1 Tussenevaluatie pilot gezinsadvocaat

Informatienota

Onderwerp Tussenevaluatie pilot gezinsadvocaat Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2025/844428 Leeuwen, B. van 2.2 Voorzieningen Jeugd JOS Kamoschinski, F. 06 3435 2198 fkamoschinski@haarlem.nl De afgelopen jaren is er een duidelijke toename van complexe echtscheidingen. Sinds 2024 is er een pilot aanpak Gezinsadvocaat actief in de regio ZKIJ en de eerste resultaten zijn bekend. De toename van deze complexe scheidingen vraagt om een integrale en gezinsgerichte aanpak, waarin samenwerking tussen hulpverlening, het juridisch domein en het gezin centraal staat. Een van de effectief gebleken interventies is de aanpak van de Gezinsadvocaat, waarin zorg en recht worden verbonden. De Gezinsadvocaat vermindert niet alleen juridische strijd, maar voorkomt ook veel leed en schade voor kinderen en ouders , doordat conflicten tijdig worden verminderd en bijvoorbeeld contactverlies wordt voorkomen. Daarnaast draagt de pilot naast de ondersteuning in de gezinnen ook bij aan vermindering van werkdruk in de jeugdhulp en aan een betere samenwerking in de keten van zorg en ondersteuning voor de gezinnen. De pilot Gezinsadvocaat loopt in 2026 af en aan de hand van de eerste evaluatie is gebleken dat er behoefte is om de aanpak Gezinsadvocaat vanaf 2027 te borgen binnen het jeugdhulpstelsel in ZKIJ. De komende periode wordt dit nader uitgewerkt.

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten Besluit college d.d. 3 maart 2026

Opties: 1. Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Samenleving 1. Het college van burgemeester en wethouders stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

Kenmerk: 2025/844428

de burgemeester,

1/3

1. Aanleiding Een complexe echtscheiding is een scheiding waarbij ouders door aanhoudende, ernstige conflicten het belang en welzijn van hun kinderen én het wederzijdse belang uit het oog verliezen. Dat gaat vaak gepaard met een langdurige juridische strijd en met negatieve gevolgen voor het welzijn en de ontwikkeling van kinderen. Landelijk wordt genoemd dat er bij 70-80% van de gezinnen met een kinderbeschermingsmaatregel, zoals een ondertoezichtstelling of uithuisplaatsing, sprake is van een complexe scheiding. Wat is de aanpak gezinsadvocaat? De aanpak Gezinsadvocaat biedt vroegtijdige regie en begeleiding bij complexe en langdurige scheidingen in gezinnen met meervoudige problematiek, met als doel escalatie te voorkomen en de ontwikkelingsbedreiging van kinderen te verkleinen. Wat doet een gezinsadvocaat concreet? Een duo van begeleiders (gedragswetenschapper en familierechtadvocaat) ondersteunt en begeleidt het gezin. Zij stimuleren samenwerking tussen zorg- en juridische instanties en bieden efficiënte, tijdige en passende hulp via een op maat gemaakt gezinsgericht plan van aanpak. Waarom deze aanpak? Vroegtijdige ondersteuning, aandacht voor de stem van het kind, beperking inzet jeugdhulp en begeleiding die inzet op de-escalatie zijn essentieel om verdere schade bij het kind en de ouders te beperken en duurzame oplossingen mogelijk te maken.

Eerste resultaten Pilot gezinsadvocaat ZKIJ De tussenevaluatie van de pilot Gezinsadvocaat in de jeugdregio ZKIJ laat zien dat de aanpak veelbelovend is. Er zijn 32 gezinnen gestart (peildatum 1 december 2025) met een traject, wat volgens professionals en ouders leidt tot meer rust, duidelijkheid en minder escalatie. Dit vermindert niet alleen juridische strijd, maar voorkomt ook veel leed en schade voor kinderen en ouders , doordat conflicten tijdig worden verminderd en bijvoorbeeld contactverlies wordt voorkomen. Hoewel er nog geen afgeronde casussen zijn in de jeugdregio ZKIJ, wijzen ervaringen uit andere jeugdregio’s op besparingen op jeugdhulp en jeugdbescherming, waaronder het voorkomen van ondertoezichtstellingen. De aanpak draagt naast de ondersteuning in de gezinnen ook bij aan vermindering van werkdruk in jeugdhulp en aan een betere samenwerking in de keten van zorg en ondersteuning voor de gezinnen. 2. Toelichting Het Centrum voor Jeugd en Gezin, Veilig Thuis, de Raad voor de Kinderbescherming, de jeugdhulpconsortia en de gecertificeerde instellingen in de jeugdregio ZKIJ ervaren dagelijks de problematiek rondom complexe echtscheidingen. Zij geven aan dat een aanzienlijk deel van hun caseload hiermee te maken heeft.

De complexiteit van deze casussen zorgt voor hoge werkdruk en leidt er regelmatig toe dat professionals aangeven ‘leeg te lopen’ door de huidige werkwijze. Casussen lopen vast en duren onnodig lang, wat zowel de gezinnen, de kinderen als de wachtlijsten schaadt.

Kenmerk: 2025/844428

2/3

In 2023 kwam vanuit de consortia de vraag om de Gezinsadvocaat te verkennen als mogelijke oplossing voor de knelpunten in scheidingszaken. Gemeenten hebben daarop, samen met ketenpartners, onderzocht hoe deze veelbelovende aanpak regionaal vormgegeven kon worden. Binnen deze aanpak dragen het Centrum voor Jeugd en Gezin, de consortia, de Beschermingstafel, Veilig Thuis en de Gecertificeerde Instellingen casuïstiek aan bij het Scheidingsadviesteam. Elke professional kan daarnaast bij het Scheidingsadviesteam terecht voor hulp en consultatie, ongeacht of een casus geschikt is voor een Gezinsadvocaat-traject. Naast de bijdrage aan het Scheidingsadviesteam leveren het Centrum voor Jeugd en Gezin, de consortia en Veilig Thuis ook inhoudelijke deskundigheid en personele capaciteit, onder andere in de vorm van gedragswetenschappers die ouders begeleiden. Er vindt voortdurend afstemming plaats over het werkproces en de optimale inrichting van de samenwerking. Op deze manier vernieuwen de ketenpartners, samen met de Gezinsadvocaat en gemeenten, hun werkwijze rondom complexe echtscheidingen. 3. Resultaten en/of consequenties In 2025 zijn 32 trajecten gestart in de regio’s Zuid-Kennemerland en de IJmond. Meer dan 80 zaken zijn besproken en behandeld in het Scheidingsadviesteam.

Op basis van enquêtes en interviews die zijn afgenomen bij betrokkenen (ouders, verwijzers, Gezinsadvocaat, consortia) kunnen een aantal conclusies worden getrokken. Ten eerste geeft het merendeel van de respondenten aan dat de aanpak Gezinsadvocaat een positief effect heeft gehad. Ouders voelen zich goed geholpen en begeleid. Tevens is er een positief effect voor de betrokken professionals; de werkdruk verminderd én er wordt regie gevoerd op complexe casuïstiek. In Haarlem zijn in 2025 13 trajecten ingekocht en daarnaast kon er ongelimiteerd gebruik gemaakt worden van de expertise van het Scheidingsadviesteam. Voor 2026 is hetzelfde aantal trajecten voor Haarlem ingekocht bij de Gezinsadvocaat. In Haarlem is er een budget van 350.000 euro voor 13 trajecten en deelname aan het Scheidingsadviesteam. Dit geldt voor 2025 en 2026. In 2025 is het volledige bedrag uitgegeven.

4. Uitvoering en vervolg De pilot Gezinsadvocaat loopt in 2026 af en aan de hand van de eerste evaluatie is gebleken dat er behoefte is om de aanpak Gezinsadvocaat vanaf 2027 te borgen binnen het jeugdhulpstelsel in ZKIJ. De komende periode wordt dit nader uitgewerkt. Bijlagen 1. Routeplanner gezinsadvocaat

Kenmerk: 2025/844428

3/3