1 Mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk via Social Impact Bond met onderneming Global Asset Services

Collegebesluit

Onderwerp Mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk via Social Impact Bond met onderneming Global Asset Services Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2023/1810453 Loenen, D. van 3.1 Werk WI Robert, M. 023-5113557 mrobert@haarlem.nl Ondanks de krappe arbeidsmarkt komen mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt moeilijk aan het werk. De gemeente Haarlem ondersteunt ondernemingen die maatschappelijke impact maken door deze mensen een werkplek te bieden, en die impact maken op het gebied van circulariteit en duurzaamheid. Sociale én circulaire onderneming Global Asset Services (G.A.S.) creëert bij de groei van de onderneming duurzame banen voor Haarlemmers met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Zo kunnen 15-25 mensen vanuit een uitkeringssituatie tenminste een jaar bij G.A.S. aan het werk. De investering die de ondernemers daarvoor nodig hebben komt alleen tot stand in een Social Impact Bond (SIB) met de gemeente Haarlem en de investerende partij. Bij een SIB pakken publieke en private partijen gezamenlijk een maatschappelijk probleem aan. Pas als de onderneming heeft bijgedragen in het oplossen van het probleem, betaalt de overheid de investeerder vanuit de besparing die de oplossing oplevert. Het Sociaal Innovatiefonds vanuit het Rijk is bereid in de onderneming te investeren, met de zekerheid van resultaatfinanciering vanuit de gemeente. Met deze SIB worden er 15-25 duurzame banen gecreëerd voor kwetsbare Haarlemmers met een Participatiewet-uitkering.

Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt dit besluit ter informatie naar de commissie Samenleving.

Relevante eerdere besluiten

- Collegebesluit Garantiestelling lening sociale onderneming MEO op basis van toepassing Social Impact Bonds (2020/40418) in collegevergadering van 28 januari 2020

Kenmerk: 2023/1810453

1/6

Besluit College d.d. 21 november 2023

Het college van burgemeester en wethouders Besluit: 1. G.A.S. per kandidaat een resultaatvergoeding van € 6.000 te verstrekken voor maximaal 25 Haarlemse kandidaten die vanuit een bijstandsuitkering in vaste dienst treden bij G.A.S., tot maximaal € 150.000,- verspreid over 7 jaar; 2. Te garanderen voor 10 gecreëerde banen de resultaatvergoeding van € 6.000,te verstrekken, ook al is de gemeente niet in staat een Haarlemse kandidaat aan te melden, tot maximaal € 60.000,-. de secretaris,

de burgemeester,

1. Inleiding In de huidige krappe arbeidsmarkt is volop werk voor wie wil en kan werken. Desondanks blijft er een groep met een afstand tot de arbeidsmarkt die lastig aan het werk komt. De gemeente wil ondernemingen stimuleren om voor deze mensen een veilige werkplek te bieden en op die manier sociale impact te maken. Vanuit het Actieprogramma Impact Ondernemen ondersteunt de gemeente Haarlem ondernemers in het maken van maatschappelijke impact op het gebied van inclusiviteit, circulariteit en duurzaamheid. De gemeente Haarlem is dan ook in gesprek gegaan met circulaire én sociale onderneming Global Asset Services (G.A.S.) over de mogelijkheid om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk te helpen. G.A.S. is gevestigd in de Waarderpolder in Haarlem. Het bedrijf verwerkt afgedankte digitale apparatuur en e-waste. De manier waarop zij de apparatuur recyclen en refurbishen draagt bij aan de maatschappelijke doelstellingen rond circulariteit. Tegelijkertijd is dit handwerk niet winstgevend genoeg om mensen in betaalde dienst te nemen. Omdat de eigenaren van G.A.S. zelf uit een situatie komen met een afstand tot de arbeidsmarkt, willen zij mensen de kans bieden om in een veilige omgeving werkritme op te doen. In het afgelopen jaar heeft G.A.S. een aantal kandidaten met een bijstandsuitkering die nog niet klaar zijn voor de stap naar werk in een werkstage begeleid.

Zo dragen zij niet alleen bij aan de opgaven op het gebied van circulariteit maar ook op het gebied van inclusief werkgeverschap. Op dit moment staan er twee Haarlemse kandidaten klaar die G.A.S. een betaald contract wil aanbieden. Dit kan G.A.S. alleen doen bij de uitbreiding van de onderneming. G.A.S. ziet mogelijkheden voor het uitbreiden van de bedrijfsactiviteiten. Naast een groei in het aantal werkstageplekken, creëren zij hierbij 15-25 betaalde werkplekken voor Haarlemse kandidaten met een Participatiewet-uitkering. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) heeft

Kenmerk: 2023/1810453

2/6

een fonds ter beschikking gesteld voor het ondersteunen van werkgevers bij het creëren van banen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Zij zijn bereid om vanuit dit Sociaal Innovatiefonds (SIF) in G.A.S. te investeren. Een van de voorwaarden van SIF SZW is het aangaan van een samenwerking met de gemeente Haarlem. Deze samenwerking krijgt vorm in een Social Impact Bond (SIB). Bij een SIB pakken publieke en private partijen in gelijkwaardig partnerschap een maatschappelijk probleem aan. Pas als de vooraf afgesproken resultaten zijn gerealiseerd, betaalt de overheid de investerende partij vanuit de besparing die de oplossing oplevert. Dit wordt resultaatfinanciering genoemd. In deze SIB financiert het fonds de onderneming en betaalt de gemeente Haarlem het fonds op basis van de resultaten die de onderneming behaalt. Uitkeringsonafhankelijkheid van de kandidaten is het maatschappelijke resultaat dat G.A.S. realiseert. De resultaatvergoeding wordt door de gemeente bekostigd uit een besparing op de uitkeringslasten. De gemeente garandeert voor 10 gecreëerde banen de resultaatvergoeding te verstrekken. Op basis van een inventarisatie samen met Spaarne Werkt verwacht de gemeente genoeg kandidaten te kunnen aanmelden. Met de twee kandidaten die nu al klaarstaan is de doelstelling voor het eerste jaar al bijna behaald.

Meldt de gemeente toch minder kandidaten aan dan verwacht? Dan verkent de gemeente in samenwerking met G.A.S. en SIF SZW de overige mogelijkheden. Een samenwerking met regiogemeenten kan dan een oplossing zijn. Na het verstrekken van 10 resultaatvergoedingen vervalt de garantie. Deze SIB treedt in werking na vaststelling van de financiering vanuit SIF SZW, met terugwerkende kracht vanaf de datum van vaststelling van het collegebesluit. 2. Besluitpunten college Het college van burgemeester en wethouders Besluit: 1. G.A.S. per kandidaat een resultaatvergoeding van € 6.000 te verstrekken voor maximaal 25 Haarlemse kandidaten die vanuit een bijstandsuitkering in vaste dienst treden bij G.A.S., tot maximaal € 150.000,- verspreid over 7 jaar; 2. Te garanderen voor 10 gecreëerde banen de resultaatvergoeding van € 6.000,- te verstrekken, tot maximaal € 60.000,-, ook al is de gemeente niet in staat een Haarlemse kandidaat aan te melden. 3. Beoogd resultaat Begin 2031 heeft G.A.S. 15-25 banen gecreëerd. In deze banen hebben 15-25 Haarlemmers met een grote afstand tot de arbeidsmarkt tenminste een jaar gewerkt. Hiermee sluiten we aan op het coalitieakkoord, waarin de ambitie is opgenomen om meer mensen vanuit een bijstandssituatie aan het werk te helpen. 4. Argumenten 4.1 Met de resultaatfinanciering kan G.A.S. 15-25 passende banen creëren.

Deze banen zijn voor kwetsbare Haarlemmers met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Kenmerk: 2023/1810453

3/6

Dit sluit aan op de taak die de gemeente heeft om banen te creëren volgens de banenafspraak. Bovendien sluit het aan op de ambities uit het coalitieakkoord om meer Haarlemmers aan het werk te helpen. 4.2 Resultaatfinanciering leidt tot innovatie vanuit publiek-private samenwerking. De gemeente Haarlem ziet een SIB als een kans tot innovatie van de arbeidsmarkt, waarbij ondernemers meer verantwoordelijkheid kunnen nemen ten aanzien van werkzoekenden met een afstand tot de arbeidsmarkt. Daarom is de gemeente Haarlem in 2020 een SIB aangegaan met sociale onderneming MEO en de Rabo Foundation. In het kader van de SIB met MEO zijn inmiddels 11 duurzame banen gecreëerd. Met een SIB doen alle partijen ervaring op met publiek-private samenwerking op het gebied van werk en inkomen. Het biedt de mogelijkheid om in een overzichtelijke setting met minimaal risico te werken aan de ambities van de gemeente Haarlem. Met een kansrijkere omgeving voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt als resultaat. 4.3 De resultaatfinanciering stimuleert sociaal én circulair ondernemen. Het stimuleren van impact ondernemerschap, waar sociaal ondernemen onder valt, is onderdeel van het Actieprogramma Impact Ondernemen van de gemeente Haarlem. G.A.S. draagt niet alleen bij aan de maatschappelijke opgave van een inclusieve arbeidsmarkt, maar ook aan de doelstellingen op het gebied van circulariteit.

Het levert tevens een bijdrage aan het door de coalitie gewenste ondernemersklimaat voor sociaal ondernemers. 4.4 Met resultaatfinanciering deelt de gemeente de maatschappelijke baten van de baancreatie. Het uitgangspunt van een SIB is een door alle drie de partijen gedeelde verantwoordelijkheid. Partijen trekken gezamenlijk op in de risico’s en verdelen op een eerlijke manier de baten van de constructie. Dit leidt tot duurzame samenwerking. De baten van het creëren van banen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt liggen voornamelijk in de maatschappij. De gemeente deelt deze baten met de onderneming die de banen creëert en daarbij een riskantere business case kent dan een commerciële onderneming. 4.5 Resultaatfinanciering is een nadrukkelijk verzoek vanuit SIF SZW. De business cases van sociale ondernemingen zijn over het algemeen riskanter dan die van commerciële ondernemingen. Om toch enige mate van zekerheid in te bouwen, verzoekt de investeerder nadrukkelijk om de afspraak dat de gemeente meebetaalt aan de sociale impact die G.A.S. maakt. Reguliere investeerders vinden het risico te groot om in sociale ondernemingen te investeren. Het SIF SZW is bereid om een lening aan G.A.S. te verstrekken met weinig tot geen rendement én risico op verlies.

Kenmerk: 2023/1810453

4/6

4.6 De gemeente bespaart meer op uitkeringslasten dan de voorgestelde vergoeding. Per kandidaat die vanuit de bijstand aan het werk gaat bespaart de gemeente € 15.000 per jaar op uitkeringslasten. Bij het bieden van een vast contract wordt door de gemeente € 6.000,- aan SIF SZW uitgekeerd; bij het bieden van een jaarcontract en daaropvolgend een vast contract wordt dit bedrag opgesplitst. G.A.S. biedt kandidaten dus banen voor tenminste een jaar. Daarmee is de besparing hoger dan de vergoeding en kan de gemeente deze budgetneutraal verstrekken. 4.7 De gemeente heeft het vervallen van de garantie grotendeels in eigen hand. Normaal gesproken heeft een partij die garant staat weinig tot geen invloed op het vervallen van de garantie. In het geval van deze samenwerking ligt dat anders. Het effectief worden van de garantie ligt namelijk grotendeels in eigen hand. Als de gemeente Haarlem het afgesproken aantal kandidaten aanmeldt, vervalt de garantie. Als de gemeente Haarlem te weinig kandidaten aanmeldt, wordt er gezocht naar andere oplossingen. Pas wanneer deze inspanningen niet leiden tot voldoende Haarlemse kandidaten, wordt er een vergoeding uitbetaald zonder dat daar een Haarlemse kandidaat een betaalde baan voor krijgt. 5. Risico’s en kanttekeningen 5.1 Het is onzeker of er voldoende kandidaten zijn voor wie dit een passende werkplek is.

De match tussen werkgever en kandidaat is maatwerk en persoonlijk. Bovendien is de samenstelling van de mensen die een bijstandsuitkering ontvangen wisselend. Dit maakt een harde voorspelling over het aantal passende kandidaten heel lastig. De gemeente Haarlem en Spaarne Werkt schatten in dat de werkplek en werksoort die G.A.S. biedt goed past bij een groot deel van de kandidaten die een bijstandsuitkering ontvangen. Op basis van de behoefte, wensen en talenten van de kandidaten die nu een traject volgen bij Spaarne Werkt verwacht de gemeente Haarlem binnen de looptijd genoeg kandidaten te kunnen aanmelden. Meldt de gemeente toch minder kandidaten aan dan verwacht? Dan verkent de gemeente samen met G.A.S. en SIF SZW de overige mogelijkheden. Het maximale risico bij de gemeente is de garantie van 10 vergoedingen maal € 6.000 per niet aangemelde kandidaat is € 60.000. 5.2 Hiermee benadelen we andere sociale ondernemingen die ook willen uitbreiden. De wet- en regelgeving ten aanzien van staatssteun is gericht op het voorkomen van concurrentievoordelen. De sociale werkwijze van G.A.S. brengt initiële concurrentienadelen met zich mee. De resultaatfinanciering vanuit de gemeente dekt deze nadelen. Het risico op staatsteun wordt ondervangen door een beheersmaatregel. Met soortgelijke ondernemers die zich melden met een vergelijkbaar voorstel, gaat de gemeente in gesprek.

Dit geldt ook voor SIF SZW. 5.3 De kans bestaat dat onderneming G.A.S. faillissement aanvraagt. In geval van faillissement van G.A.S. vervalt de samenwerkingsovereenkomst. Daarmee vervalt ook de garantie dat de gemeente voor 10 banen de resultaatvergoeding betaalt.

Kenmerk: 2023/1810453

5/6

6. Uitvoering Om de SIB te sluiten tekenen de gemeente Haarlem, SIF SZW en G.A.S. een samenwerkingsovereenkomst. Een stuurgroep met afvaardiging vanuit deze partijen en Spaarne Werkt als uitvoerende partij monitort de voortgang, draagt zorg voor evaluaties en stuurt bij waar nodig. 7. Bijlagen -

Kenmerk: 2023/1810453

6/6