1 Toekomst OV-lijnen in Haarlem Perspectief op het Openbaar Vervoer

Collegebesluit

Onderwerp Toekomst OV-lijnen in Haarlem: Perspectief op het Openbaar Vervoer Nummer 2024/0164288 Portefeuillehouder Leeuwen, B. van Programma/beleidsveld 5.1 Openbare ruimte en mobiliteit Afdeling BBOR Auteur Molendijk, Florien Telefoonnummer 06-40097924 Email fmolendijk@haarlem.nl Kernboodschap Haarlem wil een aantrekkelijke, gezonde en goed bereikbare stad zijn en blijven. In de Omgevingsvisie Haarlem 2045 wordt met zes grote opgaven richting gegeven aan de toekomst van de stad. Een van de zes strategische keuzes is inzetten op de mobiliteitstransitie, waarbij de rol van de auto afneemt en die van fietsen en OV toeneemt, terwijl het aantal woningen in Haarlem de komende jaren naar verwachting met 10.000 groeit. Om te zorgen dat mensen minder vanzelfsprekend de auto pakken, moet er een goed en betrouwbaar OV-netwerk beschikbaar zijn. In het bijgevoegde stuk - Toekomst OV-lijnen in Haarlem: Perspectief op het Openbaar Vervoer – is een inhoudelijke uitwerking gemaakt van de ambities ten aanzien van het Openbaar Vervoer in Haarlem en de regio. Hiermee geeft de gemeente – in samenwerking met de regio Zuid-Kennemerland - concreet inhoud aan haar input voor de vervoersplannen, de OV-concessies en de raakvlakprojecten zoals herinrichting van het station en OV-knooppunt NieuwZuid.

Met deze uitwerking van het mobiliteitsbeleid, houden we rekening met het toekomstbeeld OV-lijnen (BRT metrobus). Dit stuk is opgesteld in samenwerking met de Provincie Noord-Holland, de regio Zuid-Kennemerland, en in afstemming met de ontwikkelzones, de vervoerregio Amsterdam en ROVER. Volgens de toegezegde planning zal het in maart dit jaar aan de raadscommissie worden voorgelegd. Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt dit besluit ter bespreking naar commissie Beheer. De aanleiding is toezegging om de Commissie te informeren over de nieuwe ov lijnenkaart (2022/1417814). Hiermee worden de volgende moties afgedaan:  Verder snijden in OV, NEE! (SP 8 juli 2021)  Motie Goed OV tussen Schalkwijk-Spaarnwoude (Trots Haarlem 23-09-2021 (vh 21-12-2017)

Kenmerk: 2024/0164288

1/6

  Relevante eerdere besluiten Besluit College d.d. 6 februari 2024

20200219198 Motie 19.1 Trek die lijn door 20200037190 Motie 20.2 Lobbyen voor A9 Lightrail

- Raadsbesluit Omgevingsvisie (2021/492095), vastgesteld januari 2022 - Raadsbesluit Mobiliteitsbeleid (2021/313959), vastgesteld september 2021 - Redeneerlijn Mobiliteitstransitie, vastgesteld college april 2023 Het college van Burgemeester en Wethouders besluit tot: 

Vasstellen van de uitwerking van het mobiliteitsbeleid: “Toekomst OV-lijnen in Haarlem: Perspectief op het Openbaar Vervoer”.

de secretaris,

de burgemeester,

1. Inleiding Belangrijke drager van de Omgevingsvisie, maar ook van het Mobiliteitsbeleid Haarlem is het verder vormgeven van de mobiliteitstransitie: de overstap van auto naar voet, fiets of openbaar vervoer. Men maakt steeds vaker bewuste keuzes over wanneer, hoe en of men reist. Zo zien we dat in tien jaar tijd meer wordt gewandeld, gefietst en met het openbaar vervoer wordt gereisd. Aan de andere kant kent het OV ook een keerzijde: bussen zorgen ook voor overlast, vooral in het centrum en rondom het station. Daarom is in het mobiliteitsbeleid afgesproken, dat er wordt ingezet op verminderen van overlast (vermindering geluid, uitstoot, trillingen en verbeteren veiligheid) van de huidige HOV-routes. Er komen nieuwe busroutes en een OV knoop Haarlem Nieuw-Zuid. Om overlast door busverkeer in de binnenstad niet verder te laten toenemen, groeit het aantal bussen dat door de binnenstad rijdt niet en wordt het aantal haltes op het Stationsplein niet verder uitgebreid. Er kunnen dus wel nieuwe routes komen naar de noordzijde van het station. In de redeneerlijn Mobiliteitstransitie zijn de speerpunten voor OV benoemd: 



Een belangrijke stap in de mobiliteitstransitie voor Haarlem is de ontwikkeling van het nieuwe OV-knooppunt Nieuw-Zuid. De planning van de realisatie van dit OV-knooppunt is het startpunt voor de planning van de verschillende andere mobiliteitsontwikkelingen en projecten binnen Haarlem. Voor het OV in het centrum geldt voor Haarlem dat een betrouwbare reistijd belangrijker is dan snelheid. Daar waar het (H)OV niet over vrije busbanen gaat, wordt onderzocht of de maximum

Kenmerk: 2024/0164288

2/6





snelheid terug kan naar 30 km/uur (met behoud van HOV-reiskwaliteit). Er komt een evenwichtige verdeling van HOV routes: bereikbaarheid verbeteren, overlast verminderen. Stimuleer de overstap van auto naar voet, fiets of OV door te bouwen nabij OV. Multimodaal ontsloten gebieden bieden een aantrekkelijk alternatief voor de auto, en biedt kans voor verdere knooppuntontwikkeling. De uitgangspunten voor HOV binnen Haarlem moeten worden vastgesteld: deze zijn noodzakelijke duidelijkheid voor een groot aantal projecten, waaronder ook Nieuw-Zuid.

Dit laatste punt - de uitgangspunten voor het openbaar vervoer – is in dit stuk verder uitgewerkt, in lijn met het mobiliteitsbeleid en de Rederneerlijn Mobiliteitstransitie. Er wordt daarbij aangegeven wat de gemeente zelf wil ten aanzien van het openbaar vervoer: de ambitie, uitgangspunten, en randvoorwaarden die Haarlem verbindt aan hoogwaardig OV dat een cruciale rol heeft in onze mobiliteitstransitie. Hiermee kunnen we input leveren voor de lopende en komende busconcessies en met de concessiehouders te komen tot afspraken over het toekomstige OV lijnennet. Het lijnennet is van invloed op verschillende projecten zoals Stationsplein, herinrichtingsprojecten, ontwikkelzones en het OV-knooppunt Nieuw-Zuid. 2. Besluitpunten college Het college van Burgemeester en Wethouders besluit tot het vaststellen van de uitwerking van het mobiliteitsbeleid “Toekomst OV-lijnen in Haarlem: Perspectief op het Openbaar Vervoer”. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan de toezegging om de commissie Beheer te informeren over de nieuwe ov lijnenkaart (2022/1417814). Met dit besluit worden de volgende moties afgedaan: 1. Hiermee de volgende moties/toezegging als afgedaan te beschouwen: a. Verder snijden in OV, NEE! (SP 8 juli 2021) b. Motie Goed OV tussen Schalkwijk-Spaarnwoude (Trots Haarlem 23-09-2021 (vh 21-12-2017) c. 20200219198 Motie 19.1 Trek die lijn door d.

20200037190 Motie 20.2 Lobbyen voor A9 Lightrail De uitwerking “Toekomst OV-lijnen in Haarlem” zal aan de opdrachtgevers van het Openbaar Vervoer - Provincie Noord-Holland en de Vervoerregio Amsterdam – toe te sturen als input voor lopende en komende concessies. 3. Beoogd resultaat Het doel van de Omgevingsvisie is dat Haarlem ook in de toekomst een aantrekkelijke stad blijft. In het Mobiliteitsbeleid is aangegeven hoe hier vanuit mobiliteit aan wordt gewerkt, namelijk via de mobiliteitstransitie. Het resultaat van de mobiliteitstransitie is dat in 2030:

Kenmerk:2024/0164288

3/6

  

bijna alle (90%) verplaatsingen binnen de stad met een afstand kleiner dan 2,5 km, met de fiets of te voet plaatsvinden; meer dan de helft (60%) van de verplaatsingen vanuit of naar Haarlem toe met het OV of de fiets plaatsvindt; het aantal auto’s in de stad niet is gegroeid.

Met de uitwerking “Toekomst OV-lijnen in Haarlem” geeft de gemeente aan wat zij zelf wil met het (H)OV, waarbij in ieder geval speelt:  Het is de ambitie van de gemeente dat in 2030 60% van de reizen van en naar Haarlem met het OV of de (e-)fiets plaatsvindt  Uitgangspunt is niet méér bussen naar station of naar centrum dan in 2019  In de stad zoveel mogelijk naar 30 km/uur Met deze uitwerking kunnen we input leveren voor de lopende en komende busconcessies en met de concessiehouders te komen tot afspraken over het toekomstige OV lijnennet. 4. Argumenten 1. De uitwerking “Toekomst OV-lijnen in Haarlem” geeft richting aan de OV wensen van Haarlem Haarlem zet volop in op de mobiliteitstransitie om ondanks de groei van de stad toch leefbaar en bereikbaar te blijven. Het Mobiliteitsbeleid, vastgesteld in september 2021, geeft hiervoor de kaders mee. Het Haarlemse Mobiliteitsbeleid is stadsbreed en niet overal even diepgaand. Een belangrijk onderdeel dat nog niet voldoende was uitgediept, was hoe vorm te geven aan de ambities rondom het openbaar vervoer. Dit is nu in dit stuk verder uitgewerkt. Er wordt daarbij aangegeven wat de gemeente zelf wil ten aanzien van het openbaar vervoer: de ambitie, uitgangspunten, en randvoorwaarden die Haarlem verbindt aan hoogwaardig OV dat een cruciale rol heeft in onze mobiliteitstransitie.

Hiermee kunnen we input leveren voor de lopende en komende busconcessies en met de concessiehouders te komen tot afspraken over het toekomstige OV lijnennet.

2 De uitwerking “Toekomst OV-lijnen in Haarlem” is BRT proof Vanuit Haarlem ontbreekt een treinverbinding naar Amsterdam-Zuid, -West en de Haarlemmermeer. Bij gebrek aan een directe treinverbinding voorzien de huidige R-netlijnen daar in de behoefte van de reiziger. Deze lijnen zijn snel, frequent en worden goed gebruikt. In de toekomst is er dan ook de ambitie om door te groeien naar een hoogwaardig OV-netwerk in de vorm van een Bus Rapid Transit (BRT). Het gaat erom voor de reiziger een optimale verbinding te bieden naar de zuidkant van de Amsterdamse regio. Het eindrapport BRT is ter informatie aan de raad gezonden. Daarbij is aangegeven dat in de “Toekomst OV-lijnen in Haarlem” uitgangspunt een eventuele BRT als eindbeeld niet onmogelijk gemaakt mag worden.

Kenmerk: 2024/0164288

4/6

3 De uitwerking “Toekomst OV-lijnen in Haarlem” houdt rekening met projecten Het lijnennet is van invloed op verschillende projecten zoals Stationsplein, herinrichtingsprojecten, ontwikkelzones en het OV-knooppunt Nieuw-Zuid. Aan de andere kant bepalen zijn keuzes zoals in het nieuwe wegcategoriseringsplan ook van invloed op de snelheid van het busvervoer. In Haarlem is de maximumsnelheid in principe 30 km/uur , tenzij de weg onderdeel uitmaakt van de hoofdontsluitingsstructuur of wanneer er een HOV-verbinding overheen gaat. Dit is in het stuk “Toekomst OV lijnen in Haarlem” overgenomen als uitgangspunt. HOV-routes buiten het centrum blijven op 50 km/uur, in lijn met de doorgroei naar BRT-lijnen. Hierover zal per situatie nauw overlegd worden met de opdrachtgevers van het OV, de provincie Noord-Holland en de Vervoerregio Amsterdam. 4 Nadere uitwerking sluit aan bij regionaal beleid Haarlem vormt een belangrijk knooppunt in de openbaar vervoer verbindingen in de hele regio. Dit stuk is daarom opgesteld in afstemming met de provincie Noord-Holland en de Vervoerregio Amsterdam en in samenwerking met de regio Zuid-Kennemerland.

Met de komst van het OVknooppunt Nieuw-Zuid wordt het des te belangrijker om als regio samen op te trekken in het vormgeven van de ambities ten aanzien van de mobiliteitstransitie: minder autoverkeer en meer gebruik van OV met de fiets als belangrijke drager voor het voor- en natransport. 5 Duurzaamheid In lijn met de Omgevingsvisie, speelt leefbaarheid (o.a. veiligheid, groen, klimaat) een essentiële rol in de mobiliteitsprojecten. Door in te zetten op de mobiliteitstransitie moet er in de stad ruimte ontstaan voor de gewenste vergroening en ruimte voor voetganger, fiets en openbaar vervoer. 6 Participatie, inspraak en communicatie Het Mobiliteitsbeleid en de Omgevingsvisie hebben beiden een participatie- en inspraaktraject doorlopen. Door middel van dit besluit wordt inzicht verschaft in de wijze van prioritering van projecten op het gebied van mobiliteit. Bij het voorbereiden van de uitvoering van mobiliteitsprojecten wordt de stad uiteraard betrokken. Deze uitwerking van het Mobiliteitsbeleid en de Omgevingsvisie is tot stand gekomen in overleg met stakeholders, zoals de OV opdrachtgevers. Daarnaast is er afgestemd met ROVER, de kerngroep Rustenburgerlaan en Platform Buskruit. De gemeente geeft met dit stuk haar wensenlijstje aan, maar het is uiteindelijk aan de OV opdrachtgevers en vervoerders om te bepalen wat ermee gebeurt. 5. Risico’s en kanttekeningen 1.

Gedragsverandering vergt tijd Met de verdere uitwerking van het Mobiliteitsbeleid wordt ingezet op de mobiliteitstransitie. Dit resulteert in meer ruimte voor groen, voetganger en de fiets. Het autoverkeer wordt gestimuleerd gebruik te maken van de ringwegen en wordt ontmoedigd om de stad in/door te rijden. De effecten

Kenmerk:2024/0164288

5/6

van deze maatregelen vragen om een gedragsverandering en zijn misschien niet direct merkbaar. Gedragsverandering vraagt tijd. 2. Bereikbaarheid van buurgemeenten Bereikbaarheid stopt niet bij de grenzen van de gemeente Haarlem. De gemeenten in de regio en met name in Zuid-Kennemerland worden dan ook op de hoogte gehouden van de bereikbaarheidsprojecten met regionaal belang. 3. Gemeente staat niet zelf aan het roer De opdrachtgevers van het openbaar vervoer bepalen de eisen voor de concessies. De gemeente kan input leveren voor het aanbestedingspakket en adviseren voor de jaarlijkse vervoerplannen. Het is uiteindelijk aan de vervoeder – in samenspraak met de concessieverlener - wat er wordt overgenomen in de lijnvoering en dienstregeling. 4. Groeiprognoses OV nog onzeker Als gevolg van COVID zijn alle prognoses ten aanzien van de groei van het aantal reizigers in het OV onzeker geworden. Momenteel is het nog afwachten hoe en wanneer de reizigersaantallen zich herstellen. Daarbij hebben we te maken met minder overheidssubsidie voor het OV, en problemen met personeel bij vervoerder. Deze ontwikkelingen vormen een risico om de ambities waar te maken. 6. Vervolg De uitwerking “Toekomst OV-lijnen in Haarlem wordt aan de opdrachtgevers van het Openbaar Vervoer - Provincie Noord-Holland en de Vervoerregio Amsterdam – toegestuurd als input voor lopende en komende concessies.

Daarbij geldt de volgende planning: 2024 start aanbesteding concessie Haarlem - IJmond 2024 start nieuwe concessie Zuid-Holland Noord (lijn 50) 2027 ingang nieuwe concessie Haarlem - IJmond 2028 ingang nieuwe concessie Noord-Holland Noord 2029 start aanbesteding Amstelland - Meerlanden 2032 ingang nieuwe concessie Amstelland – Meerlanden Het college stelt aan de raad voor om een technische werksessie te organiseren met de concessie verleners Vervoerregio Amsterdam en de provincie Noord-Holland. 7. Bijlagen Bijlage 1 “Toekomst OV-lijnen in Haarlem: Perspectief op het Openbaar Vervoer”

Kenmerk: 2024/0164288

6/6