1 Stand van zaken opvang van Oekraïense vluchtelingen, asielzoekers en statushouders december 2024

Informatienota

Onderwerp Stand van zaken opvang van Oekraïense vluchtelingen, asielzoekers, statushouders en alleengaande minderjarige vluchtelingen van december 2024 Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2024/2189186 Wienen, J./ Roduner, F.J. 2.3 Opvang, wonen en herstel MO Taskforce opvang 023-5115500 Azcinhaarlem@haarlem.nl/opvang@haarlem.nl Aan vier groepen nieuwkomers wordt opvang geboden in Haarlem: Oekraïense vluchtelingen, asielzoekers, statushouders en alleengaande minderjarige vreemdelingen (AMV-ers). In deze informatienota wordt per doelgroep de actuele situatie gepresenteerd en worden opties tot vervanging c.q. uitbreiding van de opvanglocaties toegelicht.

Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissies Ontwikkeling en Bestuur conform de gemaakte afspraken.

Relevante eerdere besluiten

Informatienota stand van zaken opvang van Oekraïense vluchtelingen, asielzoekers en statushouders juli/augustus 2024 in de Vergadering commissie Bestuur 03-10-2024 Gemeente Haarlem

Besluit college d.d. 14 januari 2025

1. Het college stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

de burgemeester,

1. Inleiding In juli 2024 informeerden wij uw raad met een informatienota omtrent de stand van zaken opvang Oekraïense ontheemden, asielzoekers en statushouders en alleengaande Minderjarige Vluchtelingen (AMW-ers). Daarbij werd toegezegd dat per 6 maanden een actueel overzicht voorgelegd zou worden. In deze informatienota wordt per doelgroep de actuele situatie gepresenteerd en worden opties tot vervanging c.q. uitbreiding van de opvang toegelicht.

Kenmerk: 2024/2189186

1/5

2. Kernboodschap Met deze informatienota geeft het college een integraal overzicht van de opvang die Haarlem biedt aan Oekraïense vluchtelingen, asielzoekers, statushouders en AMV-ers. Gegeven de dynamiek die dit beleidsveld kenmerkt is een informatief en actueel overzicht op gezette tijden noodzakelijk. Deze nota wil hierin voorzien met de toezegging dat het college uiterlijk over 6 maanden opnieuw een integrale update aan de leden van de raad zal aanbieden. 3. Stand van zaken opvang Opvang Oekraïense ontheemden Opgave capaciteit rijk: per 1-1-2025: 977 personen Werkelijke capaciteit per 1-12-2024: 1103 personen (646 GOO, 457 POO) Actuele beleidskader In de laatste beleidsbrief van minister Faber aan de Tweede Kamer d.d. 2 december 2024 is aangekondigd dat de inspanningsverplichting voor opvang Oekraïense ontheemden door gemeenten per 1 januari 2025 wordt verhoogd van landelijk 97.000 naar 120.000. Per 1 juli 2025 volgt een verlaging naar 109.000. Aan de regionale regietafel is besloten dat het niet reëel is om de opvangcapaciteit in 6 maanden open deels weer af te schalen. De regio zet daarom per 1 januari 2025 in op het equivalent van 109.000 landelijk; voor Haarlem betekent dit een inspanningsverplichting van 977 plekken.

Aan de regietafel is voorts afgesproken dat Oekraïense ontheemden die in de particuliere sector opvang hebben gevonden, meegeteld worden als ze geverifieerd zijn. Aangetoond moet zijn dat ze daadwerkelijk verblijven op het adres waar ze in de BRP staan ingeschreven. De 457 Oekraïners die op Haarlemse adressen staan ingeschreven, zijn hiertoe benaderd. Het onderzoek is nog niet afgerond, uit de resultaten tot nu toe blijkt dat er op dit moment enkele tientallen ingeschreven Oekraïners niet (meer) op het adres verblijven waar ze staan ingeschreven. Conform de voorschriften van de Wet BRP worden ze uitgeschreven. Het resultaat van het onderzoek, na reactie van alle Oekraïense ontheemden, zal zijn dat er een lager aantal Oekraïense ontheemden als geverifieerd meegeteld blijven worden voor de inspanningsverplichting. In het geval dat het totaal aantal opvangplekken daarmee onder de inspanningsverplichting van 977 plekken daalt, zal het college zich inspannen de gemeentelijke opvangcapaciteit te verhogen tot het aantal van 977 en de raad hierover nader informeren. De Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) is inmiddels door de Europese Unie verlengd tot 4 maart 2026.

Kenmerk: 2024/2189186

2/5

Per 1 januari 2025 wordt bij alle Oekraïners in de gemeentelijke opvanglocaties die aan de criteria van de landelijke regeling voldoen, een eigen bijdrage voor energie- en waterverbruik maandelijks in rekening gebracht. Voor de opvanglocaties waar maaltijden middels catering worden verzorgd, geldt een extra maandelijkse bijdrage voor de catering. Gemeentelijke opvanglocaties De gemeente Haarlem vangt op dit moment ruim 1.000 Oekraïense vluchtelingen op waarvan ongeveer 650 in de volgende gemeentelijke locaties: - Cruiseschip MS Carissima De gemeente vangt ongeveer 170 Oekraïense vluchtelingen op in een cruiseschip dat aan de Spaarndamseweg ligt ter hoogte van het perceel Schoterkwartier. - Hotels en 1 kerkgebouw In hotels in het centrum en in 1 kerkgebouw biedt de gemeente opvang aan ongeveer 180 personen. - Meesterlottelaan Deze locatie is aangekocht door het COA. Voor de circa 125 Oekraïense vluchtelingen wordt een alternatieve locatie gerealiseerd aan de Laan van Decima 3. In de eerste helft van 2025 zal de verhuizing gefaseerd worden uitgevoerd. - Woudplein In 84 woonunits wordt aan circa 175 Oekraïense vluchtelingen opvang geboden. - Kruisstraat 32 Het voormalige winkelpand van Jan Sikkes aan de Kruisstraat is aangekocht door de gemeente Haarlem.

Op de begane grond en de kelder realiseert de gemeente een fietsenstalling; op de verdiepingen worden woonunits ten behoeve van Oekraïense vluchtelingen gebouwd. De verwachting is dat voorjaar 2026 de appartementen beschikbaar zijn. Hiermee kan een uitbreiding van de gemeentelijke opvangcapaciteit worden gerealiseerd. Opvang asielzoekers Opgave capaciteit: 963 personen krachtens het verdeelbesluit Actuele capaciteit: 792 personen (inclusief 120 statushouders Laan van Decima) Actuele beleidskader Per 1 februari 2024 werd de Spreidingswet van kracht. Provincies hebben de voorstellen voor implementatie van de indicatieve opgave opvangcapaciteit per gemeente in moeten dienen bij de minister. De minister heeft net voor het kerstreces het verdeelbesluit genomen. In het verdeelbesluit legt zij de verdeling van asielopvangplaatsen in het kader van de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (kortweg de spreidingswet) vast. Volgens verwachting zijn voor Haarlem de aantallen vastgesteld zoals opgenomen in het provinciaal verslag, te weten 963 asielopvangplekken. De eerdere taakstelling voor het opvangen van 82 AMV-ers is voor Haarlem

Kenmerk: 2024/2189186

3/5

vervallen. In Velsen en andere gemeenten in de regio zijn of worden voldoende opvangplekken gerealiseerd. Er bestaat veel onzekerheid omtrent dit beleidskader; de nieuwe regering heeft uitgesproken dat de Spreidingswet zo spoedig mogelijk wordt ingetrokken. Zo lang de wet van kracht is, handelt het Haarlemse college naar deze wet als medebewind voor de uitvoering van rijksbeleid. De doelstelling is derhalve om in Haarlem 963 plekken voor de opvang van asielzoekers beschikbaar te krijgen. Opvanglocaties Het gemeentebestuur heeft eerder 2 locaties aangewezen als structurele opvangvoorzieningen in Haarlem: Zijlweg 245 respectievelijk Dreef48/Meesterlottelaan 301. Daarnaast zijn door het COA in samenspraak met gemeente Haarlem een aantal noodopvang voorzieningen gerealiseerd: Beijneshal (100 personen), 3 riviercruiseschepen (350 personen) en Hotel van der Valk Haarlem (222 personen). Tenslotte kent Haarlem al geruime tijd een doorstroomvoorziening aan de Laan van Decima voor 120 statushouders die aan Haarlem zijn gekoppeld en in afwachting zijn van een aanbod voor passende huisvesting.

- Dreef 48/Meesterlottelaan 301 Na de verhuizing (uiterlijk in het voorjaar van 2025) van de Oekraïense vluchtelingen naar het nieuwe project aan de Laan van Decima 3, neemt het COA de accommodatie eerst in gebruik als tijdelijke noodopvang om vervolgens na vergunningverlening en transitie werkzaamheden de volledige accommodatie als asielzoekerscentrum in gebruik te gaan nemen. Met de gevormde klankbordgroep wordt frequent overleg gevoerd over de wijze waarop zowel het tijdelijke als het definitieve gebruik vorm gegeven gaat worden. - Zijlweg 245 De onderhandelingen over dit gebouw door het COA met de huidige eigenaar en huurder verlopen moeizaam. Het ligt derhalve niet in de lijn der verwachting dat het COA in 2025 het gebouw al in gebruik zal kunnen nemen voor de opvang van maximaal 310 asielzoekers. Indien Haarlem per 1 juli 2025 onvoldoende plekken beschikbaar heeft, spant het college zich in om deze aan te vullen met noodopvangplekken in afwachting van de realisatie van duurzame opvangplekken. Huisvesting statushouders Opgave capaciteit: 192 personen per saldo (2e halfjaar 2024) Actuele capaciteit: 143 personen (per 31-12-2024) Actuele beleidskader Al jarenlang bestaat er een wettelijke taakstelling voor iedere gemeente in Nederland om ieder halfjaar een vooraf vastgesteld aantal statushouders passend te huisvesten.

In de Huisvestingswet artikelen 28 en 29 is deze taakstelling bepaald. Het nieuwe kabinet heeft aangekondigd dat zij voornemen is deze taakstelling te beëindigen en daartoe de wet te wijzigen. Zolang de huidige

Kenmerk: 2024/2189186

4/5

wettekst van kracht is, stelt het Haarlemse college zich op het standpunt dat het zich in blijft spannen om uitvoering te geven aan de wettelijke opgave. Achterstand In de loop van het jaar 2024 is er na een jarenlange voorstand, achterstand ontstaan bij de uitvoering van de taakstelling huisvesting statushouders in Haarlem. Per 1 juli werd het eerste halfjaar 2024 geëindigd met een achterstand van 35 personen; het jaar 2024 wordt afgesloten met een achterstand van circa 50 personen. De nieuwe taakstelling voor het eerste halfjaar 2025 (157) is gelijk aan die voor het tweede halfjaar 2024, waarbij de achterstand wordt opgeteld. In samenspraak met het COA (die statushouders aan gemeenten koppelt) en de corporaties (die vrijkomende woningen matchen aan statushouders op de wachtlijst) wordt gestreefd naar het inlopen van de achterstand. Op de middellange termijn bestaat de verwachting dat de taakstelling verlaagd kan worden gezien de lagere instroom van asielzoekers in Nederland. Opvang AMV-ers Alleengaande minderjarige vluchtelingen (AMV-ers) vormen een groeiende groep in de asielketen. Het gegeven van de minderjarigheid zonder ouders of verzorgers vraagt specifieke opvangvoorzieningen. Daaraan bestaat landelijk (eveneens) een groot tekort, reden waarom het Rijk meermaals aan gemeenten dringend heeft verzocht hier ruimte voor beschikbaar te stellen.

Er wordt onderscheid gemaakt tussen minderjarigen die in afwachting zijn van een beslissing op de asielaanvraag (“AMV-asiel”) respectievelijk minderjarigen aan wie door de IND reeds een verblijfstitel voor Nederland is toegekend (“AMV-status”). Voor beide deelgroepen hebben gemeenten een opgave te voldoen. Voor de groep AMV-asiel is dat onderdeel van de opgave opvang asielzoekers; voor AMV-status is dat onderdeel van de taakstelling huisvesting statushouders. Zoals hierboven vermeld heeft Haarlem in het verdeelbesluit geen taakstelling voor de opvang van AMV-asiel. Deze worden elders in de regio opgevangen. AMV-ers status Opgave capaciteit: 42 AMV-ers (opgave krachtens wettelijke taakstelling huisvesting statushouders) Actuele capaciteit: 0 personen Alleengaande minderjarige vluchtelingen die een verblijfsvergunning van de IND toegekend hebben gekregen moeten door de gezinsvoogdij instelling NIDOS opvang worden geboden totdat ze meerderjarig worden. In Haarlem start in de eerste helft van 2025 een eerste opvangvoorziening voor 13 kinderen aan de Asterstraat. Deze planning is vertraagd als gevolg van het terugtrekken van beoogd exploitant Stichting Movement on the Ground; inmiddels zijn er vergevorderde besprekingen met een nieuwe opdrachtnemer die in opdracht van en onder verantwoordelijkheid van het NIDOS deze groep 7x24 uur begeleiding biedt.

Kenmerk: 2024/2189186

5/5