1 Stand van zaken beleidsvisie Armoede en Schulden 2025-2028
Tekst van het document
Informatienota
Onderwerp Stand van zaken beleidsvisie Armoede en Schulden 2025-2028 Nummer 2026/2844 Portefeuillehouder Loenen, D. van Programma/beleidsveld 3.2 Inkomen Afdeling SMSR Auteur Lemhadi, J. Telefoonnummer 06-18610583 Email jlemhadi@haarlem.nl Een jaar na vaststelling van de Geactualiseerde integrale beleidsvisie Armoede en Kernboodschap Schulden ‘In Haarlem meer kansen voor financieel kwetsbaren’ 2025-2028 informeert het college over de voortgang. Haarlem bereikte het hoogste aantal huishoudens met een HaarlemPas ooit en voerde intensieve communicatiecampagnes uit over minimaregelingen. Er is gestart met de voorbereiding van de automatische toekenning van minimaregelingen. Vroegsignalering en schulddienstverlening zijn verbeterd. Regelingen voor kinderen zijn structureel versterkt. Jongeren dachten mee over de verjaardagskaart voor 18-jarigen met informatie over geldzaken. De financiële sociale kaart voor jongeren kreeg verder vorm. De uitvoering volgt vijf accenten: 1. Het verhogen van het bereik van huishoudens met een laag inkomen en/of geldzorgen; 2. Het onderzoeken van mogelijke vereenvoudiging, van het aanvragen van voorzieningen c.q. automatisch toekennen van aanvragen voor minimaregelingen; 3. Het verder invullen van de landelijke Basisdienstverlening schuldhulpverlening met als doel overal schuldhulp van hoge kwaliteit; 4.
Het uitvoeren van de door de raad geselecteerde maatregelen in lijn met de kaders van het Raadsbesluit A-dossier Kinderarmoede; 5. Het realiseren van een aanpak voor financieel kwetsbare jongeren in de leeftijd van 16 - 27 jaar met focus op de overgangsfase 18- / 18+. Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten
Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Samenleving. - Geactualiseerde integrale beleidsvisie Armoede en Schulden ‘In Haarlem meer kansen voor financieel kwetsbaren’ 2025-2028 (2024/1440957) in raadsvergadering 27 februari 2025 - Convenant lokale overheid (2025/384408) in collegevergadering 27 mei 2025
Kenmerk: 2026/2844
1/7
Besluit college d.d. 27 januari 2026
1. Het college van burgemeester en wethouders stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,
de burgemeester,
1. Aanleiding Begin 2025 heeft de raad de Geactualiseerde integrale beleidsvisie Armoede en Schulden ‘In Haarlem meer kansen voor financieel kwetsbaren’ 2025-2028 vastgesteld. Na één jaar uitvoering geeft het college een overzicht van de stand van zaken, behaalde resultaten en de planning voor het vervolg. De visie richt zich op het vergroten van het bereik, het vereenvoudigen van dienstverlening, het realiseren van hoge kwaliteit schuldhulp, het uitvoeren van maatregelen uit het A-dossier Kinderarmoede en het ontwikkelen van een aanpak voor jongeren in de overgangsfase naar volwassenheid. Toelichting Accent 1: Bereik vergroten In december 2025 hadden 7.410 huishoudens een HaarlemPas. Dit is het hoogste aantal ooit. In december 2024 was dit aantal nog 7.155. Dit is een stijging van 255 huishoudens. Het Jeugdfonds Sport & Cultuur en Leergeld steunen meer kinderen. Zij verhoogden hun inkomensgrens van 130% naar 150%. Daarnaast zorgde de informatie op de gemeentelijke website voor meer aanmeldingen van HaarlemPas-houders bij beide organisaties. Alle kinderen van 4 tot 18 jaar met een HaarlemPas kregen in 2025 opnieuw een Fashioncheque.
Om inwoners structureel te informeren, organiseert Haarlem vier keer per jaar een communicatiecampagne waarin een actuele minimaregeling centraal staat, zoals tegemoetkoming schoolkosten, chronisch zieken, de HaarlemPas en de gemeentelijke zorgpolis. Tijdens deze actieweken worden verschillende communicatiekanalen ingezet: sociale media, nieuwsberichten op de gemeentelijke website, advertenties in huis-aan-huisbladen en de Rebupkrant, Mupi’s, flyers en digitale schermen in Haarlemse bussen. Het doel is om zo dicht mogelijk bij de doelgroep te komen. Daarnaast is gestart met het opstellen van een nieuwe minimafolder en een flyer speciaal voor regelingen gericht op kinderen. Ook zijn informatiepakketten ontwikkeld voor MUP’s. Deze wijzen inwoners op gratis hulp bij geldzorgen via Geldfit, de gemeente en Buurts. Voor de gemeentelijke zorgpolis is in 2025 in samenwerking met Vrijwilligersorganisaties Zonder Personeel (voorheen zelforganisaties) SSHO en Stichting Samen en de zorgverzekeraar Zorg en
Kenmerk: 2026/2844
2/7
Zekerheid voor de tweede keer een avondbijeenkomst georganiseerd voor inwoners die de inloopspreekuren overdag niet konden bijwonen. Accent 2: Vereenvoudiging aanvragen Het project om de Individuele inkomenstoeslag en de tegemoetkoming Schoolkosten automatisch toe te kennen is gestart. Het doel is proactieve dienstverlening: inwoners ontvangen waar zij recht op hebben zonder aanvraag. De streefdatum voor implementatie is 1 januari 2027. Daarnaast zijn in samenwerking met verzekeraar Zorg en Zekerheid de polisvoorwaarden van de gemeentelijke zorgpolis per 1 januari 2026 verbeterd. Kosten voor brillen, gebitsprotheses en hoortoestellen worden volledig vergoed binnen de polis, zodat inwoners niet langer een aanvullende aanvraag voor bijzondere bijstand hoeven te doen voor een deel van de kosten. Dit vermindert de administratieve lasten voor de inwoner en het niet-gebruik van de bijzondere bijstand. Voor inwoners zonder gemeentelijke zorgpolis blijft de vergoeding via de bijzondere bijstand beschikbaar. Om inwoners goed te informeren over hun mogelijkheden en rechten binnen de gemeentelijke zorgpolis, is in 2025 een uitgebreide telefonische benaderingsactie uitgevoerd. Het doel van deze actie was om inwoners actief te ondersteunen bij het behouden van toegang tot de gemeentelijke zorgpolis en hen te wijzen op het belang van een geldige HaarlemPas.
Het persoonlijk contact bood inwoners duidelijkheid en werd zeer op prijs gesteld. Accent 3: Basisdienstverlening schuldhulp In 2025 heeft de gemeente Haarlem samen met Buurts belangrijke stappen gezet om de basisdienstverlening schuldhulp te versterken. Eén van de mijlpalen was de ontwikkeling van de ‘Geldgids bij de Buurtplaats’, waarmee inwoners laagdrempelig informatie en ondersteuning kunnen vinden. Daarnaast is een toekomstbeeld opgesteld voor Haarlem 2040 waarin inwoners grip hebben op hun financiën, geldzorgen geen belemmering vormen voor een stabiel leven, en de omgeving begripvol en ondersteunend is. Dit eindbeeld is tot stand gekomen met input van 25 organisaties tijdens de netwerkbijeenkomst ‘Geldzaken en Geldzorgen’ in oktober 2025. De hernieuwde financiële routekaart voor professionals is inmiddels beschikbaar via de website van Buurts. In 2026 wordt het speerpunt Geldzorgen & Rondkomen verder uitgewerkt. De gemeente zet in op het versterken van samenwerking met partners zoals Schuldhulpmaatje en de vrijwilligersorganisaties zonder personeel, en houdt nadrukkelijk rekening met kwetsbare doelgroepen, zoals laaggeletterden en inwoners met een licht verstandelijke beperking. Het afgelopen jaar is veel geïnvesteerd in het verbeteren van de samenwerking met woningcorporaties.
De samenwerking is geëvalueerd en versterkt, en er zijn aanvullende werkafspraken gemaakt op het addendum van het Landelijk Convenant vroegsignalering. Om processen te verbeteren nam Haarlem, samen met tien andere gemeenten, deel aan de Expeditie
Kenmerk: 2026/2844
3/7
vroegsignalering van de NVVK. Ook is gewerkt aan stress-sensitieve communicatie en het toevoegen van sms-berichten aan het proces van vroegsignalering om inwoners beter te bereiken. In samenwerking met de Hogeschool Utrecht wordt onderzocht hoe het hulpaanbod beter kan aansluiten bij het inwonersperspectief om instemming en bereik te vergroten. In 2026 volgt een stedelijke communicatiecampagne om vroegsignalering bekender te maken, professionalisering via kenniswerkplaatsen en extra aandacht voor zorgschulden bij jongeren (18-21 jaar). Daarnaast wil Haarlem alle bijstandsgerechtigden die willen meewerken, uit de regeling betalingsachterstand van de zorgpremie zodat zij niet langer via uitvoeringsorganisatie CAK1 een opslag (boete) op hun zorgpremie betalen. Hiervoor gaat Haarlem CAK-wanbetalersregeling budgetadviesgesprekken inzetten. In 2025 heeft het college onderstaande onderdelen van de Basisdienstverlening Schuldhulp geïmplementeerd: •
•
• • •
•
Het convenant lokale overheid is getekend zodat gemeente Haarlem, Cocensus en Waterschap Gouwe Rijnland incassomaatregelen pauzeren en direct akkoord gaan met betalingsvoorstellen voor schulden. Haarlem sloot aan bij het convenant met de Gerechtsdeurwaarders om samen gebruik te maken van de Verwijsindex Schuldhulpverlening. Hiervoor is een automatische systeemkoppeling ingeregeld die AVG-proof is. Deurwaarders checken het systeem voordat zij beslagleggen. Dat doen ze niet als blijkt dat een Haarlemmer schuldhulp bij de gemeente ontvangt. Dit geeft direct schuldenrust. Haarlem doet mee aan de landelijke Datadeling Armoede en Schulden, waarover het CBS rapporteert. Professionals volgden trainingen cultuursensitief werken om bewustzijn in bejegening richting inwoners te vergroten. Er zijn € 0-regelingen uitgevoerd (schuldsanering zonder aflossingen). Inwoners die geen aflossingscapaciteit hebben, kunnen zo toch geholpen worden. Wel leidde dit tot meer dwangakkoorden bij de Rechtbank, omdat schuldeisers niet akkoord gingen. Dit resulteerde in een hogere werkdruk; Voor de budgetcoaches werd de applicatie Plinkr structureel beschikbaar om de financiële redzaamheid samen met de inwoner te bevorderen tijdens de schuldregeling en bij de nazorg. Deze app wordt ook ingezet gericht bij de uitstroom uit bewind en om budgetbeheer te bevorderen.
Medio 2026 vindt een audit plaats voor verlenging van het lidmaatschap van de branchevereniging NVVK. Het NVVK-certificaat biedt de waarborg voor kwaliteit van de dienstverlening en elke drie jaar
1 Regeling betalingsachterstand zorgpremie - CAK
Kenmerk: 2026/2844
4/7
vindt een toetsing plaats aan de hand van het Kwaliteitskader van de NVVK2. Daarnaast neemt Haarlem deel aan het nieuw opgezette expertteam Schuldhulpverlening van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, waarin gemeenten landelijk kennis en ervaringen delen om werkprocessen te optimaliseren. Dit draagt bij aan de kwaliteit en continuïteit van de dienstverlening. Accent 4: A-dossier Kinderarmoede Om kinderen beter te ondersteunen werkt de gemeente Haarlem actief aan de uitvoering van maatregelen uit het A-dossier Kinderarmoede. In 2025 zijn belangrijke stappen gezet: •
•
• • • •
De tegemoetkomingen voor de schoolkostenregeling en huiswerkbegeleiding zijn per 1 augustus 2025 met 25% verhoogd en worden jaarlijks geïndexeerd. De tegemoetkoming voor huiswerkbegeleiding kan nu ook worden ingezet voor examentrainingen. Het aantal Menstruatieproducten Uitgiftepunten (MUP’s) is van 18 naar 40 uitgebreid. Voor 2026 is weer subsidie verstrekt aan het Armoedefonds voor het beheer en onderhoud van de MUP’s. Extra subsidie is verstrekt aan de Haarlemse Alliantie tegen Kinderarmoede (HATKA). Stichting Babyspullen is actief betrokken bij het HATKA-netwerk en de gratis babypakketten worden extra onder de aandacht gebracht bij onder andere verloskundigen en kraamzorg. Er zijn uitstapjes voor kinderen gefinancierd via organisaties als Rebup, SSHO, De Schuur en Museumnacht Kids. Registratie van kinderen van 0 tot 4 jaar met een HaarlemPas is in uitvoering om deze groep beter te bereiken voor regelingen als babypakketten en de gratis peuterspeelzaal.
Accent 5: Financieel kwetsbare jongeren Voor jongeren in de overgang naar volwassenheid wordt een brede aanpak ontwikkeld. Vanaf 2026 ontvangen alle Haarlemse jongeren die 18 worden een verjaardagskaart met informatie over zaken die zij zelf moeten regelen, zoals zorgverzekering, DigiD, zorgtoeslag, studiefinanciering en inschrijving voor een huurwoning (bijlage 13). In samenwerking met Geldfit en Buurts wordt gewerkt aan een jongeren-geldroute. Dit is een financiële sociale kaart voor jongeren. Deze wordt ontwikkeld met Geldfit Jong en partners in de stad. Zowel de verjaardagskaart als de concept geldroute zijn gepresenteerd tijdens de netwerkbijeenkomst ‘Samen in actie voor financieel kwetsbare jongeren’ met meer dan 70 deelnemers uit 25 organisaties. Tijdens deze bijeenkomst zijn ideeën gedeeld over preventie, bereik, hulp bij geldzorgen, scholing en samenwerking. Samen met perMens is een
2 NVVK Kwaliteitskader 3 Aan dit ontwerp zijn nog enkele kleine aanpassingen nodig om te voldoen aan de verzendvoorwaarden van
PostNL.
Kenmerk: 2026/2844
5/7
dashboard ontwikkeld dat inzicht geeft in meldingen, problematiek en resultaten. Dit dashboard wordt in 2026 verder uitgerold. 2. Resultaten en/of consequenties In 2025 zijn belangrijke fundamenten gelegd voor de versterking van de integrale aanpak van armoede en schulden: betere toegang tot voorzieningen, doorontwikkelen van schuldhulpverlening en gerichte ondersteuning van kinderen en jongeren. Deze stappen dragen bij aan het realiseren van de visie waarin inwoners grip hebben op hun financiën, kunnen rondkomen en volwaardig meedoen. Uitvoering en vervolg De komende drie jaar ligt de focus op het continueren en uitbreiden van de aanpak: 1. Bereik & toegankelijkheid (2026–2028) o Verdere vereenvoudiging van aanvraagprocessen en automatische toekenning. o Doorontwikkeling digitale dienstverlening en jaarlijkse actieweken om gebruik van regelingen te stimuleren. 2. Preventie & vroegsignalering (2026–2028) o Stedelijke communicatiecampagne en kenniswerkplaatsen voor professionalisering. o Extra aandacht voor zorgschulden bij jongeren (18–21 jaar) en structurele budgetadviesgesprekken. 3. Kinderarmoede (2026–2028) o Continueren van maatregelen uit het A-dossier: schoolkostenregeling, huiswerkbegeleiding, MUP’s en babypakketten. o Versterken samenwerking met scholen, CJG en vrijwilligersorganisaties zonder personeel om gezinnen beter te bereiken. 4.
Schuldhulpverlening (2026–2028) o Implementatie NVVK-model en audit voor certificering in 2026. o Deelname aan landelijke expertteams en optimalisatie van werkprocessen. o Verbeterde toegang voor laaggeletterde inwoners en inwoners met een licht verstandelijke beperking.
5.
Samenwerking & sociale basis (2026–2028) o Intensiveren samenwerking met Buurts, HATKA en lokale partners. o Structurele informatievoorziening en tweejaarlijkse netwerkbijeenkomsten Geldzaken & Geldzorgen.
Kenmerk: 2026/2844
6/7
6.
Nazorg & duurzame redzaamheid (2026–2028) o Continueren begeleiding na schuldregelingen en versterken aanpak jongeren via NewFuture. o Doorontwikkeling van pilots zoals PlinkrHub voor financiële zelfredzaamheid.
De commissie wordt geïnformeerd via de P&C-cyclus en bij belangrijke mijlpalen. 3. Bijlagen - Bijlage 1: Verjaardagskaart 18-jarigen
Kenmerk: 2026/2844
7/7