1 Tijdelijke regeling alleenverdienersproblematiek Haarlem 2025 2026 en 2027

Collegebesluit

Onderwerp Tijdelijke regeling alleenverdienersproblematiek Haarlem 2025, 2026 en 2027 Nummer 2025/609321 Portefeuillehouder Loenen, D. van Programma/beleidsveld 3.2 Inkomen Afdeling SMSR Auteur Lemhadi, J. Telefoonnummer 0618610583 Email jlemhadi@haarlem.nl Kernboodschap Alleenverdienerhuishoudens die door fiscale regels onder het bestaansminimum uitkomen, ontvangen jaarlijks een vaste tegemoetkoming van € 1.000. Voor 2025 gaat het om circa 76 huishoudens die op de lijst van de Belastingdienst staan. Daarnaast kunnen er nog extra huishoudens in beeld komen, de zogenoemde zelfmelders, die niet op deze lijst voorkomen, maar wel recht kunnen hebben op de tegemoetkoming.

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten Besluit college d.d. 18 november 2025

Het college voert fase II van de Wet tijdelijke regeling alleenverdienersproblematiek (Wtrap) uit via een vastgestelde beleidsregel. Haarlem heeft de betrokken huishoudens goed in beeld en zet actief in op het bereiken en ondersteunen van deze groep. Door ambtshalve toekenning en een eenvoudige aanvraagmogelijkheid worden inwoners zoveel mogelijk ontzorgd. Zo draagt Haarlem concreet bij aan bestaanszekerheid en een toegankelijke uitvoering van de regeling. Het college stuurt het collegebesluit ter kennisname naar de commissie Samenleving. Niet van toepassing Het college van burgemeester en wethouders besluit: 1. De Beleidsregel Tijdelijke regeling alleenverdienersproblematiek Haarlem 2025, 2026 en 2027 vast te stellen. de secretaris,

de burgemeester,

Kenmerk: 2025/609321

1/5

1. Aanleiding Per 1 januari 2025 is de Wet tijdelijke regeling alleenverdienersproblematiek (Wtrap) in werking getreden. Gemeenten zijn wettelijk verplicht om huishoudens die door het wegvallen van de overdraagbare algemene heffingskorting minder toeslagen ontvangen en hierdoor onder het bestaansminimum uitkomen, een vaste tegemoetkoming toe te kennen. Het betreft altijd echtparen of stellen waarbij één partner een uitkering van het UWV ontvangt en de ander geen inkomen heeft, of soms slechts aanvullende bijstand. Totdat in 2028 de ongelijkheid fiscaal wordt opgelost zijn er drie fases ingericht voor het aanvullen van toeslagen aan alleenverdienerhuishoudens via de gemeenten: 1. Fase I (2023-2024): ondersteuning via de bijzondere bijstand (via gemeente); 2. Fase II (2025, 2026 en 2027): vaste tegemoetkoming (tijdelijke regeling gemeente); 3. Fase III (vanaf 2028): permanente oplossing via de belastingen (landelijk geregeld). Haarlem voert fase I (2023–2024) uit via de bijzondere bijstand. In 2023 werden 13 huishoudens ondersteund met een gemiddelde uitbetaling van € 700. De uitvoering van 2024 is nog gaande, omdat er gegevens nodig zijn die eerder niet konden worden opgevraagd. In fase II (2025–2027) ontvangen alleenverdienerhuishoudens geen bijzondere bijstand meer, maar een vaste tegemoetkoming van € 1.000 per jaar.

Een deel van de rechthebbenden heeft deze tegemoetkoming al ontvangen. Deze tegemoetkoming wordt één keer per jaar uitgekeerd en kan niet worden teruggevorderd. Voor 2025 gaat het op basis van de lijst van de Belastingdienst om 76 huishoudens, samen goed voor een totaalbedrag van € 76.000. Mogelijk zijn er daarnaast huishoudens die niet op deze lijst voorkomen, maar wel als alleenverdiener kwalificeren. De omvang van deze groep is onbekend, maar naar verwachting beperkt. Om ook deze huishoudens te bereiken, nodigt het college hen actief uit om een aanvraag te doen. Het college heeft beleidsvrijheid bij de uitvoering van deze regeling. In deze beleidsregel wordt gekozen voor: 1. Ambtshalve toekenning aan bekende huishoudens; 2. Een lichte toets bij huishoudens zonder bijstandsuitkering; 3. Jaarlijkse uitbetaling in één keer; 4. Uitnodigen van mogelijke alleenverdienerhuishoudens. 2. Beoogd resultaat De beleidsregel zorgt voor een rechtmatige, uitvoerbare en toegankelijke uitvoering van de Wtrap in Haarlem. Hiermee wordt bijgedragen aan de bestaanszekerheid van de alleenverdienerhuishoudens.

Kenmerk: 2025/609321

2/5

3. Onderbouwing voorstel 3.1 Wettelijke verplichting en beleidsvrijheid Artikel 78gg Participatiewet verplicht gemeenten tot toekenning van een vaste tegemoetkoming. De beleidsregel geeft invulling aan de ruimte die de wet biedt, zoals ambtshalve toekenning en lichte toetsing. 3.2 Ambtshalve toekenning om administratieve lasten te voorkomen Het college verstrekt de tegemoetkoming automatisch aan ‘bekende huishoudens’. Dit zijn huishoudens die in het voorgaande jaar op de lijst van de Belastingdienst stonden én toen ook de tegemoetkoming hebben ontvangen. Dit bespaart inwoners de administratieve lasten van het indienen van een aanvraag. Inwoners met een bijstandsuitkering ontvangen de tegemoetkoming ambtshalve, zonder toets. In 2025 gaat het om 15 huishoudens met een bijstandsuitkering; zij hebben de tegemoetkoming inmiddels ontvangen. De betaling aan de overige 61 huishoudens is momenteel in gang. 3.3 Lichte toets bij ambtshalve toekenning om rechtmatigheid te waarborgen Het college voert een lichte toets uit bij inwoners die momenteel geen bijstandsuitkering ontvangen. De Belastingdienst controleert namelijk alleen of de inwoners jaarlijks op de peildatum (15 januari in 2025) in de gemeente wonen en in leven zijn. Met een lichte toets wordt ervoor gezorgd dat de tegemoetkoming niet wordt verstrekt aan huishoudens die geen recht hebben, bijvoorbeeld door overlijden.

3.4 Eén keer per jaar uitbetalen geeft inwoners de regie over hun besteding De keuze om de tegemoetkoming één keer per jaar uit te betalen in plaats van maandelijks beperkt de uitvoeringslasten en geeft huishoudens regie over hoe zij de vaste tegemoetkoming besteden. 3.5 Hoger bereik door het uitnodigen van overige huishoudens Om zoveel mogelijk alleenverdieners te bereiken die niet voorkomen op de lijst van de Belastingdienst, nodigt het college op basis van signalen huishoudens uit om een aanvraag in te dienen. Deze signalen kunnen voortkomen uit: 1. gemeentelijke bestandsanalyses óf; 2. een nieuwe aanvraag voor een bijstandsuitkering, bijzondere bijstand, minimaregelingen of schulddienstverlening óf; 3. hulpverlening of maatschappelijke partners. Het indienen van een aanvraag is een eenvoudig proces. Inwoners mogen vormvrij een aanvraag doen zonder aanvraagformulier.

Kenmerk: 2025/609321

3/5

4. Risico’s en kanttekeningen Ambtshalve toekenning op basis van alleen gegevens van de Belastingdienst kan leiden tot verstrekking aan inwoners die geen recht (meer) hebben. Dit wordt beperkt door een lichte toets uit te voeren bij niet-bijstandsgerechtigden. Door tijdige communicatie met Cocensus zorgt Haarlem ervoor dat de tegemoetkoming niet meegerekend wordt als vermogen bij de gemeentelijke belastingen en dat inwoners hun recht op kwijtschelding behouden. 5. Consequenties en uitvoering 5.1 Financiën De regeling wordt volledig gefinancierd door het rijk, inclusief tegemoetkomingen, eindheffing én uitvoeringskosten via decentralisatie-uitkering. De hoogte van de vaste tegemoetkoming aan de huishoudens wordt jaarlijks door het rijk vastgesteld. In 2025 is de tegemoetkoming € 1.000. De tegemoetkoming mag nooit worden teruggevorderd. Jaarlijks ontvangt de gemeente een budget, gebaseerd op de hoogte van de vaste tegemoetkoming en op het aantal huishoudens dat uit een gegevensanalyse van de Belastingdienst komt. De gemeente hoeft geen verantwoording af te leggen aan het rijk. In 2025 heeft het college € 286.445 ontvangen bij de meicirculaire. Voor 2025 is een deel van de tegemoetkomingen al uitbetaald, maar een deel nog niet.

5.2 Communicatie Omdat het gaat om een relatief kleine groep huishoudens en omdat inwoners zelf moeilijk kunnen inschatten of zij recht hebben, worden conform het advies van de VNG de inwoners die bekend zijn of op basis van signalen gemeld worden, actief benaderd. Verder wordt ingezet op sterke communicatie voor interne medewerkers en ketenpartners en professionals. Alle relevante gemeentelijke uitvoeringsmedewerkers en de Sociaal Raadslieden van Buurts zijn ingelicht over hoe zij alleenverdienerhuishoudens kunnen signaleren en aanmelden. Andere ketenpartners en professionals worden via de nieuwsbrief Samen maken we de stad geïnformeerd. Naast deze kanalen blijft het voor inwoners mogelijk om zich rechtstreeks te melden. Het Klantcontactcentrum is daarom geïnformeerd over hoe om te gaan met zelfmelders. Na vaststelling van de beleidsregel wordt deze bekendgemaakt in het elektronisch Gemeenteblad op overheid.nl. De vastgestelde beleidsregel wordt vervolgens gepubliceerd in de lokale regelingenbank op www.overheid.nl.

Kenmerk: 2025/609321

4/5

5.3 Participatie De regeling is mondeling besproken met de Participatieraad. De Participatieraad adviseert om de regeling breder bekend te maken via de reguliere informatiekanalen aan alle inwoners, zoals met andere regelingen gebeurt. Dit zou de kans vergroten dat elk huishouden dat recht heeft op de regeling, er (direct of indirect) kennis van kan nemen. Om inwoners die niet tot de doelgroep behoren echter onnodig teleur te stellen volgt het college het advies op van de VNG en worden de betrokken huishoudens actief benaderd. 5.4 Juridisch De beleidsregel is gebaseerd op artikel 78gg van de Participatiewet en artikel 4:81 Awb. De beleidsregel treedt in werking met terugwerkende kracht per 1 januari 2025. Tegen het vaststellen van de beleidsregel staat geen bezwaar of beroep open. Tegen individuele besluiten wel. 5.5 Planning Het college verwacht in 2025 een groot deel van de rechthebbenden te bereiken en de tegemoetkoming uit te betalen. In 2026 en 2027 wordt het proces herhaald, totdat in 2028 een landelijke oplossing komt voor de alleenverdienersproblematiek. 6. Bijlagen • Bijlage 1. Beleidsregel Tijdelijke regeling alleenverdienersproblematiek Haarlem 2025, 2026 en 2027.

Kenmerk: 2025/609321

5/5