1 Resultaat deelnemingen 2023

Informatienota

Onderwerp Resultaat deelnemingen 2023 Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten Besluit college d.d. 17 september 2024

2024/1618035 Roduner, F.J. 7.2 Algemene dekkingsmiddelen CC Jongkees, P.H.G./Spaans J 06 46215597 pjongkees@haarlem.nl Bij geen van de deelnemingen is reden voor bijzondere aandacht. De jaarverslagen van SRO en Spaarnelanden geven vanuit de optiek van winstgevendheid en soliditeit geen reden tot opmerkingen. De solvabiliteit van SRO, Spaarnelanden ligt boven de gestelde minimumgrens van 25%. HVC heeft met 20,4% een solvabiliteit die onder de norm ligt maar daarvoor is een afdoende reden. ROMInwest (ROM InWest en InWest Regio) zit nog in de fase van aanloopverliezen. Dit was voorzien. Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Bestuur.

Raadsstuk dividendbeleid voor deelnemingen (2013/109710) zoals besproken in de raad van 6 juni 2013. 1. Het college stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

Kenmerk: 2024/1618035

de burgemeester,

1/7

1. Inleiding De gemeente Haarlem participeert in een aantal vennootschappen waaronder NV SRO, Spaarnelanden NV, HVC en Rom InWest. Voor twee deelnemingen geldt dat het procentuele belang van Haarlem minder is dan 1%, dit zijn: Bank Nederlandse Gemeenten (0,41%) en Alliander (0,093%). Dit betekent dat de gemeente daarin zeer beperkte invloed heeft. Deze nota informeert u in hoofdlijnen over de financiële resultaten en het effect daarvan op de solvabiliteit en dividend. Tevens kort ingegaan op de strategische aandeelhoudersbesluiten van het afgelopen jaar en specifieke onderwerpen waarvoor het van belang is de raad te informeren. Rapportage over maatschappelijk verantwoord en duurzaamheid en circulariteit’ heeft al plaatsgevonden in de Programmarekening 2023 en is dus niet in deze nota opgenomen.

2. Kernboodschap Financiële resultaten verklaarbaar Bij geen van de deelnemingen is reden voor bijzondere aandacht. De financiële resultaten vallen binnen de gestelde normen of zijn bij afwijking verklaarbaar (HVC, ROMInWest). 3. Deelnemingen 3.1

Deelneming SRO

SRO beheert/exploiteert voor de gemeente een groot aantal sportaccommodaties (bijvoorbeeld sporthallen, zwembaden en gymzalen). Een belangrijke taak is ook het beheren van vastgoed. Het eigenaarschap van SRO is verdeeld onder de gemeente Haarlem en de gemeente Amersfoort ieder met een belang van 50%. 3.1.1. Financiële resultaten SRO SRO sluit het boekjaar 2023 positief af met een resultaat na belasting van € 1,35 miljoen. Dat is € 0,75 miljoen positiever dan in 2022. In 2022, 2021 en 2020 waren de bedrijfsresultaten ook goed, met name doordat de compensatieregelingen in verband met de coronacrisis en hoge energieprijzen een groot positief effect op het financiële resultaat hebben gehad. Het resultaat uit de jaarrekening 2023 is veel gunstiger dan het voor dit jaar begrote resultaat van € 415.000 na belastingen. Het aandeel van de joint ventures in het groepsresultaat – 50% gaat naar de NV - is € 298.000 (2022 € 162.000 en 2021 € 190.000). Van het resultaat na belastingen is € 400.000 uitgekeerd als dividend. Het restant van de winst, € 948.000, is toegevoegd aan de overige reserves. De solvabiliteit (eigen vermogen/totaal vermogen) is

Kenmerk: 2024/1618035

2/7

gedaald van bijna 35 % in 2022 naar ruim 32 % in 2023. Het eigen vermogen is gestegen van afgerond € 12,8 miljoen naar € 14,5 miljoen. Het totale vermogen steeg echter harder van afgerond € 37 miljoen naar €44,7 miljoen, waardoor de ratio daalde. De solvabiliteit voldoet aan de in de Haarlemse nota dividendbeleid gestelde minimumgrens van 25% voor de solvabiliteit. SRO hanteert een andere methodiek en classificeert het weerstandsvermogen voor 2023 als voldoende (in 2022 nog als matig). De werkmaatschappij waarin de activiteiten voor Haarlem plaatsvinden is SRO Kennemerland B.V. Het bedrijfsresultaat na belasting 2023 bedraagt €138.000 ten opzichte van € 383.000 in 2022. SRO Kennemerland heeft veel personeel ingeleend. Personeel is ingezet voor de uitbreiding van de vastgoedopdracht alsmede het invullen van vacatures en vervanging bij ziekte. Dit alle heeft geresulteerd in een hoger kostenniveau. In 2022 droegen de rijksregelingen, zoals de Spuk IJZ en TVS daarnaast meer bij in het resultaat. 3.1.2. Verdere ontwikkelingen SRO Raad van commissarissen Bij overheidsbedrijven die per definitie op afstand functioneren, vervult de raad van commissarissen (RvC) een belangrijke rol. Om die reden wordt de raad geïnformeerd bij personele wisselingen in dit orgaan. Met ingang van 1 januari 2023 heeft de RvC een nieuwe voorzitter en een nieuw lid.

Leden kunnen bij SRO maximaal 2 keer voor een periode van 4 jaar worden benoemd. Uitbreiding takenpakket SRO In 2023 is er een joint-venture opgericht met de gemeente Velsen. In 2023 zijn er verder gesprekken geweest met de gemeente Stichtse Vecht en Bunschoten. In 2024 worden hierover voorstellen aan de aandeelhoudende gemeenten voorgelegd. Nieuwbouw In 2023 is verder gewerkt aan het plan voor de nieuwe SRO-huisvesting aan de Soesterweg te Amersfoort. De daarbij benodigde parkeerruimte zorgt voor vertraging in de planvorming. Ook in Haarlem was SRO op zoek naar huisvesting voor kantoor en technische dienst samen op één locatie. Die is niet gevonden en SRO blijft op de bestaande locaties. Sociale ondernemingen Tijdens de behandeling in de gemeenteraad van het Strategisch plan SRO ontstond een discussie over de term sociale ondernemingen uit het strategisch plan. De term onderneming is ongelukkig gekozen omdat het gaat over sociale verbindingen. SRO bedoelt hiermee dat zij samenwerkingen wil opstarten/initiëren met partners in het sociale domein om zo de komende jaren meer in te zetten op het maken van maatschappelijk impact. Een voorbeeld hiervan is het opzetten van een sportspullenbank om kleding die achtergelaten wordt in de accommodaties beschikbaar te stellen. Dit hoeft SRO niet altijd zelf te doen. Er kan ook worden aangesloten bij een bestaand initiatief.

Kenmerk: 2024/1618035

3/7

Deelneming Spaarnelanden Spaarnelanden NV is onder meer actief op het gebied van afval- en grondstoffeninzameling en reiniging en onderhoud van de openbare ruimte. Bij Spaarnelanden NV is gemeente Haarlem voor 90% aandeelhouder en gemeente Zandvoort voor 10%. 3.2.1 Financiële resultaten Spaarnelanden Het resultaat na belasting in 2023 bedraagt € 862.000 (2022: € 1.357.000). Er is € 300.000 dividend uitgekeerd (90% aan de aandeelhouder gemeente Haarlem en 10% aan de aandeelhouder gemeente Zandvoort). Het restant van het resultaat ad € 562.000 is toegevoegd aan de overige reserve en het dividend van € 300.000 te onttrekken aan de overige reserve. Op 31 december 2023 bedraagt de overige reserve voor bestemming van het resultaat € 7,2 miljoen. De netto-omzet is gestegen van € 53.349.000 in 2022 naar € 61.837.00 in 2023. De bedrijfslasten zijn gestegen van € 51.426.000 in 2022 naar € 60.604.000 in 2023. De commerciële omzet steeg van ruim € 6 miljoen in 2022 naar ruim € 7 miljoen in 2023 als gevolg van een hoger aanbod van bedrijfsafval. In 2023 is er circa € 4 miljoen geïnvesteerd. Het aantal personeelsleden bedroeg ultimo 2023 278 fte's. Het eigen vermogen steeg per ultimo 2023 naar € 15,9 miljoen (2022: € 15,4), de solvabiliteit bleef op 35% wat gelijk is aan het jaar 2022. Dit is ruim boven de solvabiliteitsnorm van 25% die Haarlem aanhoudt.

Op basis van deze cijfers mag de conclusie worden getrokken dat Spaarnelanden ultimo 2023 financieel gezond en solide is. Voor een sluitende begroting 2024 van Spaarnelanden is € 0,9 miljoen bespaard door het stoppen met iZoof (€ 0,4 miljoen) en € 0,5 miljoen door nog nader in te vullen synergie binnen de contracten Beheer Openbare Ruimte, Afval en Groen en Zandvoort. Spaarnelanden werkt aan een ontwikkeling naar een emissievrij wagenpark. Het elektrificeren van het volledige wagenpark tot en met 2030 vraagt omvangrijke investeringen. Wat deze ontwikkeling precies betekent, wordt eerst door de ambtelijke opdrachtgever samen met Spaarnelanden uitgewerkt. Op basis daarvan vindt te zijner tijd besluitvorming plaats door beide aandeelhouders Haarlem en Zandvoort. 3.2.2 Verdere ontwikkelingen Spaarnelanden In 2023 is aandacht uitgegaan naar het vertrek van de directeur, tijdelijke benoeming van de directeur ad interim en de werving van de nieuwe directeur. Het contract voor de kerntaken van de gemeente Haarlem is begin 2023 getekend waardoor de continuïteit van het bedrijf voor de komende zeven jaar is geborgd. In 2023 zijn ook de ISO-certificering, de certificering van het veiligheidssysteem en de certificaten inzake de CO2- en de PSO-prestatieladders opnieuw verlengd. Dit betekent dat Spaarnelanden op de

Kenmerk: 2024/1618035

4/7

CO2-Prestatieladder niveau 5 heeft behouden en dat de ISO 14001 opnieuw is toegekend. Daarnaast Streeft Spaarnelanden ernaar om in 2030 een emissievrij organisatie te zijn. De elektrificatie van het wagenpark is verder uitgebreid; 35% van de voertuigen is nu volledig elektrisch. Ook is gewerkt aan verdere ontstening en vergroening van de openbare ruimte. Spaarnelanden introduceerde in 2022 de recyclewagen en de recycletas, waarmee nog meer service aan inwoners wordt geboden om bij te dragen aan betere scheiding van afval. In juli 2023 startte een proef met gft in de Haarlemse binnenstad. Het gaat hier om containers die samen met de leverancier werden ontwikkeld voor een groter gebruiksgemak en minder geurhinder dankzij mechanische ventilatie. Bewoners reageren positief op deze innovatie (score bewonersonderzoek: 8.2). In 2023 heeft Spaarnelanden besloten tot het beëindigen van de activiteiten van het taxibedrijf iZoof. De beoogde sociale doelstellingen konden onvoldoende gerealiseerd worden; de activiteiten waren niet kostendekkend en het bleek niet mogelijk om synergie te behalen met de kernactiviteiten van Spaarnelanden. 3.3 Deelneming HVC HVC betreft een afvalverwerkingsbedrijf, die sinds 2023 het restafval in Haarlem ophaalt. De gemeente heeft een belang van 6,13%. 3.3.1 Financiële resultaten HVC Het resultaat over 2023 bedraagt € 35,0 miljoen (2022: € 29,1 miljoen).

De bedrijfsopbrengsten zijn gestegen van € 502,7 miljoen naar € 569,6 miljoen. In lijn met het bestaande financiële beleid wordt het nettoresultaat toegevoegd aan de overige reserves, waardoor het garantievermogen toeneemt tot € 237,2 miljoen. De schulden aan kredietinstellingen bedragen per einde 2023 € 756 miljoen (2022: € 741.000). HVC heeft in 2023 een solvabiliteit van 20,4% (2022: 18,6%), de streefwaarde die het bedrijf aanhoudt is minimaal 13%. De solvabiliteit zit onder de gestelde norm van Haarlem. Daarbij moet worden bedacht dat er bij oprichting door de aandeelhouders ervoor is gekozen geen eigen vermogen in te brengen, maar dat HVC financiering aantrekt onder garantstelling van de aandeelhouders. Per definitie leidt een dergelijke financieringsconstructie tot andere ratio's dan gangbaar bij bedrijven waar wel eigen vermogen is ingebracht. De ratio’s zijn door het resultaat verbeterd, behalve de Debt/EBITDA (schuld kredietinstellingen/(bedrijfsresultaat + afschrijvingen op vaste activa + waardeveranderingen vaste activa), mogelijk doordat de schulden zijn toegenomen.

Kenmerk: 2024/1618035

5/7

3.3.2

Verdere ontwikkelingen HVC

Vergistinginstallatie Middenmeer Gezien de toename in gft afval als gevolg van bevolkingsgroei wil HVC zijn gft-verwerkingslocatie in Middenmeer uitbreiden met meer verwerkingscapaciteit. De capaciteit stijgt hiermee van 140 kton naar 200 kton per jaar. De investering is geraamd op € 41,8 miljoen, te financieren onder garantstelling van aandeelhouders. Herijking strategie 2025 – 2035 De aandeelhouders van HVC hebben besloten tot het herijken van hun strategie voor 2025 – 2035. In het voorstel is o.a. het volgende opgenomen: verduurzamen van afvalenergiecentralen, warmteactiviteiten te ontwikkelen en preventie en hergebruik van huishoudelijk afval te bevorderen. De strategie van HVC leidt tot een forse investeringsopgave voor de komende 10 jaar, jaarlijks een bedrag van € 180 tot 220 miljoen. De aandeelhouders staan nu garant voor € 202.000 per aandeel. Door de voorgenomen investering stijgt dit naar € 222.000 per aandeel. De gemeente Haarlem bezit 224 aandelen, dit leidt tot een maximale garantiestelling van € 49.728.000. De aandeelhouders (gemeenten) ontvangen jaarlijks een risicovergoeding van 1% over het gegarandeerde bedrag. Een hogere garantie leidt daarmee ook tot een hogere (jaarlijkse) vergoeding.

3.4 Deelneming ROM InWest De ROM InWest groep heeft als doelstelling om bij te dragen aan het versterken van de regionale economie en aan het realiseren van de transitieopgaven op energie en circulariteit. ROM InWest ondersteunt het bedrijfsleven door ondernemers te helpen via business development en investeringen. Hiervoor beheren zij twee fondsen: het MKB-fonds van € 60 miljoen en het Transitiefonds met een doelkapitaal van € 100 miljoen. 3.4.1 Financiële resultaten ROM InWest Het financiële resultaat 2023 (voor belastingen) van de ROM InWest groep (ROM InWest en InWest Regio) komt uit op minus € 3,7 miljoen (2022: € 2,1 miljoen). Dit wordt veroorzaakt doordat de kosten die zijn gemaakt ten behoeve van de werkzaamheden van het Transitiefonds en het MKB fonds hoger zijn dan de opbrengsten uit de fondsen. Dit kan worden verklaard door het feit dat de fondsen nog in een opbouwfase zijn en tegenover de gemaakte kosten van investeringen nog weinig opbrengsten worden gerealiseerd (anders dan rente-inkomsten). Dit is in lijn met de verwachting ten tijde van de oprichting van de fondsen, waarbij de kosten voor de fondsen hoger zijn dan de opbrengsten. Het uitgangspunt van de fondsen is dat deze volledig revolverend zullen zijn nadat de eerste exits zullen zijn gerealiseerd. De revolverendheid van het fonds is uiteindelijk overigens niet gegarandeerd.

Er kunnen in de toekomst dus nadelen in de exploitatie zijn omdat MRA (Metropoolregio Amsterdam) verhoogde risico’s accepteert gelet op het innovatieve karakter van de proposities. Het risico wordt op

Kenmerk: 2024/1618035

6/7

30% geschat. Hiermee wordt rekening gehouden bij het bepalen van het benodigde buffervermogen in het risicomanagement. De kosten voor het fondsbeheer zijn gemaximeerd op een door de AvA vastgesteld percentage van 2% van het fondsvermogen. De kosten blijven binnen deze norm. Daarnaast is er voor het eerst een voorziening opgenomen voor mogelijke oninbaarheid van uitgezette middelen. Voor het transitiefonds betreft de voorziening € 1,2 miljoen en voor het MKB fonds € 1,3 miljoen. 3.4.2 Verdere ontwikkelingen ROM InWest In 2023 zijn meer dan 135 aanvragen ontvangen, deze zijn geanalyseerd en in 12 proposities is geïnvesteerd: 4 deals vanuit het Transitiefonds en 8 vanuit het MKB fonds. Daarnaast is er verder gewerkt aan de samenwerking met oa regionale kennisinstellingen als de Universiteit van Amsterdam en de Vrij Universiteit. Recentelijk (augustus 2024) zijn de aandeelhouders geïnformeerd over een ontstane situatie met een medewerker welke ROM InWest recent heeft geschorst en die meldingen over belangenverstrengelingen en ongewenste gedragingen over een directielid heeft gedaan. De geschorste medewerker heeft een kort geding aangespannen tegen ROM InWest. Uitkomst van het kort geding is dat de rechter bepaalde feiten en omstandigheden anders duidt dan ROM InWest.

Volgens het Financieel Dagblad heeft de rechter geoordeeld dat de betrokken medewerker aanspraak kan maken op de klokkenluidersregeling en dat hij zich wat betreft de laatste reprimande en schorsing terecht benadeeld voelt. ROM InWest gaat nu in gesprek met de betrokken medewerker over hoe nu verder en over zijn terugkeer naar het werk. De bestuurders van ROMInWest geven aan dat de beoordeling van melding en klacht door de werknemer op dit moment extern plaatsvindt. 3.5 Dividend overige deelnemingen BNG Bank keerde over 2023 aan Haarlem een dividend uit van € 497.000. Van Alliander heeft Haarlem € 162.000 aan dividend over het jaar 2023 ontvangen. 4. Bijlagen Bijlage 1 Jaarverslag 2023 SRO NV Bijlage 2 Jaarverslag 2023 Spaarnelanden NV Bijlage 3 Jaarverslag 2023 HVC Bijlage 4 Jaarverslag 2023 ROM InWest

Kenmerk: 2024/1618035

7/7