1 Programmabegroting 2025-2029

Raadsvoorstel

Onderwerp Programmabegroting 2025-2029 Nummer 2024/1767373 Portefeuillehouder Roduner, F.J. Programma/beleidsveld 7.2 Algemene dekkingsmiddelen Afdeling CC Auteur Eaton, C. Telefoonnummer 0628834310 Email ceaton@haarlem.nl Kernboodschap De Programmabegroting 2025-2029 bevat de uitwerking van de Kadernota 2025 financieel (inclusief aangenomen amendementen), inclusief de prioriteiten voor het komend begrotingsjaar. De lasten en baten zijn per beleidsveld (totale begrotingsomvang: € 758 miljoen) weergegeven (exclusief de aanvullende beleidsvoorstellen, gegeven vanuit het budgetrecht van de raad dat deze eerst moeten worden vastgesteld alvorens zij worden verwerkt). De Programmabegroting 2025-2029 is t.o.v. de Kadernota 2025 beleidsarm. Het gaat hierbij voornamelijk om autonome ontwikkelingen. In het verlengde van de Kadernota 2025 wordt een tienjarig Investeringsplan voorgelegd aan de raad, waarvan de eerste vijf jaarschijven van het Investeringsplan worden geautoriseerd door de raad. Behandelvoorstel voor Op donderdag 17 oktober 2024 is er een commissie Bestuur gepland voor commissie insprekers van de begroting. De begroting wordt op maandag 4 en donderdag 7 november 2024 in de raad behandeld.

Het college besluit op grond van artikel 87 van de Gemeentewet geheimhouding op te leggen ten aanzien van de bij dit besluit behorende bijlage 2, ter bescherming van de economische en financiële belangen van de gemeente zoals bedoeld in artikel 5.1., tweede lid, aanhef en b van de Wet Open Overheid.

Relevante eerdere besluiten

Het college besluit de geheimhouding vooralsnog voor onbepaalde duur op te leggen. Waar relevant is dit opgenomen in de tekst van de programmabegroting.

Kenmerk: 2024/1767373

1/6

Besluit college d.d. 24 september 2024

Het college besluit: 1. De gebiedsplannen 2025 vast te stellen; 2. Het voorstel aan de raad vast te stellen; 3. Voorts op grond van artikel 87 van de Gemeentewet geheimhouding op te leggen ten aanzien van de bij dit besluit behorende bijlage 2, ter bescherming van de economische en financiële belangen van de gemeente zoals bedoeld in artikel 5.1., tweede lid, aanhef en b van de Wet Open Overheid. 4. Voorts de geheimhouding vooralsnog voor onbepaalde duur op te leggen. de secretaris,

Ontwerp-besluit raad d.d. ………. (wordt ingevuld door de griffie)

de burgemeester,

De raad der gemeente Haarlem, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, Neemt kennis van: a. de begroting in één oogopslag (paragraaf 1.1); b. Vergroten uitvoeringskracht in de investeringsopgave van Haarlem (paragraaf 1.6) c. de toelichting op de programma’s en beleidsvelden, inclusief de gebiedsgerichte vertaling hiervan (deel 2); d. de ontwikkeling van de woonlasten (paragraaf 3.2); e. de paragrafen uit deel 3 van de programmabegroting; met de kanttekening dat de tarieven lokale heffingen en leges in december 2024 bij de belastingvoorstellen door de gemeenteraad worden vastgesteld; f. de ontwikkelopgave en van het opgestelde raamwerk ten behoeve van de duurzaamheidsbegroting en stemt in met het ondernemen van de hierin opgenomen activiteiten en opgave in het kader van duurzaamheid (paragraaf 1.10). g. het Investeringsplan 2029-2033 (bijlage 5.1a). en besluit: 1. Ten aanzien van het begrotingskader en de financiële meerjarenraming 20252029 uit deel 1 van de programmabegroting deze vast te stellen, met inbegrip van de financiële gevolgen van: a. de Meicirculaire 2024; b. de financiële ontwikkelingen die van invloed zijn op de meerjarenbegroting,

Kenmerk: 2024/1767373

2/6

maar geen onderdeel uitmaakten van de Kadernota 2025, zoals autonome ontwikkelingen en aanvullende beleidsvoorstellen (paragraaf 1.2); c. de actualisatie van het Investeringsplan 2024-2028; d. uitkomsten treasury; e. overige actualisaties. 2. Ten aanzien van de investeringen om: a. het geactualiseerde Investeringsplan en de daaruit voortvloeiende wijziging van kapitaallasten vast te stellen; b. de aanvullende voorstellen zoals opgenomen in alinea 1.7.2 en de daaruit voortvloeiende kapitaallasten vast te stellen; c. de kredieten zoals genoemd in alinea 1.7.2 van de paragraaf investeringen vrij te geven. d. de kredieten zoals genoemd in alinea 1.7.3 van de paragraaf investeringen vrij te geven. 3. Ten aanzien van deel 2 van de begroting: a. de geformuleerde doelen en prestaties voor 2025 vast te stellen. b. de baten en lasten op beleidsveldniveau bij de onderdelen ‘Financiën per programma’ te autoriseren (deze zijn excl. verwerking aanvullende voorstellen). c. de indicator ‘Aantal bezoekers Haarlemse hotels met zakelijk motief (x10.000)’ te vervangen door ‘Aantal Nederlandse dagbezoeken (x 1.000)’ in programma 4, met als argument dat de indicator ‘Aantal bezoekers Haarlemse hotels met zakelijk motief (x10.000)’ vanaf aankomend jaar niet meer wordt gemeten. 4. Met betrekking tot de reserves: a.

de toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves voor 2025-2029 conform bijlage 5.8 vast te stellen; de griffier,

de voorzitter,

Kenmerk: 2024/1767373

3/6

1. Inleiding Het college legt de Programmabegroting 2025-2029 ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad van Haarlem. De Programmabegroting 2025-2029 is de verdere uitwerking van de financiële kaders die bij de Kadernota 2025 zijn vastgelegd. De Programmabegroting 2025-2029 bevat ook de prioriteiten voor het komend begrotingsjaar. 2. Voorstel aan de raad Het college stelt de raad voor om alle besluiten genoemd onder het kopje ‘Besluit Raad’ van dit raadsstuk vast te stellen. Het college stelt de raad voor de Programmabegroting 2025-2029 vast te stellen. 3. Beoogd resultaat In de Programmabegroting 2025-2029 zijn de maatschappelijke effecten, doelen en prestaties van het college en de raad vastgelegd. Deze zijn in financiële zin vertaald. Bij deze vertaling zijn de consequenties van moties en amendementen die aangenomen zijn bij de Kadernota 2025 verwerkt en ook de financiële ontwikkelingen sinds de kadernota. 4. Argumenten De Programmabegroting 2025-2029 is een uitwerking van de Kadernota 2025 geactualiseerd voor (autonome) ontwikkelingen die zich na vaststelling van de Kadernota 2025 hebben voorgedaan. De Voorjaarsnota 2024 van het Rijk is inmiddels vertaald in de meicirculaire 2024 en levert door het afschaffen van het verder oplopen van de opschalingskorting een fors nadeel op voor de Gemeente Haarlem in 2025 en een structureel voordeel vanaf 2026.

Dit is in voorliggende Programmabegroting 2025 – 2029 verwerkt en levert tezamen met andere autonome ontwikkelingen zoals de actualisatie van de kapitaal- en financieringslasten een sluitende meerjarenbegroting tot en met 2028 op. Pas vanaf 2029 zien we een tekort ontstaan van afgerond € 5 miljoen. Zie hiervoor in onderstaande tabel, regel begrotingssaldo na bestemming. Onze toezichthouder stuurt echter op een (voor incidentele baten en lasten gecorrigeerde) structureel sluitende begroting. Vanuit het principe dat structurele lasten gedekt dienen te worden met structurele opbrengsten. Wanneer we onze begroting hiervoor corrigeren zien we een structureel begrotingssaldo dat tot en met 2027 positief is. Zie hiervoor in onderstaande tabel, regel structureel begrotingssaldo. Het College stelt voor om aanvullend hierop als onderdeel van voorliggende Programmabegroting 2025-2029 een aantal beleidsvoorstellen (optellend tot circa € 1 miljoen) vast te stellen. Een deel daarvan betreft incidentele uitgaven. Hiervoor gecorrigeerd bedraagt het structureel begrotingssaldo incl. aanvullende voorstellen in 2025 afgerond € 14,5 miljoen positief, in 2026 € 0,7 miljoen negatief, in 2027 € 3 miljoen positief, in 2028 € 3 miljoen negatief en in 2029 € 8,2 miljoen negatief.

Kenmerk: 2024/1767373

4/6

Structureel begrotingssaldo 2025

2025

2026

2027

2028

2029

Saldo baten en lasten

-5.385

6.556

-4.573

-392

7.808

Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves

-1.094

-11.325

-2.649

86

-2.767

Begrotingssaldo na bestemming

-6.478

-4.769

-7.222

-306

5.041

Waarvan incidentele baten en lasten (saldo)

8.310

-4.357

-2.948

-2.276

-2.168

-14.788

-412

-4.275

1.970

7.209

Effect Aanvullende voorstellen

933

1.135

1.295

1.020

1.020

Waarvan Incidenteel

698

40

0

0

0

-14.553

683

-2.980

2.990

8.229

Structureel begrotingssaldo

Structureel begrotingssaldo inc. Aanvullende voorstellen

Naast bovengenoemde negatieve structurele begrotingssaldi in de jaren ‘26, ‘28 en ‘29 is het risicoprofiel in ontwikkeling op onderdelen (jeugd, i domein, klimaat, hoger investeringsvolume dat in uitvoering komt etc.). Hiernaast bestaat er nog onzekerheid over de precieze vertaling van het recentelijk door het nieuwe kabinet afgesloten hoofdlijnenakkoord, de recentelijk vertaling daarvan in het regeerakkoord en de uitwerking daarvan in toekomstige rijkscirculaires. Ook bestaat de kans dat het nieuwe kabinet in de komende jaren daarbovenop nog met aanvullende maatregelen zal komen die de gemeenten raken. Hier staat tegenover dat de gemeente Haarlem beschikt over een forse Algemene reserve in relatie tot haar actuele risicoprofiel en daarmee een zgn. ‘surplus’ in haar Algemene reserve. Omdat het Rijk steeds meer incidenteel budget beschikbaar stelt waardoor het structureel sluiten van de gemeentelijke begroting steeds ingewikkelder wordt, heeft het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader (GTK) met ingang van dit jaar een nieuwe regeling voor het gebruik van het surplus binnen de Algemene reserve van gemeenten vastgesteld. Dit surplus, dat niet nodig is voor het afdekken van risico’s, kan jaarlijks tot 10% worden ingezet voor het dekken van structurele lasten, op voorwaarde dat de solvabiliteit 20% of meer is en blijft.

De inzet van het surplus wordt beschouwd als een structurele baat en is afhankelijk van voldoende weerstandsvermogen, gebaseerd op een adequate risico-inventarisatie. Gegeven bovenstaande stelt het college hier voor om zolang de solvabiliteit dit toelaat (> 20%) het surplus in de Algemene reserve aan te houden om het structureel saldo in evenwicht te brengen door gebruik te maken van hierboven genoemde 10% mogelijkheid én ter afdekking van bovengenoemde risico’s. Wanneer de solvabiliteit onder de 20% zakt wordt voorgesteld het surplus in de Algemene reserve over te hevelen naar de kapitaallasten reserve. De kapitaallastenreserve wordt ingezet ter dekking van kapitaallasten voortvloeiende uit reeds vastgestelde investeringen in

Kenmerk: 2024/1767373

5/6

ons IP teneinde het negatieve structurele saldo te verkleinen én om de solvabiliteitspositie zo min mogelijk te raken. Op basis van de huidige verwachting zal dit in 2029 zijn. De consequentie hiervan is dat het surplus in de Algemene reserve nu kan worden gebruikt om de structurele negatieve begrotingsaldi in 2026 en 2028 te compenseren, waarmee er in voorliggende Programmabegroting 2025 - 2029 sprake is van een structureel sluitende begroting T + 3 én er op korte termijn geen bezuinigingsactie ingezet hoeft te worden in aanvulling op het eerder pakket aan maatregelen als door u vastgesteld bij de Kadernota 2025. Geheimhouding Het college besluit op grond van artikel 97 van de Gemeentewet geheimhouding op te leggen ten aanzien van de bij dit besluit behorende bijlage 2, ter bescherming van de economische en financiële belangen van de gemeente zoals bedoeld in artikel 5.1, tweede lid, aanhef en b van de Wet Open Overheid. Het betreft hier financiële risico’s op twee verschillende gemeentelijke dossiers. Openbaarmaking kan op dit moment leiden tot een nadelige (juridische) positie van de gemeente en eventueel daaruit voortvloeiende nadelige financiële gevolgen. De geheimhouding wordt vooralsnog voor onbepaalde duur opgelegd, aangezien op dit moment voor allebei de lopende dossiers nog niet kan worden vastgesteld wanneer openbaarmaking mogelijk is. 5.

Risico’s en kanttekeningen Alle inhoudelijke voorstellen die in deze programmabegroting worden gedaan en waarover besluitvorming gewenst is door de raad worden toegelicht in de programmabegroting. Daarvan maken argumenten en risico’s/kanttekeningen deel uit. 6. Uitvoering Op maandag 7 oktober wordt een technische presentatie voor raadsleden gegeven. Van 3 oktober tot en met 18 oktober (voor 12:00) is er gelegenheid tot het indienen van technische raadsvragen. Dinsdag 29 oktober is de ambtelijke beantwoording hierop beschikbaar. De raad behandelt de begroting op 4 en 7 november. 7. Bijlagen 1. Bijlage 1: Programmabegroting 2025-2029 (inclusief bijlagen) 2. Bijlage 2: Geheimverklaarde financiële risico’s (geheim) 3. Bijlage 3: Gebiedsplannen Haarlem 2025

Kenmerk: 2024/1767373

6/6