1 Regionale woonzorgopgave Zuid-KennemerlandIJmond

Collegebesluit

Onderwerp Regionale woonzorgopgave Zuid-Kennemerland/IJmond Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2024/1551344 Loenen, D. van/Roduner, F.J. 2.3 Opvang, wonen en herstel en 4.1. Wonen en Woningbouw MO Duker, J.W. 0646215467 jwduker@haarlem.nl Gemeenten in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond hebben besloten om – in lijn met de concept-wet Versterking Regie Volkshuisvesting – de regionale opgave voor huisvesting aandachtsgroepen in beeld te brengen. Gemeenten zijn op grond van de concept-wet verplicht om in het volkshuisvestingsprogramma een programma voor wonen en zorg op te nemen. In dit programma moeten gemeenten ingaan op wat nodig is voor voldoende betaalbare woningen met de juiste zorg, ondersteuning en begeleiding voor de in de wet genoemde aandachtsgroepen (zoals dak- en thuislozen en uitstromers uit instellingen) en ouderen. De gemeenten in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond maakten gezamenlijk een analyse van de behoefte en inventariseerden samen met corporaties, zorg- en welzijnspartijen welke uitgangspunten in de regio belangrijk zijn. De regiogemeenten, waaronder Haarlem, kunnen de regionale woonzorgopgave gebruiken voor de lokale woonzorgopgave.

Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt dit besluit ter informatie naar de commissies Samenleving en Ontwikkeling vanwege het belang voor het lokale Actieprogramma wonen en zorg, de regionale uitwerkingen voor de huisvesting van beschermd wonen en maatschappelijke opvang en het volkshuisvestingsprogramma dat in 2025 zal worden voorbereid. - Startnotitie Actieprogramma wonen en zorg (2023/2034255) vastgesteld in de gemeenteraad van 25 januari 2024

Relevante eerdere besluiten Besluit college d.d. 10 september 2024

1. De Regionale woonzorgopgave Zuid-Kennemerland/IJmond vast te stellen. de secretaris,

Kenmerk: 2024/1551344

de burgemeester,

1/5

1. Inleiding Gemeenten in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond hebben besloten om – in lijn met de concept-wet Versterking Regie Volkshuisvesting – de regionale opgave voor huisvesting aandachtsgroepen in beeld te brengen. Gemeenten zijn op grond van de concept-wet verplicht om in het volkshuisvestingsprogramma een programma voor wonen en zorg op te nemen. In dit programma moeten gemeenten ingaan op wat nodig is voor voldoende betaalbare woningen met de juiste zorg, ondersteuning en begeleiding voor de in de wet genoemde aandachtsgroepen (zoals dak- en thuislozen en uitstromers uit instellingen) en ouderen. De gemeenten in de regio Zuid-Kennemerland/IJmond hebben, vooruitlopend op het traject naar een lokaal woonzorgprogramma, eerst gewerkt aan een regionale opgavebepaling. De redenen daarvoor zijn viervoudig:  Voor een deel van de aandachtsgroepen zijn regionale afspraken nodig, bijvoorbeeld omdat er bovenlokale voorzieningen nodig zijn.  Een belangrijk uitgangspunt van de concept-wet Versterking regie is de fair share gedachte. We moeten naar een evenwichtige(re) verdeling van aandachtsgroepen over de regio. Dit vraagt dus om afstemming tussen gemeenten.  Voor een deel zijn deze afspraken er al; verschillende beleidsdocumenten zijn regionaal opgesteld. Deze hebben we meegenomen.

 Daarnaast is het efficiënter: onderzoeken konden gezamenlijk uitgezet worden en direct worden meegenomen. Voor de regio gaan we uit van een focus op de in de concept-wet genoemde aandachtsgroepen, waarbij de behoefte wonen én zorg betreft: mensen met een psychische kwetsbaarheid, dak- en thuislozen, mensen met een verstandelijke en fysieke beperking, jeugdigen/jongeren met zorg met verblijfsbehoefte en ouderen. De regionale woonzorgopgave bestaat uit een analyse van de (regionale én lokale) woonzorgbehoefte1, algemene uitgangspunten hoe hiermee om te gaan (met name afgeleid uit bestaande beleidsdocumenten) en vervolgens een aantal meer concrete voorstellen om regionaal verder aan te werken. De resultaten worden verwerkt en meegenomen in een lokaal woonzorgprogramma; voor Haarlem is dat het Actieprogramma wonen en zorg.

1

Hiervoor wordt onder andere verwezen naar twee nieuwe rapporten, van Gupta Strategists over ouderenhuisvesting en ABF Research over beschermd wonen. Deze rapporten zijn ter kennisname bijgevoegd.

Kenmerk: 2024/1551344

2/5

Woonzorgopgave op hoofdlijnen Meer mensen hebben intensievere zorg (aan huis) nodig. Dat is het gevolg van demografische ontwikkelingen (met name vergrijzing), maar ook van beleidskeuzes op landelijk, regionaal en lokaal niveau, zoals de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis voor mensen met een psychische kwetsbaarheid. De vraag naar reguliere (sociale huur-) woningen en kleinschalige woonvormen neemt daarmee toe. Tegelijkertijd zijn er voor specifieke groepen die niet zelfstandig in de wijk kunnen wonen gespecialiseerde bovenlokale voorzieningen (zoals Domus Plus) nodig. Het regionaal verdelingsvraagstuk lijkt vooral te spelen voor deze bovenlokale voorzieningen en voor (dreigend) dak- en thuislozen en psychisch kwetsbare mensen met behoefte aan een beschermde woonvorm, waaronder skaeve huse. De beweging ‘van dakloosheid naar wonen eerst’ en ‘van beschermd wonen naar beschermd thuis’ is ook een beweging van centrumgemeente naar regiogemeenten. Dat betekent dat kleinschalige opvang van daklozen en geclusterde vormen van beschermd wonen (‘beschut wonen’) meer verspreid over de regio gaat plaatsvinden. Door de beweging naar (meer) zorg aan huis komen wijken en gemeenschappen centraler te staan.

Een inclusieve wijk – waar mensen naar elkaar omzien, voorzieningen nabij zijn en de openbare ruimte toegankelijk is – is een belangrijke voorwaarde voor het zelfstandig kunnen wonen van verschillende kwetsbare groepen. Uitgangspunten om aan deze opgave tegemoet te komen 1. Zorg en ondersteuning nabij de mensen die thuis (blijven) wonen 2. Zorgzame wijk met lokale sociale basis en oog voor de draagkracht van de wijk 3. Komen tot voldoende sociale huurwoningen in de regio 4. Komen tot verdeling van regionale voorzieningen 5. Ontwikkeling van nieuwe woonconcepten 6. Slagvaardig lokale plannen realiseren met zorgaanbieders 7. Volgen van ontwikkelingen: governance, monitoring en kennisdeling Het voorstel is om deze opgave en uitgangspunten te onderschrijven en mee te nemen in het lokale Actieprogramma wonen en zorg. 2. Besluitpunten college Het college van burgemeester en wethouders besluit: 1. de Regionale woonzorgopgave Zuid-Kennemerland/IJmond vast te stellen. 3. Beoogd resultaat Een regionaal gedragen beeld van de behoefte en gezamenlijke uitgangspunten voor in de conceptwet Versterking regie volkshuisvesting genoemde aandachtsgroepen. Dit kan gebruikt worden voor de invulling van het lokale Actieprogramma wonen en zorg, de regionale huisvestingsplannen voor

Kenmerk: 2024/1551344

3/5

beschermd wonen en maatschappelijke opvangen, en als actiepunten in de op te stellen regionale woonzorgagenda (afspraak vanuit het Woonakkoord Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2025). 4. Argumenten 1. De regionale woonzorgopgave is in lijn met landelijke beleidsontwikkelingen De regionale woonzorgopgave sluit aan op ambities uit het concept-wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting en de programma’s Een Thuis voor Iedereen en Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen. 2. De regionale woonzorgopgave sluit aan op bestaande regionale afspraken De uitgangspunten zijn in lijn met bestaande regionale beleidsdocumenten, zoals het Woonakkoord Zuid-Kennemerland/IJmond 2021-2025, de Woondeal MRA, het regionaal kader Opvang, Wonen en Herstel en de Regiovisie Jeugdhulp. De concept-opgave is daarnaast toegelicht in een regionale radenbijeenkomst Zuid-Kennemerland/IJmond op 20 maart 2024. 3. De regionale woonzorgopgave is bouwsteen voor het lokale Actieprogramma wonen en zorg De onderzoeksresultaten uit de regionale woonzorgopgave worden meegenomen in de analyses voor het lokale Actieprogramma wonen en zorg. De uitgangspunten maken onderdeel uit van het visiegedeelte. Deze bieden voldoende ruimte om nader lokaal in en aan te vullen. 4.

De opgave en uitgangspunten zijn in overleg met gemeenten, corporaties, zorgpartijen en welzijnsorganisaties werkzaam in de regio tot stand gekomen De regionale woonzorgopgave is tot stand gekomen met input uit verschillende regionale fysieke en online bijeenkomsten die georganiseerd zijn. Partijen zijn op de hoogte gehouden door middel van een nieuwsbrief. 5. Risico’s en kanttekeningen 1. Omgaan met veranderende omstandigheden Op landelijk niveau zijn er onzekerheden: een nieuw kabinet, mogelijk veranderend Rijksbeleid en nieuwe wetsvoorstellen. De concept-wet Versterking Regie Volkshuisvesting is nog door het vorige kabinet aan de Tweede Kamer aangeboden, maar niet behandeld. Inmiddels is het nieuwe kabinet geïnstalleerd en zal de wet door de nieuwe minister opnieuw worden aangeboden. De verwachting is dat de hoofdlijnen van de concept-wet (waaronder de verplichting van een volkshuisvestingsprogramma, inclusief woonzorgopgave en regionale afstemming) overeind blijven. Waar mogelijk hebben we rekening gehouden met verwachte wijzigingen. Mocht daar aanleiding voor zijn, dan herzien we de opgave. Dit kan in regionaal verband, maar ook in het lokale Actieprogramma wonen en zorg.

Kenmerk: 2024/1551344

4/5

2. Geen volledig beeld De behoefte van de aandachtsgroepen is niet in alle gevallen even concreet te maken. Bovendien zijn prognoses (tot 2040) afhankelijk van toekomstige beleidskeuzes en maatschappelijke ontwikkelingen. Vanuit het Rijk worden monitors per aandachtsgroep ontwikkeld, maar ook deze zijn nog niet allemaal van voldoende kwaliteit. Met name voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang worden de opgaven de komende periode verder geconcretiseerd. Hierin wordt ook een uitvoeringsstrategie opgenomen die ingaat op de rolverdeling tussen partijen en een zodanige fasering dat er geen afbouw van intramurale plekken plaatsvindt vóórdat er zekerheid is over alternatieve woon-/zorgvormen. 6. Uitvoering De Regionale woonzorgopgave wordt – net als in andere regiogemeenten – verwerkt in het lokale Actieprogramma wonen en zorg dat onderdeel uit zal maken van het nog op te stellen volkshuisvestingsprogramma. Daarnaast wordt de (kwantitatieve en kwalitatieve; regionaal én lokaal) opgaven voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang in een apart strategisch huisvestingsplan uitgewerkt. Tot slot worden de meer concrete actiepunten opgenomen in de regionale woonzorgagenda die vanuit het Woonakkoord wordt opgesteld. Hieraan zullen afzonderlijke regiogemeenten van Zuid-Kennemerland/IJmond als trekker gekoppeld worden. 7.

Bijlagen - Regionale woonzorgopgave Zuid-Kennemerland/IJmond - Huisvestingsopgave ouderen met verpleging en verzorging op grond van de Wlz (Gupta Strategists) - Prognoses beschermd en beschut wonen Wmo en GGZ-Wlz (ABF Research)

Kenmerk: 2024/1551344

5/5