1 Onderzoek naar de uitgaven voor de Maatschappelijke Opvang in de regio IJmond, Zuid Kennemerland en Haarlemmermeer

Informatienota

Onderwerp Onderzoek naar de uitgaven voor de Maatschappelijke Opvang in de regio IJmond, Zuid Kennemerland en Haarlemmermeer' Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

Behandelvoorstel voor commissie

Relevante eerdere besluiten Besluit College d.d. 12 december 2023

2023/1987121 Loenen, D. van 2.3 Opvang, wonen en herstel Maatschappelijke Opvang Kleijburg, J.P. Kienhuis N. Groosman R. 023-5113622 jkleijburg@haarlem.nl Het College deelt met de raad het rapport ‘Dak boven het hoofd, grond onder de voeten - onderzoek naar de uitgaven voor de Maatschappelijke Opvang in de regio IJmond, Zuid-Kennemerland en Haarlemmermeer’. Aanleiding voor dit regionale onderzoek is het structurele (en oplopende) tekort van geschat €5,9 miljoen in 2023 op de Maatschappelijke Opvang, afgezet tegen de inkomsten uit de rijksdoeluitkering Maatschappelijke Opvang ten opzichte van de inkomsten uit de rijksdoeluitkering. Uit het onderzoek blijkt dat het Maatschappelijke Opvang tekort in grote mate te verklaren is door het jarenlang niet indexeren van de rijksdoeluitkering Maatschappelijke Opvang. Er worden oplossingsrichtingen aangereikt om op termijn het tekort terug te dringen. Op basis van dit rapport worden regionaal maatregelen uitgewerkt. Daarnaast zijn afspraken met aanbieders Maatschappelijke Opvang gemaakt om de uitstroom uit voorzieningen te versnellen. Het college stuurt de informatienota met de samenvatting van het rapport van het onderzoek naar de uitgaven voor de maatschappelijke opvang in ZuidKennemerland, IJmond en Haarlemmermeer ter kennisname naar de commissie samenleving. Geen 1. Het college stelt de informatienota aan de commissie vast.

de secretaris,

Kenmerk: 2023/323732

de burgemeester,

1/3

1. Inleiding Op 23 maart 2023 is aan de commissie samenleving toegezegd het rapport van het onderzoek naar de uitgaven voor de maatschappelijke opvang in Zuid-Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer te delen.

2. Kernboodschap Aanleiding voor dit regionale onderzoek is het structurele (en oplopende) tekort Maatschappelijke Opvang, afgezet tegen de inkomsten uit de rijksdoeluitkering Maatschappelijke Opvang. Dit tekort wordt gedekt vanuit de middelen Beschermd Wonen. Vanaf 1 januari wordt op de besteding van de middelen Beschermd Wonen vanuit het Gemeenschappelijk Orgaan Beschermd Wonen gestuurd. Om die reden is dit onderzoek uitgevoerd onder regionaal opdrachtgeverschap en zijn de resultaten ook regionaal besproken. Uit het onderzoek blijkt dat het Maatschappelijke Opvang tekort in grote mate verklaarbaar is. Belangrijke verklaringen zijn:  Het objectief verdeelmodel werkt relatief nadelig uit voor centrumgemeente Haarlem en daarmee voor onze regio.  De rijksdoeluitkering Maatschappelijke Opvang wordt niet geïndexeerd. Centrumgemeente Haarlem krijgt hierdoor al jaren dezelfde inkomsten zonder compensatie voor de groei van de uitgaven. Deze indexatie wordt via het accres (toename van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds) aan alle gemeenten ‘vergoed’. Gerekend vanaf 2026 zou dit gaan om €3,6 miljoen van het tekort (54%).  De uitstroom van cliënten uit Maatschappelijke Opvang stokt. Mensen blijven onnodig lang in Maatschappelijke Opvang (tegen hoge kosten). Het wachten op een woning zou €1 miljoen van het tekort verklaren (18%).

 Een deel van de mensen in Maatschappelijke Opvang wacht op een plek in BW. Dit zou €0,8 miljoen van het tekort verklaren (14%).  Er zijn daarnaast verklaringen waaraan niet eenduidig een bedrag te koppelen is (o.a. strenger toetsten op het criterium in welke gemeente de kans op herstel het grootst is) of verklaringen die buiten de invloedssfeer van de regio(gemeenten) liggen. De onderzoekers komen met 3 oplossingsrichtingen: 1) Verschuiven - Uitgaven die eigenlijk geen Maatschappelijke Opvang zijn ten laste van andere budgetten brengen. Zoals Schiphol social work, mensen die met een BW-indicatie in Maatschappelijke Opvang verblijven of mensen die in Maatschappelijke Opvang verblijven en gebaat zouden zijn met een BW-indicatie. 2) Verkleinen - Maatregelen die de uitgaven verlagen, gericht op verkorten van het verblijf in de Maatschappelijke Opvang en meer doen om te zorgen dat mensen niet in de Maatschappelijke Opvang komen. De onderzoekers hebben maatregelen getoetst aan de

Kenmerk: 2023/323732

2/3

criteria haalbaarheid en potentiële opbrengst. De grootste impact heeft de maatregel ‘vergroten van passend aanbod’. 3) Verdelen - het resterende tekort verdelen onder de gemeente, er zijn verschillende verdeelsleutels uitgewerkt. De oplossingsrichtingen sluiten aan op diverse reeds bestaande projecten, zoals de verbetering van het Pact voor Uitstroom en het actieprogramma Housing First. Samen met de ketenpartners werken we daarnaast aan concrete verbetervoorstellen ten aanzien van de toegang, het bevorderen van “wonen eerst” en het beperken van verblijf van beschermd wonen cliënten in de maatschappelijke opvang. Naar aanleiding van het AEF rapport bespreken we hoe de regio aan kan sluiten bij deze lopende acties en projecten. 3. Consequenties Binnen de 3 oplossingsrichtingen zijn verschillende mogelijke maatregelen gesuggereerd. Geen van deze maatregelen om de uitgaven te verlagen kan als ‘laaghangend fruit’ beschouwd worden: allen hebben voor- en nadelen in termen van de wenselijkheid, haalbaarheid of financiële impact. 4. Vervolg Regionaal is afgesproken de mogelijke maatregelen verder te onderzoeken en uit te werken, met aandacht voor de samenhang met de transitie beschermd wonen en andere lopende trajecten ten behoeve van verbeteren van de Maatschappelijke Opvang. Dit moet leiden tot een regionaal plan van aanpak.

Aanbieders van Maatschappelijke Opvang worden bij deze uitwerking betrokken. 5. Bijlagen  Management samenvatting onderzoek naar de uitgaven voor de Maatschappelijke Opvang inde regio IJmond, Zuid Kennemerland en Haarlemmermeer'  Rapportage van het onderzoek naar de uitgaven voor de Maatschappelijke Opvang inde regio IJmond, Zuid Kennemerland en Haarlemmermeer'

Kenmerk: 2023/323732

3/3