1 Kadernota 2027 Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond

Collegebesluit

Onderwerp Kadernota 2027 Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2026/21114 Berkhout, R.A.H. 4.3 Aantrekkelijke leefomgeving VTH Buskop, R. 06-39290040 rbuskop@haarlem.nl De Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst IJmond (ODIJ) zet zich dagelijks in voor het in stand houden van een veilige en duurzame fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. Dat doet ODIJ voor 14 regiogemeenten waaronder de gemeente Haarlem en de provincie Noord-Holland. In 2024 heeft het bestuur van ODIJ geconcludeerd dat de organisatie van ODIJ versterkt moet worden om de dienstverlening aan de inwoners en de bedrijven in de gemeenten en de provincie op peil te houden. En om te kunnen voldoen aan de strengere landelijke eisen voor omgevingsdiensten die per april 2026 gaan gelden. Met het programma ‘Basis op orde’ wordt tot 1 januari 2027 daaraan gewerkt. In het kader van de versterking van de organisatie is ODIJ gestart met een traject van doorontwikkeling tot een financieel robuuste en toekomstbestendige omgevingsdienst. De Kadernota 2027 is het product van het op orde krijgen van de financiële basis en draagt daarmee bij aan de doorontwikkeling van de ODIJ.

Behandelvoorstel voor commissie

Relevante eerdere besluiten

Door de Kadernota 2027 en de GR wijziging gelijktijdig aan te bieden, wil ODIJ de raden en staten in staat stellen om een zienswijze in te dienen op het wijzigingsvoorstel GR en wensen en bedenkingen kenbaar te maken ten aanzien van de kadernota. Daarmee wil ODIJ samen met de huidige raad een proces van twee jaar afronden. Het college stuurt het collegebesluit ter kennisname naar de commissie Beheer. De Kadernota 2027 van de Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond (ODIJ) kan worden betrokken bij de bespreking van de 9e Wijziging GR ODIJ. - Raadsinformatiebrief programma herijking GR, DVO’s en financieringsstructuur ODIJmond in raadsvergadering 17 april 2025 Raadsinformatiebrief ODIJ 17 april - Memo raad Haarlem planning expertmeeting toekomstbestendig ODIJmond, 31 maart 2025, Omgevingsdienst IJmond in raadsvergadering 28 mei 2025 Memo expertmeeting ODIJ.

Kenmerk: 2026/21114

1/6

Besluit college d.d. 20 januari 2026

- Op 8 september 2025 is de commissie Beheer tijdens een themabijeenkomst door de ODIJ geïnformeerd over het proces van de doorontwikkeling van de GR ODIJ tot een financieel robuuste en toekomstbestendige omgevingsdienst. Het college van burgemeester en wethouders besluit: 1. Kennis te nemen van de Kadernota 2027 van de Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond. de secretaris,

de burgemeester,

1. Aanleiding De Gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst IJmond (GR ODIJ) zet zich in opdracht van 14 regiogemeenten en de provincie Noord-Holland dagelijks in voor het in stand houden van een veilige en duurzame fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. Voor de aan de GR deelnemende partijen wordt een diversiteit aan wettelijke taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving, en milieuadvisering uitgevoerd. In 2024 heeft het Algemeen Bestuur (AB) van de GR ODIJ geconcludeerd dat de organisatie van ODIJ versterkt moet worden om de dienstverlening aan de inwoners en de bedrijven in de gemeenten en de provincie op peil te houden. En om te kunnen voldoen aan de strengere landelijke eisen voor omgevingsdiensten die per april 2026 gaan gelden. In het kader van de versterking van de organisatie is ODIJ gestart met een traject van doorontwikkeling tot een financieel robuuste en toekomstbestendige omgevingsdienst. Om het traject van de doorontwikkkeling succesvol te laten zijn, heeft ODIJ zich in de afgelopen periode intensief ingespannen om de basis op orde te krijgen en hebben de deelnemende partijen aan de GR voor 2025 en 2026 een extra financiële bijdrage gegeven. Ook in de komende periode wordt nog hard gewerkt aan de doorontwikkeling, waarin drie ontwikkellijnen centraal staan: 1. het op orde brengen van de financiële basis, 2.

een actualisatie van de GR, 3. het inventariseren van toekomstscenario’s van ODIJ. In het kader van de ontwikkellijn van het op orde brengen van de financiële basis is door de ODIJ eerder in 2025 een analyse gemaakt van de huidige en de toekomstige benodigde financiële middelen. In het najaar 2025 zijn de gemeenten gevraagd een formele reactie te geven op de berekende nieuwe bijdrage, zodat deze in de Kadernota 2027 kan worden verwerkt. De bijstelling van de bijdrage voor Haarlem bedraagt € 266.000. Dat is een bijstelling van 14%. Vanuit Haarlem is

Kenmerk: 2026/21114

2/6

door middel van een ambtelijke reactie naar de ODIJ aangegeven om de nieuwe bijdrage mee te nemen in de integrale afweging van de kaderbrief 2027. Het AB van de ODIJ heeft op 17 december 2025 besloten de kadernota - via de colleges van de gemeenten en Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland - aan te willen laten bieden aan de raden en Provinciale Staten met het verzoek hun zienswijze ten aanzien van de kadernota kenbaar te maken. De Wet gemeenschappelijke regelingen noch de gemeenschappelijke regeling van de ODII zelf bieden daartoe de gelegenheid. Om die reden is ervoor gekozen dit besluit van het college ter informatie te sturen naar de commissie Beheer. Gelijktijdig met het aanbieden van de kadernota wordt ook het product van de 2e ontwikkellijn (actualisatie van de GR) aangeboden. Met een separaat voorstel wordt het college voorgesteld de gewijzigde GR ter vaststelling aan de gemeenteraad voor te leggen. 2. Beoogd resultaat De Kadernota 2027 is een product van het op orde krijgen van de financiële basis en draagt daarmee bij aan de doorontwikkeling tot een toekomstbestendige omgevingsdienst voor de regio. Met het nu al voorleggen van de kadernota - en daarmee de financiële uitgangspunten voor de ontwerpbegroting 2027 – wil het AB een proces van twee jaar met de huidige gemeenteraden afronden. 3.

Onderbouwing voorstel In het nieuwe financieringsmodel dat aan de kadernota ten grondslag ligt, is de balans aangebracht tussen de opdracht aan ODIJ vanuit iedere deelnemende partij en de hoogte van de financiële bijdrage. Op basis daarvan zijn de vanaf 2027 geldende nieuwe, bijgestelde financiële bijdragen van de deelnemende partijen bepaald. Voor het nieuwe financieringsmodel zijn objectieve criteria vastgesteld. De belangrijke uitgangspunten zijn de volgende. 1. Het gebruik van één integraal uurtarief voor alle deelnemers Er wordt een en hetzelfde uurtarief (inclusief overhead) gehanteerd voor zowel de verplichte en facultatieve taken. Vanuit ODIJ wordt aangegeven dat het hanteren van één uurtarief voor de bedrijfsvoering van ODIJ en voor het toerekenen van de overhead het meest werkbaar is. 2. Desintegratiekosten bij wijzigen opdracht Een ander uitgangspunt is dat bij het aanpassen van een opdracht vanuit een deelnemende partij aan ODIJ voor de uitvoering van taken zal worden beoordeeld of er sprake is van desintegratiekosten en/of er aanleiding is om de overhead aan te passen. De afspraken daarover worden vastgelegd in de aangepaste GR die middels een separaat voorstel aan het college en de gemeenteraad wordt voorgelegd. Wijze van afrekenen

Kenmerk: 2026/21114

3/6

ODIJ gaat jaarlijks met de deelnemers afrekenen op basis van gerealiseerde uren en kosten. Dat betekent concreet dat iedere deelnemer betaalt voor wat aan dienstverlening daadwerkelijk wordt geleverd. Door middel van tussentijdse rapportages over de bestede uren houden ODIJ en de deelnemers samen grip op de dienstverlening. Een evaluatieperiode van 2 jaar De eerste uitvoeringsjaren van de nieuwe financieringssystematiek worden gebruikt om een gezamenlijk beeld op te bouwen van de werking van de systematiek. In de kadernota wordt beschreven dat de grondslagen voor het uurtarief na 2 jaar (1e kwartaal 2029) worden geëvalueerd. De uitkomsten van de evaluatie kunnen dan zonodig in de begroting van 2030 worden verwerkt. Overhead De overhead van ODIJ is aangepast op de groei van de formatie in de afgelopen jaren. In de loop der jaren is het personeelsbestand gegroeid van zo’n 90 medewerkers naar 155 medewerkers. Om die reden is de ‘span of control’ van het management aangepast. 4. Risico’s en kanttekeningen 4.1 Risico’s Aan het besluit tot het kennis nemen van de Kadernota 2027 ODIJ zijn geen risico’s aan verbonden. Wel is er een aantal kanttekeningen te maken.

4.2 Kanttekeningen Intensief proces binnen een onzekere toekomst Het proces van doorontwikkeling is een intensief proces, des te meer omdat voortdurend tussentijds commitment nodig is van alle deelnemende partijen aan de GR op de stappen die gezet moeten worden om tot een robuuste en toekomstbestendige organisatie te komen. Dat is een uitdagende en ingewikkelde opgave, mede omdat de doorontwikkeling is omkleed met een aantal ontwikkelingen waarvan ook voor ODIJ de uitkomsten en de impact daarvan op de eigen organisatie niet duidelijk zijn: - Parallel aan het inventariseren van de toekomstscenario’s door ODIJ zelf is vanuit de provincie Noord-Holland en de vier provinciale omgevingsdiensten op bestuurlijk niveau een verkennend onderzoek gedaan naar een samenwerking tussen de vier omgevingsdiensten in de provincie. De periode tot en met maart 2026 wordt door het bestuur van ODIJ gebruikt om de uitkomsten van dit onderzoek nader te duiden. - Op 1 april 2026 dienen alle omgevingsdiensten te voldoen aan een aantal robuustheidscriteria vanuit het Rijk, waaronder het kunnen voldoen aan bepaalde kwaliteitscriteria en een omzetcriterium van zo’n € 16,5 miljoen.

Kenmerk: 2026/21114

4/6

- De impact van de uitkomsten van het harmonisatieonderzoek van de bouwgerelateerde taken op het gebied van vergunningen, toezicht en handhaving.

Het AB van ODIJ is zich van deze onzekerheden bewust en heeft daarbij nadrukkelijk als lijn gekozen dat ongeacht de toekomst van de ODIJ de basis op orde moet worden gebracht. Ook om zo nodig bij een fusie of federatieve samenwerking met andere omgevingsdiensten de ODIJ een ‘aantrekkelijke’ partner te laten zijn. Een integraal uurtarief Het werken met één integraal uurtarief betekent dat bij het terughalen van facultatieve taken met een noemenswaardige omvang door een deelnemende partij het uurtarief stijgt vanwege de bestaande overhead. Bij een toevoeging van taken wordt – met het oog op het financieel robuust zijn/worden – beoordeeld of het uurtarief neerwaarts kan worden aangepast. Het college van Zandvoort heeft het principebesluit genomen de bouwgerelateerde VTH-taken op een nader te bepalen datum – doch op zijn vroegst per 1 januari 2027 - te harmoniseren in de ambtelijke organisatie van Haarlem. In lijn van het werken met één integraal uurtarief betekent dit dat het uurtarief voor alle deelnemers gaat stijgen. Robuustheidscriterium omzet Voor wat betreft het robuustheidscriterium van de vereiste omzet geldt dat deze gebaseerd zijn op de te behalen baten voor de verplichte basistaken en de zogenoemde milieugerelateerde plustaken. Dit zijn taken met een structureel karakter.

In reactie op de door ODIJ aangeboden jaarstukken 2024 en de begroting 2026 geeft het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties eind oktober 2025 aan dat het onduidelijk blijft hoe ODIJ werkt aan het terugdringen van de hoge incidentele baten. Het ministerie geeft aan te verwachten dat in de begroting 2027 daar meer duidelijkheid over wordt gegeven. In de begroting 2026 is 59% van de baten afkomstig uit de baten voor de diverse DVO’s. In de meerjarenbegroting 2026-2028 daalt dit percentage naar 54% in 2028. 5. Consequenties en uitvoering 5.1 Financiën Verhoogde financiële bijdrage In de kadernota wordt aangegeven dat het voorlopige te verwachten financieel effect van de herijking voor Haarlem een structurele kostenstijging van 14% is (€ 266.000). Bij de kaderbrief 2027 worden deze financiële consequenties structureel verwerkt als autonome ontwikkeling. De gewogen indexatie van 3,9% is gebaseerd op CPB cijfers De ODIJ komt tot een gewogen percentage van 3,9% als uitgangspunt voor de begroting 2027. Voor de personeelskosten maakt ODIJ gebruik van de ramingen van het Centraal Planbureau (CPB). Deze

Kenmerk: 2026/21114

5/6

staan in de 'Aanvullende kerngegevens Actualisatie MLT juli 2025'. Het percentage van 3,9% sluit mogelijk niet aan bij uitgangspunten die de gemeente de begroting 2027 hanteert. Bij het maken van de definitieve begroting houdt ODIJ wel rekening met de meest recente ramingen of met de dan geldende CAO-afspraken. De indexatie is onderdeel van de ontwerpbegroting 2027. 5.2 Communicatie Het Dagelijks Bestuur van ODIJ wordt schriftelijk geïnformeerd over het kennisnemen van de kadernota. 5.3 Participatie Niet van toepassing. 5.4 Juridisch Volgens de Wet Gemeenschappelijke regeling en de GR ODIJ bestaat er geen mogelijkheid om de deelnemende partijen aan de ODIJ een zienswijze of ‘wensen of bedenkingen’ op de kadernota te laten indienen. In het AB is besloten om de gemeenteraden in de gelegenheid te stellen eventiele wensen of bedenkingen kenbaar te maken. 5.5 Planning De planning is dat - na verwerking van alle reacties van de deelnemende partijen op de kadernota - in april 2026 de ontwerpbegroting 2027 in de besluitvormingsroute wordt gebracht richting de deelnemende partijen. 6. Bijlagen Bijlage 1: Kadernota 2027 Omgevingsdienst IJmond Bijlage 2: Bijlage Kadernota – Herijking van de financiering ODIJmond

Kenmerk: 2026/21114

6/6