1 Rapportage Onafhankelijke Clientondersteuning 2023

Informatienota

Onderwerp Rapportage Onafhankelijke Clientondersteuning 2023 Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2024/1202410 Loenen, D. van 1.3 Sociale Basis MO Kwist, R. 023 5113072 rkwist@haarlem.nl Voor u ligt de Rapportage Onafhankelijke cliëntondersteuning 2023 in nieuwe stijl. Vanaf 2023 is er door de partners nauw samengewerkt op dit thema met een verbeterde toegang voor inwoners. Bijgaande rapportage biedt het eerste integrale beeld over de geboden ondersteuning en het gebruik van deze voorziening door Haarlemmers. Deze nota informeert u over de resultaten van 2023. Er is door de aanbieders MEE&deWering en Cliëntenbelang gewerkt volgens een nieuwe systematiek voor monitoring en verantwoording. Met een gezamenlijke rapportage over de geboden cliëntondersteuning aan inwoners (zie bijlage). De voornaamste conclusies zijn hierbij:  In totaal zijn er door de cliëntondersteuners 566 casussen behandeld in 2023 (bij 432 inwoners). Dit is relatief een groot aantal, circa 11% meer dan geprognotiseerd door de aanbieders.  De cliëntondersteuners hebben zich bijvoorbeeld extra ingezet om inwoners te begeleiden bij de stelselwijziging in het sociaal domein van Haarlem. Dit heeft positief bijgedragen aan de overgang van klanten bij Gewoon in Wijk. Verder is er vaak ondersteuning geboden aan inwoners bij hun WLZ-aanvraag.  De tevredenheid van klanten over de geboden dienstverlening van cliëntondersteuning is hoog, met een gemiddeld rapportcijfer van 8,3.

 De inwoners zijn geholpen op diverse levensdomeinen met onderwerpen zoals geldzaken en regelgeving, huisvesting en wonen, (geestelijke) gezondheid en zorg, maatschappelijke participatie en Wmo-aanvragen.  Er zijn bijeenkomsten georganiseerd en netwerken gevormd om het thema onafhankelijke cliëntondersteuning onder de aandacht te brengen bij organisaties in het sociaal domein. Zodat er korte lijnen zijn om inwoners door te verwijzen of te adviseren bij casuïstiek.

Kenmerk: 2024/1202410

1/6

Een ambitie van cliëntondersteuning is om de vindbaarheid en toegankelijkheid voor inwoners te verbeteren. Er wordt hierbij door de aanbieders gewerkt met bijvoorbeeld een laagdrempelige toegang, verbeterde communicatiemiddelen en een eigen website. Gezien het aantal vragen dat is behandeld door de cliëntondersteuners, werpt deze aanpak haar vruchten af. In het Cliëntervaringsonderzoek Wmo 2023 komt er een relatief lage bekendheid van onafhankelijke cliëntondersteuning naar voren. Dit onderzoek wordt echter alleen uitgevoerd bij cliënten met een Wmo-maatwerk voorziening. Dit is dus een heel beperkt deel van de potentiële doelgroep voor cliëntondersteuning. Verder worden er vaak inwoners geholpen door cliëntondersteuners via doorverwijzing van partners. De gemeten bekendheid uit het Cliëntervaringsonderzoek Wmo zegt daarom onvoldoende over het werkelijk gebruik van cliëntondersteuning. Het college is blij dat met de nieuwe stuurinformatie uit deze informatienota met rapportage nu een realistisch en compleet overzicht beschikbaar is over de vindbaarheid en het gebruik van cliëntondersteuning. Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Samenleving. In de Informatienota Koplopersproject cliëntondersteuning Haarlem is toegezegd om de raad jaarlijks te informeren over de resultaten van de geboden cliëntondersteuning aan inwoners.

Relevante eerdere besluiten Besluit college d.d. 9 juli 2024

Informatienota Koplopersproject cliëntondersteuning Haarlem (2022/561716) 1. Het college stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

Kenmerk: 2024/1202410

de burgemeester,

2/6

Inleiding De Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 verplicht gemeenten om onafhankelijke cliëntondersteuning uit te voeren. Deze voorziening wordt gratis aan alle inwoners ter beschikking gesteld. Onafhankelijke cliëntondersteuners begeleiden inwoners bij complexe situaties in het sociaal domein. MEE&deWering en Cliëntenbelang hebben in Haarlem de taak om gezamenlijk deze onafhankelijke cliëntondersteuning uit te voeren. Zij ontvangen hiervoor een meerjarige subsidie van de gemeente. In 2022 heeft de gemeente Haarlem het Koplopersproject cliëntondersteuning afgerond. Over de resultaten bent u geïnformeerd in de nota Koplopersproject cliëntondersteuning Haarlem (kenmerk 2022/561716). Er is destijds afgesproken om een jaarlijkse rapportage aan te bieden over onafhankelijke cliëntondersteuning. Voor u ligt de Rapportage Onafhankelijke cliëntondersteuning 2023 in nieuwe stijl. Vanaf 2023 is er door de partners nauw samengewerkt op dit thema met een verbeterde toegang voor inwoners. Bijgaande rapportage biedt het eerste integrale beeld over de geboden ondersteuning en het gebruik van deze voorziening door Haarlemmers. Deze nota informeert u over de resultaten van 2023. 2. Kernboodschap Er is door de aanbieders MEE&deWering en Cliëntenbelang gewerkt volgens een nieuwe systematiek voor monitoring en verantwoording.

Met een gezamenlijke rapportage over de geboden cliëntondersteuning aan inwoners (zie bijlage). De voornaamste conclusies zijn hierbij:  In totaal zijn er door de cliëntondersteuners 566 casussen behandeld in 2023 (bij 432 inwoners). Dit is relatief een groot aantal, circa 11% meer dan geprognotiseerd door de aanbieders.  De cliëntondersteuners hebben zich bijvoorbeeld extra ingezet om inwoners te begeleiden bij de stelselwijziging in het sociaal domein van Haarlem. Dit heeft positief bijgedragen aan de overgang van klanten bij Gewoon in Wijk. Verder is er vaak ondersteuning geboden aan inwoners bij hun WLZ-aanvraag.  De tevredenheid van klanten over de geboden dienstverlening van cliëntondersteuning is hoog, met een gemiddeld rapportcijfer van 8,3.  De inwoners zijn geholpen op diverse levensdomeinen met onderwerpen zoals geldzaken en regelgeving, huisvesting en wonen, (geestelijke) gezondheid en zorg, maatschappelijke participatie en Wmo-aanvragen.  Er zijn bijeenkomsten georganiseerd en netwerken gevormd om het thema onafhankelijke cliëntondersteuning onder de aandacht te brengen bij organisaties in het sociaal domein. Zodat er korte lijnen zijn om inwoners door te verwijzen of te adviseren bij casuïstiek. Een ambitie van cliëntondersteuning is om de vindbaarheid en toegankelijkheid voor inwoners te verbeteren.

Er wordt hierbij door de aanbieders gewerkt met bijvoorbeeld een laagdrempelige toegang, verbeterde communicatiemiddelen en een eigen website. Gezien het aantal vragen dat is behandeld door de cliëntondersteuners, werpt deze aanpak haar vruchten af.

Kenmerk: 2024/1202410

3/6

In het Cliëntervaringsonderzoek Wmo 2023 komt er een relatief lage bekendheid van onafhankelijke cliëntondersteuning naar voren. Dit onderzoek wordt echter alleen uitgevoerd bij cliënten met een Wmo-maatwerk voorziening. Dit is dus een heel beperkt deel van de potentiële doelgroep voor cliëntondersteuning. Verder worden er vaak inwoners geholpen door cliëntondersteuners via doorverwijzing van partners. De gemeten bekendheid uit het Cliëntervaringsonderzoek Wmo zegt daarom onvoldoende over het werkelijk gebruik van cliëntondersteuning. Het college is blij dat met de nieuwe stuurinformatie uit deze informatienota met rapportage nu een realistisch en compleet overzicht beschikbaar is over de vindbaarheid en het gebruik van cliëntondersteuning. 3. Achtergrond van Onafhankelijke cliëntondersteuning Haarlem heeft een breed palet aan ondersteuningsmogelijkheden in het sociaal domein. Inwoners kunnen gebruikmaken van dit aanbod met diverse activiteiten van maatschappelijke organisaties. In de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 is er geregeld dat inwoners hiernaast de beschikking moeten hebben over onafhankelijke cliëntondersteuning.

Voor situaties waarbij het bijvoorbeeld niet (volledig) duidelijk is welke hulp er geboden moet worden en/of door welke organisatie, bij een wijziging van de klantsituatie of regelgeving, bij onvrede over de geboden voorziening, of als een inwoners een steuntje in de rug wil hebben bij het contact met organisaties. De cliëntondersteuner biedt in deze situaties tijdelijke (gratis) ondersteuning aan de inwoner en geeft onafhankelijk advies. De cliëntondersteuners zijn professionele vakmensen en zijn ingeschreven bij het Registerplein en/of de Beroepsvereniging van cliëntondersteuners voor mensen met een beperking (BCMB). De organisaties MEE&deWering en Cliëntenbelang bieden gezamenlijk in Haarlem deze cliëntondersteuning aan voor inwoners. Hun onafhankelijke positie in het sociaal domein is geborgd met een aparte subsidie voor deze activiteiten, buiten de opdracht van Gewoon in de Wijk. Haarlem als Koplopergemeente cliëntondersteuning In 2022 heeft de gemeente Haarlem het Koplopersproject onafhankelijke cliëntondersteuning afgerond. Bij dit project was het met rijksbudget mogelijk om de lokale positie van onafhankelijke cliëntondersteuning voor inwoners te versterken. Het project is uitgevoerd in de periode vanaf de zomer 2020 tot en met april 2022.

Er hebben meer dan 20 Haarlemse organisaties deelgenomen en de Participatieraad is eveneens actief betrokken geweest bij dit project. De opbrengsten en ontwikkelingen van het Koplopersproject zijn voortgezet in de huidige activiteiten van de aanbieders van cliëntondersteuning; en dragen bij aan de resultaten die zijn behaald. Er wordt hierbij uitvoering gegeven aan o.a. de volgende onderwerpen: Laagdrempelige toegang voor inwoners Er is een centrale ingang voor cliëntondersteuning gerealiseerd met de introductie van één telefoonnummer, e-mailadres en een eigen website. Er is voor deze aanpak gekozen omdat het voor potentiële klanten van cliëntondersteuning belangrijk is, dat de toegang gemakkelijk en goed vindbaar is. Zodat inwoners snel contact met een ondersteuner kunnen leggen. De twee aanbieders MEE&deWering en Cliëntenbelang werken hierbij nauw samen onder de naam ‘De Ondersteuners’.

Kenmerk: 2024/1202410

4/6

Verbeterde communicatiemiddelen Er zijn diverse communicatiemiddelen voor cliëntondersteuning ontwikkeld. Met bijvoorbeeld een nieuwe folder, poster, visitekaartjes en (digitale) presentaties. Deze communicatiemiddelen worden verspreid onder inwoners en maatschappelijke partners, waar er behoefte kan zijn aan deze vorm van ondersteuning. Bij elke Wmo-maatwerk aanvraag ontvangt de inwoner de folder met informatie over cliëntondersteuning. Op de website onafhankelijkeondersteuners.nl is er informatie beschikbaar met een filmpje. Hier is, naast de toegang tot de aanbieders van cliëntondersteuning, ook informatie opgenomen over gerelateerde (informele) ondersteuningsvormen waar inwoners gebruik van kunnen maken. Samenwerking en netwerken in het sociaal domein Cliëntondersteuning wordt het best onder de aandacht gebracht bij potentiële doelgroepen via organisaties waar inwoners contact mee hebben. Dit zijn de voornaamste ‘maatschappelijke vindplekken’ van klanten. De aanbieders van cliëntondersteuning werken hierbij bijvoorbeeld samen met de Wijkteams van Buurts, Wmo-consulenten en de Brede Centrale Toegang. Verder maken de Ondersteuners deel uit van maatschappelijke netwerken voor thema’s zoals de LVB doelgroep, de Alliantie tegen kinderarmoede, de stuurgroep Zorg en Veiligheid en het Autismenetwerk.

Hiernaast is er met de ouderenbond en een aantal zelforganisaties een gezamenlijk convenant gesloten. Waarmee de visie op onafhankelijk cliëntondersteuning is bekrachtigd met een actieve bijdrage aan de samenwerking en kennisdeling op dit onderwerp. Programma Robuuste Rechtsbescherming Onafhankelijke cliëntondersteuning maakt ook deel uit van het Programma Robuuste Rechtsbescherming binnen Haarlem en de ambities om een betere rechtsbescherming te bieden aan inwoners in een kwetsbare situatie. Het bijstaan van de inwoner door een onafhankelijke partij die geen deel uitmaakt van de gemeente of een maatschappelijke organisatie, is hierbij essentieel. Bij cliëntondersteuning staat het belang en de rechten van de inwoner centraal. De Ondersteuners nemen deel aan het project en werken hierbij samen met de gemeente en betrokken organisaties. Nieuwe verantwoording & monitoring door partners Tot op heden was er in Haarlem geen eenduidig beeld over het gebruik van onafhankelijke cliëntondersteuning. Na het vaststellen van de definitie met afbakening van deze voorziening tijdens het Koploperproject, zijn er met de betreffende partners afspraken gemaakt over de verantwoording en monitoring op dit onderwerp. Hierbij is overeengekomen om een gezamenlijke jaarlijkse rapportage op te stellen, met een aantal onderwerpen en kengetallen (zie bijlage).

Zodat er inzicht is in de uitgevoerde activiteiten van cliëntondersteuning, het gebruik en de tevredenheid van inwoners. 4. Consequenties De activiteiten van onafhankelijke cliëntondersteuning worden gecontinueerd en zijn geborgd in de meerjarige subsidieafspraken met de aanbieders.

Kenmerk: 2024/1202410

5/6

5. Vervolg Deze nota wordt ter kennisname aangeboden aan de commissie Samenleving en de Participatieraad. 6. Bijlage 1. Subsidieverantwoording 2023 De Ondersteuners (MEE&deWering en Cliëntenbelang)

Kenmerk: 2024/1202410

6/6