1 Stand van zaken opvang van Oekraïense vluchtelingen, asielzoekers en statushouders en alleengaande minderjarige vluchtelingen van 1 augustus 2025

Informatienota

Onderwerp Stand van zaken opvang van Oekraïense vluchtelingen, asielzoekers en statushouders en alleengaande minderjarige vluchtelingen van 1 augustus 2025 Nummer 2025/0649447 Portefeuillehouder J. Wienen en F.J. Roduner Programma/beleidsveld 2.3 Opvang, wonen en herstel Afdeling MO Auteur H. Esselink/S. Buisman Telefoonnummer Email Kernboodschap Aan vier groepen nieuwkomers wordt opvang geboden in Haarlem: Oekraïense vluchtelingen, asielzoekers, statushouders en alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV-ers). In deze informatienota wordt per doelgroep de actuele situatie gepresenteerd en worden opties tot vervanging c.q. uitbreiding van de opvanglocaties toegelicht. Behandelvoorstel voor Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissies commissie Ontwikkeling en Bestuur conform de gemaakte afspraken. Relevante eerdere Stand van zaken opvang van Oekraïense vluchtelingen, asielzoekers en besluiten statushouders en alleengaande minderjarige vluchtelingen december 2024 Besluit college Het college van burgemeester en wethouders stelt de informatienota aan de d.d. 9 september 2025 commissie vast. de secretaris,

de burgemeester,

1. Aanleiding In februari 2025 werd uw raad geïnformeerd met een informatienota omtrent de stand van zaken opvang Oekraïense ontheemden, asielzoekers, statushouders en alleengaande minderjarige vluchtelingen (AMV-ers). Gegeven de dynamiek die dit beleidsveld kenmerkt is een informatief en actueel overzicht op gezette tijden noodzakelijk. Deze nota wil hierin voorzien met de toezegging dat het college uiterlijk over 6 maanden opnieuw een integrale update aan de leden van de raad zal aanbieden. 2. Toelichting In voorliggende nota wordt per doelgroep de actuele situatie gepresenteerd en worden opties tot vervanging c.q. uitbreiding van de opvang die Haarlem biedt aan Oekraïense vluchtelingen, asielzoekers, statushouders en AMV-ers toegelicht.

Kenmerk: 2025/0649447

1/7

3. Opvang per doelgroep Opvang Oekraïense vluchtelingen Inspanningsverplichting rijk: per 1-7-2025: 977 personen Werkelijke capaciteit per 1-8-2025: 928 personen (646 GOO, 282 POO) Actueel beleidskader Per 1 juli 2025 is de inspanningsverplichting die de rijksoverheid van gemeenten vraagt, vastgesteld op 109.000 personen. Voor Haarlem volgt hieruit een opgave van 977 personen. Er is al geruime tijd sprake van een landelijke bezettingsgraad van rond de 100% voor alle opvangplekken in Nederland. Omdat de instroom van oorlogsvluchtelingen nog dagelijks aan de orde is, bestaat er grote druk op de opvangvoorzieningen. Mogelijk dat het kabinet hierdoor de inspanningsverplichting naar boven gaat bijstellen. Tegelijkertijd is er sprake van belangrijke geopolitieke ontwikkelingen en onzekerheden. Deze ontwikkelingen zijn onvoorspelbaar en ook in Nederland is sprake van onzekerheid over de landelijke politieke ontwikkelingen. De enige zekerheid op dit moment is het besluit van de Europese Unie om de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) te verlengen tot 4 maart 2027 en de aanvullende zekerheid die het kabinet eerder aan gemeenten heeft geboden dat de kosten voor opvang na afloop van de RTB nog 12 maanden vergoed blijven worden door de rijksoverheid.

Het perspectief voor de Oekraïense ontheemden in Nederland na beëindiging van de Europese richtlijn tijdelijke bescherming is eveneens onzeker. Per 1 januari 2025 werd de eigen bijdrage voor de kosten van opvang van kracht. Het overgrote merendeel van de Oekraïense ontheemden in Haarlem voldoet de opgelegde bijdragen. Circa 40 personen van de ongeveer 425 Oekraïners die een eigen bijdrage opgelegd krijgen, betalen niet of niet tijdig. Na aanmaning volgen incassoprocedures indien geen bijzondere persoonlijke omstandigheden zijn gebleken. De eigen bijdrage voor de exploitatiekosten van opvang wordt per 1 oktober 2025 verhoogd van EUR 105 naar EUR 244,22 per volwassene per maand. De kosten voor catering, daar waar van toepassing, blijven gelijk met EUR 252,18 per volwassene per maand. In Haarlem zijn momenteel 646 plekken in gemeentelijke opvang (GOO) voorzieningen beschikbaar. Deze plekken zijn al geruime tijd volledig bezet. In beperkte mate is er sprake van mutaties, waarmee af en toe een plekje beschikbaar komt, maar de meeste vluchtelingen die zich nieuw in Haarlem melden, krijgen te horen dat er geen opvang voor hen beschikbaar is. Omdat de bezettingsgraad van de gemeentelijke opvangvoorzieningen landelijk bijna 100% bedraagt, is het voor Oekraïners die op dit moment naar Nederland komen, erg lastig om onderdak te vinden.

Het onderzoek naar de opvang op particuliere adressen (POO) heeft opgeleverd dat er in Haarlem 282 Oekraïense ontheemden (geverifieerd) in de particuliere sector opvang wordt geboden. Afgelopen periode komen vanuit deze particuliere sector met enige regelmaat verzoeken binnen om de POO in te ruilen voor een GOO. Deze verzoeken proberen we zoveel mogelijk te honoreren.

Kenmerk: 2025/0649447

2/7

Door de langdurige periode van opvang in Haarlem zonder uitzicht op beëindiging op afzienbare termijn, is voorts het beleid gericht op verbetering van de woon- en leefomstandigheden voor Oekraïense ontheemden in Haarlem. Mensen die al langere tijd op en hotelkamer of op een riviercruiseschip verblijven, willen we waar mogelijk een grotere mate van zelfstandigheid bieden. Leefeenheden met minderjarige kinderen hebben daarbij eerste prioriteit. Met de realisatie van het project flexwoningen voor Oekraïense ontheemden aan het Woudplein (naast treinstation HaarlemSpaarnwoude) is deze doelstelling deels gerealiseerd. Het project met flexwoningen aan de Laan van Decima moest worden ingezet als vervanging voor de locatie Meesterlottelaan 301. Dit gebouw werd eerder aangekocht door het COA om er asielzoekers opvang te gaan bieden zodat het niet langer kon worden gebruikt voor de opvang van Oekraïners. Met de aankoop van Klein België aan de Belgiëlaan zal opnieuw aan een substantieel aantal Oekraïners in Haarlem de mogelijkheid geboden worden om te verhuizen naar een woonsituatie waar sprake is van meer leefruimte en zelfstandigheid. Met Klein België zal Haarlem ook weer voldoen aan de landelijke inspanningsverplichting; als er na de toevoeging van de locatie Klein België geen bestaande opvangplekken (hotelkamers) afgeschaald gaan worden, zal er zelfs sprake zijn van een zekere marge.

Gemeentelijke opvanglocaties De gemeente Haarlem biedt momenteel aan bijna 650 Oekraïners opvang op de volgende gemeentelijke opvanglocaties. - Cruiseschip MS Carissima Circa 170 Oekraïense vluchtelingen op dit riviercruiseschip dat aan de Spaarndamseweg ligt ter hoogte van het perceel Sonneborn. - Hotels en 2 kerkgebouwen In hotels in het centrum en in 2 kerkgebouwen biedt de gemeente opvang aan ongeveer 180 personen. - Laan van Decima In mei 2025 zijn de ruim 120 Oekraïense vluchtelingen verhuisd van de Meesterlottelaan 301 naar de Laan van Decima 3. Naast de 60 units voor Oekraïense ontheemden zijn op deze locatie ook 60 units beschikbaar als doorstroomvoorziening voor circa 120 statushouders. Iedere unit heeft een eigen voordeur, sanitair en keukentje. Beide groepen delen met elkaar de buitenruimte en een paviljoen. - Woudplein De gemeente heeft in 2 fasen in totaal 86 woonunits geplaatst aan het Woudplein; in de hoofdzakelijk 2 persoonsunits zijn circa 175 Oekraïense vluchtelingen doorgestroomd die al geruime tijd in Haarlem op een cruiseschip of hotelkamer verbleven.

Kenmerk: 2025/0649447

3/7

Uitbreiding capaciteit opvang Oekraïense ontheemden - Klein België Het voormalig zorgcentrum van Stichting Sint Jacob wordt aangekocht door gemeente Haarlem. De gevolgen van de brandstichting op 13 mei j.l. in het gebouw zijn zodanig hersteld dat per 1 november 2025 hier aan maximaal 125 Oekraïense vluchtelingen opvang kan worden geboden. Alle kamers beschikken over eigen sanitair; per vleugel van circa 10 kamers wordt een gezamenlijke keuken gebruikt. Oekraïners die al langere tijd in Haarlem verblijven in een hotel of riviercruiseschip, worden als eerste uitgenodigd om te verhuizen naar deze nieuwe opvanglocatie. - Kruisstraat 32 Het voormalig winkelpand van Jan Sikkes is aangekocht en wordt getransformeerd naar een fietsenstalling op begane grond respectievelijk woonunits voor Oekraïense vluchtelingen op de verdiepingen. De planning is vooralsnog gericht op oplevering in het 3e kwartaal 2026. Verwacht wordt dat hier 43 zelfstandige woonunits gerealiseerd kunnen worden voor kleinere leefeenheden. Daarnaast wordt aan de gemeenteraad voorgesteld om het pand aan de Kruisstraat 26 aan te kopen, onder meer om de verbouwing aan de Kruisstraat 30-32 te kunnen optimaliseren. - Florence Nightingalestraat Een kredietvoorstel wordt gelijktijdig met deze informatienota separaat aan de raad aangeboden.

Opvang asielzoekers Opgave capaciteit: 963 personen waarvan 82 AMV-ers (indicatieve opgave krachtens Spreidingswet) Actuele capaciteit: 789 personen (incl 120 statushouders tussenvoorziening) Actuele beleidskader Door het gemeentebestuur zijn conform de spreidingswet twee locaties aangewezen als opvanglocaties voor elk 310 asielzoekers. De locatie Meesterlottelaan 301/Dreef 48 werd aangekocht door het COA. Een aanvraag omgevingsvergunning voor tijdelijke noodopvang tot 1 april 2028 werd eind december 2024 ingediend en verleend op 27 juni 2025. Tegen de verleende vergunning werden ruim 100 over het algemeen identieke bezwaarschriften ingediend. Deze bezwaren schorsen niet de werking van de verleende vergunning; het COA wil per 1 oktober 2025 starten met de eerste instroom van asielzoekers op deze locatie die tijdelijk ruimte gaat bieden aan maximaal 210 personen. Tegen dit voornemen zijn 2 verzoeken om een voorlopige voorziening bij de rechtbank ingediend. Een zitting vindt plaats op 1 oktober. Intussen is met de klankbordgroep samengewerkt bij het vormgeven van de (nood)opvang zodat het voor alle betrokkenen zo goed mogelijk voorbereid van start kan gaan. Na opening van de Meesterlottelaan voldoet Haarlem volledig aan de opgave van de Spreidingswet.

De huidige capaciteit van 789 + 210 Meesterlottelaan is per saldo 999 asielopvangplekken waarmee Haarlem net iets boven de taakstelling van 963 opvangplekken uitkomt. Dit is echter tijdelijk, in overleg met het ministerie sluit de Beijneshal naar de huidige verwachting op 1 februari 2026.

Kenmerk: 2025/0649447

4/7

Daarna eindigt de financiering voor deze locatie. De tweede aangewezen locatie voor duurzame asielopvang aan de Zijlweg 245 heeft nog niet geresulteerd in concrete stappen waarmee uitzicht ontstaat op de opvang van maximaal 310 asielzoekers. Onderzoek en onderhandelingen over deze opvanglocatie hebben nog geen concreet resultaat opgeleverd. Locaties noodopvang asielzoekers Naast de start van de nieuwe locatie Meesterlottelaan, blijven de overige opvangvoorzieningen voor noodopvang van asielzoekers in Haarlem in bedrijf. - Drie cruiseschepen Het COA biedt aan 350 asielzoekers noodopvang op 3 cruiseschepen die in Haarlemse wateren zijn aangemeerd: 2 schepen met 200 asielzoekers liggen al langere tijd in de industriehaven aan de Conradkade in de Zuiderpolder; 1 schip met 150 asielzoekers ligt aan de Spaarndamseweg ter hoogte van het Sonneborn. De dagelijkse leiding op alle cruiseschepen wordt door het COA zelf verzorgd. - Beijneshal De gemeente Haarlem biedt aan 100 asielzoekers noodopvang in de Beijneshal die voor dit doel intern is voorzien van units die geborgenheid en privacy bieden. In opdracht van de gemeente wordt de dagelijkse leiding en begeleidende ondersteuning geboden. - van der Valk hotel Haarlem-Zuid Het COA heeft landelijk een overeenkomst gesloten met de Van der Valkgroep over het gebruik van hotelkamers als noodopvang asielzoekers.

In hotel Haarlem-Zuid gebruikt het COA tot 1-1-2026 in totaal 117 kamers voor in totaal 234 asielzoekers. - Laan van Decima Op de Laan van Decima wordt aan 120 statushouders opvang geboden in afwachting van een aanbod passende woonruimte. Deze tussenvoorziening (ook wel doorstroomvoorziening genoemd) wordt door de gemeente geëxploiteerd en door COA gefinancierd en begeleid. Opvang AMV-ers Alleengaande minderjarige vluchtelingen (AMV-ers) vormen een groeiende groep in de asielketen. Het gegeven van de minderjarigheid zonder ouders of verzorgers in ons land, vraagt specifieke opvangvoorzieningen. Daaraan bestaat landelijk al jarenlang een groot tekort, reden waarom het Rijk meermaals aan gemeenten dringend heeft verzocht hier ruimte voor beschikbaar te stellen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen minderjarigen die in afwachting zijn van een beslissing op de asielaanvraag (“AMV-asiel”) respectievelijk minderjarigen aan wie door de IND reeds een verblijfstitel voor Nederland is toegekend (“AMV-status”). Voor beide deelgroepen hebben gemeenten een opgave te voldoen. Voor de groep AMV-asiel is dat onderdeel van de opgave opvang asielzoekers; voor AMV-status is dat onderdeel van de taakstelling huisvesting statushouders.

Kenmerk: 2025/0649447

5/7

AMV-ers asiel Opgave capaciteit: 0 (Opgave verdeelbesluit) Actuele capaciteit: 0 personen In Haarlem is nog geen opvanglocatie voor AMV-ers zonder verblijfsvergunning gerealiseerd. In de regio Kennemerland wordt voldaan aan de opgave volgens de Spreidingswet door de opvangvoorzieningen in Velsen en Bloemendaal. Voor Haarlem bestaat om die reden geen opgave om een opvangvoorziening voor AMV-ers asiel te realiseren. AMV-ers status Opgave capaciteit: 33 AMV-ers (opgave krachtens wettelijke taakstelling huisvesting statushouders 2025-II) Actuele capaciteit: 0 personen Alleengaande minderjarige vluchtelingen die een verblijfsvergunning van de IND toegekend hebben gekregen moeten door de instelling voor gezinsvoogdij NIDOS opvang worden geboden totdat ze meerderjarig worden. In Haarlem is de beoogde start van de eerste opvangvoorziening aan de Asterstraat met 13 jongeren vertraagd als gevolg van het uitblijven van overeenstemming over de huurovereenkomst met eigenaar Pre Wonen. Intussen is een tweede locatie door de gemeente zelf aangekocht; aan de Kleverparkweg 17 zal de voormalige pastorie getransformeerd gaan worden naar een opvangvoorziening voor maximaal 20 minderjarige statushouders. De geplande capaciteit van 33 AMV-ers voor de beide locaties gezamenlijk voldoet aan de indicatieve opgave die aan de gemeente Haarlem is toebedeeld voor de tweede helft van 2025.

AMV-ers met status tellen mee voor de taakstelling huisvesting statushouders. Huisvesting statushouders Opgave capaciteit: 204 personen per saldo (2e halfjaar 2025) Actuele capaciteit: 17 personen (per 1-8-2025) Per 1 juli is het eerste halfjaar 2025 geëindigd met een achterstand van 83 personen. Deze achterstand wordt opgeteld bij de nieuwe taakstelling voor het 2e halfjaar 2025. Deze omvat 121 personen zodat per saldo de taakstelling voor Haarlem nu 204 personen omvat (inclusief de eerdergenoemde indicatieve opgave AMV-ers met status). In de maand juli werden 17 statushouders gehuisvest. In nauwe samenwerking met de woningcorporaties wordt ingezet op het inlopen van de achterstand waarbij de realiteit is dat dit lange tijd zal vergen omdat er veel groepen aangewezen zijn op deze woningen. Het demissionaire kabinet heeft een wetsvoorstel “versterking regie volkshuisvesting” ingediend waarmee de wettelijke taakstelling huisvesting statushouders komt te vervallen en het bieden van voorrang aan statushouders bij de toewijzing van sociale huurwoningen wordt verboden. De Eerste Kamer dient na de zomer 2025 nog te besluiten over dit wetsvoorstel.

Kenmerk: 2025/0649447

6/7

4. Bijlagen De concept-bestuursovereenkomst met COA is als bijlage bij de informatienota gevoegd conform de toezegging die door wethouder Roduner gedaan is bij de bespreking van de commissie ontwikkeling op 13 april 2023.

Kenmerk: 2025/0649447

7/7