1 Reclamebeleid (Verbod reclames met grote impact op klimaat)

Raadsvoorstel

Onderwerp Beleid voor reclame ten aanzien van reclames voor producten of diensten die impact hebben op klimaatverandering + plaatsing A0-displays Nummer 2024/338747 Portefeuillehouder Berkhout, R.A.H. Programma/beleidsveld 4.2 Economie, toerisme en cultuur Afdeling ECDW Auteur Jurgens, L.W.N. Telefoonnummer 06 4621 5544 Email ljurgens@haarlem.nl Kernboodschap Eind 2021 heeft de gemeenteraad de motie ”verleid niet tot het verergeren klimaatcrisis” aangenomen waarmee wordt verzocht om reclames voor producten die bovenmatig bijdragen tot het uitstoten van CO2, zoals vliegreizen, vervoermiddelen die voornamelijk gebruikmaken van fossiele brandstoffen en producten uit de bio-industrie, niet langer toe te staan op locaties die de gemeente zelf in beheer heeft zoals Abri’s, bushokjes, MUPI’s en driehoeksborden in de openbare ruimte. Dit kan privaatrechtelijk geregeld worden door voorwaarden te stellen zodra een aanbesteding voor nieuwe concessies wordt geformuleerd voor de exploitatie van de locaties. Om dit te kunnen vaststellen zijn in januari door het college eerst heldere definities van de te weren producten geformuleerd. De definities zijn nu opgenomen in het beleidsstuk. Dit beleidsstuk geeft de benodigde kaders voor een dergelijke aanbesteding.

Haarlem gaat op de locaties die zij zelf in beheer heeft in het vervolg geen reclames meer toestaan voor fossiele producten, voor vlees- en visproducten en voor maaltijden waar vlees of vis in zit. Haarlem wil deze vormen van reclame weren omdat deze producten een negatieve impact hebben op het klimaat en op de volksgezondheid. Dit past niet in de beleidsdoelen van de gemeente. Ook is aangetoond dat minder reclame zorgt voor minder consumptie. Hiernaast maken we meteen van dit moment gebruik om de plaatsingscriteria voor A0-displays aan te passen. Dit leidt tot een rustiger straatbeeld in de binnenstad en versterkt rond de Haarlemmerhout de uitstraling van dit groene rijksmonument. Behandelvoorstel voor De commissie ontwikkeling wordt verzocht advies te geven aan de raad over het commissie voorstel van het college in paragraaf 2 en over de wijze van agendering van het raadsstuk in de raadsvergadering. Relevante eerdere besluiten

-

Motie verleid niet tot het verergeren klimaatcrisis (2021/626564) in raadsvergadering van 11 november 2021 Actieprogramma Circulaire Economie (2022/1015170) in commissie ontwikkeling van 18 april 2023

Kenmerk: 2024/338747

1/4

Besluit College d.d. 23 april 2024

Nadere definitie van reclames met grote impact op klimaat (2023/1771800) in commissie ontwikkeling van 11 januari 2024 1. Het college stelt het voorstel aan de raad vast. de secretaris,

Ontwerp-besluit Raad d.d. ………. (wordt ingevuld door de griffie)

de burgemeester,

De raad der gemeente Haarlem, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, Besluit: 1. Het ‘Beleid ten aanzien van reclames voor producten of diensten die impact hebben op klimaatverandering’ vast te stellen. 2. Als wijziging op het vigerende reclamebeleid, voor de aanbesteding van de A0displays een herziene kaart te gebruiken voor de plaatsing van de borden. de griffier,

de voorzitter,

1. Inleiding De gemeenteraad van Haarlem heeft op 11 november 2021 de motie ‘Verleid niet tot verergeren klimaatcrisis’ aangenomen. In de motie wordt opgeroepen om in gesprek te gaan met de exploitant van de reclames in de Haarlemse bushokjes en openbare ruimte over het niet langer toestaan van reclames voor producten die bovenmatig bijdragen tot het uitstoten van CO2, zoals vliegreizen, vervoermiddelen die voornamelijk gebruikmaken van fossiele brandstoffen en producten uit de bioindustrie. Het gewenste verbod kan privaatrechtelijk geregeld worden door voorwaarden te stellen zodra aanbesteding voor nieuwe concessies worden geformuleerd voor de exploitatie van deze locaties. De juridische grondslag hiervoor ligt in dat geval in het reclamebeleid. Het nieuw te verwachten reclamebeleid zal echter pas eind 2025 zijn geactualiseerd, terwijl de reclame concessies komende jaren al aflopen. Daarom is dit beleid noodzakelijk.

Kenmerk: 2024/338747

2/4

2. Voorstel aan de raad Het college stelt de raad voor: 1. Het ‘Beleid ten aanzien van reclames voor producten of diensten die impact hebben op klimaatverandering’ vast te stellen. 2. Als wijziging op het vigerende reclamebeleid, voor de aanbesteding van de A0-displays een herziene kaart te gebruiken voor de plaatsing van de borden. 3. Beoogd resultaat Het beleid voor het beperken van reclames met een grote impact op klimaatverandering heeft als doel om tegen te gaan dat Haarlemmers worden verleid tot het consumeren van producten die een negatieve impact op het klimaat hebben. 4. Argumenten 1. Dit voorstel is de beste manier om het beoogd resultaat te bereiken Het weren van reclames met een grote impact op klimaatverandering is in te regelen door dit privaatrechtelijk te regelen in de concessieovereenkomsten. Na het vaststellen van het beleid zullen deze voorwaarden opgenomen worden in nieuw af te sluiten concessies. Hiermee zal er geleidelijk steeds minder reclame worden gemaakt voor producten met een negatieve impact op het klimaat. De concessies zijn in beheer van de gemeente. Hierdoor kan de gemeente aanvullende eisen stellen. 2 Het voorstel past in het ingezet beleid Haarlem heeft veel beleid met als doel het tegengaan van de negatieve effecten van klimaatverandering.

Zo staat er bijvoorbeeld in het actieprogramma Circulaire Economie het streven van de Gemeente Haarlem naar het promoten van meer plantaardig voedsel. Dit beleid geeft hier invulling aan. Het toelaten van reclames met een grote impact op klimaatverandering ondermijnt dit beleid en geeft een tegenstrijdig signaal aan inwoners. Om het internationale klimaatdoel van 2050 te halen moet er volgens het IPCC een verandering van consumentengedrag plaatsvinden. 40 tot 70 % van het reductiedoel van het IPCC hangt af van deze gedragsverandering. Dit verhoudt zich niet tot het blijven toestaan van reclames met een grote negatieve impact op het klimaat. 3 Een verbod op reclames werkt Door reclames worden consumenten verleid tot het kopen van een product. Het niet langer tonen van deze reclames zorgt ervoor dat mensen minder snel geneigd zijn om deze producten te kopen. Nederland kent al lange tijd een verbod op reclame voor tabaksproducten. Dit verbod heeft aanzienlijk bijgedragen aan de afname in verkoop van tabaksproducten. 4 Het verbod op reclames voor producten of diensten die impact hebben op klimaatverandering is in het belang van de gezondheid van Haarlemmers. Haarlem vindt de gezondheid van de inwoners belangrijk. De fossiele industrie en de vlees- en visindustrie zijn grote veroorzakers van klimaatverandering en stoten veel broeikasgassen uit.

De uitstoot van C02 achtige stoffen alsmede het veroorzaken van fijnstof heeft een directe en negatieve invloed op klimaatverandering en luchtkwaliteit, en daarmee op de gezondheid van de Haarlemmer.

Kenmerk: 2024/338747

3/4

5 Gebruik maken van aflopende concessies De eerste concessie die afloopt en die wel open staat voor alle vormen van reclame zijn de 8 digitale borden in parkeergarages. Deze concessie loopt af op 31-12-2024. Om in deze nieuwe concessie een verbod te verankeren moet er voor 1-7-2024 beleid liggen. Per 31-12-2025 loopt de concessie voor 220 Abri’s (bushokjes) en 53 Mupi’s (digitale of analoge reclamezuilen) af. Dat is de grootste (in geld uitgedrukt) concessie die de gemeente beheert. 6 Aanpassing van de plaatsingscriteria voor de A0-displays leidt tot een rustiger straatbeeld in de binnenstad en rond de Haarlemmerhout Los van het voorgaande staat de aanbesteding van de A0-displays (driehoeksborden rond lichtmasten) en A0-frames (op elektra- en VRI-kasten) dit jaar gepland. Aanpassing van de kaart voor de plaatsing van de A0-displays leidt tot een rustiger straatbeeld in de binnenstad en versterkt rond de Haarlemmerhout de uitstraling van dit groene rijksmonument. 5. Risico’s en kanttekeningen 1.Haarlem loopt voorop Veel andere steden hebben aangekondigd ook een dergelijk verbod in te willen stellen. Haarlem is de eerste stad die het verbod ook daadwerkelijk invoert. In andere steden lopen inmiddels vergelijkbare trajecten voor een verbod op producten met een grote impact op klimaatverandering. Dit wordt onder andere gedaan via de City Deal.

Omdat Haarlem voorop loopt zijn bepaalde dingen nog niet duidelijk. Zo is niet bekend wat het exacte effect van een dergelijk verbod is op de waarde van de concessie. De verwachting is dat door het verbod andere partijen de reclameruimte zullen gebruiken. Het effect op de opbrengsten uit de concessies kan iets lager zijn maar dit effect is naar verwachting minimaal. Er is geen significante aanpassing van de baten nodig. Ook bestaat er nog geen uitgebreide jurisprudentie over dit onderwerp. Het opstellen van zorgvuldig reclamebeleid (ter toepassing op de concessies) is daarom een logische eerste stap. Daarmee worden de precieze doelstellingen scherper en is inzichtelijk hoe dit verbod past binnen het overige beleid van Haarlem op het gebied van klimaat, milieu en volksgezondheid. De gemeente staat juridisch stevig omdat het niet een op zichzelf staande actie is maar ingebed is in groter beleid van de gemeente. 6. Uitvoering De inhoud van het beleid zal een kader bieden voor nieuwe reclameconcessies. Op termijn zal het beleid worden geïntegreerd in het nieuwe reclamebeleid. 7. Bijlagen 1. Beleid voor reclame ten aanzien van reclames voor producten of diensten die impact hebben op klimaatverandering 2. Gewijzigde kaart van de wegen waarlangs de A0-displays geplaatst kunnen worden

Kenmerk: 2024/338747

4/4