1 Stand van zaken opvang van Oekraïense vluchtelingen, asielzoekers en statushouders

Informatienota

Onderwerp Stand van zaken opvang van Oekraïense vluchtelingen, asielzoekers en statushouders Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2024/1341269 Wienen, J. 2.3 Opvang, wonen en herstel MO Essellink, E. /Buisman, S.

Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Bestuur en Ontwikkeling. Gegeven de dynamiek die dit beleidsveld kenmerkt is een informatief en actueel overzicht op gezette tijden noodzakelijk.

Relevante eerdere besluiten

Informatienota opvang Oekraïense vluchtelingen, asielzoekers, statushouders en AMV-ers in Haarlem en onderzoek flexwoningen. Besproken in de commissie Ontwikkeling van 11 januari 2024. 1. het college stelt de informatienota aan de commissie vast.

Besluit college d.d. 22 juli 2024

hesselink@haarlem.nl sbuisman@haarlem.nl Met deze informatienota geeft het college een integraal overzicht van de opvang die Haarlem biedt aan Oekraïense vluchtelingen, asielzoekers, statushouders en AMV-ers. Gegeven de dynamiek die dit beleidsveld kenmerkt is een informatief en actueel overzicht op gezette tijden noodzakelijk. Deze nota wil hierin voorzien met de toezegging dat het college uiterlijk over 6 maanden opnieuw een integrale update aan de leden van de raad zal aanbieden

de secretaris,

Kenmerk: 2024/1341269

de burgemeester,

1/6

Inleiding Aan vier groepen nieuwkomers wordt opvang geboden in Haarlem: Oekraïense vluchtelingen, asielzoekers, statushouders en Alleenstaande Minderjarige Vluchtelingen (AMV-ers). Er is sprake van een zekere dynamiek waar het gaat om de kwantitatieve opgaven in de loop der tijd, beschikbare opvangaccommodaties en alternatieve opties voor opvangvoorzieningen. In deze informatienota wordt per doelgroep de actuele situatie gepresenteerd en worden opties tot vervanging c.q. uitbreiding van de opvang toegelicht. 2. Kernboodschap Met deze informatienota geeft het college een integraal overzicht van de opvang die Haarlem biedt aan Oekraïense vluchtelingen, asielzoekers, statushouders en AMV-ers. Gegeven de dynamiek die dit beleidsveld kenmerkt is een informatief en actueel overzicht op gezette tijden noodzakelijk. Deze nota wil hierin voorzien met de toezegging dat het college uiterlijk over 6 maanden opnieuw een integrale update aan de leden van de raad zal aanbieden. 3. Opvang per doelgroep 3.1 Opvang Oekraïense vluchtelingen Inspanningsverplichting rijk: per 1-2-2024: 970 personen, per 1-1-2025: 1200 personen Werkelijke capaciteit per 1-5-2024: 1024 personen (553 Gemeentelijke Opvang Oekraine (GOO), 471 Particulier Opvang Oekraine (POO)) Per 1 juli 2024 is de Wet tijdelijke opvang Oekraïense ontheemden van kracht geworden.

Hiermee is een einde gekomen aan de noodwetgeving via de Ministeriële regeling. De verantwoordelijkheid voor de opvang is hiermee verschoven van de burgemeester naar het college. De wet schrijft voor dat gemeenten uiterlijk 1 januari 2025 een eigen bijdrage in rekening moeten brengen voor de kosten van opvang en, waar van toepassing, de kosten van catering. De RTB (Richtlijn Tijdelijke Bescherming) wordt jaarlijks verlengd afhankelijk van de ontwikkelingen in de oorlog en is inmiddels verlengd tot 4 maart 2025. Het kabinet heeft aangekondigd dat de inspanningsverplichting voor het door de gemeentes op te vangen aantal vluchtelingen wordt verhoogd van 97.000 naar 120.000 per 1-1-2025. Actuele stand van zaken De gemeente Haarlem vangt op dit moment ruim 1.000 Oekraïense vluchtelingen op waarvan circa 550 in de volgende gemeentelijke locaties: De gemeentelijke opvang voor Oekraïense vluchtelingen omvat de volgende locaties: - Cruiseschip MS Carissima De gemeente vangt ongeveer 170 Oekraïense vluchtelingen op in het cruiseschip dat aan de Spaarndamseweg ligt ter hoogte van het perceel Schoterkwartier.

Kenmerk: 2024/1341269

2/6

-

-

-

Opvang in hotels en 2 kerkgebouwen In hotels in het centrum en in 2 kerkgebouwen biedt de gemeente opvang aan ongeveer 180 personen. Meesterlottelaan Het huurcontract voor deze locatie waar ongeveer 125 Oekraïense vluchtelingen verblijven, loopt tot september 2024. Inmiddels heeft het COA het pand verworven voor de vestiging van een AZC. Voor Oekraïense ontheemden is een vervangende opvanglocatie in voorbereiding; deze wordt bekend gemaakt na communicatie met omwonenden na de zomervakantie. Woudplein De gemeente heeft in 2 fasen in totaal 86 woonunits geplaatst aan het Woudplein; in de hoofdzakelijk 2 persoonsunits zijn circa 175 Oekraïense vluchtelingen doorgestroomd die al geruime tijd in Haarlem op een cruiseschip of hotelkamer verbleven. Voorrang bij de doorstroom is verleend aan leefeenheden met minderjarige kinderen. De opvangcapaciteit die daarbij vrij is gevallen, wordt weer ingezet voor nieuwe instroom van Oekraïense ontheemden.

Uitbreiding capaciteit opvang Oekraïense ontheemden - Laan van Decima De opvanglocatie aan de Laan van Decima voor statushouders wordt vervangen door een nieuwe accommodatie die daarbij meteen wordt verdubbeld. De nieuwe accommodatie die volgens planning in het 1e kwartaal 2025 volledig gereed is, zal ruimte bieden aan zowel de 120 statushouders als aan 120 Oekraïense ontheemden. Met deze uitbreidingen voldoet de gemeente Haarlem per 2025 aan de verhoogde inspanningsverplichting die het kabinet aan de Nederlandse gemeenten heeft voorgelegd waarbij we er van uitgaan dat de omvang van de particuliere opvang van 471 personen geen belangrijke wijzigingen zal laten zien. 3.2 Opvang asielzoekers Opgave capaciteit: 963 personen waarvan 82 AMV-ers (indicatieve opgave krachtens Spreidingswet) Actuele capaciteit: 684 personen (excl 120 statushouders tussenvoorziening) De problematiek van de opvang van asielzoekers in ons land is de afgelopen periode veelvuldig in de aandacht geweest. Per 1 februari 2025 werd uiteindelijk de Spreidingswet van kracht waarmee de wetgever zich ten doel heeft gesteld de spreiding van asielopvang over het land eerlijk te verdelen. In de tussentijd heeft Haarlem al het redelijkerwijs mogelijke in het werk gesteld om een bijdrage te leveren aan de landelijke opgave om asielzoekers die in Ter Apel een asielaanvraag hebben ingediend (nood)opvang te bieden.

In Haarlem worden op de navolgende locaties noodopvang geboden aan asielzoekers. Hierbij wordt aangetekend dat asielzoekers in de loop der tijd kunnen omklappen naar statushouder zodra de IND een verblijfsvergunning heeft toegekend.

Kenmerk: 2024/1341269

3/6

-

-

-

Drie cruiseschepen Het COA biedt aan 350 asielzoekers noodopvang op 3 cruiseschepen die in Haarlemse wateren zijn aangemeerd: 2 schepen met 200 asielzoekers liggen al langere tijd in de industriehaven aan de Conradkade in de Zuiderpolder; 1 schip met 150 asielzoekers ligt aan de Spaarndamseweg ter hoogte van het Schoterkwartier. De dagelijkse leiding op alle cruiseschepen wordt door het COA zelf verzorgd. Beijneshal De gemeente Haarlem biedt aan 100 asielzoekers noodopvang in de Beijneshal die voor dit doel intern is voorzien van units die geborgenheid en privacy bieden. In opdracht van de gemeente wordt de dagelijkse leiding en begeleidende ondersteuning geboden door het Rode Kruis. Van der Valk hotel Haarlem-Zuid Het COA heeft landelijk een overeenkomst gesloten met de Van der Valkgroep over het gebruik van hotelkamers als noodopvang asielzoekers. In hotel Haarlem-Zuid gebruikt het COA tot 1-12025 totaal 117 kamers voor in totaal 234 asielzoekers. Het college heeft bij het COA aangegeven dat bij een eventueel gewenste verlenging van dit gebruik voor het jaar 2025 overleg gewenst is om een afweging te kunnen maken tussen enerzijds de noodzaak asielzoekers opvang te bieden en anderzijds voldoende hotelcapaciteit voor de toeristisch-economische sector beschikbaar te houden.

Nieuwe opvanglocaties In de voorbereiding op de Spreidingswet heeft het gemeentebestuur eerder 2 locaties aangewezen als structurele locaties asielopvang: Dreef 48/Meesterlottelaan 301 respectievelijk Zijlweg 245. -

-

Dreef 48/Meesterlottelaan 301 In het voorjaar 2024 heeft het COA deze accommodatie aangekocht. De lopende huurovereenkomsten zijn per direct opgezegd, inclusief die van de gemeente Haarlem voor de opvang van Oekraïense ontheemden. Met het COA wordt overleg gevoerd over een verlenging van de aflopende huurovereenkomst per september 2024 tot uiterlijk 1 maart 2025. De planning is dat de Oekraïense ontheemden voor die datum kunnen verhuizen naar een alternatieve locatie. Het COA zal zo spoedig mogelijk de accommodatie in gebruik willen nemen voor de opvang van maximaal 310 asielzoekers. Een transitie van kantoorfunctie naar verblijfsfunctie zal hiervoor deels vereist zijn. Verwacht wordt dat de benodigde vergunning spoedig bij de gemeente Haarlem zal worden aangevraagd. In de wijk is weerstand tegen de voorgenomen ontwikkeling ontstaan; door middel van het instellen van een klankbordgroep en een sterke uitbreiding van het verspreidingsgebied voor bewonersbrieven wordt ingezet op een verbeterde communicatie met omwonenden. Zijlweg 245 Het COA is in onderhandeling met de huidige particuliere eigenaar van dit pand. De verwachting is dat de onderhandelingen nog geruime tijd in beslag nemen. Dit betekent dat COA het gebouw

Kenmerk: 2024/1341269

4/6

waarschijnlijk niet in 2025 al in gebruik zal kunnen nemen voor de opvang van maximaal 310 asielzoekers. 3.3 Opvang AMV-ers asiel Opgave capaciteit: 82 AMV-ers (indicatieve opgave krachtens Spreidingswet Actuele capaciteit: 0 personen Alleenstaande minderjarige vluchtelingen (AMV-ers) vormen een specifiek en groeiend deel van de vluchtelingeninstroom in Nederland. Het gegeven van de minderjarigheid zonder ouders of verzorgers vraagt specifieke opvangvoorzieningen. Daaraan bestaat landelijk (eveneens) een groot tekort, reden waarom de staatssecretaris meermaals aan gemeenten dringend heeft verzocht hier ruimte voor beschikbaar te stellen. In Haarlem is nog geen opvanglocatie voor AMV-ers zonder verblijfsvergunning gerealiseerd. Er wordt gezocht naar mogelijkheden om in 2025 te gaan voldoen aan de indicatieve opgave voor de opvang van minderjarige asielzoekers in Haarlem samen met de omringende gemeenten. Vooralsnog komt er geen aparte locatie in Haarlem. Mogelijk wordt deze opvang onderdeel van een van de vaste AZC locaties. 3.4 Statushouders Huisvesting statushouders Opgave capaciteit: 155 personen per saldo (1e halfjaar 2024) Actuele capaciteit: 120 personen (per 1-7-2024) Per 1 januari had Haarlem een deel van de taakstelling voor het 1e halfjaar al gedaan maar toch zijn we met een achterstand geëindigd.

Per 1 juli is het eerste halfjaar van 2024 geëindigd met een achterstand van 35 personen; er werd daarnaast geen enkele plek gerealiseerd van de indicatieve opgave van 36 voor AMV-ers met een verblijfsvergunning. Voor het tweede halfjaar 2024 geldt een taakstelling van 157 personen (plus de achterstand van 35 = 192 personen) waarvan onderdeel uitmaakt de indicatieve opgave kleinschalige opvang AMV-ers van 42 plekken. Huisvesting AMV-ers met verblijfstitel Opgave capaciteit: 42 AMV-ers (opgave krachtens wettelijke taakstelling huisvesting statushouders) Actuele capaciteit: 0 personen Alleengaande minderjarige vluchtelingen die een verblijfsvergunning van de IND toegekend hebben gekregen moeten door de gezinsvoogdij instelling NIDOS opvang worden geboden totdat ze meerderjarig worden. In Haarlem start na de zomervakantie 2024 een eerste opvangvoorziening voor 14 kinderen aan de Asterstraat. Eigenaar Pre Wonen verhuurt een gebouw aan de Stichting Movement on the Ground die in opdracht van en onder verantwoordelijkheid van het NIDOS deze groep 7x24 uur begeleiding zal bieden. Gezien de taakstelling onderzoekt de gemeente of ook op andere locaties opvang aan deze doelgroep geboden kan worden.

Kenmerk: 2024/1341269

5/6

Opvang statushouders Laan van Decima (tussenvoorziening) Aan 120 statushouders wordt door de gemeente Haarlem aan de Laan van Decima (direct naast IKEA) opvang geboden. Deze accommodatie wordt momenteel vervangen door verbeterde accommodatie die volgens planning voor de statushouders in het 4e kwartaal 2024 gereed is. Het gaat om statushouders die aan Haarlem of directe omgeving gekoppeld zijn en daarmee in afwachting zijn van huisvesting. Gedurende die wachttijd kunnen ze vanuit de tussenvoorziening versneld starten met inburgering, (taal)onderwijs en werk. In opdracht van de gemeente verzorgt het Rode Kruis hier de dagelijkse leiding en ondersteunende begeleiding aan de bewoners.

Kenmerk: 2024/1341269

6/6