicide staat nooit op zichzelf' Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

Behandelvoorstel voor commissie

2025/774974 Loenen, D. van , Wienen J., 2.3 Opvang, wonen en herstel MO Langevelde, C. van 06 48 52 86 06 clangevelde@haarlem.nl In maart 2025 heeft het college het plan van aanpak ’Femicide staat nooit op zichtzelf’ vastgesteld. Bij de bespreking in de raad is toegezegd in januari 2026 met een tussenrapportage te komen over de stand van zaken. De belangrijkste resultaten die de afgelopen maanden zijn behaald: - In november is de bewustwordingscampagne Herken de signalen gelanceerd via www.voorkomvrouwenmoord.nl. - Hebben de kernpartners politie, Veilig Thuis, Blijf Groep, Reclassering Nederland en de gemeente gezamenlijk hun veiligheids- en risicobeoordelingen geïnventariseerd om samen tot een beoordeling bij complexe cases te komen. - Heeft er een regionale evaluatie van de uitvoering van de tijdelijke huisverboden plaats gevonden en zijn er nieuwe werkafspraken gemaakt. - De wachtlijst vrouwenopvang is teruggedrongen onder meer door knelpunten die uitstroom in de weg stonden op te lossen. Zo komen er plekken voor de instroom eerder beschikbaar. - Alle gemeenten in de Veiligheidsregio Kennemerland zijn bereid de deelname van Veilig thuis aan Zorgvuldig, Snel en Maatwerk (ZSM) te organiseren. Deelname van Veilig Thuis aan ZSM zorgt voor snellere en betere afstemming tussen zorg en straf bij huiselijk geweld zaken.

- De meeste gemeenten in de regio hebben de wens uitgesproken zich bij de Haarlemse aanpak aan te sluiten. Dat maakt het draagvlak voor de maatregelen en de samenwerking met regionaal opererende partnerorganisaties krachtiger. In de tussenrapportage zijn de eerste resultaten van de samenwerking van de kernpartners aan dit plan op een rij gezet en zijn de vervolgacties voor 2026 benoemd. 1. Het college stuurt de informatienota ter bespreking naar de commissie Samenleving.

Kenmerk: 2025/774974

1/5

Relevante eerdere besluiten Besluit college d.d. 16 december 2025

Bij de bespreking van dit plan van aanpak op 10 april 2025 in de commissie Samenleving is de toezegging gedaan dat in januari 2026 de commissie met een tussenrapportage wordt geïnformeerd over de acties die in gang zijn gezet en de eerste resultaten. Het plan van aanpak ‘Femicide staat nooit op zichzelf (2025/252752) commissie Samenleving 10 april 2025. 1. Het college van burgemeester en wethouders stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

de burgemeester,

1. Aanleiding In het plan van aanpak ‘Femicide staat nooit op zicht zelf’ werken politie, Veilig Thuis, Blijf Groep, Reclassering Nederland en de gemeente als kernpartners samen aan het herkennen, voorkomen en beter beschermen van vrouwen die met intieme terreur te maken hebben. Intieme terreur is een ernstige vorm van huiselijk geweld, waarbij een patroon van ‘dwingende controle’ in beeld komt: de partner krijgt stap voor stap mee macht over de ander en beperkt daarbij haar vrijheid en veiligheid steeds verder. Het gaat om controle en angst, niet om liefde. Intieme terreur gaat vooraf aan femicide, vrouwenmoord. De signalen waaraan onze inwoners dit patroon kunnen herkennen krijgt in de bewustwordingscampagne veel aandacht. De aard en omvang van femicide komt in ons land met de landelijke monitor1 steeds beter in beeld. Inzicht in aard en omvang van deze (pogingen tot) femicide, vrouwenmoord wordt in ons plan, als eerste voorwaarde benoemd voor een stevig fundament onder de aanpak. De moorden op meerdere vrouwen afgelopen zomer maken opnieuw duidelijk hoe gevaarlijk het beëindigen van een intieme terreurrelatie voor vrouwen kan zijn. Begin november heeft het college het Regionaal Koersplan aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling vastgesteld (2025/657003). De uitvoering van dit plan is een randvoorwaarde voor het voorkomen van femicide.

Bekendheid met en aandacht voor intieme terreur en femicide is ook hierin opgenomen als ontwikkelopgave. Denk hierbij aan het vergroten van de kennis en deskundigheid over deze ernstige vorm van huiselijk geweld en het werken volgens de Visie gefaseerd samenwerken aan veiligheid.

1

De Nederlandse Femicide Monitor - Universiteit Leiden

Kenmerk: 2025/774974

2/5

2. Toelichting Voor de uitvoering van dit plan werken politie, Reclassering Nederland, Blijf Groep en Veilig Thuis intensief samen. Dat is nodig omdat de acties zich bevinden op het snijvalk van de domeinen sociaal (zorg) en veiligheid (straf). Daar de partners allen regionaal werken, ontwikkelt het plan zich vrij natuurlijk van lokaal plan door naar een regionale uitvoering, waar de gemeente de trekker van is. Daarom heeft het college in juni de gemeenten uit de regio gevraagd om aan te sluiten in woord en daad. Voor sommige acties geldt zelfs dat bovenregionaal samenwerking zoeken tot een beter en concreter resultaat leidt. Denk hierbij aan de vrouwenopvang en de deelname aan Zorgvuldig, Snel en Maatwerk: een van de vier afstemmingsmomenten in de vroegtijdige samenwerking tussen domeinen zorg en straf van Veiligheid Voorop. Waar nodig wordt daarom de bovenregionale samenwerking gezocht, die schaalgrootte geeft meer gezamenlijke slagkracht maar ook eenheid in aanpak en bijbehorende afspraken. Veel van de resultaten en acties die uitgevoerd zijn of gaan worden, hangen samen met landelijk beleid. Dit beleid staat beschreven in het Stop femicide!2 een landelijke plan van aanpak van het rijk uit juni 2024. De realisatie van deze landelijke ambities gaan echter in kleine stapjes en dat heeft impact op het tempo dat we in Haarlem kunnen maken.

In de tussenrapportage wordt waar dat relevant is verwezen naar de landelijke ontwikkelingen. Daarnaast spelen de risico’s van andere prioriteiten plus capaciteitsproblemen bij onze kernpartners, een rol. Deze zijn ook bij het vaststellen van dit plan al genoemd. Om de vaart in het plan van aanpak te houden wordt in 2026 een deel van het beschikbare budget ingezet om de kernpartners te faciliteren bij het uitvoeren van dit plan van aanpak. Kortweg betekent dat de kernpartners worden ontzorgd om zo de uitvoering van dit plan te versnellen. 3. Resultaten en/of consequenties Aan de hand van de drie verbeterlijnen uit het plan van aanpak is beschreven welke acties in uitvoering zijn en wat de eerste resultaten zijn. Verbeterlijn 1. Herken de signalen|patronen eerder en beter in beeld. De eerste actie van het plan, de lancering van een bewustwordingscampagne die eraan bijdraagt dat de signalen van intieme terreur en femicide (ook wel de rode vlaggen genoemd) beter worden herkend door onze inwoners, is gestart op maandag 24 november 2025. Hiermee valt deze campagne samen met wereldwijde aandacht voor geweld tegen vrouwen met Orange the World. Onder deze verbeterlijn is ook het beter gezamenlijk benutten van de veiligheids- en risicobeoordeling bij intieme terreur casuïstiek actief opgepakt door de kernpartners: politie, Veilig Thuis, Blijf Groep, Reclassering Nederland.

Samen hebben zij de inhoud en het gebruik van verschillende instrumenten met elkaar besproken. Het is belangrijk dat de informatie en feiten die bij 2

Stop femicide! | Rapport | Rijksoverheid.nl

Kenmerk: 2025/774974

3/5

het gebruik van een instrument in kaart worden gebracht, met de andere kernpartners gedeeld kan worden. Door deze informatie te delen, komt het patroon eerder en beter in beeld. Belangrijk startpunt is bij ernstig huiselijk geweld dat de partners het erover eens zijn dat voor de directe veiligheid in het gezin/ systeem veiligheidsafspraken en een veiligheidsplan moet komen. Verbeterlijn 2. Voorkom escalatie | Versterken van hulp en bescherming. Het aantal opgelegde tijdelijke huisverboden is laag. Dat is ook het landelijke beeld. Daarom is besloten om eerst met alle betrokken partijen een regionaal evaluatie van de uitvoering van deze bestuurlijk maatregel uit te voeren om de oorzaken te achterhalen. Afgesproken is dat de kernpartners in 2026 gaan experimenteren met de inzet van een veiligheidsplan bij ernstig huiselijk geweld direct na het opleggen van tijdelijk huisverbod. Verbeterlijn 3. Doe het samen | verbeter de gezamenlijke aanpak op zorg en veiligheid In dit kader is de deelname aan Zorgvuldig, Snel en Maatwerk (ZSM) door Veilig Thuis voorbereid. ZSM is een van de vier afstemmingsmomenten in de vroegtijdige samenwerking de domeinen zorg en straf van Veiligheid Voorop3.

De deelname van Veilig Thuis aan ZSM in onze politie-eenheid gaat om een structureel hogere financiële bijdrage vragen van de gemeenten aan de Veiligheidsregio Kennemerland (VRK), waar Veilig Thuis onder is gepositioneerd. Dit verzoek wordt verwacht bij de eerste bestuursrapportage van de VRK, want de dekking voor deze deelname aan ZSM is nog niet geregeld. Bij het opstellen van dit plan van aanpak is gekozen om via de drie verbeterlijnen te werken aan het herkennen, voorkomen en beter beschermen van vrouwen tegen geweld. Het initiatief voorstel “Integrale aanpak bevorderen veiligheid van vrouwen en stoppen femicide” kent 27 actiepunten op diverse domeinen. In bijlage 2 Overzicht acties initiatiefvoorstel en ‘Femicide staat nooit op zichzelf’ wordt per actie aangegeven hoe en waar deze is of wordt opgepakt. Dit kan zijn onder een van de drie verbeterlijnen, of er wordt op landelijke ontwikkelingen gewacht of het maakt onderdeel uit van het Koersplan aanpak huiselijk geweld kindermishandeling dan wel ander beleid. 4. Uitvoering en vervolg In 2026 werkt het college verder op basis van het plan van aanpak en de inzichten uit de uitvoering in 2025. Dit zijn onder meer de volgende acties: - Herhalen van de bewustwordingscampagne in 2026.

- Borgen door middel van afspraken hoe en wanneer informatie uit de verschillende taxatieinstrumenten gedeeld wordt en een gezamenlijk veiligheidsplan voor en met de cliënte wordt gemaakt. - De kernpartners: politie, Veilig Thuis, Blijf Groep, Reclassering Nederland gaan in Haarlem experimenteren met de inzet van een veiligheidsplan na het opleggen van tijdelijk 3

Aanpak Veiligheid Voorop | VNG

Kenmerk: 2025/774974

4/5

-

-

huisverbod, zodat de bestuurlijke maatregel beter wordt ingezet en bijdraagt een duurzame oplossing. Als de deelname van Veilig Thuis aan Zorgvuldig, Snel en Maatwerk (ZSM) geregeld is, is de wens dat een van de andere afstemmingsmomenten uit de landelijke aanpak Veiligheid Voorop, het actieoverleg, structureel door dezelfde partners wordt geborgd. Zodat (ad hoc) een actieoverleg bij dreigend gevaar waaronder intieme terreur kan worden georganiseerd. Uitbreiding kernpartners met partners uit de strafketen, zoals het OM en de forensische GGZ.

5. Bijlagen 1. Tussenrapportage 2025 ‘Femicide staat nooit op zichzelf’ 2. Overzicht acties initiatiefvoorstel en ‘Femicide staat nooit op zichzelf’

Kenmerk: 2025/774974

5/5