1 Tussen gezin en jeugdhulp preventief aanbod in de gemeente Haarlem

Informatienota

Onderwerp Tussen gezin en jeugdhulp: preventief aanbod in de gemeente Haarlem Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2024/1476344 Leeuwen, B. van 1.3 Sociale Basis JOS Oortwijn, E. / Abdellaui, I. 06-46215328 eoortwijn@haarlem.nl / iabdellaui@haarlem.nl Het Haarlemse preventieve jeugdbeleid wordt uitgevoerd door verschillende organisaties. Inzet op preventie is van belang om vroegtijdig problemen bij jeugdigen te signaleren. Daarmee heeft het preventieve jeugdbeleid een belangrijke rol in de jeugdhulpketen. Vroegtijdig instappen kan voorkomen dat een jeugdige specialistische hulp nodig heeft. De druk op preventie neemt echter toe. De informatienota biedt een overzicht van de inzet op preventie in Haarlem, gefinancierd met zowel incidentele als structurele middelen, evenals de uitdagingen op het gebied van jeugdhulp en preventie waar de gemeente de komende jaren voor staat.

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten Besluit college d.d. 22 oktober 2024

Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Samenleving. Informatienota Preventief Jeugdbeleid (2022/1366407) in commissievergadering van 2 februari 2023 1. het college stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

Kenmerk: 2024/1476344

de burgemeester,

1/5

1. Inleiding De aanleiding voor deze nota is de behoefte van de gemeenteraad aan een overzicht van het preventieve aanbod voor jeugd in Haarlem. Bij de bespreking van de informatienota over de extra middelen voor mentale gezondheid op 2 februari 2023 is er gevraagd om een integrale nota preventief jeugdbeleid met daarbij bovengenoemd overzicht. Deze informatienota biedt een inzage in de huidige stand van het preventieve beleid, waarbij specifiek wordt ingegaan op de inzet van de incidentele middelen. Daarnaast is er ook een reactie van de Participatieraad Haarlem geweest op het preventieve aanbod, waarop het college vervolgens heeft gereageerd. Zowel de brief van de Participatieraad als de reactie van het college zijn opgenomen in de bijlagen. In de bijlagen is ook het volledige overzicht van het preventieve aanbod te vinden, evenals een kostenoverzicht, een trendontwikkeling en een overzicht van de vier belangrijkste pijlers van het preventiebeleid. 2. Kernboodschap Het doel van preventief jeugdbeleid is om jongeren te helpen gezond en veilig op te groeien door problemen vroegtijdig te voorkomen. Investeren in preventief jeugdbeleid levert daarbij op lange termijn (financiële) voordelen op. De gemeente Haarlem heeft de afgelopen jaren ingezet op preventief jeugdbeleid met incidentele en structurele middelen.

Verschillende verenigingen, organisaties, subsidiepartners en de gemeente zetten zich lokaal in voor de Haarlemse jeugd. Buurts, verantwoordelijk voor de uitvoering van de opdracht ‘Gewoon in de Wijk’, speelt hierbij een belangrijke rol door actief te werken aan het versterken van de sociale basis in de stad. De koers van het landelijk beleid voor de komende jaren, onder andere opgenomen in de Hervormingsagenda Jeugd1, is een verschuiving naar preventie met het doel om problemen te normaliseren en de wachtlijsten bij specialistische jeugdhulp te verminderen. Hiervoor is goede samenwerking tussen het voorveld en de specialistische jeugdhulp vereist, zodat tijdig de juiste hulp ingezet kan worden. Dit brengt de nodige uitdagingen met zich mee. De Haarlemse samenwerking tussen de consortia en partijen in het voorveld is niet op het gewenste niveau. De vraag voor preventieve inzet neemt toe. Deze toename hangt samen met de oplopende wachtlijsten binnen de jeugdhulp. Daarbij laat recent onderzoek2 zien dat er een verslechtering is van de mentale gezondheid onder jeugdigen. Ouders, kinderen en jongeren zoeken naar alternatieve oplossingen binnen jeugdpreventie en maken bij onvoldoende jeugdhulpaanbod eerder en langer gebruik van preventieve maatregelen.

1 Hervormingsagenda Jeugd 2023 - 2028 | Rapport | Rijksoverheid.nl 2 Gezondheidsmonitor Jeugd 2023 van de GGD

Kenmerk: 2024/1476344

2/5

Extra middelen Het coalitieakkoord 2022-2026 “Actie! Aan de slag voor een sociale, groene en leefbare stad” legt extra nadruk op jeugdpreventie en mentale gezondheid voor jeugd. Daarom is in de programmabegroting 2023 hiervoor jaarlijks tot en met 2026 € 300.000 extra investering opgenomen. De raad is eind 2022 geïnformeerd over de besteding van deze extra middelen met een informatienota (2022/1366407). Met de extra investering kan de gemeente Haarlem de mentale gezondheid van Haarlemse kinderen, voor in ieder geval een kalenderjaar, versterken en werkt de gemeente daarmee meer in lijn met de nieuwe Jeugdwet en het landelijke beleid. Onderstaande projecten zijn gefinancierd met incidentele middelen tot 2026. Deze projecten zijn specifiek gericht op verbetering en versterking van mentale gezondheid onder jongeren: - Het project @Ease biedt jongeren een vrije inloop om anoniem over hun problemen te kunnen praten. Dit kan zowel persoonlijk als online via een chat. De vrije inloop is in Haarlem bij Flinty's en de jonge vrijwilligers worden ondersteund door PerMens. - Op een aantal middelbare scholen in Haarlem loopt het scholenproject ‘Open Up’ van Youz en Triple Threat. Hierbij kunnen jongeren zonder oordeel op een veilige manier met elkaar praten over emoties en persoonlijke kwesties.

Dit project creëert meer verbondenheid en begrip tussen de jongeren, verhoogt de sociale veiligheid en vermindert stress, wat uiteindelijk leidt tot een verbetering in het leervermogen en de motivatie. Het succes van dit project heeft geleid tot de uitbreiding en implementatie op meerdere middelbare scholen. Dit project wordt ook gefinancierd vanuit incidentele middelen. - KiKiD verzorgt op PO en VO scholen voorstellingen over mentale gezondheid, waarin op een interactieve en laagdrempelige manier thema's zoals stress, onzekerheid en prestatiedruk worden besproken, om zo het bewustzijn en de veerkracht van jongeren te vergroten. De PIT (Preventief Interventie Team) aanpak signaleert sociale tekortkomingen bij kinderen op de basisschool, waarna hun sociale leerbaarheid wordt bijgestuurd. Deze aanpak richt zich niet alleen op de mentale gezondheid van kinderen, maar ook op gedragsproblemen. Het leert kinderen ‘normaal’ sociaal gewenst gedrag, helpt hen op een gezonde manier naar volwassenheid te groeien en verkleint de kans op latere betrokkenheid bij criminaliteit. Om de aanpak goed te kunnen blijven voortzetten is structureel budget nodig. In de kadernota van 2025 is besloten dat een deel van het groeibudget voor jeugdhulp hiervoor ingezet wordt. Preventieprojecten op mentale gezondheid zorgen vooralsnog niet voor een afnemende vraag naar jeugdhulp.

Dit is wel de verwachting op de lange termijn, zoals ook wordt voorspeld in het NJirapport (Effecten-van-preventie-in-het-jeugdveld.pdf (nji.nl)). En direct resultaat van deze en soortgelijke projecten is dat het taboe rondom mentale gezondheid steeds kleiner wordt.

Kenmerk: 2024/1476344

3/5

Jongeren durven meer over hun (mentale) problemen te praten en de stap naar hulp te zetten. Deze groeiende openheid draagt bij aan een groter gevoel van verbondenheid en vermindert de gevoelens van eenzaamheid. Bij de bespreking van de informatienota op 2 februari 2023 over de inzet op mentale gezondheid heeft de raad aangegeven behoefte te hebben aan een overzicht van het volledige preventieve aanbod van de gemeente Haarlem. Dit overzicht is gemaakt met behulp van de Genially-tool.3 Deze tool biedt een overzicht van het aanbod binnen het preventieve jeugdbeleid. Het is een hulpmiddel dat partners in zowel het voorveld als in de specialistische jeugdhulp informeert en met elkaar verbindt. Met het overzicht kunnen professionals elkaar beter en sneller vinden wat de samenwerking versterkt. De tool staat online en de link is te vinden in de bijlagen. 3. Consequenties De gemeente Haarlem staat de komende jaren voor grote uitdagingen als het gaat om preventief jeugdbeleid. Uit onderzoek en landelijk beleid blijkt dat een deel van de oplossing voor de gestegen kosten in de jeugdhulp ligt in preventie. Het is daarom van belang dat het preventieve aanbod op pijl blijft om de vragende groei om jeugdhulp terug te dringen. Hiervoor is een gevarieerd aanbod nodig dat aansluit op de leefwereld van de jeugdigen.

Dit aanbod zal voor de lange termijn geborgd moeten worden, aangezien de vruchten van succesvolle preventieve inzet pas over een periode van meerdere jaren kunnen worden geplukt. 4. Vervolg Om het preventief jeugdbeleid in Haarlem effectief te versterken en de jeugd goed te kunnen ondersteunen is het van belang de samenwerking tussen verschillende partijen en consortia verder te bevorderen en stimuleren. Een gerichte aanpak op vroegtijdige interventies en preventie speelt hierin een belangrijke rol. Daarom is het noodzakelijk om het voorveld beter te verbinden met de jeugdhulp, en omgekeerd. Dit staat voor het komende jaar hoog op de agenda. Daarnaast vinden er gesprekken plaats met Buurts om hun rol in het jongerenwerk te versterken en de aansluiting met de consortia en jeugdhulpaanbieders te verbeteren.

3 KANSENCIRKEL - PREVENTIEAANBOD (genially.com)

Kenmerk: 2024/1476344

4/5

5. Bijlagen Bijlage 1. Link naar overzicht preventieprojecten gebaseerd op de Kansencirkel (Genially) KANSENCIRKEL - PREVENTIEAANBOD (genially.com) Bijlage 2. Trendontwikkelingen preventie en jeugdhulp Bijlage 3. Jeugdbeleid van preventie tot jeugdhulp, de vier belangrijkste pijlers Bijlage 4. Budgetten preventief jeugdbeleid gemeente Haarlem Bijlage 5. Reactie Participatieraad Haarlem op de Informatienota Preventief Jeugdbeleid Haarlem Bijlage 6. Reactie college op brief Participatieraad

Kenmerk: 2024/1476344

5/5