1 Meerjarenuitvoeringsplan Groen 2024-2026
Tekst van het document
Collegebesluit
Onderwerp Meerjarenuitvoeringsplan Groen 2024-2026 Nummer 2023/ 2021348 Portefeuillehouder Berkhout, R.A.H. Programma/beleidsveld 5.4 Klimaatbestendige stad Afdeling BBOR Auteur Tetteroo-Mathijsen, M.T.L.C. Telefoonnummer 06-57388890 Email mtetteroomathijsen@haarlem.nl In oktober 2022 is het Groenbeleidsplan vastgesteld. Dit vormt de basis voor de Kernboodschap vergroening van Haarlem in de komende jaren. Vergroening is noodzakelijk om in Haarlem leefbaar en plezierig te kunnen wonen en werken. Met vergroening worden klimaatextremen tegengegaan en wordt de biodiversiteit vergroot. Samen met het Groenbeleidsplan is het uitvoeringsplan voor 2023 vastgesteld. Nu is het moment om naar de jaren 2024 tot en met 2026 te kijken. In het voorjaar 2023 heeft daarom een raadsinspiratiemarkt plaatsgevonden om het gesprek met de stad aan te gaan en te peilen welke maatregelen aansluiten bij de behoeften van inwoners. Op 5 oktober 2023 is het concept Meerjarenuitvoeringsplan (MJUP) Groen 2024-2026 besproken in de commissie Beheer. Daarnaast hebben de stakeholders waaronder het Platform Groen adviezen uitgebracht op het concept MJUP 2024-2026. De voorstellen die door de commissie zijn aangedragen en de adviezen van stakeholders zijn in deze definitieve versie verwerkt.
Het voorliggende concept Meerjarenuitvoeringsplan Groen 2024-2026 bundelt de maatregelen waarmee Haarlem de komende jaren actief wordt vergroend. Dit gebeurt aan de hand van vier groene uitvoeringssporen: Spoor 1 – Groeninclusief ontwerpen Spoor 2 – Robuust netwerk van groenstructuren Spoor 3 – Samen maken we groen! Spoor 4 – Naar een groenere woonomgeving Behandelvoorstel voor commissie
Het college zendt dit besluit ter informatie aan de commissie Beheer
Relevante eerdere besluiten
Strategisch Plan Klimaatadaptatie (2021/255821) Omgevingsvisie Haarlem 2045 (2021/492095) Groenbeleidsplan (2022/606659) Concept Meerjarenuitvoeringsplan Groen 2024-2026 (2023/1439206)
Kenmerk: 2023/1439206
1/7
Besluit College d.d. 19 december 2023
Het college van burgemeester en wethouders
Besluit: 1. 1. Het Meerjarenuitvoeringsplan Groen 2024-2026 vast te stellen. 2. de secretaris, de burgemeester,
1. Inleiding Het concept Meerjarenuitvoeringsplan (MJUP) Groen 2024-2026 is op 5 oktober 2023 besproken in de commissie Beheer. Het voorliggende MJUP Groen 2024-2026 betreft de definitieve versie waarin de inbreng vanuit de commissie is verwerkt. Daarnaast is het advies van Platform Groen in de definitieve versie betrokken. Met het Meerjarenuitvoeringsplan Groen & Klimaatadaptatie worden de volgende bestuurlijke agendazaken afgedaan: - 2021217938: Duurzame inkoop zaden, bollen en plantmateriaal. Het tweede groene uitvoeringsspoor voorziet in de duurzame inkoop van zaden, bollen en plantmateriaal. Vanaf 2028 maken we uitsluitend nog gebruik van gifvrije, biologische zaden en bollen en biologisch gekweekte struiken met MPS A+ keurmerk. - 20210448973: Uitvoering motie 36BIS Elke wijk een groen rijk. De mogelijkheden voor aanplant van extra groen en stadsbomen wordt inzichtelijk gemaakt binnen het tweede groene uitvoeringsspoor. Deze locaties worden transparant gedeeld via open data. Binnen projecten, ontwikkelzones en buurtinitiatieven worden deze locaties vergroend. Daarnaast wordt gezocht naar aanvullende mogelijkheden in vergroeningspotentie. Ook wordt vanuit het eerste groene uitvoeringsspoor inzicht gegeven met de Kieswijzer groen en klimaat welke groene maatregelen het meest effectief zullen zijn in welke wijk. - 20231247087: Uitvoering motie 53 Meer Bomen Nu.
Onder het vierde groene uitvoeringsspoor wordt voorzien in het ter beschikking stellen van een locatie om zaailingen in te kuilen en in 2024 vanuit die locatie uit te delen aan particulieren in Haarlem. Hiervoor wordt daarnaast een financiële bijdrage van €1 per boom (met een maximum van €10.000) gedaan en wordt er via de gemeentelijke communicatiekanalen aandacht aan besteed. - 20201098888 en 20231246936: Uitvoering motie 35BIS I have an aanplantplan en motie 46 Kappen met bomen maar bomen planten. De mogelijkheden voor aanplant van extra groen en stadsbomen
Kenmerk: 2023/1439206
2/7
wordt inzichtelijk gemaakt binnen het tweede groene uitvoeringsspoor. Deze locaties worden transparant gedeeld via open data. Binnen projecten, ontwikkelzones en buurtinitiatieven worden deze locaties vergroend. Daarnaast wordt gezocht naar aanvullende mogelijkheden in vergroeningspotentie. 2. Besluitpunten college Het college van burgemeester en wethouders Besluit: 1. Het Meerjarenuitvoeringsplan Groen 2024-2026 vast te stellen. 3. Beoogd resultaat Dit Meerjarenuitvoeringsplan Groen schetst de aanpak en maatregelen waarmee gedurende de periode 2024 tot en met 2026 het hoofd geboden wordt aan opgaven uit de Omgevingsvisie en aanpalend beleid met betrekking tot groen. Het beoogd resultaat is om de fysieke inrichting van de stad vorm te geven: - in alle fysieke beheer- en onderhoudsprojecten wordt vergroening en klimaatadaptatie een standaard ijkpunt en in de ontwikkelzones wordt ingezet op zoveel mogelijke vergroening en een klimaatadaptieve omgeving - in het dagelijks beheer en onderhoud wordt steeds meer ingezet op de versterking van het groen en de gevolgen van het veranderende klimaat - samen met ontwikkelaars, bewoners, wijkorganisaties, Groene stadmakers, Platform Groen en andere betrokkenen worden kansen en ideeën verkend en maximaal benut - vanuit pilotprojecten en met experimenteerruimte doen we meer ervaring op.
Met de activiteiten en maatregelen uit dit Meerjarenuitvoeringsplan Groen realiseren we de groene prestatie indicatoren uit beleidsveld 4.3 Aantrekkelijke leefomgeving (Programma 4 ‘Aantrekkelijke woon- en werkstad’) en 5.4 Klimaatbestendige stad (Programma 5 ‘Gezonde en duurzame stad’). 4. Argumenten 1. Met vier groene uitvoeringssporen maken we Haarlem groener We zetten in op een groene toekomst voor Haarlem, gericht op een leefbare stad, waar alle Haarlemmers, mensen én dieren, prettig leven. De gemeente wil investeren in de groene infrastructuur en daarmee bijdragen aan de biodiversiteit, klimaatadaptatie, gezondheid en het welzijn van inwoners in buurten en wijken. Daarom houden we in Haarlem wat groen is groen, waar het kan breiden we het groen uit en waar groen verdwijnt compenseren we dit op andere plaatsen. Het verbinden van groene gebieden helpt om beter bestand te zijn tegen extreme hitte, langdurige droogte en hevige regenbuien. Ook ontstaan er meer mogelijkheden voor dieren en planten om te leven. We willen dat er meer groen en schaduw komt in de openbare ruimte, zodat de stad minder opwarmt. De aanpak zet in op vier groene uitvoeringssporen waarmee de komende jaren op een flexibele wijze gewerkt kan worden aan een groener en klimaatbestendiger Haarlem.
Kenmerk: 2023/1439206
3/7
Het eerste spoor betreft de grote ontwikkelingen en herinrichtingsprojecten in de stad. Elk ontwerp wordt aangegrepen om Haarlem verder te vergroenen, meer bomen te planten, ecologisch beheer mogelijk te maken en overbodige verharding zoveel mogelijk te vermijden. Vanuit het Groenbeleid worden steeds meer handvatten aangedragen voor mogelijkheden en eisen in vergroening. Het tweede spoor richt zich op het versterken van de groene en ecologische structuur. Dit realiseren we door dagelijks beheer en onderhoud dat meer inspeelt op het versterken van de biodiversiteit en gebruikmaakt van data. Het derde groene spoor kan gezien worden als het ‘extra’ bovenop de grote projecten en het dagelijks beheer en onderhoud. Het zet in op het vergroenen dicht bij huis, daar waar inwoners het graag zien gebeuren en waar zij directe betrokkenheid bij kunnen hebben. Vanuit het vierde spoor worden pilotprojecten gestart. Hieronder vallen specifieke groene projecten zoals het Bomenverbeterprogramma. In dit spoor zit ook de experimenteerruimte. Zo wordt de continuering van de groene pilotwijken voorzien en worden jaarlijks stappen gezet in het vergroenen van overbodige verharding aan de hand van de digitale inventarisatiekaart. 2 Het besluit past in het ingezet beleid Haarlem is een groeiende stad, met steeds meer vraag naar woonruimte en met de openbare ruimte als achtertuin.
De Omgevingsvisie Haarlem 2045 is een integrale visie voor Haarlem en schetst de ruimtelijke ontwikkeling van de stad richting 2045. De visie verbindt beleidsopgaven vanuit verschillende sectoren met elkaar, zoals bereikbaarheid, wonen, duurzaamheid, economie, sociaal, cultureel. Met het Meerjarenuitvoeringsplan Groen geven we vorm aan de uitvoering van de Omgevingsvisie en het Groenbeleid en voor de jaren 2024 tot en met 2026. Het Groenbeleidsplan1 is in oktober 2022 vastgesteld. 3 Duurzaamheidsparagraaf Haarlem wil in 2040 aardgasvrij, in 2040 circulair en in 2050 klimaatbestendig zijn. Het Meerjarenuitvoeringsplan Groen zet er op in om aan deze doelstellingen te voldoen. Door verstening lopen temperaturen op, gaat de luchtkwaliteit naar beneden, kan riolering bij piekbuien het water niet meer kwijt en worstelen inwoners met hieraan gerelateerde gezondheidsklachten. Haarlem werkt daarom aan een groene en klimaatbestendige stad, want het klimaat verandert. Daarom moeten wij ons voorbereiden op lange periodes van hitte en droogte. Ook krijgen we steeds vaker te maken met extreme regenbuien. Extreme regen kan zorgen voor
1
‘Haarlem gaat op groen!, Vergadering Gemeenteraad 13-10-2022 Gemeente Haarlem (notubiz.nl). ’
Kenmerk: 2023/1439206
4/7
wateroverlast. Hitte en droogte zijn niet goed voor onze planten, bomen, dieren en mensen. Daarom bereiden we onze inwoners, ondernemers en natuur in Haarlem voor op klimaatverandering. 4 Financiën en Communicatie Het budget wat nodig is voor vergroening wordt gedekt uit het budget horend bij het Groenbeleidsplan, incidentele middelen uit de Kadernota 2024, budget voor het dagelijks beheer en onderhoud, het MJP en de SOR. Hieronder gaan we in op de verdeling per spoor. Het budget voor het eerste groene uitvoeringsspoor is onderdeel van de groot onderhoudsopgave (totale budget groot onderhoud ruim €35 miljoen) en de ontwikkelzones. Vanuit het Groenbeleid wordt jaarlijks een extra budget van €50.000 voor dit spoor voorzien. Het tweede groene uitvoeringsspoor omvat budget vanuit het contract voor dagelijks beheer en onderhoud (waarvan €7,9 miljoen voor Groen & Spelen). Vanuit het Groenbeleid wordt voor dit spoor jaarlijks een extra budget van €250.000 voorzien. Daarnaast is tot en met 2027 €80.000 extra per jaar beschikbaar gesteld vanuit SOR budget en vanuit de incidentele middelen uit de Kadernota 2024. Het budget voor het derde groene uitvoeringsspoor bedraagt vanuit het Groenbeleidsplan €600.000 per jaar. Daarnaast is vanuit SOR budget €300.000 extra beschikbaar gesteld tot en met 2027.
Voor het vierder groene uitvoeringsspoor is vanuit het Groenbeleidsplan een budget voorzien van €350.000 per jaar. Daarnaast is vanuit incidentele middelen €500.000 extra beschikbaar gesteld tot en met 2025. Communicatie over de maatregelen vindt plaats via nieuwsberichten, wijkbijeenkomsten, en andere mediakanalen zoals de gemeentelijke websites, abri’s en socials. 5 Participatie en inspraak Om de stad te betrekken bij de uitvoering van het beleid is er in maart 2023 een raadsinspiratiemarkt georganiseerd waarbij goede ideeën door de stad aangedragen zijn. Deze ideeën zijn, samen met ambtelijk geplande ingrepen vanuit Groenbeleid samengebracht in de concept versie Meerjarenuitvoeringsplan 2024 – 2026 die op 5 oktober in de commissie Beheer is behandeld. De voorliggende versie is aangevuld met inbreng vanuit de commissie Beheer en het advies van Platform Groen op het concept MJUP. 6 Wijzigingen tov concept versie Op 5 oktober 2023 is het concept Meerjarenuitvoeringsplan (MJUP) Groen 2024-2026 besproken in de commissie Beheer. Daarnaast heeft het Platform Groen een advies uitgebracht op het concept MJUP 2024-2026. De voorstellen die door de commissie zijn aangedragen en het advies van Platform Groen zijn als volgt verwerkt in deze definitieve versie van het MJUP Groen 2024-2026:
Kenmerk: 2023/1439206
5/7
Aandacht voor de groenparagraaf in ontwikkelprojecten (Groeninclusief ontwerpen – spoor 1). Vanuit het beheer en onderhoud sluiten we voor de toepassing van meer duurzame materialen en hergebruik van reststromen aan bij de doelstellingen uit het Actieprogramma Circulariteit (Beheer spoor 2). We onderzoeken of en welke soorten toegevoegd kunnen worden aan de biodiversiteitsmonitor. Ook delen we via Open Data steeds meer informatie over de gemeentelijke groene assets en de kansen die we zien op het gebied van vergroening (Datagestuurd werken - spoor 2). Opname van een voortgangsrapportage om op gezette momenten behaalde resultaten beter inzichtelijk te kunnen maken (Groene communicatie – spoor 3). De bomenexpert van Spaarnelanden krijgt de mogelijkheid voor het uitvoeren van steekproeven bij de aanplant van nieuwe bomen om de uitval van jonge bomen tegen te gaan. (Bomenoffensief – spoor 4). Waar mogelijk zoeken we naar permanente locaties voor de zaailingen van MeerBomenNu (MeerBomenNu – spoor 4). We zetten in op meer lang (bloemrijk) gras. Door anders te maaien geven we biodiversiteit meer kans (Anders maaien – spoor 4). Toevoeging van vergroenen gemeentelijk vastgoed (Vergroenen gemeentelijk vastgoed – spoor 4). 5.
Risico’s en kanttekeningen 1.Klimaatverandering Door verstening lopen temperaturen in steden op, gaat de luchtkwaliteit naar beneden, kan riolering bij piekbuien het water niet meer kwijt en worstelen inwoners als de flora en fauna met de gerelateerde problemen. Door uitvoering van de groene en blauwe sporen wordt niet verwacht dat de opgaven als gevolg van klimaatverandering en de biodiversiteitscrisis worden opgelost, maar wordt wel bijgedragen aan het tegengaan van de gevolgen daarvan. De voorgestelde maatregelen zijn er zoveel mogelijk op gericht om risico’s te beperken en keuzes te maken voor een robuuste en toekomstbestendige inrichting. 6. Uitvoering We gaan verder met het vergroenen van Haarlem. Dat doen we samen met bewoners, Groene Stadsmakers en ondernemers. In het derde kwartaal van 2024 berichten we over de voortgang van de activiteiten en maatregelen uit het Meerjarenuitvoeringsplan Groen 2024-2026 en blikken we vooruit op de vergroeningsactiviteiten van 2025.
Kenmerk: 2023/1439206
6/7
7. Bijlagen 1.Meerjarenuitvoeringsplan Groen 2024-2026 2.Infographic MJUP Groen 2024-2026
Kenmerk: 2023/1439206
7/7