1 Nulmeting en voorwaarden doorstroomvoorziening Anton Pieckhofje

Collegebesluit

Onderwerp Nulmeting en voorwaarden doorstroomvoorziening Anton Pieckhofje Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2023/2026392 Loenen, D. van 2.3 Opvang, wonen en herstel MO Houtrijve, A.J. van 023-5113822 avanhoutrijve@haarlem.nl De verbouwing van doorstroomvoorziening voor dak- en thuisloze inwoners in het Anton Pieckhofje is afgerond. Het college heeft een onafhankelijk onderzoeksbureau (Stichting Instituut voor Onderzoek naar Leefwijzen & Verslaving in samenwerking met Platform31 (verder ‘IVO’) opdracht gegeven om de huidige situatie in samenspraak met de boven- en buurtbewoners te evalueren, zodat bepaald kan worden of van 18 naar 24 en in een later stadium van 24 naar 34 bewoners opgeschaald kan worden. Deze eerste ronde is een nulmeting en is opgezet en uitgevoerd in samenwerking met direct betrokkenen, waaronder de omwonenden van de doorstroomvoorziening van het Anton Pieckhofje. IVO concludeert dat de huidige situatie in en rondom het Anton Pieckhofje, na de afronding van de verbouwing, acceptabel is. Ophoging van 18 naar 24 bewoners is mogelijk als een aantal noodzakelijke voorwaarden wordt gerealiseerd. De noodzakelijke voorwaarden zijn: een overlastprotocol met sanctiemogelijkheden, betrek het Leger des Heils bij te plaatsen bewoners in de doorstroomvoorziening en stel een afschalingsplan op. Het college realiseert direct alle noodzakelijke voorwaarden en voert daarna de ophoging door. Daarnaast realiseert het college twee van de drie aanbevolen en beide optionele voorwaarden.

De evaluatie bij 24 bewoners moet uitwijzen hoe deze uitbreiding van invloed is op de leefbaarheid in en rondom het Anton Pieckhofje. Wanneer de noodzakelijke voorwaarden zijn gerealiseerd en het rapport besproken is in de commissie samenleving van 18 januari, dan wordt op 22 januari het aantal plekken in de doorstroomvoorziening opgehoogd van 18 naar 24.

Behandelvoorstel voor commissie

Relevante eerdere besluiten

Het college stuurt dit besluit ter bespreking naar de commissie Samenleving conform motie ‘Evalueren doen we niet voor de bühne’ (2022/117254) waarin gevraagd wordt om de raad actief te betrekken bij de evaluatie.  

Anton Pieckhofje verbouwing (2021/615954); Aanvullend akoestisch onderzoek Anton Pieckhofje (2021/669378);

Kenmerk: 2023/2026392

1/9



Besluit College d.d. 12 december 2023

Aanscherping randvoorwaarden doorstroomvoorziening Anton Pieckhofje (2022/1481780).

Het college besluit acht van de negen voorgestelde voorwaarden te realiseren, namelijk: I.

II.

III.

Vier noodzakelijke voorwaarden: i. Overlastprotocol met sanctiemogelijkheden opstellen; ii. Een sanctieprotocol opstellen (wordt meegenomen in het overlastprotocol); iii. Betrek het Leger des heils bij het plaatsen van bewoners in de doorstroomvoorziening; iv. Een sterfhuisconstructie toepassen wanneer afschalen nodig is. Twee aanbevolen voorwaarden: i. Een werkopdracht geven aan de gemeentelijke handhavers; ii. Vier maanden na ophoging wordt de volgende evaluatieronde afgerond. Twee optionele voorwaarden: i. De directe buitenruimte van het APH wordt door Spaarnelanden onderhouden. Het college neemt initiatief om de binnentuin van het APH op te knappen en te onderhouden; ii. Het college gaat met Ymere in gesprek over de inzet van een community builder in en rondom het Anton Pieckhofje.

de secretaris,

de burgemeester,

1. Inleiding Sinds augustus 2021 is op de begane grond van het Anton Pieckhofje (verder ‘APH’) een doorstroomvoorziening gevestigd voor dak- en thuisloze inwoners uit de regio IJmond, Zuid Kennemerland en Haarlemmermeer. Het pand beschikt over 34 kamers, verdeeld over 6 woonunits. Momenteel verblijven (maximaal) 18 dak- en thuisloze inwoners in de doorstroomvoorziening. Het college heeft Stichting Instituut voor Onderzoek naar Leefwijzen & Verslaving in samenwerking met Platform31 (verder ‘IVO’) opdracht gegeven om te evalueren of het aantal inwoners in het APH opgeschaald kan worden naar respectievelijk 24 en, in een later stadium, 34 bewoners. De evaluaties bestaan uit drie rondes: een nulmeting van de huidige situatie, een evaluatie na ophoging tot 24 bewoners en een evaluatie na ophoging tot 34 bewoners.

Kenmerk: 2023/2026392

2/9

Op basis van de nulmeting adviseert IVO over noodzakelijke, aanbevolen en optionele voorwaarden te nemen, alvorens op te hogen tot 24 bewoners. De nulmeting van en door IVO is als bijlage bij dit collegebesluit gevoegd1. Reeds genomen maatregelen voor de evaluatierondes In het verleden, voor de nulmeting, hebben bewoners uit de directe omgeving van het APH kenbaar gemaakt enkele extra aanvullende bouwkundige aanpassingen aan het gebouw te willen, zodat de ervaren overlast van de doorstroomvoorziening voor omwonenden zoveel mogelijk wordt beperkt. Daarom zijn inmiddels de volgende bouwkundige aanpassingen in en rondom de doorstroomvoorziening uitgevoerd:   

Renovatie van de doorstroomvoorziening2; Aanbrengen van geluidsisolatie in de doorstroomvoorziening, boven de wettelijke norm; Scheiden entree boven- en benedenetage, door de ingang van de doorstroomvoorziening te verplaatsen naar de andere zijde van het gebouw.

Daarnaast zijn de volgende maatregelen genomen:  24/7 aanwezigheid van woonbegeleiding in de doorstroomvoorziening;  Aanscherping van de huisregels en toegangscriteria, waardoor o.a. (soft)drugs en alcohol gebruik in de doorstroomvoorziening verboden is;  De binnentuin is een zichttuin geworden, omdat dit voor de bovenbewoners tot teveel geluidsoverlast leidde;  De evaluatierondes van de doorstroomvoorziening3. De geluidsoverlast is door de bovenstaande bouwkundige aanpassingen en maatregelen tot een minimum beperkt of, zo mogelijk, verdwenen. De resterende overlast betreft overlast als gevolg van cannabisgebruik. Wanneer cannabis in de doorstroomvoorziening wordt gerookt, dan trekt de geur daarvan de woningen van de bovenbewoners in en die hebben meermaals aangegeven hier last van te hebben. Via een collegebesluit4 is bepaald dat (soft)drugs en alcohol gebruik in de doorstroomvoorziening niet is toegestaan.

1

Zie bijlage ‘Nieuwe bewoners in het Anton Pieckhofje - Nulmeting bij de voorgenomen uitbreiding doorstroomvoorziening’. 2

Vernieuwing sanitair, elektra, ventilatiesystemen, brandveiligheid, keukens, dataverkeer, digitaal toegangssysteem, stoffering & schilderwerk. 3

De evaluatie met de buurtbewoners is leidend voor al dan niet ophogen van het aantal plekken in de doorstroomvoorziening. 4

Aanscherping randvoorwaarden doorstroomvoorziening Anton Pieckhofje (2022/1481780).

Kenmerk: 2023/2026392

3/9

Begeleidingscommissie IVO heeft voor de nulmeting5 een begeleidingscommissie opgericht, waarin de volgende partijen vertegenwoordigd zijn: Partij

Rol

Huurdersvereniging de Waakvlam

Belangenbehartiging bovenbewoners APH (huurders van Ymere)

Het Bewonersinitiatief

Belangenbehartiging buurtbewoners APH

Woningcorporatie Ymere

Verhuurder APH

Het Leger des Heils

Woonbegeleiding doorstroomvoorziening

De gemeente Haarlem

Opdrachtgever

Op 23 november 2023, zes dagen nadat het rapport in de begeleidingscommissie werd vastgesteld, heeft het college vernomen dat De Waakvlam zich heeft teruggetrokken uit de begeleidingscommissie. Zij hebben te kennen gegeven dat zij, na overleg met het bestuur van de Waakvlam en de bewonerscommissie6, bij nader inzien toch niet akkoord gaan met de voorwaarden voor ophoging. Het college is van mening dat de nulmeting en de aanbevelingen een gevolg zijn van een zorgvuldige belangenafweging van en door een onafhankelijk onderzoeksbureau. Het advies van IVO is dat ophoging van 18 naar 24 plekken in de doorstroomvoorziening onder voorwaarden mogelijk is. Zoals hierboven geschetst is het college bereid om alle noodzakelijke voorwaarden en ook het overgrote deel van de aanbevolen en optionele voorwaarden die in het rapport staan, te realiseren. Conclusie en voorwaarden De conclusie die IVO uit de nulmeting trekt, is dat ophoging van het aantal plekken van 18 naar 24, onder voorwaarden, mogelijk is. De voorwaarden bestaan uit noodzakelijke, aanbevolen en optionele voorwaarden.

5

Voor de evaluatie bij 24 en, later mogelijk, 34 bewoners, wordt opnieuw een beroep op de begeleidingscommissie gedaan. 6

De bewonerscommissie is niet vertegenwoordigd in de begeleidingscommissie.

Kenmerk: 2023/2026392

4/9

Gesprekken gemeente Haarlem en Ymere over passende oplossing bovenbewoners. De gemeente heeft Ymere gevraagd om met een passend aanbod voor de bovenbewoners te komen. Ymere heeft de gemeente toegezegd in januari 2024 individuele gesprekken in te plannen met de bovenbewoners om een beeld te krijgen van hun persoonlijke situatie en wensen voor de toekomst. Een aantal bewoners heeft reeds kenbaar gemaakt te willen verhuizen, dit is iets wat Ymere meeneemt in de gesprekken. Ymere vindt de één op één gesprekken noodzakelijk om goed maatwerk en passende oplossingen te kunnen bieden. 2. Besluitpunten college Het college besluit acht van de negen voorgestelde voorwaarden te realiseren, namelijk: IV.

V.

VI.

Vier noodzakelijke voorwaarden: i. Overlastprotocol met sanctiemogelijkheden opstellen; ii. Een sanctieprotocol opstellen (wordt meegenomen in het overlastprotocol); iii. Betrek het Leger des heils bij het plaatsen van bewoners in de doorstroomvoorziening; iv. Een sterfhuisconstructie toepassen wanneer afschalen nodig is. Twee aanbevolen voorwaarden: i. Een werkopdracht geven aan de gemeentelijke handhavers; ii. Vier maanden na ophoging wordt de volgende evaluatieronde afgerond. Twee optionele voorwaarden: i. De directe buitenruimte van het APH wordt door Spaarnelanden onderhouden. Het college neemt initiatief om de binnentuin van het APH op te knappen en te onderhouden; ii. Het college gaat met Ymere in gesprek over de inzet van een community builder in en rondom het Anton Pieckhofje.

3. Beoogd resultaat Met de bovenstaande besluiten wordt beoogd om het aantal plekken in de doorstroomvoorziening in het Anton Pieckhofje duurzaam te verhogen van 18 naar 24 en, daarmee, het aantal uitstroommogelijkheden in de maatschappelijke opvang te vergroten. 4. Argumenten 1. Het IVO adviseert om noodzakelijke, aanbevolen en optionele voorwaarden te realiseren. De noodzakelijke voorwaarden worden vóór de ophoging van het aantal plekken gerealiseerd. Het college besluit acht van de negen voorwaarden te realiseren. Hiermee verwacht het college op verantwoorde wijze de ophoging van het aantal plekken in de doorstroomvoorziening in het APH, door te voeren.

Kenmerk: 2023/2026392

5/9

Hieronder worden beurtelings de voorwaarden uiteengezet en bij iedere voorwaarden de maatregel(en) die het college daaraan verbindt en onderbouwing daarvan. I.

Implementatie van een overlastprotocol met directe melding aan de medewerker van het Leger des Heils die op dat moment werkzaam is in het Anton Pieckhofje, met waarborgen voor de privacy van de melder en zorgvuldige registratie van de meldingen (noodzakelijke voorwaarden). Het college vindt dat een goedwerkend overlastprotocol met sanctiemogelijkheden nodig is voor het goed functioneren van de doorstroomvoorziening in het APH. Het college stelt daarom in samenwerking met het Leger des Heils een overlastprotocol met sanctiemogelijkheden op. Deze zal met alle betrokkenen worden gedeeld. De meldingen worden anoniem gedaan en verwerkt en direct aan de medewerker van het Leger des Heils die op dat moment werkzaam is, doorgezet. De meldingen worden, met inachtneming van privacy van de melder, geregistreerd (tijdstip en datum). De registratie bevat een omschrijving van de ondernomen acties om de overlast tegen te gaan. Het college heeft de bevoegdheid om maatwerk in te trekken of te herzien wanneer iemand zich niet aan de leef- en gedragsregels binnen de voorziening houdt7. In de beschikking is daarom als voorwaarde opgenomen dat de cliënt zich aan de huisregels van de voorziening moet houden. De sanctiemogelijkheden in het overlastprotocol biedt ruimte voor schorsing van maatwerkvoorziening, waardoor tijdelijk verblijf in de opvang elders mogelijk is.

Door zorgvuldige dossiervorming kan de beschikking, als uiterste maatregel, worden herzien of ingetrokken II. Ontwerp en implementeer een sanctieprotocol (noodzakelijke voorwaarden). Deze voorwaarde wordt meegenomen in het overlastprotocol (zie punt I). III.

Geef het Leger des Heils een stem in de selectie van nieuwe bewoners, om te beoordelen of zij passend zijn voor het Anton Pieckhofje, en of de locatie hun kansen op maatschappelijk herstel optimaal bedient (noodzakelijke voorwaarden). De Brede Centrale Toegang (BCT) regelt in Haarlem de toegang tot de maatschappelijke opvang. Het college vindt onderlinge afstemming in de keten belangrijk en ziet daarom meerwaarde in de onderlinge afstemming tussen het de BCT en het Leger des Heils over de te plaatsen mensen in de doorstroomvoorziening8. IV.

7

Maak een operationeel afschalingsplan voor het geval de (onverhoopte) situatie zich voordoet dat bij vervolgmetingen geadviseerd wordt het aantal bewoners te verminderen.

Zie ‘Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Haarlem 2023’, art. 11.4 lid 1 sub c.

8

De BCT hanteert al als selectiecriteria: “cliënt heeft geen problematische verslaving en/of ernstige psychiatrische problematiek” en “cliënt gebruikt bij voorkeur geen softdrugs, omdat gebruik van (soft)drugs bij het APH niet is toegestaan”.

Kenmerk: 2023/2026392

6/9

Dit afschalingsplan wordt met de klankbordgroep van het Anton Pieckhofje gedeeld (noodzakelijke voorwaarden). Het college kiest ervoor om deze voorwaarden te realiseren met een sterfhuisconstructie. Wanneer uit de eerstvolgende evaluatie bij 24 bewoners blijkt dat afschalen naar 18 bewoners nodig is, dan betekent dit dat het aantal bewoners dat op dat moment te veel is, daar kunnen blijven totdat zij elders uitstromen. Er wordt gestreefd naar een maximale uitstroomtermijn van zes maanden. Deze plekken worden daarna niet opnieuw gevuld door mensen vanuit de maatschappelijke opvang. Deze plekken worden pas opnieuw gevuld wanneer alle noodzakelijke voorwaarden zijn gerealiseerd. V.

Werkopdracht ‘Handhaving’ in de buitenruimte in nader te bepalen gebied en periode, kort na, of samenvallend met de uitbreiding van het aantal bewoners naar 24. Rapporteer o.a. aan de klankbordgroep (aanbevolen voorwaarden). Het college zet de gemeentelijke handhavers de eerste twee weken na ophoging door middel van een werkopdracht9 in. Dat betekent dat de handhaving in die weken extra surveilleert rondom het APH. De klankbordgroep wordt op de hoogte gehouden van de bevindingen. VI.

Wacht vier maanden met het uitvoeren van de tweede meting van de (overlast)situatie, gerekend vanaf te start van de ophoging naar 24 bewoners. Door de vervolgmeting(en) goed te timen, wordt een realistisch beeld verkregen van de nieuwe situatie (vermijding ‘wittebrood-weken-effect’) (aanbevolen voorwaarden). Gezien de relatief lange doorlooptijd van een evaluatie en de druk op de maatschappelijke opvang, wil het college dat de volgende evaluatieronde vier maanden na de ophoging naar 24 plekken wordt afgerond. VII.

Draag zorg voor onderhoud van de zichttuin en de directe buitenruimte (tuin en gevel) van het APH door een plan van aanpak en onderhoud op te stellen en uit te voeren (optionele voorwaarden). Het college vindt onderhoud van de publieke buitenruimte belangrijk. De directe buitenruimte rondom het APH is openbare weg en daarom is de gemeente Haarlem verantwoordelijk voor het onderhoud. Spaarnelanden is de gecontracteerde partner voor het onderhoud, waardoor zij (ook) de directe buitenruimte van het APH onderhouden. Het college neemt initiatief om de binnentuin van het APH op te knappen en te onderhouden. VIII.

Stel voor het Anton Pieckhofje een ‘community coach’ aan die samen met betrokkenen op zoek gaat naar een passende manier én niveau van onderlinge verbinding (optionele voorwaarden).

9

In bijzondere gevallen, zoals de voorgenomen ophoging van het aantal bewoners van het Anton Pieckhofje, kan een werkopdracht worden afgesproken. Het houdt in dat zij gedurende twee à drie weken in een vooraf afgesproken gebied, extra surveilleren en hun bevindingen rapporteren;

Kenmerk: 2023/2026392

7/9

Het college ziet dat de banden tussen alle betrokkenen verbeterd kunnen worden. Een prettige samenwerking draagt bij aan een prettige wonen en leven in en rondom het APH. Daarom gaat het college met Ymere in gesprek over de mogelijkheden om een community coach in te zetten om de banden tussen alle betrokkenen te verbeteren. Dit gaat in overleg met de klankbordgroep. 2. De aanbevolen voorwaarde om een rookruimte te realiseren in de doorstroomvoorziening van het APH staat haaks op het verbod op (soft)drugs in het APH en het gezondheidsbeleid in de gemeente Haarlem Een collegebesluit10 heeft bepaald dat het gebruik van (soft)drugs en alcohol in de doorstroomvoorziening verboden is en deze aanbeveling staat daar haaks op. Immers, een rookruimte geeft gelegenheid voor iets dat verboden is: (soft)drugs gebruik. Daarnaast is het gezondheidsbeleid van het college juist gericht op een rookvrije samenleving11. Nu een rookruimte realiseren, staat ook daar haaks op. Tot slot is een rokersruimte in de doorstroomvoorziening geen waterdichte oplossing: de bewoners van de doorstroomvoorziening kunnen niet gedwongen worden om daar hun cannabis te roken. Deze voorwaarde wordt daarom niet gerealiseerd. 5. Risico’s en kanttekeningen 1.

De maatregelen om aan de voorwaarden te voldoen blijken onvoldoende toereikend om de doorstroomvoorziening duurzaam in te bedden in de omgeving De voorwaarden worden zorgvuldig, maar zo snel als mogelijk, gerealiseerd. Uit de eerstvolgende evaluatie moet blijken of de maatregelen die zijn genomen om de voorwaarden te realiseren, het gewenste effect hebben gehad. De uitkomst van de volgende evaluatie kan drie kanten op: ophogen naar van 24 naar 34 plekken, de bestaande 24 plekken als maximum aantal handhaven of afschalen van 24 naar 18 plekken. 2. De druk op de maatschappelijke opvang is hoog De druk op de maatschappelijke opvang is hoog en de (extra) plekken in het APH bieden verlichting. Wanneer die plekken niet beschikbaar worden, dan blijft de druk elders in de keten bestaan. Dit zorgt voor minder kwalitatieve zorg, waardoor mensen uiteindelijk langer in de maatschappelijke opvang verblijven.

10

Aanscherping randvoorwaarden doorstroomvoorziening Anton Pieckhofje (2022/1481780).

11

Regionale Nota Gezondheidsbeleid 2021-2028, pagina 28 (2021/0212250). Dit is gebaseerd op het Nationaal Preventieakkoord dat tot doel stelt om 2040 de rookvrije generatie te bereiken.

Kenmerk: 2023/2026392

8/9

6. Uitvoering Het college realiseert de genoemde maatregelen om aan de voorwaarden die IVO in hun nulmeting stellen, te voldoen. Hierdoor realiseert het college een duurzame ophoging van het aantal plekken in de doorstroomvoorziening van 18 naar 24. Ophoging van het aantal plekken vindt plaats op en vanaf 22 januari 2024, na bespreking van dit collegebesluit in de commissie Samenleving op 18 januari 2024. Dit zorgt voor verlichting van de hoge druk op de maatschappelijke opvang. Deze nulmeting geeft uitvoering aan een toezegging (2021/670753) en de motie ‘evalueren doen we niet voor de bühne’ (2022/117241)12. Met deze nulmeting wordt opvolging gegeven aan de toezegging en de motie, maar is hiermee nog niet afgedaan. Het gehele evaluatietraject bestaat uit drie rondes, waarvan nu de eerste ronde met de nulmeting is afgerond. De eerstvolgende evaluatie vindt plaats bij 24 bewoners en tot slot bij 34 bewoners. 7. Bijlagen  Rapportage onderzoek IVO: ‘Nieuwe bewoners in het Anton Pieckhofje - Nulmeting bij de voorgenomen uitbreiding doorstroomvoorziening’.

12

De evaluatie met de buurtbewoners is leidend voor al dan niet ophogen van het aantal plekken in de doorstroomvoorziening.

Kenmerk: 2023/2026392

9/9