1 Preventie met Gezag

Collegebesluit

Onderwerp Preventie met Gezag Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten Besluit college d.d. 1 oktober 2024

2024/1691170 Wienen, J. 6.3 Openbare orde en veiligheid VH Uitendaal, F.J. 0638688100 fuitendaal@haarlem.nl Op 14 mei 2024 heeft gemeente Haarlem een subsidieaanvraag ingediend bij het ministerie van Justitie en Veiligheid in het kader van Preventie met Gezag. Deze subsidie is beschikbaar gesteld aan enkele door het ministerie gekozen gemeenten met als doel het voorkomen dat kinderen, jongeren en jongvolwassenen in de leeftijd van 8 tot en met 27 jaar in de (georganiseerde) criminaliteit terecht komen of daar verder in afglijden. Op 1 juli 2024 is de subsidie toegekend. Het college stemt in met het aanwenden van de toegekende subsidie van €1.500.000 voor “Preventie met Gezag” aan de volgende vier deelprojecten: A. Weerbare gemeenschappen B. Outreachend jongerenwerk C. Preventie Interventie Team (PIT) D. Impactstudie Er is een incidentele financiering beschikbaar gesteld van € 500.000 per jaar voor een periode van drie jaar, lopende van medio 2024 tot medio 2027. De gekozen deelprojecten zijn vastgesteld in samenspraak met betrokken netwerkpartners. Het college stuurt dit besluit ter informatie naar de commissies Samenleving en Bestuur. collegebesluit Instemmen met indienen subsidieaanvraag Preventie met Gezag MinJenV (2024/740705) 1. In te stemmen met het aanwenden van de toegekende subsidie van €1.500.000 voor “Preventie met Gezag” aan de volgende vier deelprojecten: A.

Weerbare gemeenschappen B. Outreachend jongerenwerk C. Preventie Interventie Team (PIT) D. Impactstudie de secretaris,

Kenmerk: 2024/1691170

de burgemeester,

1/7

1. Inleiding Het Ministerie van Justitie en Veiligheid (hierna: JenV) heeft het college voor de periode van 1 juli 2024 tot 1 juli 2027 een subsidie toegekend voor een totaalbedrag van € 1.500.000 voor de preventieve aanpak van jeugdcriminaliteit in het kader van Preventie met Gezag. Met dit programma wil het Rijk een aantal specifieke gemeenten stimuleren om extra inzet te leveren op het voorkomen dat kinderen, jongeren en jongvolwassenen in de leeftijd van 8 tot en met 27 jaar in de criminaliteit terecht komen of daar verder in afglijden. In eerste instantie is er structurele financiering beschikbaar gesteld voor 27 gemeenten met de grootste problematiek1; daar behoorde Haarlem niet toe. Op basis van relatieve criminaliteitscijfers ziet het Rijk nu aanleiding om ook in 20 aanvullende gemeenten een impuls te geven aan de preventieve aanpak van jeugdcriminaliteit. Er is een selectie gedaan op basis van vier indicatoren die blijken uit politiedata2 en daaruit is Haarlem naar voren gekomen als één van de 20 aanvullende gemeenten die subsidie ontvangt. De afgelopen maanden is met betrokken netwerkpartners onderzocht welke projecten in aanmerking komen voor een aanvraag van deze middelen. De aanvraag is vervolgens behandeld in het college van 14 mei 2024, waarna de subsidie op 1 juli 2024 toegekend is. 2. Besluitpunten college Het college besluit: 1.

De subsidie van Preventie met Gezag in te zetten voor de volgende vier deelprojecten: A. Weerbare gemeenschappen B. Outreachend jongerenwerk C. Preventie Interventie Team (PIT) D. Impactstudie 3. Beoogd resultaat Met de inzet van de subsidie voor deze vier deelprojecten wordt de huidige Haarlemse jeugdaanpak versterkt en wordt voorkomen dat kinderen, jongeren en jongvolwassenen in de leeftijd van 8 tot en met 27 jaar in de (georganiseerde) criminaliteit terecht komen of daar verder in afglijden.

1

Deze gemeenten zijn op basis van onder meer CBS cijfers met betrekking tot sociaal economische problematiek geselecteerd. In de eenheid Noord-Holland kwam alleen Zaanstad hiervoor in aanmerking. 2

Het totaal aantal geregistreerde misdrijven per 10.000 inwoners, het totaal aantal geregistreerde high impact crimes per 10.000 inwoners, het totaal aantal geregistreerde gevallen van drugshandel per 10.000 inwoners, het totaal aantal jongeren verdacht van een delict per 10.000 inwoners.

Kenmerk: 2024/1691170

2/7

4. Argumenten 1. Binnen het Integraal Veiligheids- en Handhavingsbeleid 2023-2026 is de aanpak van jeugdoverlast en jeugdcriminaliteit geprioriteerd In het veiligheidsbeleid is als doelstelling opgenomen dat we eind 2026 een effectieve aanpak van jeugdoverlast en -criminaliteit hebben waarbij passende interventies zijn ingezet in goede samenwerking met ketenpartners. De benutting van de subsidie van Preventie met Gezag draagt bij aan het bereiken van deze doelstelling uit het Integraal Veiligheids- en Handhavingsbeleid. 2. De extra inzet die kan worden geleverd met de subsidie van Preventie met Gezag is een aanvulling op de huidige aanpak van jeugdoverlast- en criminaliteit We zetten in Haarlem al veel verschillende interventies in om jeugdoverlast en -criminaliteit zoveel mogelijk te voorkomen en aan te pakken. Desondanks blijkt uit gesprekken die de afgelopen periode gevoerd zijn met interne en externe professionals over de gewenste besteding van de extra middelen dat op drie onderwerpen behoefte is aan aanvullende inzet. Daarnaast is het voorstel om een deel van het budget in te zetten voor een (wetenschappelijke) impactanalyse van de Haarlemse preventieve aanpak. De navolgende vier projecten zijn hier een uitwerking van. 3.

Binnen het Coalitieakkoord 2022-2026 ‘Actie! Aan de slag voor een sociale, groene en leefbare stad’ is extra aandacht voor jeugdpreventie geprioriteerd In het coalitieakkoord is als doelstelling opgenomen dat de jeugdpreventie wordt versterkt. De benutting van de subsidie van Preventie met Gezag draagt bij aan het verder versterken van inzet gericht op het voorkomen dat jongeren in de problemen komen. A. Weerbare gemeenschappen Er zijn in Haarlem gemeenschappen die afstand ervaren tot de maatschappij, overheid en hulpverleningsinstanties. Daaronder zijn ook nieuwkomers waar bijvoorbeeld culturele- en taalverschillen een rol spelen. Politie, jeugdhulpverleners, buurtouders, jongerenwerkers en CJGcoaches signaleren dat jongeren uit deze gemeenschappen in beeld komen, maar moeilijk te bereiken zijn voor hulpverlening. Er is vrees dat deze jongeren vanwege een sociaal economisch kwetsbare achtergrond in combinatie met afstand tot de overheid en hulpverlening extra risico lopen om betrokken te raken bij criminaliteit. Doel van dit deelproject is om door middel van een geïntensiveerde aanpak en inzet van een waaier aan interventies juist deze jongeren te bereiken.

Vanwege de grote invloed van de gezins- en gemeenschapsstructuren waarin deze jongeren zich bevinden willen we maatregelen inzetten die nodig zijn om deze gemeenschappen in brede zin weerbaarder te maken, zoals bijvoorbeeld de extra inzet van buurtouders, tolken, rolmodellen en outreachende jongerenwerkers. Ook scholen kunnen worden betrokken. De daadwerkelijke keuze voor preventieve interventies wordt gemaakt met de hulp van betrokken stakeholders en vertegenwoordigers uit de betreffende gemeenschappen, zodat nauw aan wordt gesloten bij de betreffende context en hulpvraag. De selectie van jongeren waarop

Kenmerk: 2024/1691170

3/7

wordt gefocust vindt plaats op basis van factoren zoals vroegtijdig schoolverlaten en registraties van handhaving en politie. Vanwege de beperkte horizon en de grootte van het budget voor dit deelproject is gekozen om gericht in te zetten op één afgebakende gemeenschap. Er is daarvoor onderzoek gedaan naar twee in aanmerking komende gemeenschappen in Haarlem, die door ketenpartners werden genoemd: de Syrische en de Eritrese. Op basis van deze signalen van ketenpartners en politiecijfers is uiteindelijk besloten in te zetten op het bereiken van de Eritrese gemeenschappen in Haarlem. De reden hiervoor is tweeledig. Vanwege een combinatie van laaggeletterdheid, wantrouwen naar de overheid en culturele factoren lijkt bestaande hulpverlening onvoldoende aansluiting te vinden met de Eritrese gemeenschap. Ten tweede zien we in politiecijfers terug dat Eritrese jongeren vaker in beeld komen met, overigens, relatief lichte vergrijpen. Deze combinatie van signalen maakt dat een tijdige en passende preventieve inzet op deze groep gewenst is. Mocht daar ruimte voor ontstaan, dan kunnen (geleerde lessen uit) de interventies op een later moment ook worden toegepast op andere gemeenschappen. B. Outreachend jongerenwerk Een signaal dat veelvuldig door de gesproken ketenpartners is geuit betreft de ervaren noodzaak om in Haarlem (significant) meer te doen aan outreachend jongerenwerk.

Idealiter is er sprake van een stadsdekkend netwerk gericht op jongeren van 10 tot 18 jaar, dat ambulant aanwezig is in de stad en ook raad weet met jongeren met gedragsproblemen en/of die in beeld komen met overlast of criminaliteit (2%-jeugd3). In de gesprekken met ketenpartners is tevens naar voren gekomen dat er (te) weinig zicht is op de betrokkenheid van jongeren bij gedigitaliseerde criminaliteit en cybercrime en hun online leefwereld in algemene zin. Ook hierin zouden jongerenwerkers een rol kunnen spelen door meer online aanwezigheid. Buurts krijgt een extra opdracht om gespecialiseerde outreachende jongerenwerkers in te zetten met focus op de 2%-doelgroep en met specifieke aandacht voor online aanwezigheid. C. Tijdelijke uitbreiding Preventie Interventie Team (PIT) Uit de gesprekken komt naar voren dat tijdelijke uitbreiding van de bewezen effectieve interventie Preventie Interventie Team (PIT) gewenst is. Het PIT biedt een tweejarig traject dat vroegtijdige hulp biedt aan kinderen in de basisschoolleeftijd die een risico lopen op agressief en ernstig regeloverschrijdend gedrag. Het PIT bestaat uit een team van professionals dat samen met ouders/verzorgers en de school kijkt hoe het kind het beste geholpen kan worden. Een belangrijk onderdeel van de aanpak is een onderzoek in samenwerking met school en ouders naar de sociale leerbaarheid van het kind.

Dit onderzoek is gebaseerd op neurowetenschappelijke inzichten. 3

De term 2% verwijst naar een kleine subcategorie van jongeren binnen de meer algemene categorie ‘risicojongeren’. Bij de 2% jeugd doelgroep gaat het om jeugd tussen 10 en 17 jaar. Het zijn jongeren waarover men zich ernstige zorgen maakt. De 2% raakt al jong betrokken bij ernstige overlast en eerste delicten.

Kenmerk: 2024/1691170

4/7

Hiervoor werkt het PIT samen met de Universiteit Leiden. Het onderzoek kijkt naar de onderliggende oorzaken van het gedrag. De uitkomsten van het onderzoek leveren een profiel op van de sterke en ontwikkelpunten van een kind en vormt de basis voor een plan van aanpak voor thuis, de school en de vrije tijd. Dit plan bestaat onder meer uit cognitieve training, coaching van het kind, van de ouders of verzorgers, en van de leerkrachten en intern begeleiders. Met de inzet van het PIT beoogt de gemeente om schooluitval en overlastgevend crimineel gedrag in een vroeg stadium te voorkomen. In Haarlem wordt het PIT sinds 2022 ingezet en uitgevoerd door PerMens. Aangezien het budget niet toereikend was voor stadsbrede inzet van PIT, is aanvankelijk gekozen voor inzet in drie stadsdelen: Noord, Oost en Schalkwijk. Inmiddels is PerMens werkzaam op 21 basisscholen in deze stadsdelen. De gemeente investeert hiermee al veel in PIT; de voorliggende subsidie biedt de mogelijkheid tijdelijk meer te doen door uitbreiding van het PIT naar (meer) basisscholen in Noord en in Zuid-West (Rozenprieel). Er is voor deze wijken gekozen vanwege signalen dat kinderen uit deze stadsdelen, waaronder één met een wijkaanpak, verhoogd risico lopen op agressief en ernstig regeloverschrijdend gedrag. Het betreft hiermee een tijdelijke toevoeging van zeven extra PITtrajecten aan de reeds bestaande inzet.

In 2027 wordt gekeken wat de inzet van de PIT in alle wijken heeft betekend en op basis van deze bevindingen worden de nieuwe prioriteiten gesteld voor de inzet van het (reguliere) PIT budget over wijken en scholen. D. Impactstudie De Preventie met Gezag middelen worden mede beschikbaar gesteld om inzichten op te doen en het kennisniveau te vergroten met betrekking tot de effectiviteit van preventieve inzet op jeugd- en veiligheidsthema’s. Om de effectiviteit van de Haarlemse preventieve inzet te meten wordt daarom een (extern) onderzoeker aangesteld. Omdat een dergelijke impactstudie per definitie meerjarig is, is er nadrukkelijk de mogelijkheid dat de looptijd langer is dan de driejaarsperiode van de beschikbare subsidie. 4. Voorwaarde van de subsidie is dat de ingezette interventies ingebed worden in een structurele aanpak Een belangrijke voorwaarde voor de financiering vanuit ministerie JenV is de verankering, na drie jaar, van de ingezette interventies in een structurele aanpak. De inzet op weerbare gemeenschappen, de uitbreiding van het PIT en de impactstudie zijn tijdelijk van aard. Het gaat hierbij om een tijdelijke impuls met duurzame opbrengst. De inzet van outreachend jongerenwerk kan worden gezien als een pilot waarbij wordt gemonitord wat dit extra aanbod oplevert.

Indien de resultaten hiervan tot structurele financieringsopgaven leidt zal hiervoor een financieringsvoorstel worden ingediend tijdens de Kadernota 2026.

Kenmerk: 2024/1691170

5/7

5. Monitoring, evaluatie en sturing Een tweede belangrijke voorwaarde van de subsidie is een goede monitoring en evaluatie van de interventies. Begin 2026 zal de raad worden geïnformeerd over het verloop en de resultaten van de extra inzet van de subsidie. Verdeling van de middelen De maximale subsidie per jaar is € 500.000 en loopt van juli 2024-juli 2027. De volgende verdeling wordt vastgesteld: Project

Wat

Budget 2024 (jul-

Budget 2025

Budget 2026

Budget 2027

Totaal 3 jaar

(jan-dec)

(jan-dec)

(jan-jul)

€ 45.000

€ 90.000

€ 90.000

€ 45.000

€ 270.000

€ 140.000

€ 280.000

€ 280.000

€ 140.000

€ 840.000

€ 45.000

€ 90.000

€ 90.000

€ 45.000

€ 270.000

€ 20.000

€ 40.000

€ 40.000

€ 20.000

€ 120.000

dec)

Weerbare gemeenschappen Outreachend jongerenwerk Preventie Interventie Team

Impactstudie

Combinatie van bewezen interventies Circa 3 FTE / jaar Uitbreiding naar Rozenprieel, versterking in Noord Meerjarig (extern) onderzoeker

5. Risico’s en kanttekeningen 1. Financiële gevolgen vanwege over- of onderbesteding Een voorwaarde van de subsidie bij ministerie JenV is dat de projecten worden gemonitord op inhoud en begroting via een monitorings- en evaluatiecyclus zodat bij eventuele tegenvallende resultaten tijdig kan worden bijgestuurd. Elk jaar doet de gemeente verslag aan het ministerie van de voortgang van de activiteiten waarvoor de specifieke uitkering is verleend. Uiterlijk 1 juli 2026 doet de gemeente aan het ministerie verslag van de eventuele borging en aanpak binnen de resterende periode en verstrekt daarbij informatie over de toekomstige aanpak en activiteiten.

Kenmerk: 2024/1691170

6/7

2. Veranderende omstandigheden kunnen leiden tot aanpassing van de deelprojecten Door veranderende actualiteit en ontwikkelingen is het mogelijk dat voorliggend plan op basis van voortschrijdend inzicht op onderdelen doorontwikkeld wordt. Het Ministerie heeft aangegeven dit te begrijpen en staat hiervoor open; er is enige flexibiliteit mogelijk. Als er sprake is van grote koerswijzigingen zal de raad hierover worden ingelicht. 6. Uitvoering Na besluitvorming wordt met betrokken ketenpartners gesproken over de verdere invulling en praktische uitvoering van de deelprojecten. In het voorjaar van 2025 wordt een technische sessie met de commissies Bestuur en Samenleving georganiseerd. In deze sessie worden de commissieleden meegenomen in het huidige integrale jeugdbeleid, volgt een nadere stand van zaken met betrekking tot de Preventie met Gezag subsidie en wordt dieper ingegaan op de 2%-aanpak in Haarlem. De resultaten van de deelprojecten worden tenminste na de driejaarsperiode, en daarnaast op eventuele natuurlijke momenten, met de raad gedeeld. 7. Bijlagen -

Kenmerk: 2024/1691170

7/7