1 Startnotitie Volkshuisvestingsprogramma Haarlem 2026-2030

Raadsvoorstel

Onderwerp Startnotitie ‘Volkshuisvestingsprogramma Haarlem 2026-2030’ Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2024/1952567 Roduner, F.J. 4.1 Wonen en woningbouw ECDW Graaf-Smit, M.H./ Magre, E. 0642654367/0642654975 m.d.graaf@haarlem.nl/ emagre@haarlem.nl Met het aflopen van de huidige woonvisie eind 2025 en de ontwikkeling van nieuwe wetgeving is het voornemen om een volkshuisvestingsprogramma op te stellen, dat voldoet aan de vereisten en kaders van nieuwe wetgeving en vastgesteld wordt door de raad. De startnotitie geeft de opzet, inhoud en het proces om te komen tot het volkshuisvestingsprogramma weer. In het volkshuisvestingsprogramma wordt expliciete aandacht besteed aan de hoofdthema’s: 1. betaalbaarheid & beschikbaarheid, 2. aandachtsgroepen & bijzondere doelgroepen, 3. wijken & leefbaarheid, 4. duurzaam & toekomstbestendig en 5. samenwerking. Hiervoor wordt bij de raad, bij stakeholders en bewoners input opgehaald. Bij de raad vindt dit plaats aan de hand van een opinienota. De planning is om eind 2025 een Volkshuisvestingsprogramma voor de komende 5 jaar vast te stellen (2026-2030), met een doorkijk naar 2035. Een actueel volkshuisvestingsprogramma is nodig voor prestatieafspraken met corporaties en huurdersvertegenwoordiging, afspraken met (ontwikkelende) partijen en als toetsingskader voor andere initiatiefnemers.

Behandelvoorstel voor commissie

De commissie ontwikkeling wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van het college in paragraaf 2 van het raadsstuk in de raadsvergadering.

Relevante eerdere besluiten

•

Woonvisie Haarlem “Samen Doorbouwen aan een Duurzaam (t)huis” (2021/25829) in raadsvergadering van 6 april 2021.

Kenmerk: 2024/1952567

1/6

Besluit college d.d. 19 november 2024

1. Het college stelt het voorstel aan de raad vast. de secretaris,

Ontwerp-besluit raad d.d. ………. (wordt ingevuld door de griffie)

de burgemeester,

De raad der gemeente Haarlem, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders,

Besluit: 1. De startnotitie ‘Volkshuisvestingsprogramma Haarlem 2026-2030’ vast te stellen. de griffier,

de voorzitter,

1. Inleiding De woonvisie Haarlem “Samen Doorbouwen aan een Duurzaam (t)huis” loopt tot en met 31 december 2025. Op dit moment zijn gemeenten nog verplicht om elke vijf jaar een nieuwe woonvisie vast te stellen op basis van de Woningwet. Dit verandert met het wetsvoorstel ‘Versterking regie volkshuisvesting’ dat waarschijnlijk dit najaar door de Tweede Kamer wordt behandeld. Wanneer de wet in werking treedt (op z’n vroegst 1 juli 2025, afhankelijk van behandeldatum) wordt volkshuisvesting een doel onder de Omgevingswet en wordt het volkshuisvestingsprogramma een verplicht programma onder de Omgevingswet. Het volkshuisvestingsprogramma vervangt daarmee de woonvisie. Met het aflopen van de huidige woonvisie en de ontwikkeling van nieuwe wetgeving is het voornemen om een document op te stellen dat voldoet aan de vereisten en kaders van nieuwe wetgeving en wordt vastgesteld door de raad. In deze startnotitie (bijlage A) worden de kaders hiervoor vastgelegd. 2. Voorstel aan de raad Het college stelt de raad voor: 1. De startnotitie ‘Volkshuisvestingsprogramma Haarlem 2026-2030’ vast te stellen. 3.

Beoogd resultaat Met het vaststellen van de startnotitie wordt de opzet, inhoud op hoofdlijnen en het proces om te komen tot het volkshuisvestingsprogramma voor de periode 2026-2030 met een doorkijk naar 2035, met expliciete aandacht voor de volgende thema’s: betaalbaarheid & beschikbaarheid,

Kenmerk: 2024/1952567

2/6

aandachtsgroepen & bijzondere doelgroepen, wijken & leefbaarheid, duurzaam & toekomstbestendig en samenwerking vastgelegd.1 4. Argumenten 1. Het besluit past in het ingezet beleid. Het volkshuisvestingsprogramma zorgt ervoor dat de genoemde ambities uit het coalitieprogramma “Duurzaam Doen” worden bestendigd, zoals het toevoegen van woningen van goede kwaliteit voor diverse doelgroepen en extra inspanning op de realisatie van sociale huurwoningen. De ambities van de huidige woonvisie die nog actueel zijn, worden opnieuw opgenomen en aangevuld met nieuwe ambities en wettelijke vereisten. Op basis van actueel volkshuisvestingsbeleid kunnen prestatieafspraken worden gemaakt met corporaties en andere private (ontwikkelende) partijen en ook dient het als toetsingskader voor initiatiefnemers. De startnotitie geeft uitvoering aan programma begroting 4.1. Duurzame Stedelijke Ontwikkeling. 2.De gemeenteraad stelt vast waar het volkshuisvestingsprogramma over gaat. Wanneer het wetsvoorstel ‘Versterking regie Volkshuisvesting’ in werking treedt zal het volkshuisvestingsbeleid onder de Omgevingswet vallen. Het vaststellen van het volkshuisvestingsprogramma zal als programma een collegebevoegdheid worden. Vooralsnog is het vaststellen van het volkshuisvestingsbeleid een raadsbevoegdheid. Het biedt het kader voor het beleidsterrein volkshuisvesting voor de komende jaren.

Door het vaststellen van de startnotitie stelt de raad vast hoe en op wat voor manier het volkshuisvestingsbeleid wordt geactualiseerd en op welke momenten de raad wordt betrokken. 3.Het volkshuisvestingsprogramma is kaderstellend voor de bijdrage die corporaties leveren. De woonvisie 2021-2025 is kaderstellend voor “het bod” van de corporaties. De Woningwet bepaalt dat woningcorporaties een redelijke bijdrage moeten leveren aan het lokale volkshuisvestingsbeleid. Corporaties formuleren deze bijdrage in het ‘bod’ aan de gemeente en nodigen de gemeente en huurders daarna uit om prestatieafspraken te maken. Een beleidskader dat voor de komende jaren van kracht is, stelt corporaties in staat om een bod voor meerdere jaren op te stellen en afspraken voor meerdere jaren te maken, indien gewenst. De wettelijke grondslag voor prestatieafspraken blijft onveranderd met het nieuwe wetsvoorstel ‘Versterking regie Volkshuisvesting’. 4. Het actieprogramma ‘wonen en zorg’ wordt onderdeel van het volkshuisvestingsprogramma De raad heeft begin 2024 een startnotitie vastgesteld voor het opstellen van een actieprogramma wonen en zorg (ouderen, beschermd wonen, maatschappelijk opvang, jeugd). Dit actieprogramma wordt in december 2024 door het college vrijgegeven voor inspraak en in Q1 2025 met de commissie(s) besproken.

Nadat het door de raad is vastgesteld zal het een van de onderdelen uitmaken van het op te stellen volkshuisvestingsprogramma. 1 Onderwerpen die verplicht zijn onder het wetsvoorstel 'Regie op de Volkshuisvesting’ vallen onder deze overkoepelende thema’s.

Kenmerk: 2024/1952567

3/6

5. Duurzaamheidsparagraaf Een van de hoofdthema’s van het Volkshuisvestingsprogramma is ‘duurzaam en toekomstbestendig’. Daarbij wordt in elk geval aandacht geschonken aan thema’s als funderingsproblematiek, energietransitie van de bestaande voorraad (isolatie, opwek, aardgasvrij) en het thema toekomstbestendige bouw (energie, circulariteit (houtbouw), klimaatadaptatie, natuur inclusieve woning en woonomgeving) en gezondheid om bij te dragen aan de doelen om in 2040 aardgasvrij, in 2040 circulair en in 2050 klimaatbestendig te zijn. 6. Voor de uitvoering van het volkshuisvestingsprogramma is er budget nodig. Om het volkshuisvestingsprogramma vorm te geven worden kosten gemaakt, denk hierbij aan het organiseren van bijeenkomsten in het kader van participatie en vormgeving. Voor het opstellen van het volkshuisvestingsprogramma wordt voor 2025 een bedrag van circa € 40.000 begroot en onttrokken aan de reserve Wonen. 7. Participatie, inspraak en betrokkenheid van de raad zorgen voor draagvlak van het volkshuisvestingsprogramma.2 Er is een aantal momenten waarop de raad betrokken zal worden (zie bijlage A). Als eerste kan de raad input meegeven bij de bespreking van de startnotitie. Vervolgens wordt de raad in april 2025 om richting gevraagd aan de hand van een opinienota, waar voor een aantal van de hoofdthema's meer duiding komt.

Verder wordt het concept-volkshuisvestingsprogramma gedurende de inspraakperiode besproken in de commissie Ontwikkeling. Tot slot stelt de raad het volkshuisvestingsprogramma eind 2025 vast. Over de hoofdthema’s van het volkshuisvestingsprogramma worden gesprekken met partners en bewoners in de stad gevoerd. In Q1 2025 wordt een stakeholderssessie georganiseerd waarbij alle relevante stakeholders in gesprek wordt gegaan aan de hand van verschillende thematafels. Daarnaast worden ook in Q1 2025 twee bewonersavonden georganiseerd, waarbij in gesprek wordt gegaan met bewoners over het thema 'Volkshuisvesting'. In aanvulling hierop wordt gebruik gemaakt van beschikbare data die jaarlijks wordt opgehaald via de bewonerspeiling. Mogelijk wordt er aanvullend nog een online participatiemogelijkheid gecreëerd voor bewoners. Als het volkshuisvestingsprogramma in concept gereed is, is er gelegenheid voor inspraak. In de Nota van Antwoord bij vaststelling van het volkshuisvestingsprogramma wordt kenbaar gemaakt wat er met de inspraak is gedaan. 8. Beleidsevaluatie huidige woonvisie is mede input volkshuisvestingsprogramma. Omdat de huidige woonvisie eind 2025 verloopt is de stand van zaken van de uitvoering van de woonvisie geëvalueerd (bijlage B). De uitkomsten van deze evaluatie wordt meegenomen in het opstellen van het volkshuisvestingsprogramma. 2

Zie ook bijlage A startnotitie (bijlage 1)

Kenmerk: 2024/1952567

4/6

5. Risico’s en kanttekeningen 1. Het opstellen en de uitvoering van het volkshuisvestingsprogramma wordt beïnvloed door rijksregelgeving. De besluitvorming van de wetsvoorstel ‘Versterking regie Volkshuisvesting’ kan van invloed zijn op de realisatie van de ambities in het op te stellen volkshuisvestingsprogramma. Dit betekent dat tijdens de besluitvorming van de Wet ‘Versterking regie Volkshuisvesting’ nog inhoudelijke aanvullingen of vormvereisten kunnen komen. Het volkshuisvestingsprogramma wordt hier dan op aangepast. Daarnaast is de uitwerking van het programma-akkoord op een aantal onderdelen (waaronder het verbod op voorrang voor statushouders) nog onduidelijk. Het wetsvoorstel ‘Versterking regie Volkshuisvesting’ schrijft voor dat op Rijksniveau en provinciaal niveau er ook volkshuisvestingsprogramma's worden vastgesteld. De Provincie Noord-Holland heeft in haar actieagenda ‘wonen en versnellen woningbouw 2024-2028’ opgenomen dat deelregio's (zoals Zuid-Kennemerland/ IJmond) een volkshuisvestingsprogramma kunnen opstellen met de provincie. Het is waarschijnlijk dat de deelregiogemeenten in ZuidKennemerland/ IJmond hiervan gebruik willen maken. De deelregiogemeenten werken immers samen met de provincie en de regionale corporaties aan de hand van het regionaal Woonakkoord Zuid-Kennemerland/ IJmond 2021-2025.

De verwachting is ook dat de Haarlemse doelstellingen voor wat betreft de regionale samenwerking hier goed in zullen passen. 2. De actualisatie van de woonvisie zal aansluiten op ontwikkelingen op andere beleidsterreinen. De verwachting is dat vanuit de Omgevingswet er ook onderwerpen zijn, waar vooral de koppeling met aanverwante beleidsproducten van andere afdelingen goed moet worden geborgd, maar die niet inhoudelijk primair in het volkshuisvestingsprogramma zullen landen. Eventuele essentiële raakvlakken met dit beleid zullen worden benoemd, worden afgestemd c.q. naar worden verwezen. Conform de Omgevingswet en wetsvoorstel "Versterking regie Volkshuisvesting’ valt het volkshuisvestingsprogramma onder de Haarlemse omgevingsvisie. Het volkshuisvestingsprogramma betreft geen integrale visie op stedelijke ontwikkeling. Naast het volkshuisvestingsprogramma wordt onderzoek gedaan naar strategieën voor het toevoegen van onder andere woningen voor de periode na 2030. 6. Uitvoering In de bijgevoegde startnotitie (bijlage A) is een stappenplan gemaakt voor het opstellen van het volkshuisvestingsprogramma. Zo is de eerste stap een analyse van de huidige woonvisie, actuele ontwikkelingen en recente onderzoeken. In Q1 2025 wordt input opgehaald bij stakeholders en bewoners. De raad wordt op een aantal momenten betrokken en kan haar input meegeven.

Zo kan ze bij de vaststelling van deze startnotitie input leveren. Ook wordt er aan de hand van een opinienota om inbreng gevraagd (april 2025). Tijdens de inspraakperiode wordt het conceptvolkshuisvestingsprogramma geagendeerd ter bespreking en tot slot stelt de raad het volkshuisvestingsprogramma vast.

Kenmerk: 2024/1952567

5/6

Na een officieel inspraak traject (augustus-september 2025) wordt het volkshuisvestingsprogramma voor 2026-2030 eind 2025 vastgesteld. Daarna kan begonnen worden met de implementatie van het volkshuisvestingsprogramma. 7. Bijlagen De volgende bijlagen zijn bijgevoegd:. Bijlage A: Startnotitie ‘Volkshuisvestingsprogramma Haarlem 2026-2030’. Bijlage B: Stand van zaken uitvoering woonvisie Haarlem 2021-2025

Kenmerk: 2024/1952567

6/6