1.Trendrapportage Gewoon in de Wijk 2023
Tekst van het document
Informatienota
Onderwerp Trendrapportage Gewoon in de Wijk 2023 Nummer 2023/1235808 Portefeuillehouder Loenen, D. van Programma/beleidsveld 1.3 Sociale Basis Afdeling MO Auteur Bouman, W.G Telefoonnummer 023-5114143 Email wbouman@haarlem.nl De trendrapportage Gewoon in de wijk is onderdeel van de jaarlijkse monitoringKernboodschap en sturingscyclus conform informatienota ‘Monitoring en verantwoording Gewoon in de Wijk’ (2023/44694). Met de Uitnodiging tot Inschrijving zijn de kaders van de opdracht Gewoon in de Wijk vastgesteld. Het college stelt jaarlijks een trendrapportage vast voor de opdracht Gewoon in de Wijk. Hiermee kunnen er binnen deze kaders ambities en prioriteiten worden meegegeven aan Buurts welke invulling krijgen in het Jaarplan van Buurts. Door de trendrapportage ter bespreking aan te bieden kan de commissie Samenleving ook accenten meegeven binnen de kaders van de opdracht Gewoon in de Wijk. De trendrapportage resulteert in een aantal prioriteiten die het college aan Buurts meegeeft voor de aankomende periode. De belangrijkste opgave is dat Buurts in 2024 veel inzet moeten blijven plegen op het verder uitvoeren van de kanteling en het op sterkte krijgen van de organisatie. Hierbij moet, net als afgelopen jaar, ook in het komende jaar de transitie zorgvuldig bewaakt blijven worden.
Verder verwacht het college dat de demografische ontwikkelingen in Haarlem meegenomen zullen worden in de wijkprogrammering en dat de samenwerking op de grensvlakken met relevante partners verder versterkt wordt. Het samen optrekken met elkaar en het gezamenlijk collectiviseren van aanbod is belangrijk en vraagt van Buurts een blijvende aanjagende rol. Ten slotte wil het college samen met Buurts vol blijven inzetten op de drie speerpunten: mentale gezondheid jongeren, dementievriendelijke stad en geldzorgen en rondkomen. Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten
Het college stuurt de informatienota ter bespreking naar de commissie Samenleving. - Uitnodiging tot Inschrijving Gewoon in de Wijk (2022/53240) in de commissie Samenleving van 3 maart 2022 - Monitoring en verantwoording Gewoon in de Wijk (2023/44694) in commissie Samenleving van 23 maart 2023
Kenmerk: 2023/1235808
1/5
Besluit College d.d. 26 september 2023
1. Het college stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,
de burgemeester,
Inleiding De opdracht Gewoon in de Wijk betekent een verandering in de relatie en samenwerkingsafspraken tussen de gemeente en de uitvoerende partij. Deze samenwerkingsafspraken bevatten een aantal documenten die ook met de commissie Samenleving gedeeld zullen worden. Hierover is de commissie geïnformeerd met de ‘Informatienota Monitoring en verantwoording Gewoon in de Wijk’. Zo stelt Buurts jaarlijks een Jaarplan op en verantwoordt de resultaten in een Jaarverslag. Deze worden beide jaarlijks ter informatie gedeeld met de commissie Samenleving. Daarnaast stelt het college jaarlijks de trendrapportage vast. Hoewel de kaders van de opdracht Gewoon in de Wijk zijn vastgesteld in de Uitnodiging tot Inschrijving, kunnen er met de trendrapportage binnen deze kaders accenten worden meegegeven aan Buurts. De trendrapportage dient dan ook als input voor het Jaarplan van Buurts van het volgende jaar. Deze rapportage omvat een beschrijving van maatschappelijke trends en ontwikkelingen, inclusief de monitoring van de beleidsindicatoren; een beschrijving van de beleidsmatige ontwikkelingen op het niveau van Rijk en gemeente die van invloed zijn of raken aan de opdracht Gewoon in de Wijk; en een reflectie op het jaarverslag van Buurts. Op basis van deze analyses formuleert het college een aantal prioriteiten om aan Buurts mee te geven voor het Jaarplan van het volgende jaar.
De trendrapportage wordt jaarlijks na vaststelling ter bespreking aangeboden aan de Commissie Samenleving. De trendrapportage 2023 is een ontwikkeldocument. Buurts kan namelijk pas over 2023 een eerste Jaarverslag aanleveren. Hierin legt Buurts verantwoording af over kwaliteit, bereik, resultaten en ervaren effectiviteit en geeft het een beschrijving van de voortgang van de uitvoering van speerpunten. De informatie over 2023 kan op dit onderdeel beschouwd worden als nulmeting. De reflectie in deze trendrapportage 2023 richt zich eenmalig alleen op het implementatieverslag van Buurts over de tweede helft 2022 en het eerst kwartaal 2023 (bijlage 4 ‘Verslag voorbereidende fase 2022 en eerste kwartaal 2023’). Ten slotte heeft de Commissie Samenleving aangegeven graag meegenomen te worden in het grotere geheel van ontwikkelingen in het sociaal domein. Met deze trendrapportage, en specifiek hoofdstuk 3 en 4, hoopt het college deze behoefte te vervullen.
Kenmerk: 2023/1235808
2/5
2. Kernboodschap Maatschappelijke trends en ontwikkelingen Bij de relevante maatschappelijke trends en ontwikkelingen valt op dat de sociaal domein brede ontwikkelingen zich richten op het vraagstuk hoe om te gaan met de landelijke trend van een stijgend aantal inwoners en complexer wordende problematiek (van jong tot oud). Zodat zij ook in de toekomst in de eigen leefomgeving duurzaam ondersteuning kunnen blijven ontvangen. Het Rijk ziet oplossingen in een ondersteuningsstelsel dat meer in samenhang, in de eigen leefomgeving en integrale ondersteuning kan bieden. De landelijke trends van een stijgend aantal inwoners en complexer wordende problematiek zijn ook in Haarlem zichtbaar. Specifiek valt op dat er grote verschillen zijn in bevolkingsgroei tussen onze stadsdelen en dat meer Haarlemmers kampen met de gevolgen van lagere verstandelijke vermogens en met somatische klachten. Ook worden de drie speerpunten waar Buurts en de gemeente samen aan werken (mentale gezondheid jongeren, dementievriendelijke stad, en geldzorgen en rondkomen) verder geduid.
Beleidsmatige ontwikkelingen rijk en gemeente Een rode draad in de voor de opdracht relevante beleidsmatige ontwikkelingen van rijk en gemeente is de verdere beweging ‘naar voren’: meer in de eigen leefomgeving en wijk, meer preventief en collectief. De geschetste beleidsontwikkelingen raken de opdracht Gewoon in de Wijk raakt en vragen een actieve rol van Buurts. Bijvoorbeeld in de samenwerking met het Centrum voor Jeugd en Gezin, de consortia Jeugdhulp in het kader van de Hervormingsagenda Jeugd en de aanbieders van Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen in het kader van de aanbesteding die daarvoor loopt.
Reflectie op het implementatieverslag Buurts geeft een eerlijk en realistisch beeld van de eerste intensieve periode in hun Implementatieverslag. De gemeente herkent de aandachtspunten die beter kunnen en moeten, maar vindt dat er ook ruimte mag zijn voor de positieve verhalen en de grote beweging die gestart is met Gewoon in de Wijk. Ondanks dat er soms signalen, zorgen en ontwikkelpunten zijn en zullen blijven komen, is de gemeente van mening dat de mate waarin Buurts zich vasthoudt aan de beweging van ‘Het nieuwe Haarlemse model’ in combinatie met de keuzes die Buurts maakt de juiste weg is om met elkaar verder te werken aan een duurzaam sociaal domein. In de eerste periode van Buurts is er enorm veel werk verzet, wat niet altijd gelijk zichtbaar was voor medewerkers en inwoners, maar wel zorgt voor de fundamenten van de verdere transitie en uitvoering van de opdracht Gewoon in de Wijk. Zoals het afsluiten van de overeenkomsten in de sociale basis, het werken aan het strategisch partnerschap en de samenwerking op de grensvlakken. In de start van de opdracht is Buurts eerst aan de slag gegaan met ‘de kanteling’. Met ‘de kanteling’ wordt de overgang van wat voorheen een maatwerkvoorziening ambulante begeleiding of dagopvang was naar een algemene voorziening en of
Kenmerk: 2023/1235808
3/5
aanvullende ondersteuning via Buurts bedoeld. Niet alleen moeten de wijkteams een nog zichtbaardere en sterkere rol krijgen als eenduidige en laagdrempelige toegang in de wijk. Ook wordt er met de kanteling meer individuele begeleiding naar de Wijkteams overgebracht om het vervolgens meer collectief te organiseren in de sociale basis. Dit is een forse opgave die veel vraagt van de wijkteams, omdat de reguliere werkzaamheden ook door bleven gaan en er blijvend aandacht moet zijn voor de Informatie & Advies functie en het outreachend werken. Hoewel Buurts voor de zomer al een derde van het totaal aantal inwoners heeft kunnen kantelen, hebben ze de goede keuze gemaakt om meer tijd te nemen voor de kanteling van de rest. Hiermee werd de druk op de wijkteams verlaagd.
Prioriteiten 2024 Op basis van de verschillende analyses heeft het college aan aantal prioriteiten geformuleerd om aan Buurts mee te geven voor het volgende Jaarplan. Zo verwacht het college dat de demografische ontwikkelingen in Haarlem meegenomen worden in de wijkprogrammering. Zodat daar verder gespecifieerd kan worden wat dit betekent voor de ondersteuning en activiteiten in onze wijken. Ten tweede zal de samenwerking op de grensvlakken met relevante partners (zoals het CJG, de consortia Jeugdhulp en de aanbieders van MO/BW) nog verder versterkt moeten worden. Het samen optrekken met elkaar en het gezamenlijk collectiviseren van aanbod is belangrijk en vraagt van Buurts een blijvende aanjagende rol. Ten derde zal Buurts in 2024 veel inzet moeten blijven plegen op het verder uitvoeren van de kanteling en het op sterkte krijgen van de organisatie. Hierbij vindt het college het van groot belang dat bij deze ontwikkelingen, net als afgelopen jaar, ook in het komende jaar de transitie zorgvuldig bewaakt blijft worden. Ten slotte wil het college samen met Buurts vol blijven inzetten op de drie speerpunten: mentale gezondheid jongeren, dementievriendelijke stad en geldzorgen en rondkomen. Hierbij wil de gemeente specifiek het volgende meegeven: •
Op het gebied van mentale gezondheid jongeren vragen jongvolwassenen extra aandacht, omdat zij relatief vaker psychische klachten ervaren. Verhoudingsgewijs hebben meisjes hier vaker mee te maken dan jongens. Het college vraagt ook extra aandacht voor suïcidepreventie bij jongeren, omdat bijna één op de drie jongvolwassenen wel eens serieus aan suïcide denkt.
•
Bij het speerpunt dementievriendelijke stad vraagt het college extra aandacht voor mantelzorgondersteuning en collectieve voorzieningen voor ouderen met dementie.
•
Rond geldzorgen en rondkomen is er extra aandacht nodig voor het stijgende aandeel Haarlemmers dat aangeeft in het dagelijks leven beperkt te worden door de eigen financiële situatie. Ook hebben jongvolwassenen in Haarlem vaker financiële problemen in vergelijking met de rest van Nederland. Ten slotte wil het college extra aandacht voor de
Kenmerk: 2023/1235808
4/5
koppelmogelijkheden op het gebied van toeleiding naar (waardevol) werk rond het thema geldzorgen en rondkomen. 3. Vervolg De trendrapportage dient als input voor het Jaarplan 2024 van Buurts. Conform het voorstel uit de informatienota ‘Monitoring en verantwoording Gewoon in de Wijk’ gaat de commissie Samenleving twee keer per jaar rechtstreeks in gesprek met Buurts over de voortgang van de uitvoering van Gewoon in de Wijk. Na het eerste gesprek van afgelopen mei zal medio november het tweede gesprek plaatsvinden. Hier zal onder andere het Jaarplan 2024 van Buurts worden besproken. De trendrapportage zal komend jaar in samenwerking met Buurts verder worden ontwikkeld. Zo zal verkend worden welke specifieke trends voor de uitvoering van Gewoon in de Wijk in het bijzonder relevant zijn om te monitoren en zal geïnventariseerd worden welke andere data op een lager schaalniveau beschikbaar zijn en of het zinvol is om deze in een volgende trendrapportage op te nemen naar stadsdeelniveau. Ten slotte zal voor de volgende trendrapportage bekeken worden in hoeverre het mogelijk is om een relatie te leggen tussen de verantwoordingsinformatie van Buurts en de indicatoren die iets kunnen zeggen over de door de gemeente Haarlem beoogde maatschappelijke effecten.
4. Bijlagen - Bijlage 1 - Trendrapportage Gewoon in de Wijk 2023 - Bijlage 2 - Tabel demografische ontwikkeling Haarlem – aantal inwoners en huishoudens per gebied en wijk - Bijlage 3 - Concept ontwikkeling beleidsdoelen - Bijlage 4 - Verslag voorbereidende fase 2022 en eerste kwartaal 2023 (implementatieverslag).
Kenmerk: 2023/1235808
5/5