1 Meerjarenuitvoeringsplan Groen 2024-2026

Collegebesluit

Onderwerp Concept Meerjarenuitvoeringsplan Groen 2024-2026 Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2023/1439206 Berkhout, R.A.H. 5.4 Klimaatbestendige stad BBOR Tetteroo-Mathijsen, M.T.L.C. 023-5114175 mtetteroomathijsen@haarlem.nl In oktober 2022 is het Groenbeleidsplan vastgesteld. Dit vormt de basis voor de vergroening van Haarlem in de komende jaren. Vergroening is noodzakelijk om in Haarlem leefbaar en plezierig te kunnen wonen en werken. Met vergroening worden klimaatextremen tegengegaan en wordt de biodiversiteit vergroot. Samen met het Groenbeleidsplan is het uitvoeringsplan voor 2023 vastgesteld. Nu is het moment om naar de jaren 2024 tot en met 2026 te kijken. In het voorjaar 2023 heeft daarom een raadsinspiratiemarkt plaatsgevonden om het gesprek met de stad aan te gaan en te peilen welke maatregelen aansluiten bij de behoeften van inwoners. Het voorliggende concept Meerjarenuitvoeringsplan Groen 2024-2026 bundelt de maatregelen waarmee Haarlem de komende jaren actief wordt vergroend. Dit gebeurt aan de hand van vier groene uitvoeringssporen: Het eerste spoor betreft de grote ontwikkelingen en herinrichtingsprojecten in de stad. Elk ontwerp wordt aangegrepen om Haarlem verder te vergroenen, meer bomen te planten, ecologisch beheer mogelijk te maken en overbodige verharding zoveel mogelijk te vermijden. Vanuit het Groenbeleid worden steeds meer handvatten aangedragen voor mogelijkheden en eisen in vergroening.

Budget hiervoor is onderdeel van de groot onderhoudsopgave (SBOR 2022) en de ontwikkelzones. Vanuit het Groenbeleid wordt jaarlijks een extra budget van €50.000 voor dit spoor voorzien. Het tweede spoor richt zich op het versterken van de groene en ecologische structuur. Dit realiseren we door dagelijks beheer en onderhoud dat inspeelt op het versterken van de biodiversiteit en gebruikmaakt van data. Dit dekken we met budget vanuit het contract voor dagelijks beheer en onderhoud. Vanuit het Groenbeleid wordt voor dit spoor jaarlijks een extra budget van €250.000

Kenmerk: 2023/1439206

1/7

voorzien. Daarnaast is tot en met 2027 €80.000 extra per jaar beschikbaar gesteld vanuit SOR budget en vanuit de incidentele middelen uit de Kadernota 2024. Het derde groene spoor kan gezien worden als het ‘extra’ bovenop de grote projecten en het dagelijks beheer en onderhoud. Het zet in op het vergroenen dicht bij huis, daar waar inwoners het graag zien gebeuren en waar zij directe betrokkenheid bij kunnen hebben. Het budget vanuit het Groenbeleidsplan voor dit spoor bedraagt €600.000 per jaar. Daarnaast is vanuit SOR budget €300.000 extra beschikbaar gesteld tot en met 2027. Vanuit het vierde spoor worden pilotprojecten gestart. Hieronder vallen specifieke groene projecten zoals het Bomenverbeterprogramma. In dit spoor zit ook de experimenteerruimte. Zo wordt de continuering van de groene pilotwijken voorzien en worden jaarlijks stappen gezet in het vergroenen van overbodige verharding aan de hand van de digitale inventarisatiekaart. Het budget hiervoor vanuit het Groenbeleidsplan bedraagt €350.000 per jaar. Daarnaast is vanuit incidentele middelen €500.000 extra beschikbaar gesteld tot en met 2025. Het college gaat graag het gesprek met de raad aan: 

of zij zich voldoende herkent in de maatregelen zoals ze zijn opgenomen in dit Meerjarenuitvoeringsplan zodat vervolgens de definitieve versie kan worden vastgesteld



op welke wijze de raad betrokken wil blijven bij de vergroening van Haarlem

Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt dit besluit ter bespreking naar de commissie Beheer.

Relevante eerdere besluiten

Groenbeleidsplan (2022/606659); Strategisch Plan Klimaatadaptatie (2021/255821); Omgevingsvisie Haarlem 2045 (2021/492095).

Besluit College Het college van burgemeester en wethouders d.d. 19 september 2023 Besluit: 1. 1. Het concept Meerjarenuitvoeringsplan Groen 2024-2026 vast te stellen. de secretaris,

Kenmerk: 2023/1439206

de burgemeester,

2/7

1. Inleiding Ontwerpen aan een bestaande stad draait altijd om het herschikken van bestaande functies en elementen. Planprocessen en projecten benutten we als kans om Haarlem verder te vergroenen. Elke ontwikkeling moet aangegrepen worden om bij te dragen aan een aantrekkelijker groene en natuurlijke omgeving, waar mensen graag wonen en werken en die klimaatadaptief is ingericht. In de Omgevingsvisie is hiervoor de basis gegeven, door aan te geven hoe alle Haarlemse opgaven samenhangen. In uitvoeringsplannen wordt de overdracht van beleid naar uitvoering afgestemd en worden de benodigde middelen (financieel en/of personeel) geborgd. Het Meerjarenuitvoeringsplan Groen 20242026 bundelt de maatregelen waarmee Haarlem de komende jaren actief wordt vergroend. Dit gebeurt aan de hand van vier groene uitvoeringssporen: Het eerste spoor betreft het spoor van de grote ontwikkelingen en herinrichtingsprojecten in de stad. Elk ontwerp moet aangegrepen worden om Haarlem verder te vergroenen, meer bomen te planten, ecologisch beheer mogelijk te maken en overbodige verharding zoveel mogelijk te vermijden. Daarbij worden steeds meer handvatten aangedragen voor de mogelijkheden en eisen in vergroening. Het tweede spoor richt zich op het versterken van de groene en ecologische structuur. Door dagelijks beheer wat meer inspeelt op het versterken van de biodiversiteit en gebruikmakend van data.

Het derde groene spoor zet in op de samenwerking met de stad. Het speelt in op groene behoeften van inwoners en zoekt nadrukkelijk de samenwerking in het creëren van een toekomstbestendig Haarlem. Vanuit het vierde spoor, tenslotte, worden pilotprojecten gestart. Hieronder vallen afgebakende projecten zoals het Bomenverbeterprogramma. In dit spoor zit ook de experimenteerruimte. Het Meerjarenuitvoeringsplan Groen is mede tot stand gekomen met inbreng uit het gesprek met de stad tijdens de inspiratiemarkt die heeft plaatsgevonden in het voorjaar van 2023. Met het Meerjarenuitvoeringsplan Groen & Klimaatadaptatie worden de volgende bestuurlijke agendazaken afgedaan: - 2021217938: Duurzame inkoop zaden, bollen en plantmateriaal. Het tweede groene uitvoeringsspoor voorziet in de duurzame inkoop van zaden, bollen en plantmateriaal. Vanaf 2028 maken we uitsluitend nog gebruik van gifvrije, biologische zaden en bollen en biologisch gekweekte struiken met MPS A+ keurmerk. - 20210448973: Uitvoering motie 36BIS Elke wijk een groen rijk. De mogelijkheden voor aanplant van extra groen en stadsbomen wordt inzichtelijk gemaakt binnen het tweede groene uitvoeringsspoor. Deze locaties worden transparant gedeeld via open data. Binnen projecten, ontwikkelzones en buurtinitiatieven worden deze locaties vergroend. Daarnaast wordt gezocht naar aanvullende mogelijkheden in vergroeningspotentie.

Ook wordt vanuit het eerste groene uitvoeringsspoor inzicht

Kenmerk: 2023/1439206

3/7

gegeven met de Kieswijzer groen en klimaat welke groene maatregelen het meest effectief zullen zijn in welke wijk. - 20231247087: Uitvoering motie 53 Meer Bomen Nu. Onder het vierde groene uitvoeringsspoor wordt voorzien in het ter beschikking stellen van een locatie om zaailingen in te kuilen en in 2024 vanuit die locatie uit te delen aan particulieren in Haarlem. Hiervoor wordt daarnaast een financiële bijdrage van €1 per boom (met een maximum van €10.000) gedaan en wordt er via de gemeentelijke communicatiekanalen aandacht aan besteed. - 20201098888 en 20231246936: Uitvoering motie 35BIS I have an aanplantplan en motie 46 Kappen met bomen maar bomen planten. De mogelijkheden voor aanplant van extra groen en stadsbomen wordt inzichtelijk gemaakt binnen het tweede groene uitvoeringsspoor. Deze locaties worden transparant gedeeld via open data. Binnen projecten, ontwikkelzones en buurtinitiatieven worden deze locaties vergroend. Daarnaast wordt gezocht naar aanvullende mogelijkheden in vergroeningspotentie. 2. Besluitpunten college Het college van burgemeester en wethouders Besluit: 1. Akkoord te gaan om het concept Meerjarenuitvoeringsplan Groen 2024-2026 ter bespreking aan de commissie Beheer te sturen. 3.

Beoogd resultaat Dit Meerjarenuitvoeringsplan Groen schetst de aanpak en maatregelen waarmee gedurende de periode 2024 tot en met 2026 het hoofd geboden wordt aan opgaven uit de Omgevingsvisie en aanpalend beleid met betrekking tot groen. Het beoogd resultaat is om de fysieke inrichting van de stad vorm te geven: - in alle fysieke beheer- en onderhoudsprojecten wordt vergroening en klimaatadaptatie een standaard ijkpunt en in de ontwikkelzones wordt ingezet op zoveel mogelijke vergroening en een klimaatadaptieve omgeving - in het dagelijks beheer en onderhoud wordt steeds meer ingezet op de versterking van het groen en de gevolgen van het veranderende klimaat - samen met ontwikkelaars, bewoners, wijkorganisaties, Groene stadmakers, Platform Groen en andere betrokkenen worden kansen en ideeën verkend en maximaal benut - vanuit pilotprojecten en met experimenteerruimte doen we meer ervaring op. 4. Argumenten 1. Met vier groene uitvoeringssporen maken we Haarlem groener We zetten in op een groene toekomst voor Haarlem, gericht op een leefbare stad, waar alle Haarlemmers, mensen én dieren, prettig leven. De gemeente wil investeren in de groene infrastructuur en daarmee bijdragen aan de biodiversiteit, klimaatadaptatie, gezondheid en het welzijn

Kenmerk: 2023/1439206

4/7

van inwoners in buurten en wijken. Daarom houden we in Haarlem wat groen is groen, waar het kan breiden we het groen uit en waar groen verdwijnt compenseren we dit op andere plaatsen. Het verbinden van groene gebieden helpt om beter bestand te zijn tegen extreme hitte, langdurige droogte en hevige regenbuien. Ook ontstaan er meer mogelijkheden voor dieren en planten om te leven. We willen dat er meer groen en schaduw komt in de openbare ruimte, zodat de stad minder opwarmt. De aanpak zet in op vier groene uitvoeringssporen waarmee de komende jaren op een flexibele wijze gewerkt kan worden aan een groener en klimaatbestendiger Haarlem. 2 Het besluit past in het ingezet beleid De Omgevingsvisie Haarlem 2045 is een integrale visie voor Haarlem en schetst de ruimtelijke ontwikkeling van de stad richting 2045. De visie verbindt beleidsopgaven vanuit verschillende sectoren met elkaar, zoals bereikbaarheid, wonen, duurzaamheid, economie, sociaal, cultureel. De Omgevingsvisie benoemt zes integrale opgaven om mee aan de slag te gaan in de bebouwde omgeving om ervoor te zorgen dat Haarlem ook in 2045 een aantrekkelijke stad is: 1. Versterken aantrekkelijke woon- én werkstad voor iedereen 2. Versterken sociaal weefsel 3. Klimaatbestendig Haarlem 4. Gezonde stad voor mens en dier 5. Energietransitie in Haarlem 6.

Duurzaam bereikbare stad Haarlem is een groeiende stad, met steeds meer vraag naar woonruimte en met de openbare ruimte als achtertuin. Om de inpassing van alle ruimtelijke claims behorende bij de zes opgaven in goede banen te leiden, zijn in de Omgevingsvisie daarom zes strategische keuzes gemaakt: 1. Mengen & Verdichten 2. Buurtgericht ontwikkelen 3. Vergroenen & vernatten 4. Bevorderen gezonde leefomgeving 5. Ruimte voor de energietransitie 6. Mobiliteitstransitie Met het Meerjarenuitvoeringsplan Groen geven we vorm aan de uitvoering van het Groenbeleid en voor de jaren 2024 tot en met 2026. Het Groenbeleidsplan1 is in oktober 2022 vastgesteld. 3 Duurzaamheidsparagraaf Haarlem wil in 2040 aardgasvrij, in 2040 circulair en in 2050 klimaatbestendig zijn. Het Meerjarenuitvoeringsplan Groen zet er op in om aan deze doelstellingen te voldoen.

1

‘Haarlem gaat op groen!, Vergadering Gemeenteraad 13-10-2022 Gemeente Haarlem (notubiz.nl). ’

Kenmerk: 2023/1439206

5/7

Door verstening lopen temperaturen op, gaat de luchtkwaliteit naar beneden, kan riolering bij piekbuien het water niet meer kwijt en worstelen inwoners met hieraan gerelateerde gezondheidsklachten. Haarlem werkt daarom aan een groene en klimaatbestendige stad, want het klimaat verandert. Daarom moeten wij ons voorbereiden op lange periodes van hitte en droogte. Ook krijgen we steeds vaker te maken met extreme regenbuien. Extreme regen kan zorgen voor wateroverlast. Hitte en droogte zijn niet goed voor onze planten, bomen, dieren en mensen. Daarom bereiden we onze inwoners, ondernemers en natuur in Haarlem voor op klimaatverandering. 4 Financiën en Communicatie Het budget wat nodig is voor vergroening wordt gedekt uit het budget horend bij het Groenbeleidsplan, incidentele middelen uit de Kadernota 2024, budget voor het dagelijks beheer en onderhoud, het MJP en de SOR. Communicatie over de maatregelen vindt plaats via nieuwsberichten, wijkbijeenkomsten, en andere mediakanalen zoals de gemeentelijke websites, abri’s en socials. 5 Participatie en inspraak Om de stad te betrekken bij de uitvoering van het beleid is er in maart 2023 een raadsinspiratiemarkt georganiseerd waarbij goede ideeën door de stad aangedragen zijn. Deze ideeën zijn, samen met ambtelijk geplande ingrepen vanuit Groenbeleid samengebracht in een Meerjarenuitvoeringsplan voor de periode 2024 tot en met 2026.

Het college zou graag willen bespreken of de raad voorstander is van een jaarlijkse herhaling van deze inspiratiemarkt (of vergelijkbaar), danwel ideeën heeft hoe op een andere manier samen met groene stadsmakers kennis uit te wisselen als het gaat om het vergroenen van onze stad. 5. Risico’s en kanttekeningen 1.Klimaatverandering Door verstening lopen temperaturen in steden op, gaat de luchtkwaliteit naar beneden, kan riolering bij piekbuien het water niet meer kwijt en worstelen inwoners als de flora en fauna met de gerelateerde problemen. Door uitvoering van de groene en blauwe sporen wordt niet verwacht dat de opgaven als gevolg van klimaatverandering en de biodiversiteitscrisis worden opgelost, maar wordt wel bijgedragen aan het tegengaan van de gevolgen daarvan. De voorgestelde maatregelen zijn er zoveel mogelijk op gericht om risico’s te beperken en keuzes te maken voor een robuuste en toekomstbestendige inrichting. 6. Uitvoering Na een positief besluit van het college wordt het concept Meerjarenuitvoeringsplan Groen 2024-2026 ter kennisname met de commissie Beheer gedeeld en later dit jaar ter vaststelling aan het college voorgelegd.

Kenmerk: 2023/1439206

6/7

Monitoring vindt plaats via p&c cyclus. Daarnaast is het college voornemens om de commissie middels jaarlijkse voortgangsrapportages te informeren over de stand van zaken van de verschillende projecten binnen de vier groene uitvoeringssporen. Projecten en ontwikkelzones kennen hun eigen besluitvormingsprocessen en deze zullen separaat worden voorgelegd. Voor deze uitvoering wordt gewerkt binnen de door de raad vastgestelde kaders van het Groenbeleidsplan. In 2025 volgen de actualisatie van Bomenbeleidsplan en de Lijst beschermwaardige houtopstanden. 7. Bijlagen Meerjarenuitvoeringsplan Groen 2024-2026

Kenmerk: 2023/1439206

7/7