1 Opbrengsten gemeentelijk Nationaal Programma Onderwijs

Informatienota

Onderwerp Opbrengsten gemeentelijk Nationaal Programma Onderwijs Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2026/42435 Leeuwen, B. van 1.1 Onderwijs JOS Ketelaar, A. 06-24169227 aketelaar@haarlem.nl Door tijdelijke sluitingen van scholen en kinderopvang en het digitaal lesgeven in het basis- en voortgezet onderwijs vanwege corona is er bij kinderen in de voorschoolse periode en leerlingen in het onderwijs sprake van leervertragingen en/of achterstanden. Om dit in te halen of te verminderen, zijn door de rijksoverheid middelen voor het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) vrijgemaakt. Zowel scholen als gemeenten hebben deze NPO-middelen ontvangen. De gemeente heeft in goed overleg met het onderwijs en andere betrokken partners van september 2021 tot juli 2025 extra aanvullende interventies kunnen bekostigen door deze stedelijke NPO-middelen. Er is veel aandacht uitgegaan naar het (mentale) welzijn van jongeren, zoals met Time for Change. Er zijn nieuwe pilots opgezet voor extra begeleiding van jongeren buiten schooltijd of de uitbreiding van voorschoolse educatie. Ook zijn initiatieven uitgebreid om meer kinderen en jongeren te ondersteunen. De samenwerking tussen partners in de stad is versterkt, waardoor partners elkaar sneller weten te vinden. Hierdoor is het vangnet in Haarlem voor kinderen en jongeren die dat nodig hebben versterkt en heeft het NPO een positieve effect gehad op het verminderen van leerachterstanden van jongeren.

Een groot aantal van de initiatieven gaat daarom door en is opgenomen op de begroting van de gemeente en/of in het reguliere programma van het onderwijs, VVE-kinderopvangaanbieders en andere betrokken partners.

Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Samenleving.

Relevante eerdere besluiten

-

Haarlemse invulling van de Nationaal Programma Onderwijsmiddelen (NPO), zoals vastgesteld door het college van B&W op 1 maart 2022 (2022/91908). In januari 2023 (2023/323234), augustus 2023 (2023/1363010) en juli 2024 (2024/1653439) is de raad geïnformeerd over de stand van zaken.

Kenmerk: 2026/42435

1/5

Besluit college d.d. 10 februari 2026

1. Het college van burgemeester en wethouders stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

de burgemeester,

1. Aanleiding Door de tijdelijke sluitingen van scholen, kinderopvang en het digitaal lesgeven in het basis- en voortgezet onderwijs vanwege corona, is er bij kinderen in de voorschoolse periode en leerlingen in het onderwijs sprake van (extra) leervertragingen en/of achterstanden (geweest). Om dit in te halen of te verminderen, zijn door de rijksoverheid middelen voor het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) vrijgemaakt. De NPO-middelen stelden scholen in staat om vanaf september 2021 tot juli 2025 noodzakelijke aanvullende onderwijsactiviteiten in gang te zetten. Ook ontving gemeente Haarlem NPO-middelen om, naast de door de scholen genomen maatregelen, extra aanvullende activiteiten te organiseren. Dit met als doel de (talent)ontwikkeling van kinderen te stimuleren en leervertragingen op te pakken. Deze extra aanvullende activiteiten zijn in de periode van 1 maart 2022 tot en met 31 juli 2025 georganiseerd in samenwerking met het onderwijs, partners in het voorschoolse veld en jeugdpreventie/jeugdhulp. De activiteiten vielen binnen de vijf door het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen geformuleerde bestedingsdoelen. In Haarlem heeft het college binnen deze vijf bestedingsdoelen nadere invulling en kaders meegegeven (2022/91908). 2. Toelichting In deze nota wordt een algemeen beeld gegeven van de eindopbrengsten van het programma.

Het voorstel is om met deze nota de toezegging af te doen om de commissie jaarlijks te informeren over de voortgang van de NPO-middelen (2022/760977). Daarna is per bestedingsdoel zoals geformuleerd door het ministerie een korte toelichting van het betreffende bestedingsdoel gegeven en wordt een aantal specifieke opbrengsten per doel toegelicht. Voor meer informatie over individuele activiteiten per bestedingsdoel wordt verwezen naar het gedetailleerde overzicht van de Haarlemse NPO-activiteiten (bijlage). 3. Resultaten en/of consequenties Er zijn in Haarlem nieuwe werkwijzen of pilots gefinancierd, die bij positief resultaat in de basisondersteuning zijn opgenomen van het onderwijs, kinderopvang of jeugdpreventie. Dat heeft geleid tot een sterker vangnet voor kinderen en jongeren in Haarlem die dat nodig hebben en is er een positief effect geweest op het verminderen van leerachterstanden bij jongeren. Daarnaast valt in

Kenmerk: 2026/42435

2/5

algemene zin op dat de samenwerking tussen kinderopvang, de maatschappelijke organisaties en het onderwijs in Haarlem versterkt is als gevolg van het NPO. Er is meer oog voor elkaars expertise en de communicatielijnen zijn korter geworden. Er kwamen in de periode 2022-2025 ook andere rijkssubsidies voor het onderwijs beschikbaar, zoals de brugfunctionaris, de digitale basisvaardigheden en de School en Omgevingsmiddelen (in Haarlem de zogenoemde Verrijkte Schooldag). Hierdoor is een groot aantal van de tijdelijk gefinancierde activiteiten nu structureel opgenomen in de financiering van de gemeente en/of in het reguliere programma van het onderwijs, de kinderopvang of andere betrokken partners. Een goed voorbeeld is het initiatief ‘Leerjaar 9’ op basisschool Camelot. Dit bovenschoolse initiatief is gericht op het bieden van extra tijd aan leerlingen in de leeftijd van 11-13 jaar voordat zij de overstap maken naar het voortgezet onderwijs. Zij hebben een eigen klas op Camelot. Leerjaar 9 is op deze school opgezet en ingericht met de aanvullende middelen. De voorziening loopt goed, en is vanaf schooljaar 2025-2026 geborgd via de subsidie van de Gelijke Kansen Alliantie van het ministerie van OCW. Vanaf 2027-2028 is de verwachting dat er geen extra subsidie meer nodig is. Een tweede voorbeeld is ‘BoekStart in de Kinderopvang’ voor kinderen in de voorschoolse periode.

In de voorschoolse educatie (ve) zijn pedagogisch professionals, die als leescoördinator werken, in het kader van Boekstart in de Kinderopvang getraind in leesbevordering en ve-locaties hebben boekenpakketten ontvangen. De samenwerking tussen kinderopvang en de bibliotheek is door het initiatief verder versterkt. Voor de BoekStart in de Kinderopvang is inmiddels financiering vanuit de Wet Educatie en Beroepsonderwijs (WEB)- en onderwijskansenmiddelen gevonden. Alle initiatieven en activiteiten zijn opgenomen in de bijlage. Een aantal voorbeelden is hieronder per bestedingsdoel kort beschreven. Bestedingsdoel 1 - bovenschoolse maatregelen De bovenschoolse maatregelen richten zich op extra aanvullende onderwijsmaatregelen op stedelijk niveau, zoals het hierboven genoemde ‘leerjaar 9’. De leefwereld van kinderen is vergroot door initiatieven zoals de Summer 023-activiteiten. Summer 023 is tijdens de coronapandemie ontstaan en is als verrijkt aanbod in de zomer beschikbaar voor alle kinderen in Haarlem. Het gaat hierbij om een breed sport-, spel- en welzijnsaanbod, dat in een samenwerking tussen de maatschappelijke partners stadsbreed wordt aangeboden en sinds 2024 ook in de andere schoolvakanties een vorm kent. Tot en met zomer 2023 is dit vanuit NPO gefinancierd; daarna vanuit de Verrijkte Schooldagmiddelen.

Daarnaast is vanuit deze middelen samen met het onderwijs en andere partners het voorwerk gedaan om de Verrijkte Schooldag vorm te geven met de basisscholen die een hoog percentage doelgroepkinderen hebben met een (risico op) een (taal)achterstand. Gedurende de looptijd van het

Kenmerk: 2026/42435

3/5

NPO heeft het rijk middelen voor het programma School en Omgeving toegekend aan scholen met veel leerlingen met een risico op een onderwijsachterstand. Tussen 2022 en 2025 heeft de gemeente samen met de maatschappelijke partners en deze scholen een clustering gemaakt van (landelijke en lokale) subsidiestromen, waardoor de mogelijkheden per school vergroot werd met de hierbij behorende middelen. Dit is uitgewerkt in het Haarlemse programma Verrijkte Schooldag. Elke school heeft daarbij op basis van de Kansencirkel (uit de nota “Samen voor de jeugd Haarlem”) en diens eigen schoolvisie de regie om samen met de betrokken maatschappelijke partners de Verrijkte Schooldag zodanig in te richten, dat deze bijdraagt aan de (onderwijs)behoeften van de eigen leerlingen. Bestedingsdoel 2 - maatregelen in de voorschoolse periode Bij de maatregelen in de voorschoolse periode gaat het om activiteiten bedoeld voor kinderen die in aanmerking komen voor voorschoolse educatie (ve). In Haarlem is educatief partnerschap bij ouders en professionals gestimuleerd, de communicatiematerialen voor de toeleiding van de beoogde doelgroep naar ve verbeterd en ve-programma's in de reguliere kinderopvang gestart. Dit bestedingsdoel raakt aan de activiteiten en middelen van het reguliere Onderwijskansenbeleid (OKB). De NPO-inzet wordt, waar mogelijk, voortgezet binnen het kader van het OKB.

Zo zijn vanuit het NPO-budget pilots gestart voor uitbreiding van de ve-locaties en/of openstelling van ve-locaties. Dit heeft geleid tot een toename van het aantal kinderopvangpartners die ve aanbieden, waardoor er meer kinderopvanglocaties zijn waar ve-doelgroepkinderen terecht kunnen. De financiering van nieuwe aanbieders vindt plaats vanuit het reguliere onderwijskansenbeleid om continuïteit te waarborgen. Mede door het succes van het starten van pilots is er in de structurele subsidiëring een opstartsubsidie opgenomen om de nieuwe aanbieders de ruimte te geven te kunnen toegroeien naar ve-kwaliteitseisen. Haarlem is mede door deze pilots gegroeid van 3 naar 6 ve-aanbieders in de afgelopen drie jaar. Bestedingsdoel 3 - Maatregelen voor zorg en welzijn Onder dit bestedingsdoel vallen maatregelen die gericht zijn op zorg en welzijn in de school of in de verlengde leertijd om coronavertragingen op sociaal en emotioneel vlak in te halen. Er is sprake van eerdere signalering van problemen bij kinderen en jongeren en de sociale interactie en cohesie onder jongeren is vergroot. Hier hebben activiteiten voor het mentaal welbevinden van jongeren aan bijgedragen, zoals onder andere Rolmodel+, maar ook Time for Change. Rolmodel+ richt zich op het vergroten van het zelfvertrouwen en motivatie van jongeren.

Het doel van Time for Change is om jongeren toe te rusten met maatschappelijke en sociale vaardigheden en om een optimistische blik op de toekomst te creëren. Daarbij vergroot het project het netwerk van de deelnemers en de binding met het jongerenwerk, waardoor het vangnet voor jongeren is vergroot.

Kenmerk: 2026/42435

4/5

Bestedingsdoel 4 - Bevordering van lokale samenwerking tussen partners Onder dit bestedingsdoel vallen de activiteiten die gericht zijn op het bevorderen van lokale (en regionale) samenwerking tussen schoolbesturen, samenwerkingsverbanden passend onderwijs en andere partijen. Via de initiatieven die vallen onder dit bestedingsdoel is de samenwerking tussen partners versterkt en actief ingezet op het verminderen van de leerachterstanden, wat bijdraagt aan de onderwijskansen in Haarlem. Zoals eerder genoemd is er ook voorwerk gedaan om het programma Verrijkte Schooldag vorm te geven met de basisscholen die een hoog percentage doelgroepkinderen hebben met een (risico op) een (taal)achterstand. In het programma Verrijkte Schooldag werken maatschappelijke partners, gemeente en schoolbesturen samen om een Verrijkte Schooldag zodanig in te richten, dat deze bijdraagt aan de (onderwijs)behoeften van de eigen leerlingen. Regie op de Verrijkte Schooldag wordt gevoerd vanuit de Stuurgroep Onderwijskansen, waar de betrokken partners actief aan deelnemen. Onder dit bestedingsdoel valt bijvoorbeeld ook de extra ambtelijke inzet voor NPO. Bestedingsdoel 5 - Maatregelen voor thuiszitters Onder dit bestedingsdoel vallen de activiteiten in het kader van de aanpak van (dreigende) thuiszitters.

Er zijn extra huiswerkbegeleidingsmogelijkheden georganiseerd, en er is een fysieke ruimte in de stad gecreëerd om leerlingen zich beter voor te laten bereiden voor examens in het voortgezet onderwijs. Ook is er in Haarlem veel extra aandacht geweest voor de overgang van het primair naar het voortgezet onderwijs. Er zijn diverse initiatieven geïntensiveerd die leerlingen en hun ouders helpen bij de overgang naar het VO. Voorbeeld is de Grote Oversteek, dat door extra middelen vanuit het NPO-budget meer leerlingen en ouders kon bereiken. 4. Uitvoering en vervolg Het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) is 31 juli 2025 afgerond. Een groot aantal van de initiatieven gaat door en is opgenomen op de begroting van de gemeente en/of de betrokken partners. 5. Bijlagen Bijlage: Overzicht initiatieven opbrengsten NPO

Kenmerk: 2026/42435

5/5