1 Juridisch kader openingstijden horeca

Informatienota

Onderwerp Juridisch kader openingstijden horeca Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2025/332091 Wienen, J. 4.2 Economie, toerisme en cultuur PG Gansewinkel, I. van 06-81919494 ivangansewinkel@haarlem.nl De gemeente Haarlem wil een impuls geven aan de nachtcultuur. Daarom is een pilot uitgevoerd met vrije openingstijden, waarbij deelnemende horecazaken zelf hun sluitingstijden konden bepalen. Op basis van monitoring en evaluatie zijn vier uitgangspunten geformuleerd voor het nieuwe juridische kader ten aanzien van de openingstijden van de horeca: 1. Het verrijken van de nachtcultuur; 2. Het spreiden van het nachtleven over de stad, ter ontlasting van het centrum; 3. Het behouden van zowel structurele als incidentele afwijkingsmogelijkheden; 4. Het waarborgen van een helder, transparant en uitvoerbaar juridisch kader. Het voorstel is om de huidige vaste openingstijden in de APV te behouden, en tegelijkertijd drie mogelijkheden te bieden aan bepaalde horecazaken (aangeduid als openbare inrichtingen in de APV) om hiervan af te wijken: een 24uursontheffing (nieuw), een ontheffing tot 05:00 uur (voormalige nachtontheffing) en verlaatjes (voormalige ticketregeling). 1. 24-uursontheffing (nieuw): voor horecazaken die functioneren als poppodium of nachtcultuurlocatie en gelegen zijn buiten het water van de singels, kan de burgemeester een 24-uursontheffing verlenen. 2.

Ontheffing tot 05:00 uur (voormalige nachtontheffing): de burgemeester kan een ontheffing verlenen om tot 05:00 uur geopend te zijn. 3. Verlaatjes (voormalige ticketregeling): horecazaken mogen, na het doen van een melding, maximaal zes keer per kalenderjaar tot 06:00 uur geopend zijn. Voor zaken met een ontheffing tot 05:00 uur geldt een maximum van tien keer. Deze drie vormen van ruimere openingstijden gelden niet voor het hele grondgebied van Haarlem, maar alleen voor de gebieden die door de burgemeester aangewezen zijn. Er wordt onderzocht of dit uitgebreid kan worden.

Kenmerk: 2025/332091

1/6

De regels rond de verlaatjes en ontheffingen tot 05:00 uur worden vooral gemoderniseerd. Zo vervallen onder meer de aanvangstijd van 20:00 uur voor de ontheffingen tot 05:00 uur en de eis van een inpandige rookruimte bij verlaatjes. De inzet van beveiliging blijft verplicht. Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt deze informatienota, vooruitlopend op de behandeling van de wijzigingsverordening van de APV op 27 november 2025 en de latere vaststelling van de nadere regels en aangewezen gebieden door de burgemeester, ter bespreking naar de Commissie Bestuur zodat deze commissie de gelegenheid heeft om hierover van gedachten te wisselen en eventuele wensen en/of aandachtspunten kenbaar te maken.

Relevante eerdere besluiten

 

  

Besluit college d.d. 7 oktober 2025

Vaststellen wijzigingsverordening APV Haarlem openingstijden horeca bijzondere dagen (2024/2147754) in raadsvergadering 27 februari 2025, punt 6 Evaluatie monitoring en advies Pilot vrije openingstijden & toezegging herziening openingstijden tijdens feestdagen (2024/1481832) in raadsvergadering 28 november 2024, punt 11 Vaststelling Pilot vrije openingstijden horeca Haarlem (2022/1689357) in raadsvergadering 26 januari 2023, punt 12 Motie ‘24 uurs locaties Post Corona’ (2020/1098857) in raadsvergadering 6 november 2020 Toezegging herziening sluitingstijdenbeleid (2020/145476) in Commissie Bestuur 13 februari 2020, punt 13.2

Het college van burgemeester en wethouders stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

de burgemeester,

1. Aanleiding De gemeente Haarlem wil een impuls geven aan de nachtcultuur, onder andere door te onderzoeken of ruimere openingstijden voor de horeca daaraan kunnen bijdragen. In dit kader is van 1 juni 2023 tot 1 december 2024 een pilot met vrije openingstijden uitgevoerd, waaraan zeventien horecazaken deelnamen. Deze pilot is tot 1 juni 2024 intensief gemonitord en geëvalueerd, met aandacht voor de effecten op leefbaarheid, het ondernemersklimaat en het aanbod van nachtcultuur. Aanvullend hierop is recent de ‘Aanpak uitgaansoverlast Smedestraat’ geëvalueerd waarvan de resultaten zijn meegenomen in dit voorstel.

Kenmerk: 2025/332091

2/6

Op 28 november 2024 besprak de raad de uitkomsten en verzocht zij om vooruitlopend op een nieuw juridisch kader alvast een voorstel te doen voor verruiming van de openingstijden tijdens bijzondere dagen, zoals feestdagen. Dit voorstel is op 27 februari 2025 aangenomen. Op basis van de monitoring en evaluatie zijn vervolgens vier uitgangspunten geformuleerd voor het nieuwe juridische kader met betrekking tot openingstijden van de horeca: 1. Het verrijken van de nachtcultuur; 2. Het spreiden van het nachtleven over de stad, ter ontlasting van het centrum; 3. Het behouden van zowel structurele als incidentele afwijkingsmogelijkheden; 4. Het waarborgen van een helder, transparant en uitvoerbaar juridisch kader. Het voorstel is om de huidige vaste openingstijden in de APV te behouden, en tegelijkertijd drie mogelijkheden te bieden aan bepaalde horecazaken om hiervan af te wijken: een 24-uursontheffing (nieuw), een ontheffing tot 05:00 uur (voormalige nachtontheffing) en verlaatjes (voormalige ticketregeling). De 24-uursontheffing is echt een nieuwe mogelijkheid. De ontheffingen tot 05:00 uur en verlaatjes daarentegen worden vooral gemoderniseerd. De regels voor de drie afwijkingsmogelijkheden worden nader vastgesteld door de burgemeester en de gebieden waarin dit van toepassing is, worden aangewezen door de burgemeester.

Het voorstel met de nieuwe APVregels over de openingstijden voor openbare inrichtingen is opgenomen in bijlage 1. Hierna wordt toegelicht hoe dit voorstel tot stand is gekomen: hoe zien de drie verruimde mogelijkheden eruit en hoe sluiten ze aan op de vier uitgangspunten? 2. Toelichting 1. 24-uursontheffing als nieuwe mogelijkheid voor vrije openingstijden Voor horecazaken die functioneren als poppodium of nachtcultuurlocatie en gelegen zijn buiten het water van de singels, kan de burgemeester een 24-uursontheffing verlenen. Het gaat hierbij om locaties die de nachtcultuur verrijken bijvoorbeeld door het bieden van een diverse of vernieuwende programmering. De inzet van beveiliging is verplicht en de locatie mag niet in een horecacluster gelegen zijn zodat de organisator eigenaarschap voelt en aangesproken kan worden als bezoekers op straat blijven hangen. De ontheffing is echter breder beschikbaar gemaakt zodat deze toekomstbestendig is en ook aangevraagd kan worden als er een nieuwe nachtcultuurlocatie komt. De looptijd is vijf jaar. Er geldt geen maximum omdat vanwege de strikte voorwaarden de verwachting is dat er weinig aanvragen worden gedaan. 2. Ontheffing tot 05:00 uur als gemoderniseerde versie van de nachtontheffing De burgemeester kan aan horecazaken een ontheffing verlenen om tot 05:00 uur geopend te zijn.

Waar dit eerder alleen mogelijk was voor horeca binnen het water van de singels, wordt onderzocht of dit gebied kan worden uitgebreid bijvoorbeeld voor horecainrichtingen op locaties met weinig overlast. De aanvangstijd van 20:00 uur vervalt, omdat deze de mogelijkheden voor ondernemers onnodig beperkte. Er waren vijf ontheffingen tot 05:00 uur, die in de praktijk niet altijd volledig werden benut. Door het loslaten van het maximum is er geen sprake meer van schaarse

Kenmerk: 2025/332091

3/6

vergunningen waarbij telkens opnieuw moet worden meegedongen. Dit vermindert de administratieve lasten voor ondernemers. Daarnaast wordt de geldigheidsduur van de ontheffing voortaan vijf jaar, wat ondernemers meer zekerheid biedt, administratieve lasten verlaagt en bijdraagt aan de continuïteit en kwaliteit van de nachtexploitatie. De gemeente behoudt daarbij de mogelijkheid om tussentijds in te grijpen wanneer niet aan de voorwaarden wordt voldaan. Het verlenen van ontheffingen voor bepaalde tijd versterkt ook de rechtszekerheid van bewoners in het horecagebied, die hierdoor gebruik kunnen maken van rechtsmiddelen om bezwaar te maken tegen verleende ontheffingen. Tot slot is de ontheffing tot 05:00 uur alleen beschikbaar voor horeca categorie 3 (kroeg) en 5 (discotheek) en niet voor horeca categorie 2 (o.a. restaurants en snackbars) en 1 (o.a. lunchrooms en koffiezaakjes). Dit vanwege de beperkte meerwaarde van deze categorie voor de nachtcultuur en de druk die dit kan veroorzaken op de leefbaarheid. Bestaande nachtontheffingen blijven gelden voor de oorspronkelijke looptijd. 3.

Verlaatjes als gemoderniseerde versie van de ticketregeling Horecazaken (niet zijnde een cafetaria, lunchroom, koffie- of theezaak, ijssalon, snackbar, grillroom, buurthuis of clubhuis, shishalounge, coffeeshop of een daarmee gelijk te stellen horecabedrijf) mogen, na het doen van een melding, maximaal zes keer per kalenderjaar op donderdag-, vrijdag- of zaterdagnacht of op bijzondere dagen tot 06:00 uur geopend zijn. Eerder was dit maximaal tien keer per jaar, maar vanwege de recente toevoeging van bijzondere dagen in de APV (overigens tot 04:00 uur), is het aantal verlaatjes teruggebracht naar zes. Voor zaken met een ontheffing tot 05:00 uur blijft het aantal van tien keer behouden. Op deze plekken wordt altijd al beveiliging ingezet en er worden op dit moment geen problemen ervaren. Er is dus geen aanleiding om deze zaken te laten inleveren in de nieuwe situatie (zij hebben geen voordeel van de bijzondere dagen omdat ze dan al tot 05:00 uur open mochten zijn). Verder geldt er geen maximum meer voor het totaal aantal verlaatjes dat kan worden toegekend, in tegenstelling tot de oude ticketregeling waarbij dit op 30 lag. Ook is er geen maximum per avond. Deze aanpassingen maken het systeem transparanter, beter uitvoerbaar en volgens de politie nog steeds werkbaar. De melding kan tot vijftien werkdagen van tevoren worden gedaan.

De burgemeester kan binnen tien werkdagen na ontvangst besluiten de verlengde openingstijd te weigeren; daarmee is de termijn ten opzichte van voorheen (vier weken) iets verkort. De ondernemer die gebruik maakt van een verlaatje mag dat alleen in het verlengde van zijn bedrijfsvoering en is zelf verantwoordelijk om de buurt te informeren over de latere sluitingstijd. De venstertijd van 03:30 uur en de verplichting tot inzet van beveiliging blijven ongewijzigd, terwijl de eis voor een inpandige rookruimte komt te vervallen. 4. Het draagt bij aan het verrijken van de nachtcultuur Zoals te zien is, heeft de substantiële verruiming van de openingstijden nadrukkelijk betrekking op de nachtcultuur, niet op reguliere nachthoreca. Het gaat daarbij om het toevoegen van een nieuw type ontheffing, te weten de 24-uursontheffing. Daarnaast wordt onderzocht of het huidige gebied voor verruimde openingstijden uitgebreid kan worden. De wens is om ook voor enkele broedplaatsen gerelateerd aan nachtcultuur te regelen dat ze incidenteel langer open kunnen blijven. Daar is echter

Kenmerk: 2025/332091

4/6

maatwerk voor nodig omdat dit niet alleen betrekking heeft op de openingstijden uit de APV. Ook deze mogelijkheden worden bekeken. 5. Het draagt bij aan het spreiden van het nachtleven over de stad, ter ontlasting van het centrum Uit de evaluatie van de aanpak uitgaansoverlast Smedestraat is gebleken dat politie en horecaondernemers een duidelijke positieve invloed zien van de maatregelen die zijn genomen. Maar ook dat omwonenden er nog niet veel van merken. Met dit voorstel wordt daarom niet ingezet op verruiming van de openingstijden in het centrum, maar alleen op het moderniseren van regels (zoals het loslaten van het maximaal aantal nachtontheffingen en de aanvangstijd van 20:00 uur) en het bieden van meer mogelijkheden voor locaties buiten het centrum dan voorheen. Ten eerste kunnen horecazaken bij een uitbreiding van de aangewezen gebieden buiten het centrum een ontheffing tot 05:00 uur aanvragen. Daarnaast is de 24-uursontheffing expliciet uitgesloten voor locaties binnen het water van de singels, maar wel beschikbaar voor aangewezen gebieden daarbuiten. Tot slot wordt gekeken naar maatwerkoplossingen voor broedplaatsen, die zich meestal ook buiten het centrum bevinden. Zo ontstaat er ruimte voor nachtcultuur verspreid over de hele stad, zonder dat de druk op het centrum toeneemt; mogelijk wordt deze zelfs verminderd.

Hoewel er vanuit nachtcultuurperspectief wellicht meer ruimte gewenst zou zijn, is dit het maximaal haalbare voorstel gebleken in de balans tussen levendigheid en leefbaarheid. 6. Het draagt bij aan het behouden van zowel structurele als incidentele afwijkingsmogelijkheden Het nieuwe juridisch kader voorziet in structurele mogelijkheden voor ruimere openingstijden door uitbreiding van de aangewezen gebieden, de ontheffingen tot 05:00 uur en de 24-uursonheffingen. Tegelijkertijd blijkt uit de evaluatie van de pilot dat er ook behoefte is aan incidentele verruiming bij ondernemers, organisatoren en bezoekers. Denk aan feestdagen waarop men langer dan 04:00 uur open wil blijven, evenementen in de stad, internationale feestdagen zoals St. Patrick’s Day of Diwali, nachtelijke sportuitzendingen zoals de Super Bowl of Formule 1 in Azië, of bedrijfsspecifieke gelegenheden zoals de verjaardag van een horecazaak. Voor deze situaties blijft de mogelijkheid bestaan om, na een melding, incidenteel langer open te zijn via de zogenoemde verlaatjes. 7. Het draagt bij aan het waarborgen van een helder, transparant en uitvoerbaar juridisch kader Bestaande regelingen, die we nu aanduiden als verlaatjes en ontheffing tot 05:00 uur, worden gemoderniseerd en verduidelijkt.

Overbodige voorschriften, zoals de aanvangstijd van 20:00 uur, en verouderde voorwaarden, zoals de inpandige rookruimte, komen te vervallen. Ook is het juridisch kader vereenvoudigd: er wordt niet langer gewerkt met schaarse vergunningen, en bijzondere dagen zijn voortaan collectief geregeld in de APV. Daarnaast zitten er in het voorstel meer duidelijke weigeringsgronden waardoor we als gemeente beter de regie kunnen houden op waar en wanneer we ruimere openingstijden willen toestaan. Voor beide soorten ontheffingen geldt dat ze worden gepubliceerd in het gemeenteblad. Dit geldt niet voor de verlaatjes. Daarom vragen we degene die er gebruik van maakt om zelf de buurt te informeren. Dit om de transparantie te verbeteren.

Kenmerk: 2025/332091

5/6

8. Tot slot: waar mogelijk is de input van bewoners en ondernemers meegenomen Tijdens de uitwerking van het juridisch kader is op 15 april 2025 een aanvullende bijeenkomst georganiseerd via het Wijkplatform Binnenstad. Hierbij kregen 8 vertegenwoordigers van zowel de bewoners als de horeca gelegenheid om input te geven. Tijdens deze bijeenkomst is verkend waar draagvlak lag en waar nog weerstand bestond. Zo werd bevestigd dat beveiliging noodzakelijk is bij een 24-uursontheffing, een ontheffing tot 05:00 uur en verlaatjes. Bewoners gaven daarnaast aan dat zij willen dat de huidige venstertijden voor verlaatjes behouden blijven. Daarnaast was er breed draagvlak voor het uitsluiten van horeca 2 (o.a. restaurants en snackbars) bij ontheffingen tot 05:00 uur en het uitsluiten van snackbars bij verlaatjes. Dit vanwege de ervaren overlast en de beperkte meerwaarde voor de nachtcultuur. Verder werd aangegeven dat het wenselijk is dat Haarlem horecabeleid krijgt waarin duidelijk wordt aangegeven welk type horeca waar passend is. Naar verwachting wordt in 2026 gestart met de ontwikkeling van nieuw horecabeleid. Tot slot kwam de vraag naar boven of het aanvragen van dubbel glas in de binnenstad vereenvoudigd kan worden zodat bewoners zelf gemakkelijker geluidsisolerende maatregelen kunnen treffen. 3.

Consequenties Het nieuwe juridisch kader is beter afgestemd op de huidige tijd en er zijn duidelijke weigeringsgronden in opgenomen. Dit biedt meer houvast om te sturen op wat we wel en niet wenselijk vinden. Dit neemt niet weg dat het mogelijk is dat er in de toekomst bezwaren komen op ontheffingen of op een weigering van een verlaatje. Zeker gezien de uitgaansoverlast die op bepaalde plekken wordt ervaren is dat niet ondenkbaar. Ook al is de verwachting dat de nieuwe regels weinig negatieve effecten zullen hebben op omwonenden, en mogelijk zelfs bijdragen aan het verlichten van de druk op de binnenstad. Verder is het op dit moment nog niet te overzien of het aantal meldingen voor verlaatjes verandert. Enerzijds is het nu deels collectief geregeld via de bijzondere dagen, anderzijds kan het zijn dat door meer bekendheid van de regeling er vaker een beroep op wordt gedaan. Mogelijk kan dit tot meer werk leiden. 4. Uitvoering en vervolg Op 27 november 2025 wordt ook de wijzigingsverordening van de APV, waarin tevens andere aanpassingen zijn opgenomen naast de verruiming van de openingstijden, ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. In deze verordening wordt tevens het overgangsrecht opgenomen voor bestaande nachtontheffingen; de oorspronkelijke looptijd blijft behouden en zodra deze verstreken is dan geldt het nieuwe regime.

Indien de raad instemt, zal de burgemeester in een aanwijsbesluit het Patronaat formaliseren als 24-uurslocatie. Daarnaast wijst de burgemeester de gebieden aan voor de verlengde openingstijden, verlaatjes en ontheffing tot 05:00 uur. Tot slot stelt de burgemeester de nadere regels van de drie afwijkingsmogelijkheden op de APV vast. 5. Bijlagen Bijlage 1

Nieuwe APV-regels over de openingstijden voor openbare inrichtingen

Kenmerk: 2025/332091

6/6