1 Noord-Hollandse Norm Weerbare Overheid

Collegebesluit

Onderwerp Noord-Hollandse Norm Weerbare Overheid Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2024/2083145 Wienen, J. 6.2 Gemeentelijk bestuur CC Boele, A.C. 0646215024 a.boele@haarlem.nl De Noord-Hollandse Norm Weerbare Overheid is ontwikkeld om zowel gemeenten als de provincie weerbaarder te maken tegen ondermijnende criminaliteit, agressie en intimidatie tegen ambtenaren en politieke ambtsdragers, en andere externe dreigingen. Naast het aanpakken van criminele ondermijning biedt de norm bescherming tegen verstoringen van democratische processen en versterkt het de integriteit van het openbaar bestuur. Hiermee draagt de norm bij aan een veilige werkomgeving, beschermt het politieke besluitvorming, en zorgt het voor een gezamenlijk sterk front tegen bedreigingen, waardoor het vertrouwen in het openbaar bestuur wordt gewaarborgd.

Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt de nota ter bespreking aan de commissie Bestuur.

Relevante eerdere besluiten Besluit college d.d. 17 december 2024

Het college van burgemeester en wethouders Besluit: 1. De Noord-Hollandse Norm Weerbare Overheid te onderschrijven en uit te voeren 2. Met de raad het gesprek te voeren over die delen van de norm die de raad betreffen. de secretaris,

de burgemeester,

Kenmerk: 2024/2083145

1/5

1. Inleiding Een integere en betrouwbare overheid vormt de basis voor een rechtvaardige, stabiele en goed functionerende samenleving. Helaas komt het steeds vaker voor dat overheden te maken krijgen met dreigingen van buitenaf en met oneigenlijke beïnvloeding van de democratische gang van zaken. De afgelopen jaren hebben de provincie en de gemeenten in Noord-Holland hard gewerkt om hun weerbaarheid tegen criminele ondermijning en andere vormen van ontwrichtend gedrag te vergroten. Een gezamenlijke norm is de logische volgende stap om de opgedane ervaringen te bundelen tot een samenhangend geheel: de Noord-Hollandse Norm Weerbare Overheid (zie bijlage). De norm is geen startpunt maar een samenhangend geheel van richtlijnen dat de al ingezette maatregelen versterkt en structureert. Het biedt concrete handvatten voor het herkennen, voorkomen en bestrijden van diverse vormen van ondermijnende activiteiten. De Noord-Hollandse Norm Weerbare Overheid is ontwikkeld in samenspraak met gemeenten, Regionale Informatie- en Expertisecentra (RIEC) en de provincie. Een gezamenlijk afgesproken ondergrens voorkomt dat kwaadwillenden die bot vangen bij de ene gemeente elders opnieuw proberen hun slag te slaan. Naast tussentijdse ijkmomenten is een evaluatiemoment gepland in Q4 2027 Op basis van dit peilmoment kan de norm worden herzien, bijgesteld, geactualiseerd en/of aangescherpt.

2. Besluitpunten college Het college van burgemeester en wethouders Besluit: 1. De Noord-Hollandse Norm Weerbare Overheid te onderschrijven en uit te voeren 2. Met de raad het gesprek te voeren over die delen van de norm die de raad betreffen.

3. Beoogd resultaat Met de norm wordt beoogd de weerbaarheid van zowel de provincie als gemeenten verder te versterken om zo een sterk en samenhangend front te vormen tegen ondermijnende tendensen.

4. Argumenten 1. De norm beschermt ambtenaren, bestuurders en raadsleden Er is een groeiend aantal incidenten dat gericht is op ambtenaren, raadsleden en bestuurders. De kern van ondermijning is dat de overheid wordt gecorrumpeerd om daarmee misdadige doelen te dienen, hieronder vallen bijvoorbeeld ook intimidatie (op sociale media) of bedreigingen aan huis.

Kenmerk: 2024/2083145

2/5

Deze situaties brengen niet alleen de veiligheid van betrokkenen in gevaar, maar ook de integriteit van het openbaar bestuur zelf. Het versterken van de weerbaarheid van gemeenten en provincie is daarom cruciaal. Samen vormen zij een sterk, eensgezind front tegen deze dreigingen. Een integere en betrouwbare overheid is immers de basis van een rechtvaardige, stabiele en goed functionerende democratische samenleving. 2. Eén gezamenlijke norm binnen de provincie De norm bestaat uit een aantal uitgangspunten gericht op 6 hoofdthema’s: 1. Bewustwording & Organisatie, 2. Integriteit & Veilige Werkomgeving 3. Veilige Publieke Taak, 4. Informatiepositie & Informatiebeveiliging, 5. Beleid & Handhaving, 6. Communicatie. De norm gaat verder dan weerbaarheid tegen ondermijnende criminaliteit; ze richt zich ook op het beschermen van overheidsdiensten en het waarborgen van een integere werkomgeving. Naast het tegengaan van criminele infiltratie, biedt de norm handvatten om andere dreigingen van buitenaf te weren, zoals cyberaanvallen, corruptie en het misbruik van overheidsmiddelen. Het versterken van de weerbaarheid van zowel gemeenten als de provincie helpt om een sterk en samenhangend front te vormen tegen deze risico's. Door één gezamenlijke norm vast te stellen, hanteren gemeenten en de provincie een eenduidige aanpak.

Dit voorkomt dat kwaadwillenden profiteren van verschillen tussen beleidsregels. De norm gaat over het ‘wat’, de gemeente over het ‘hoe’. 3. Versterking van de democratie De norm draagt bij aan het beschermen van democratische processen en het voorkomen van verstoringen, wat essentieel is voor een gezonde en functionerende rechtsstaat. De norm richt zich op het bewaken van de integriteit van politieke besluitvorming en het tegengaan van ondermijning van de democratische rechtsorde. Dit omvat maatregelen om politieke ambtsdragers te beschermen tegen manipulatie en om ervoor te zorgen dat democratische processen eerlijk en ongestoord verlopen. Door deze norm te implementeren, verstevigen provincie en gemeenten samen de fundamenten van de democratische rechtsstaat en de veiligheid van het openbaar bestuur.

Kenmerk: 2024/2083145

3/5

4. Samen staan we sterker De Noord-Hollandse Norm Weerbare Overheid stelt de gemeente in staat om adequaat te reageren op de toenemende dreigingen van buitenaf en samen met andere gemeenten en de provincie een uniform basisniveau van weerbaarheid te bereiken. Dit voorkomt verschillen in aanpak en zorgt ervoor dat we elkaar versterken. Door samen te werken, kunnen we capaciteit en kennis optimaal benutten, en zorgen we ervoor dat we als organisaties goed voorbereid zijn op de dreigingen van buitenaf. Door gezamenlijk op te trekken, ontstaan er geen zwakke schakels en wordt eenheid uitgestraald in de bescherming van het openbaar bestuur. Het doel van de norm is om een gedeelde basis te creëren waarmee organisaties elkaar kunnen versterken in de implementatie en verdere ontwikkeling. De norm valt nadrukkelijk niet onder interbestuurlijk toezicht. Het onderschrijven van een basisniveau biedt gemeenten en provincie de kans om gezamenlijk op te trekken in de aanpak van weerbaarheid, waarbij elke organisatie werkt vanuit haar eigen verantwoordelijkheid en specifieke context. Door eenduidige uitgangspunten te definiëren, wordt voorkomen dat het wiel telkens opnieuw wordt uitgevonden en kunnen beschikbare middelen en capaciteit optimaal worden benut.

Om inzicht te creëren in de mate van conformiteit kan iedere gemeente gebruik maken van een format voor een implementatieoverzicht/nulmeting. De uitkomsten van het ingevulde implementatieoverzicht/nulmeting bieden een waardevol inzicht om binnen de eigen organisatie het gesprek te voeren over de voortgang en prioriteiten. Op regionaal niveau kan samen met het RIEC worden gekeken naar gezamenlijke uitdagingen en oplossingen, terwijl op provinciaal niveau jaarlijks kan worden stilgestaan bij de algehele voortgang. Dit versterkt de samenwerking tussen gemeenten en met de provincie, zonder dat er sprake is van toezicht, maar met de intentie om elkaar te ondersteunen in het verhogen van de bestuurlijke weerbaarheid. 5. Weerbaarheid is een gedeelde verantwoording. Raadsleden, bestuurders en ambtenaren moeten samen optrekken om de overheid weerbaar te maken. In alle lagen van de organisatie en het bestuur wordt de norm geïmplementeerd. Hiermee wordt in alle lagen een bijdrage geleverd die de overheid veilig en integer maken. Wij onderschrijven daarom de norm en voeren deze uit. Over die delen van de norm die de raad betreffen gaan wij met de raad in gesprek. 6. Vertrouwen van burgers De norm biedt duidelijke richtlijnen en instrumenten om raadsleden, bestuurders en ambtenaren te beschermen tegen bedreigingen, manipulatie, en ondermijnende invloeden van buitenaf.

Door integriteit en weerbaarheid te versterken, wordt het vertrouwen van de burger in het openbaar bestuur vergroot. Dit komt de legitimiteit van de overheid ten goede.

Kenmerk: 2024/2083145

4/5

5. Risico’s en kanttekeningen Gevolgen voor financiën en capaciteit zijn nog niet helder. Na het onderschrijven van de norm wordt een implementatieoverzicht/nulmeting gemaakt dat inzicht geeft waar Haarlem staat ten opzichte van de norm. De provincie verzamelt de nulmetingen van alle gemeenten in Noord-Holland. Samen met het RIEC analyseert de provincie alle nulmetingen en geeft aanbevelingen. Op basis van de nulmeting en de aanbevelingen van de provincie/RIEC kan een plan gemaakt worden en bij het opstellen van het plan worden de gevolgen voor capaciteit en financiën inzichtelijk. 6. Uitvoering Alle Noord-Hollandse gemeenten wordt gevraagd om voor 9 januari 2025 de norm in het college te bespreken en te onderschrijven. Daarna wordt de norm formeel gelanceerd en de bijbehorende website publiek gemaakt. Uiterlijk 1 april 2025 stuurt elke gemeente het ingevulde implementatieoverzicht aan het RIEC. Dit overzicht dient als nulmeting en geeft inzicht in hoe goed de organisatie voldoet aan de norm en biedt handvatten voor verdere verbeteringen en prioritering. Op basis van de nulmeting zal het college een verder gesprek voeren met de raad. Daarbij zal het aanbevelingen doen, die naar verwachting ook financiële consequenties hebben. 7. Bijlagen 1. Noord-Hollandse Norm Weerbare Overheid

Kenmerk: 2024/2083145

5/5