1 Ter inzage leggen ontwerpwijziging omgevingsplan deelgebied Haarlem Centrum

Collegebesluit

Onderwerp Ter inzage leggen ontwerpwijziging omgevingsplan deelgebied Haarlem Centrum Nummer 2023/0352855 Portefeuillehouder Roduner, F.J. Programma/beleidsveld 4.1 Wonen en woningbouw Afdeling OMB Auteur Glas, K.W. Telefoonnummer 14 023 Email kglas@haarlem.nl Kernboodschap Met de inwerkintreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 beschikken alle gemeenten over een tijdelijk omgevingsplan van rechtswege. Gemeenten hebben tot eind 2031 de tijd om de inhoud van het tijdelijke deel om te zetten naar regels in het nieuwe deel van het omgevingsplan. De gemeente Haarlem voert dit gefaseerd uit. Dit betreft de eerste wijziging van het nieuwe deel van het omgevingsplan, genaamd deelgebied Haarlem - Centrum. Deze wijziging van het omgevingsplan heeft betrekking op de ruimtelijke regels (voor bouwen en gebruik van gronden) voor het deelgebied Haarlem – Centrum. Daarnaast zijn voor geheel Haarlem de bruidsschat, de Hemelwaterverordening, de Erfgoedverordening (gedeeltelijk) en de ‘Interferentieverordening’ in de ontwerpwijziging verwerkt. De ontwerpwijziging van het omgevingsplan is nu gereed om ter inzage te worden gelegd voor het geven van zienswijzen. Behandelvoorstel voor Het college stuurt het collegebesluit ter bespreking naar de commissie commissie Ontwikkeling. Relevante eerdere besluiten Besluit college d.d. 15 april 2025

1. Vaststellen startnotitie omgevingsplan Haarlem - Centrum en de bruidsschat (2021/171036) in raadsvergadering van 14 oktober 2021. Het college van burgemeester en wethouders besluit: 1. De ontwerpwijziging van het omgevingsplan deelgebied Haarlem - Centrum ter inzage te leggen voor het geven van zienswijzen. de secretaris,

de burgemeester,

1. Aanleiding Met de inwerkintreding van de Omgevingswet op 1 januari 2024 beschikken alle gemeenten over een omgevingsplan van rechtswege. Het omgevingsplan van rechtswege is een samenvoeging van de regels uit bestemmingsplannen, beheersverordeningen, de hemelwaterverordening, regels voor

Kenmerk: 2023/0352855

1/8

archeologische monumentenzorg van de Erfgoedverordening en rijksregels voor activiteiten (de bruidsschat)1. Het omgevingsplan van rechtswege voldoet nog niet aan alle vereisten van de Omgevingswet en heeft een tijdelijk karakter. Gemeenten hebben tot eind 2031 de tijd om de inhoud van het tijdelijke deel van het omgevingsplan om te zetten naar regels in het nieuwe deel. Met het oog op deze omzetting is door de gemeenteraad de startnotitie ‘omgevingsplan Haarlem Centrum en de bruidsschat’ vastgesteld. In de startnotitie is een aanpak opgenomen om het omgevingsplan gefaseerd te wijzigen naar het nieuwe deel. De regels uit het tijdelijk omgevingsplan, de onherroepelijke omgevingsvergunningen verleend in afwijking van het omgevingsplan, de regels over de fysieke leefomgeving uit lokale verordeningen en de bruidsschat worden integraal vastgelegd in het nieuwe omgevingsplan. Dit vormt de in hoofdzaak beleidsneutrale basis van het nieuwe omgevingsplan. Dit betreft de eerste wijziging van het nieuwe deel van het omgevingsplan, genaamd deelgebied Haarlem - Centrum. Deze wijziging van het omgevingsplan heeft betrekking op de ruimtelijke regels (voor bouwen en gebruik van gronden) voor het deelgebied Haarlem – Centrum. Het deelgebied is exclusief de locatie Egelantier - Gasthuisvest 47 in verband met een lopende procedure.

Daarnaast zijn voor geheel Haarlem de bruidsschat, de Hemelwaterverordening, de Erfgoedverordening (gedeeltelijk) en de Verordening aanwijzing interferentiegebieden bodemenergiesystemen (hierna interferentieverordening) in de ontwerpwijziging verwerkt.

Begrenzing plangebied Haarlem Centrum

Kaart deelgebieden

Procesverloop 1 De volledige opsomming is te vinden in artikel 4.6 van de Invoeringswet Omgevingswet.

Kenmerk: 2023/0352855

2/8

Er heeft tijdens de voorbereidingsfase informerend participatie plaatsgevonden met verschillende organisaties en belangengroepen. De ontwerpwijziging van het omgevingsplan is nu gereed om door BenW ter inzage te worden gelegd voor het geven van zienswijzen. 2. Beoogd resultaat Een wijziging van het omgevingsplan, dat voldoet aan de eisen van de Omgevingswet met ruimtelijke regels voor deelgebied Haarlem – Centrum en met regels uit de bruidsschat, de Hemelwaterverordening, de Erfgoedverordening (gedeeltelijk) en de ‘Interferentieverordening’ voor heel Haarlem. 3. Onderbouwing voorstel De wijziging draagt bij aan verplichte omzetting regels tijdelijk deel naar het nieuwe deel omgevingsplan Gemeenten krijgen tot eind 2031 de tijd de onderdelen van het tijdelijk deel van het omgevingsplan om te zetten naar regels in het nieuwe deel van het omgevingsplan. Dit betreft de eerste wijziging van het nieuwe deel van het omgevingsplan. Hierna volgen de deelgebieden Centraal stedelijk gebied, Stedelijk gebied, Centraal stedelijke ondernemerszone en Natuur. Haarlem heeft daarnaast nog diverse verordeningen die in het omgevingsplan moeten worden verwerkt. Deze kunnen beleidsneutraal meegenomen worden bij de lopende procedures voor de deelgebieden of indien sprake is van beleidswijzigingen een separate procedure doorlopen.

Een overzicht van alle wijzigingen is opgenomen in de goede onderbouwing van de effecten op de fysieke in leefomgeving (hierna Goflow) in bijlage b. 1.

De structuur en indeling van de regels vormen de basis voor het nieuwe deel omgevingsplan Met deze eerste wijziging van het omgevingsplan is een geheel nieuwe structuur en indeling van de regels gemaakt. De structuur is zo opgezet dat andere deelgebieden makkelijk kunnen aansluiten. De structuur vormt daarmee de basis van het nieuwe omgevingsplan. Alle nieuwe wijzigingen worden in deze structuur ingepast. Bij de indeling is ervoor gekozen de regels zoveel mogelijk in logische thema's onder te brengen in niet te grote hoofdstukken. Dit zorgt voor overzicht en maakt de regels beter vindbaar. Ook de verwerking van wijzigingen in de regels is met de gekozen structuur eenvoudiger. Dit geldt temeer indien gelijktijdig meerdere wijzigingsprocedures worden doorlopen (zie voor parallel wijzigen ook risico’s onder 4.1). 2.

Aanpassing ruimtelijke regels is noodzakelijk Bij de wijziging van de ruimtelijke regels uit het tijdelijk deel van het omgevingsplan is het uitgangspunt gehanteerd dat bestaande rechten zoveel mogelijk worden geëerbiedigd. De regels geheel beleidsneutraal overnemen is echter niet mogelijk. Hieronder zijn de belangrijkste wijzigingen vermeld. 3.

Harmonisatie ruimtelijke regels Als gevolg van harmonisatie van de voormalige bestemmingsplanregels, zijn ondergeschikte wijzigingen doorgevoerd in de regels en de begripsbepalingen.

Kenmerk: 2023/0352855

3/8

Meeste afwijkingsregels uit voormalige bestemmingsplannen vervallen Een belangrijke wijziging ten opzichte van het tijdelijk deel van het omgevingsplan heeft betrekking op de binnenplanse omgevingsvergunning ter afwijking van het bestemmingsplan. Onder de Omgevingswet heeft een systeemwijziging plaatsgevonden. De voormalige bestemmingsplannen in het tijdelijk deel bevatten regels om binnenplans te kunnen afwijken van het desbetreffende bestemmingsplan. Er is hierbij sprake van beoordelingsvrijheid door het bevoegd gezag (BenW). Onder de Omgevingswet is dit veranderd. Een aanvraag om een omgevingsvergunning wordt verleend als de activiteit niet in strijd is met de regels die in het nieuwe deel van het omgevingsplan zijn gesteld over het verlenen van de omgevingsvergunning. Wanneer de vergunning op grond van deze beoordelingsregels niet kan worden geweigerd, moet de vergunning worden verleend. Dat volgt uit artikel 8.0a Besluit kwaliteit leefomgeving. Het betreft daarmee een limitatief-imperatief beoordelingskader. Een aantal afwijkingsregels uit het tijdelijk deel van het omgevingsplan voor deelgebied Haarlem Centrum is beleidsmatig achterhaald en is om die reden komen te vervallen. De meeste afwijkingsregels bevatten 'open normen', die op grond van jurisprudentie zouden moeten worden uitgewerkt in aanvullende beleidsregels.

Vanwege het ontbreken van specifieke beleidsregels is ervoor gekozen deze afwijkingsregels niet op te nemen in het omgevingsplan2. In die gevallen waarin de beoordelingsregels zelfstandig toetsbaar zijn of sprake is van beleidsregels (bv beleidsregels parkeernormen), zijn de afwijkingsregels wel opgenomen. De meeste binnenplanse afwijkingsregels zijn om die redenen komen te vervallen. Hiervoor moet voortaan een buitenplanse afwijkingsprocedure (bopa) worden doorlopen, met een reguliere doorlooptijd van 8 (+6) weken. Deze termijn geldt ook voor vergunningsplichtige (bouw)activiteiten die wel voldoen aan het omgevingsplan. Cultureel erfgoed: omgeving monument – beeldbepalende dakkapellen - zonnepanelen Het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) bevat instructieregels, waarmee in het omgevingsplan rekening moet worden gehouden ter behoud van cultureel erfgoed. Dit geldt onder meer voor de bescherming van de omgeving een monument. Dit is nieuw ten opzichte van de Wet ruimtelijke ordening. De omgeving van monumenten wordt in Haarlem al in hoge mate beschermd door de samenhang van de consoliderende bouw- , gebruiks- en sloopregels. Toch zijn nog enkele aanvullende maatregelen nodig geacht om aan de instructieregel te voldoen. Zo zijn de bouwmogelijkheden in het achtererfgebied bij monumenten ingeperkt.

Voor tuinen is aangesloten bij de bouwmogelijkheden, die vergunningsvrij zijn toegestaan. Dit komt vrijwel overeen met de bouwmogelijkheden uit het tijdelijk omgevingsplan, met uitzondering voor het bouwen van bijgebouwen in het achtererfgebied bij monumenten en in beschermd stadsgezicht. Bij monumenten moet altijd in afwijking van het omgevingsplan een aanvraag worden gedaan (bopa). Zo kan een afweging worden gemaakt over de invloed van de voorgenomen bouwactiviteit op het monument. In 2 Gezien de open normen is het veelal niet zinvol beleidsregels op te stellen gezien het casuïstische karakter

van een voorgenomen (bouw)activiteit.

Kenmerk: 2023/0352855

4/8

tuinen in beschermd stadsgezicht, bij niet-monumenten, zijn de bouwregels uit het tijdelijke omgevingsplan vergunningsvrij opgenomen. Ter bescherming van monumenten is een regel toegevoegd, zodat de Adviescommissie omgevingskwaliteit de invloed van de omgevingsactiviteit op de omgeving van het monument bij haar advies kan betrekken. Binnen de regels voor cultureel erfgoed is verder een beperkte aanscherping gedaan voor dakkapellen bij beeldbepalende bouwwerken. Deze dienen voortaan gehandhaafd te blijven. Ook hier kan alleen van afgeweken worden met een bopa. Er zijn regels opgenomen voor vergunningsvrije én voor vergunningsplichtige collectoren voor warmteopwekking of panelen voor elektriciteitsopwekking op daken in beschermd stadsgezicht overeenkomstig de beleidsregels 'zonne-energie binnen beschermd stadsgezicht. Panelen op monumenten zijn niet direct als recht mogelijk gemaakt. Hiervoor geldt overeenkomstig de beleidsregels, dat altijd een nadere afweging moet worden gemaakt over de invloed op het monument, aan de hand van een bopa (vanwege het limitatief-imperatieve stelsel van de Omgevingswet). Bedrijven functiemenging In de bestemmingsplannen werd voor toegestane bedrijvigheid verwezen naar de bedrijvenlijst die gebaseerd was op het model van de VNG. De bedrijvenlijst bevat een opsomming van bedrijfscategorieën en de gewenste afstanden tot woningen.

De VNG heeft in aanloop naar de Omgevingswet besloten de bedrijvenlijst niet meer te actualiseren. Ook heeft zij als inspiratie een nieuwe systematiek opgesteld waarbij niet meer met een bedrijvenlijst wordt gewerkt. Het deelgebied Centrum kenmerkt zich door functiemenging. Wonen, werken en winkels wisselen elkaar af. Sommige bedrijven kunnen zonder problemen naast een woning worden gevestigd. In het omgevingsplan is een dergelijk bedrijf gedefinieerd als een ‘bedrijf geschikt voor functiemenging’. Voor een dergelijk bedrijf is een aantal criteria opgesteld waaraan voldaan moet worden. Werken met een bedrijvenlijst om te bepalen of een bedrijf zich mag vestigen in een gemengd gebied, is in beginsel niet meer nodig. Niettemin is het raadzaam om een herhaling van discussies te voorkomen of een bepaald bedrijf zich al dan niet mag vestigen. Aan het omgevingsplan is een lijst toegevoegd met bedrijven die in ieder geval geschikt zijn voor functiemenging. Voor deze bedrijven hoeft dus niet telkens opnieuw de afweging te worden gemaakt of voldaan wordt aan de criteria. Het is denkbeeldig dat met nieuwe bedrijfsvormen de lijst de komende jaren zal worden uitgebreid. Op sommige plekken in het centrum zijn bedrijven legaal gevestigd die zich minder goed verhouden tot functiemenging. Bijvoorbeeld een aannemersbedrijf. Deze bedrijven zijn op de verbeelding voorzien van een aanduiding.

Kenmerk: 2023/0352855

5/8

Correcties op tijdelijk omgevingsplan voor enkele locaties Bij het opstellen van het omgevingsplan voor dit deelgebied is geconstateerd dat in het tijdelijk omgevingsplan op enkele locaties de juiste maatvoeringsaanduidingen of functieaanduidingen ontbreken. Met deze wijziging wordt dit gecorrigeerd overeenkomstig de vergunde situatie. Regels bruidsschat en de verordeningen zijn beleidsneutraal overgenomen De regels uit de bruidsschat en de verordeningen lenen zich goed om in één keer voor het gehele grondgebied van Haarlem te verwerken in plaats van per deelgebied. Dit is doelmatig en voorkomt tweedeling tussen gebieden. De regels uit de Hemelwater- en ‘Interferentieverordening’ zijn ongewijzigd en in z’n geheel overgenomen. De bruidsschat is ondergeschikt gewijzigd. 4.

De overgenomen regels van de Erfgoedverordening bestaan uit de regels die over moeten en de regels die over mogen naar het nieuwe deel. Een beperkt aantal regels heeft geen betrekking op de fysieke leefomgeving en mag niet in het omgevingsplan worden opgenomen. Voor dat deel blijft de Erfgoedverordening gehandhaafd. Het betreft artikelen over het erfgoedregister, toezicht en handhaving. 3. De regels voldoen aan een evenwichtige toedeling van functie aan locaties Een vereiste bij de omzetting van de regels uit het tijdelijk deel naar het nieuwe deel is, dat de regels zijn gesteld met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Dit wordt ook wel afgekort als ETFAL. Dit is een voortzetting van het criterium van een goede ruimtelijke ordening uit de Wet ruimtelijke ordening, maar dan in de bredere strekking van de fysieke leefomgeving. De ruimtelijke regels in deze wijziging zijn consoliderend van aard en maken geen nieuwe ontwikkelingen mogelijk. Deze regels zijn destijds door de raad bij vaststelling van de bestemmingsplannen in overeenstemming met een goede ruimtelijke ordening geacht. De regels in het omgevingsplan voldoen aan de instructieregels van het Rijk. De instructieregels van de provincie zijn niet van toepassing.

Hiermee kan geconcludeerd worden dat met deze wijziging voldaan is aan een evenwichtige toedeling van functies aan locaties (artikel 4.2, eerste lid Ow). De motivering dat is voldaan aan ETFAL is opgenomen in de Goflow in bijlage b. 4. Risico’s en kanttekeningen 4.1 Risico’s Beperkingen Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en parallel wijzigen omgevingsplan Gemeenten kunnen nog altijd niet gelijktijdig meerdere planwijzigingen publiceren op het DSO. Dit is technisch niet mogelijk. Gemeenten kunnen op dit moment maar één wijziging tegelijk doen via de STOP-TPOD standaard. In Haarlem is ervoor gekozen voorlopig alleen het basisomgevingsplan via de STOP-TPOD standaard op te stellen. Het technische probleem moet zijn opgelost met de komst van nieuwe software voor de STOP-TPOD-standaard. De komst van ‘Release B’ is onlangs echter opnieuw uitgesteld, na eerder uitstel in oktober 2024.

Kenmerk: 2023/0352855

6/8

Dit betekent dat de procedure voor deelgebied Haarlem – Centrum eerst afgerond moet worden, voordat gestart kan worden met deelgebied Haarlem – centrum stedelijk gebied. Dit heeft gevolgen voor de planning van de overige deelgebieden en voor de opgave om de inhoud van het tijdelijke deel van het omgevingsplan om te zetten naar regels in het nieuwe deel voor eind 2031. Eén van de maatregelen die de gemeente zelf kan nemen, is in het basisomgevingsplan voor zover mogelijk beleidsneutraal te werken en vast te houden aan het uitgangspunt bestaande rechten te respecteren. Dit vermindert het risico op beroepsprocedures en beperkt de onderzoekslasten. Andere maatregelen die al ingezet worden, betreffen het gebruikmaken van de TAM-procedure (tijdelijke alternatieve maatregel in de vorm van een bestemmingsplan) of bopa’s (vergunningsprocedure in afwijking van het omgevingsplan) bij gebiedsontwikkelingen. 4.2 Kanttekeningen Hotelbeleid – voornemen schrappen onbenutte capaciteit aan kleinschalige hotels (horeca-4) Op 30 januari 2020 is het Hotelbeleid Haarlem vastgesteld door de raad met daarin de zogenaamde ‘hotelaanvraagpauze’. In het raadstuk is onder meer het voornemen aangekondigd de onbenutte capaciteit aan kleinschalige hotels (horeca-4) te gaan schrappen.

De kennisgeving van dit voornemen is samen met de verlenging van de ‘hotelaanvraagpauze’ gepubliceerd in het Gemeenteblad op 28 december 2021. Het onderzoek naar de consequenties van dit voornemen loopt nog en is daarmee nog niet gereed om in deze wijziging van het omgevingsplan te worden verwerkt. 5. Consequenties en uitvoering 5.1 Financiën n.v.t. 5.2 Communicatie • •

Er wordt voorafgaand aan de terinzagelegging een kennisgeving geplaatst in het Gemeenteblad; De ontwerpwijziging wordt op Omgevingsloket/Regels op de kaart beschikbaar gesteld.

5.3 Participatie De wijziging van deelgebied Haarlem – Centrum en de bruidsschat zijn overwegend beleidsneutraal van karakter. In de startnotitie is daarom besloten te participeren door in de voorbereidingsfase de bewoners, organisaties en partners in de stad te informeren over hoe het omgevingsplan centrum en de bruidsschat worden geactualiseerd. Een kennisgeving van het voornemen is gepubliceerd in het Gemeenteblad en het Haarlems Weekblad. Er heeft informerend overleg plaatsgevonden met vertegenwoordigers van de wijkraden in de binnenstad, Vereniging Eigenaren Binnenstad Haarlem, Haarlem Centraal en de centrummanager. De Historische Vereniging Haerlem en Erfgoedvereniging Bond Heemschut hebben een toelichting gekregen op de wijze van vastlegging van cultureel erfgoed in het omgevingsplan. De gesprekken hebben geen aanleiding gegeven voor partijen om met nadere reacties of aanpassingsvoorstellen te komen.

Kenmerk: 2023/0352855

7/8

5.4 Juridisch •

Het vaststellen van een wijziging van het omgevingsplan is op grond van artikel 2.4 Omgevingswet een bevoegdheid van de raad. Het college is belast met de voorbereiding van beslissingen van de raad op grond van artikel 160 lid 1 onder b Gemeentewet. Het ter inzage leggen van de ontwerpwijziging en het vrijgeven daarvan voor het indienen van zienswijzen is onderdeel van de voorbereiding.

5.5 Planning De planning per fase voor het omgevingsplan Haarlem – Centrum is globaal als volgt: Fase

Product

Bevoegdheid

Planning

Voorbereidingsfase

• Startnotitie Haarlem - Centrum / Bruidsschat • Ontwerpwijziging omgevingsplan deelgebied Haarlem Centrum • Wijzigen Omgevingsplan Haarlem Centrum • deelgebied Haarlem - centraal stedelijk gebied • Omgevingsplan deelgebied Haarlem - Centrum

• Raad

Gereed

• B&W

Q2 2025

• Raad • • BenW

Q3 2025

Ontwerpfase

Vaststellingsfase Voorbereidingsfase Inwerkingtreding

Q3 2025 Q4 2025

6. Bijlagen a) Ontwerpwijziging regels en toelichting (pdf en https://rx-base.nl/viewer/ec32b94c-00a54535-ba85-b454b87eaeab/decision ) b) Goede onderbouwing van de effecten op de fysieke leefomgeving (Goflo)

Kenmerk: 2023/0352855

8/8