1 Proces co-creatie herinrichting Gedempte Oostersingelgracht

Informatienota

Onderwerp Proces co-creatie herinrichting Gedempte Oostersingelgracht Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2023/1382512 Berkhout, R.A.H. 4.3 Aantrekkelijke leefomgeving PCM Vroom, W. 023-5113832 wvroom@haarlem.nl Op basis van een initiatief van de bewonerswerkgroep Groene Singel is de herinrichting van de Gedempte Oostersingelgracht opgenomen in het Investeringsprogramma. Gesprekken met bewoners en een eerste analyse van het gemeentelijke beleid hebben geleid tot een uitgangspuntennotitie voor de herinrichting. De uitgangspunten en doelstellingen zijn een sterke en robuuste vergroening van de openbare ruimte en een verbetering van de verblijfskwaliteit, in combinatie met verbetering van de fietsinfrastructuur. Dit wordt bereikt door het doorgaande autoverkeer sterk te beperken, zoals opgenomen in de redeneerlijn realisatie Mobiliteitsbeleid. Het college informeert de commissie over het proces van co-creatie met de bewonerswerkgroep en over de belangrijkste dilemma’s en risico’s in dit project.

Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt de informatienota ter bespreking naar de commissie Beheer.

Relevante eerdere besluiten

Besluit College d.d. 10 oktober 2023

Nadat het bewonersinitiatief door de raad is omarmd, heeft het college dit bestendigd in het coalitieprogramma en recent in de redeneerlijn mobiliteitstransitie. Met deze informatienota informeert het college de commissie over de gekozen omvang van de herinrichting, de uitgangspunten daarbij, de samenwerking met de bewonerswerkgroep en de dilemma’s en risico’s. - Behandeling amendement Groene Singel in het IP (raadsvergadering) in gemeenteraad 11 november 2021 - Vaststelling redeneerlijn realisatie Mobiliteitsbeleid (2023/431555) in college 30 mei 2023 1. Het college stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

Kenmerk: 2023/1382512

de burgemeester,

1/6

1. Inleiding Een groep bewoners van de buurt Scheepmakersdijk heeft het initiatief genomen om de Gedempte Oostersingelgracht vergaand te vergroenen onder de naam Groene Singel. De gemeenteraad heeft het initiatief omarmd en het project Gedempte Oostersingelgracht op het Investeringsprogramma geplaatst. Het college heeft het initiatief opgenomen in het coalitieakkoord en stevig verankerd in het Investeringsprogramma, verbonden aan de redeneerlijn mobiliteitstransitie. In de tussentijd zijn er meerdere gesprekken en activiteiten geweest met de bewonerswerkgroep om zowel de inhoud van het initiatief als de voortgang en uitdagingen te bespreken. 2. Kernboodschap Gezien de bijzondere totstandkoming van dit project, is er een onderzoek opgestart om de gemeentelijke ambitie op de gebieden van de omgevingsvisie expliciet te maken. Die ambitie is opgenomen in de uitgangspuntennotitie (bijlage). Het geeft de scope aan van het project, benoemt de belangrijkste gemeentelijke uitgangspunten bij de herinrichting en benoemt de dilemma’s die daarvoor in de aankomende fases van het project moeten worden beslecht. Dit proces komt tot stand met co-creatie met de bewonersgroep die het initiatief heeft genomen. De werkwijze en de procesafspraken zijn beschreven in deze nota. 3.

Consequenties De herinrichting van de Gedempte Oostersingelgracht komt in de komende periode in co-creatie tot stand met de bewonerswerkgroep met als belangrijkste doelstellingen een sterke vergroening van de openbare ruimte met nadruk op de verblijfsfunctie. De infrastructurele functie van deze openbare ruimte verschuift van de auto naar de voetganger en de fiets, mogelijk ook het openbaar vervoer, om bij te dragen aan de mobiliteitstransitie. Het projectgebied is afgebakend over de complete Gedempte Oostersingelgracht, van Oudeweg naar Amsterdamsevaart, inclusief het deel Oostvest ten noorden van de Papentorenvest. De kruising van de Gedempte Oostersingelgracht met de Papentorenvest is compleet onderdeel van de scope. In het onderzoeksgebied daaromheen bevinden zich belangrijke raakvlakken met de Koepel, waaronder de bijbehorende parkeergarage, met het parkeerterrein van NSTM (Kavel 2b) en met de Fietsznfabriek. De samenhang met vooral de Papentorenvest is een belangrijke. Ook voor deze straat is grootschalig onderhoud noodzakelijk en een herinrichting met sterke vergroening wenselijk. De aansluiting van de Papentorenvest op de Gedempte Oostersingelgracht is een plek waar veel samenkomt: verkeer van en naar de toekomstige parkeergarage bij de Koepel, mogelijk toekomstig water en bestaande kabels en leidingen.

Een perspectief op de toekomstige herprofilering van de Papentorenvest is belangrijk om voor deze plek in het ontwerp voor de Gedempte Oostersingelgracht de juiste keuzes te maken. Per thema uit de Omgevingsvisie zijn de doelstellingen voor het project in kaart gebracht. Daarin zijn ook de uitgangspunten verwerkt die voortkomen uit andere beleidsstukken, zoals het

Kenmerk: 2023/1382512

2/6

Mobiliteitsbeleid, de Structuurvisie Openbare Ruimte, het Groenbeleidsplan, het Ecologisch Beleidsplan (Natuurnetwerk Haarlem) en het Fietsbeleid. 3.1 Vergroenen en vernatten (groenparagraaf) De belangrijkste uitgangspunten op vergroenen en vernatten zijn het toevoegen van een robuuste groenvoorziening aan deze buurt in combinatie van de inrichting van het natuurnetwerk. Het grootste dilemma op dit thema is de nog ontbrekende zekerheid of er water kan en moet worden aangelegd langs de Papentorenvest en Oostvest en welke functies dit water krijgt (klimaat, ruimtelijke kwaliteit, recreatie). 3.2 Mobiliteitstransitie In de redeneerlijn mobiliteitstransitie is vastgelegd dat de Gedempte Oostersingelgracht niet meer gebruikt moet worden door doorgaand N200-verkeer. Daarmee is het uitgangspunt dat de Gedempte Oostersingelgracht in de toekomst niet meer is dan een normale gebiedsontsluitingsweg, die compleet in het oostelijke tunneldeel kan worden ingepast. De benodigde verkeersmaatregelen worden in de definitiefase onderzocht. De fietsruit krijgt een plek langs de Gedempte Oostersingelgracht. In de definitiefase zal worden onderzocht waar in het profiel dit fietspad het beste zijn plaats kan krijgen. Ook zal er in de definitiefase moeten worden onderzocht en vastgelegd of (hoogwaardig) openbaar vervoer in de toekomst gebruik zal gaan maken van de Gedempte Oostersingelgracht.

3.3 Buurtgericht ontwikkelen, mengen en verdichten In deze buurt is de afgelopen twintig jaar flink verdicht en met de bouw rondom de Koepel en op het terrein van de Fietsznfabriek zal dat de komende jaren blijven gebeuren. Het uitgangspunt is dat de groene ruimte langs de Gedempte Oostersingelgracht ontmoetingsruimte biedt aan alle verschillende buurtbewoners. 3.4 Gezonde leefomgeving Door meer groen te bieden in de openbare ruimte neemt de gezondheid bewezen toe. Ook betere mogelijkheden voor actieve mobiliteit, de vermindering van verkeersuitstoot en sport- en spelvoorzieningen in de openbare ruimte helpen hierbij. Dit alles zijn uitgangspunten in het ontwerp. 3.5 Energietransitie De Gedempte Oostersingelgracht is nu al een belangrijk tracé voor kabels en leidingen aangezien niet op veel andere locaties het spoor kan worden gekruist. De kans is groot dat deze functie in de toekomst, in het geval dat een warmtenet de Waarderpolder met Haarlem-Oost moet verbinden, nog belangrijker zal worden. Hiermee zal, vooral ondergronds, rekening gehouden moeten worden.

Kenmerk: 2023/1382512

3/6

3.6 Duurzaamheidsparagraaf De herinrichting van de Gedempte Oostersingelgracht dient vele duurzame doelen op het gebied van klimaatadaptatie, biodiversiteit, luchtkwaliteit, gezondheid en sociale samenhang. Bij de herinrichting is oog voor circulariteit door het goed benutten van de bestaande inrichtingselementen en door het juist kiezen van de toe te passen materialen, bijvoorbeeld hergebruikt materiaal of materiaal met een lange levensduur. 3.7 Co-creatie Met deze eerste analyse en uitgangspunten kan de volgende fase van het project worden opgestart. De bewonerswerkgroep heeft het initiatief genomen voor de omvorming naar de Groene Singel. De groep vraagt expliciet om een actieve rol te spelen in het complete proces en het college verwacht dat een goede samenwerking leidt tot een betere kwaliteit van planvorming. Er wordt daarom gekozen voor een vorm van co-creatie waarbij de bewonerswerkgroep is vertegenwoordigd in de stuurgroep en waarbij verschillende bewoners op basis van hun expertise zullen aansluiten in het projectteam als co-referent. Tegelijkertijd is er nog een aantal stedelijke dilemma’s die in de aankomende definitiefase moet worden beslecht: de positie van de fietsring, een HOV-route, de aanwezigheid en de functie van toekomstig water en de te nemen verkeersmaatregelen voor de auto.

Omdat hier politieke keuzes moeten worden gemaakt, wordt er na de definitiefase een kaderstellende startnotitie met Programma van Eisen volgens het HCPP aan de raad aangeboden ter besluitvorming. Dit proces wijkt daarmee af van de co-creatie op de Nieuwe Groenmarkt. Bovendien vindt er, zoals gebruikelijk in het HCPP, brede participatie plaats. Zowel bewoners als het college hebben de overtuiging dat de participatie verbreed moet worden, naast de co-creatie met de bewonerswerkgroep. Zo kunnen studenten van de Koepel worden betrokken, maar zeker ook belangenorganisaties als de Fietsersbond en het Platform Groen. 3.8 Risico’s Twee belangrijke risico bevinden zich in de huidige situatie. Het spoorviaduct is constructief eigendom van Prorail en het aanpassen van de tunnelbak is duur en tijdrovend. Insteek is om constructief hieraan niets aan te passen. Dat beperkt echter de (groene) mogelijkheden en de opstelling van Prorail hierin is nog onbekend. Ten tweede betreft het de ondergrondse situatie: de aanwezigheid van kabels en leidingen en de milieutechnische kwaliteit van asfalt, wegfundering en bodem. Dit kan kwalitatieve beperkingen geven, zoals de onmogelijkheid om bomen te planten of om asfalt aan te brengen. Maar het kan ook hoge kosten opleveren. Een derde risico is de ambitie om van de Papentorenvest – Oostvest – Amsterdamsevaart een doorvaarbare route te maken.

De benodigde kunstwerken (bruggen, damwanden) zijn sterk

Kenmerk: 2023/1382512

4/6

kostenverhogend en de kans is groot dat doorvaarbaar water ruimte wegneemt voor andere functies. 3.9 Financiën In de vastgestelde Kadernota 2024 en in de voorgelegde Programmabegroting 2024-2028 is het budget opgenomen voor de vergroening van de Gedempte Oostersingelgracht en de aanleg van dit deel van de fietsring (Investeringsplan). In totaal bedraagt het budget € 5,9 mln waarvan € 1,0 mln uit de middelen voor de Structuurvisie Openbare Ruimte (SOR.29) en € 4,9 mln binnen het cluster Groen, water, oevers en bruggen (OR.021 en OR 0.29). Hiernaast zijn er onderhoudsmiddelen beschikbaar voor wegonderhoud, de vervanging van de verkeersregelinstallaties en de openbare verlichting (in totaal ca € 0,9 mln) en middelen voor de aanleg van een regenwaterriool (ca € 0,15 mln; IP 63.19). 4. Vervolg Deze informatienota informeert de gemeenteraad over het proces van co-creatie dat in het vervolg wordt ingezet. De komende periode worden verschillende onderzoeken opgestart en zal, in samenwerking met de bewonerswerkgroep, worden gewerkt aan een kaderstellende startnotitie met Programma van Eisen. De mogelijkheid bestaat dat naar aanleiding van de onderzoeken en na uitwerking en afweging van de verschillende dilemma’s een opinienota met meerdere varianten aan de commissie wordt voorgelegd.

Fase Initiatieffase Definitiefase

Ontwerpfase

Voorbereidingsfase

Realisatiefase

Producten Plan van Aanpak Onderzoeken Kaderstellende startnotitie met PvE en schets Participatie VO vrijgeven voor inspraak DO vaststellen Technische uitwerking Vergunningen Werkvoorbereiding Start uitvoering Uitvoering gereed

Bevoegd

Raad

B&W Raad B&W

Kenmerk: 2023/1382512

Planning gereed Q4 2023 Q4 2023 – Q1 2024 Q2 2024 Q2-3 2024 Q1 2025 Q3 2025 Q4 2025 Q4 2025 Q1 2026 Q2 2026 Q4 2026

5/6

5. Bijlagen 1. Uitgangspuntennotitie Gedempte Oostersingelgracht

Kenmerk: 2023/1382512

6/6