1. Realisatie instandhouding openbaar basisonderwijs 2023

Raadsvoorstel

Onderwerp Realisatie instandhouding openbaar basisonderwijs 2023 Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten Besluit College d.d. 26 november 2024

2024/2059429 Bas van Leeuwen 1.1 Onderwijs JOS Kim van Goethem 3578 kvangoethem@haarlem.nl De gemeenteraad heeft de bevoegdheid om als extern toezichthouder vanuit de Wet Openbaar Onderwijs vast te stellen dat er voldoende openbaar onderwijs is gerealiseerd in 2023. De ambitie is dat iedere leerling een gelijke kans krijgt om het beste uit zichzelf te halen en hun talenten te ontwikkelen. Als extern toezichthouder van het openbaar primair (speciaal) onderwijs bevoegd conform de Wet op het Primair Onderwijs, vindt de gemeente dat belangrijk. Stichting Spaarnesant heeft het jaarverslag 2023 ter kennisname ingediend. De commissie Samenleving wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van het college in paragraaf 2 en over de wijze van agendering van het raadsstuk in de raadsvergadering. Realisatie instandhouding openbaar onderwijs 2022, zoals tijdens de gemeenteraadsvergadering van 23 november 2023 is vastgesteld. (2023/1733589) 1. Het college stelt het voorstel aan de raad vast. de secretaris,

Ontwerp-besluit Raad d.d. ………. (wordt ingevuld door de griffie)

de burgemeester,

De raad der gemeente Haarlem, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, Besluit: Vast te stellen dat Stichting Spaarnesant, op grond van het jaarverslag 2023 van deze Stichting, voldoende openbaar primair (speciaal) onderwijs in 2023 in Haarlem heeft gerealiseerd. de griffier,

de voorzitter,

Kenmerk: 2024/2059429

1/5

1. Inleiding Conform de Wet op Primair onderwijs inzake de instandhouding van het openbaar onderwijs en de statuten van Stichting Spaarnesant is de gemeenteraad als extern toezichthouder bevoegd vast te stellen dat Stichting Spaarnesant de instandhouding van voldoende openbaar primair (speciaal) onderwijs in 2023 in Haarlem heeft gerealiseerd. Deze vaststelling geschiedt op grond van het jaarverslag 2023 van het schoolbestuur. Het jaarverslag en het jaarverslag in beeld is door het bestuur van Stichting Spaarnesant ter kennisname ingediend. (zie bijlage, 2024/185299) 2. Voorstel aan de raad Het college stelt de raad voor: 1. Vast te stellen dat Stichting Spaarnesant, op grond van het jaarverslag 2023 van deze Stichting voldoende openbaar primair (speciaal) onderwijs in 2023 in Haarlem heeft gerealiseerd. 3. Beoogd resultaat Het in stand houden van voldoende openbaar primair (speciaal) onderwijs in Haarlem. 4. Argumenten 4.1 Openbaar primair (speciaal) onderwijs is in 2023 gerealiseerd. De instandhouding van het openbaar primair (speciaal) onderwijs past binnen programma 1 “Maatschappelijke participatie” van de programmabegroting 2023. In beleidsveld 1.1 “Onderwijs” is de volgende doelstelling verwoord: ‘Meer kansen voor de jeugd in het onderwijs en peuteropvang’. Stichting Spaarnesant draagt hieraan bij met het openbaar primair (speciaal) onderwijs.

4.2 Het uitvoeren van openbaar primair (speciaal) onderwijs vindt verantwoord plaats. Stichting Spaarnesant verzorgt het openbaar primair (speciaal) onderwijs in Haarlem. 6.989 leerlingen volgden primair (speciaal) onderwijs bij Stichting Spaarnesant, waarvan 548 speciaal (basis)onderwijs (teldatum 1 oktober 2023). Zie voor een totaaloverzicht welke scholen onder de stichting vallen, pagina 76 van het jaarverslag (zie bijlage 1). Het jaarverslag is deze zomerperiode ter kennisname ingediend. Het jaarverslag geeft een overzicht van de gebeurtenissen en feiten uit 2023. Ook worden de ontwikkelingen van de leerlingenaantallen, de personeelssamenstelling, internationalisering en onderzoek in het onderwijsprogramma beschreven. Op 23 september 2024 heeft er naar aanleiding van het jaarverslag en ter voorbereiding op de behandeling met de raad een bestuurlijk overleg plaatsgevonden met Stichting Spaarnesant. De volgende onderwerpen zijn aan bod gekomen: • Het jaarverslag 2023, inclusief het jaarverslag in beeld; • Het meerjarenperspectief in relatie tot de continuïteit van het openbaar primair (speciaal) onderwijs;

Kenmerk: 2024/2059429

2/5

•

• •

Het lerarentekort en de behoefte personeel vast te houden, ook na het aflopen van de Nationaal Programma Onderwijsmiddelen. De rol van de gemeente bij het personeelstekort, onder andere door het verstrekken van parkeervergunningen, het verbeteren van de woonopgave en het ondersteunen in de waardering voor het vak leerkracht. De wens tot uitgestelde selectie en (lokale en landelijke) ontwikkelingen hierop; Passend onderwijs – jeugdhulp en de behoefte dit nog meer vanuit de Kansencirkel te benaderen, zodat het kind centraal staat. De complexiteit die dit in reguliere klassen geeft en de relatie tot IKC’s.

Naar aanleiding van deze bespreking en het jaarverslag is geconstateerd dat het genoemde schoolbestuur en Stichting Spaarnesant op verantwoorde wijze haar werkzaamheden verricht. 4.3 Het jaarverslag van Stichting Spaarnesant 2023 geeft een verantwoord financieel overzicht, hiermee is het een financieel gezonde organisatie. Het jaarverslag en de jaarrekening bevatten een financiële verantwoording over het kalenderjaar 2023, waarbij een transparant beeld van de grootte en de samenstelling van het vermogen per 31 december 2023 en het resultaat over 2023 gegeven wordt. De baten, lasten en balansmutaties van Spaarnesant voldoen aan de eisen van financiële rechtmatigheid. De accountant heeft op grond van de getrouwheid en rechtmatigheid een goedkeurende controle verklaring afgegeven. De jaarrekening 2023 van Spaarnesant sluit met een voordelig resultaat van € 273.000,-. Begroot was een voordelig resultaat van € 268.000 zodat sprake is van een marginaal voordelig verschil van €6.000,-. Het resultaat is echter positief beïnvloed door de in 2023 ontvangen NPO-middelen waarvan een bedrag van € 609.000 niet in 2023 is besteed en aan de bestemmingsreserve NPO wordt toegevoegd alsmede door inkomsten van € 20.000 die ten gunste van de bestemmingsreserve privaat worden gebracht.

Het resultaat komt dan uit op een negatief resultaat van € 357.000 (=resultaat zonder NPO van € 337.000 plus € 20.000 dotatie reserve Privaat). Ten opzichte van de begroting is dan sprake van een nadelig verschil van € 625.000. Door het negatieve resultaat over 2023 van € 357.000 (na resultaatsbestemmingen) neemt het eigen vermogen (inclusief de bestemmingsreserves) met € 273.000 toe van € 24.964 mln tot € 25.237 mln. De algemene reserve, vrij te besteden deel van het eigen vermogen, neemt ten opzichte van 2022 af met € 357.000 en bedraagt ultimo 2023 € 19.094 mln (ultimo 2022 € 19.451 mln). De gebruikelijke kengetallen solvabiliteit en liquiditeit liggen ruim binnen de bandbreedte, zoals die gelden binnen het primair onderwijs. Het weerstandsvermogen, dat de relatie tussen het eigen vermogen en de totale baten aangeeft, is ruim voldoende.

Kenmerk: 2024/2059429

3/5

4.4. Er is sprake van een geïntegreerd kwaliteits- en financieel toezicht door de Inspectie van het Onderwijs. De Onderwijsinspectie toetst eens in de vier jaar of alle leerlingen onderwijs van voldoende kwaliteit krijgen en scholen voldoen aan de wet- en regelgeving. Omdat het schoolbestuur hiervoor verantwoordelijk is, begint en eindigt het toezicht van de Inspectie bij het schoolbestuur. Jaarlijks maakt zij een analyse van iedere school op basis van de informatie die zij heeft over het bestuur en de hieronder vallende scholen. De Inspectie neemt ook een eventuele overschrijding van de signaleringswaarde “het normatieve publieke eigen vermogen” in haar toezicht mee.1 In 2023 is het eigen vermogen van Spaarnesant € 25,2 mln hoger dan het normatief eigen vermogen van € 23,0 mln. Echter na correctie van de bestemmingsreserve NPO/privaat vermogen ligt het eigen vermogen van € 19,1 mln onder deze norm. Ook voor de jaren 2023 en volgende blijft het eigen vermogen naar verwachting onder het normatief publiek eigen vermogen. 4.5.Continuïteitsparagraaf geeft een goede doorkijk op basis van het meerjarenperspectief 20222024. In het meerjarenperspectief (zie blz. 47) blijkt dat voor de jaren 2024 en volgende een negatief resultaat wordt begroot. Dit komt voor een deel door het uitgeven van de NPO bestemmingsreserve. Uit de gecomprimeerde balans (blz.

49) blijkt dan ook dat het vrij besteedbare eigen vermogen (publiek excl. NPO-gelden) ten gevolge van de geraamde negatieve resultaten terugloopt van € 19,1 mln. ultimo 2023 naar € 14,3 mln. ultimo 2028. Dit bedrag ligt nog ruim boven het op basis van de risicoanalyse berekende minimaal benodigd eigen vermogen (exclusief bestemmingsreserves) van € 4,0 mln. Op de langere termijn, vanaf 2028, is er ten aanzien van de liquiditeit wel een risico dat deze onder de ondergrens zoals door de inspectie wordt gehanteerd, uitkomt. Dit komt door de onzekerheid ten aanzien van de landelijke financiering van het onderwijs. Indien deze situatie zich zou voordoen is er nog voldoende tijd om hierop bij te sturen. Bij de rentabiliteit richt het ministerie van OCW zicht op een 0 % rendement over 3 jaar. Uit de raming blijkt dat vanaf 2025 de rentabiliteit negatief is (er is sprake van een negatief resultaat) en zal de meerjarenbegroting in de toekomst bijstelling behoeven. Daarbij moet gerealiseerd worden dat de voorliggende meerjarenbegroting voor wat betreft de beschikbare middelen behoudend is opgesteld. Er is nog veel onduidelijk over het structureel worden van bekostiging die nu gerelateerd is aan NPO, Masterplan Basisvaardigheden en School en Omgeving.

1

Het normatieve publieke eigen vermogen is het bedrag dat een bestuur redelijkerwijs aan eigen vermogen nodig heeft om bezittingen te financieren en risico’s op te vangen. Een waarde hoger dan 1.0 geeft aan dat mogelijk sprake is van een te hoog eigen vermogen. Bij een score boven de 1,0 zal de onderwijsinspectie nader onderzoek doen en het gesprek hierover aan gaan met het bestuur van de instelling.

Kenmerk: 2024/2059429

4/5

4.6 Stichting Spaarnesant neemt deel aan lokale en regionale samenwerkingsvormen. Stichting Spaarnesant neemt deel aan alle overlegvormen waar zij gewenst is, op alle niveaus van de organisatie. Zo is zij convenant partner van de Lokale Educatieve Agenda (LEA) (2019/9522025) en participeert in LEA- werkgroepen waaronder werkgroep onderwijshuisvesting en -financiën. De bestuurder van Stichting Spaarnesant is daarnaast de bestuurlijke trekker van de werkgroep Onderwijskansen, welke uit de LEA voortvloeit. Op 6 scholen van Spaarnesant wordt de Verrijkte Schooldag uitgevoerd, waarbij intensief contact met de directeuren en de werkvloer wordt onderhouden tussen de gemeente en andere deelnemers. Hiernaast is zij lid van diverse regionale samenwerkingsvormen, waaronder het Samenwerkingsverband Passend Onderwijs PO ZuidKennemerland. 5. Risico’s en kanttekeningen Geen. 6. Uitvoering Stichting Spaarnesant continueert met het uitvoeren van het openbaar onderwijs in Haarlem. 7. Bijlagen - Bijlage 1: Jaarverslag 2023 Onderwijs Stichting Spaarnesant

Kenmerk: 2024/2059429

5/5