1 Jaarverslag 2024-2025 GR schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten (VSV) van de Doorstroompuntregio Zuid-Kennemerland en IJmond

Informatienota

Onderwerp Jaarverslag 2024-2025 GR schoolverzuim en voortijdig schoolverzuim (VSV) van de Doorstroompuntregio Zuid-Kennemerland en IJmond Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2025/657340 Leeuwen, B. van 1.1 Onderwijs JOS Meer, J. van der; Kniese, Y. 0614370111 jmeer@haarlem.nl In het Jaarverslag 2024-2025 GR schoolverzuim en voortijdig schoolverzuim (VSV) van de Doorstroompuntregio Zuid-Kennemerland en IJmond is opgenomen dat het overgrote deel van de jongeren goed functioneert binnen het onderwijs, maar er ook een groeiende groep is die extra begeleiding nodig heeft vanwege complexe persoonlijke of gezinsproblematiek. Binnen deze groep is er een toename van het verlenen van vrijstellingen wegens psychische of lichamelijke omstandigheden, (on)geoorloofd verzuim, het aantal thuiszitters en het aantal voortijdig schoolverlaten en jongeren in kwetsbare posities. Het jaarverslag laat ook zien dat de regionale samenwerking via het Leerplein continu wordt versterkt. Er is extra inzet op vroeg signalering via preventieve spreekuren op scholen. Hierdoor worden verzuimproblemen sneller gesignaleerd en langdurig thuiszitten meer voorkomen. Daarnaast presteert de regio boven het landelijke gemiddelde bij het terugdringen van het aantal voortijdig schoolverlaters. Zoals in het jaarverslag te lezen is, is het van belang een gezamenlijke en preventieve aanpak van verzuim, van thuiszitten en van voortijdig schoolverlaten uit te voeren en jongeren te ondersteunen bij het behalen van een start-of beroepskwalificatie.

De komende periode ligt de nadruk op verdere versterking van deze aanpak en op de voorbereiding van nieuwe landelijke wetgeving, waaronder de Wet van school naar duurzaam werk en de Wet verzuim/schoolaanwezigheid.

Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Samenleving.

Relevante eerdere besluiten

-

Meerjarenbeleidsplan 2023 t.m. 2026 ”Kansen bieden aan jongeren” in college van 24 januari 2023 (2023/76231) VSV aanvraag 2021 t/m 2024 Regio Zuid-Kennemerland en IJmond d.d. 10 november 2020, (2020/790143).

Kenmerk: 2025/657340

1/8

Besluit college d.d. 4 november 2025

1. Het college van burgemeester en wethouders stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

de burgemeester,

1.Aanleiding De gemeente Haarlem heeft diverse taken in het kader van de uitvoering van leerplicht en doorstroompunt. Sinds 1 januari 2014 is sprake van een Gemeenschappelijke Regeling (GR) schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten(VSV) voor de regio Zuid-Kennemerland en IJmond. Het bestuur wordt gevormd door de portefeuillehouders onderwijs uit de zeven regio gemeenten. De uitvoering vindt plaats door het Regionale bureau(RBL) Leerplein. Het GR bestuur brengt verslag uit over het uitgevoerde beleid en heeft het jaarverslag 2024-2025 vastgesteld op 2 oktober 2025. Het jaarverslag wordt ter informatie aangeboden aan de colleges van B&W en de raadscommissies van de regiogemeenten. Met rapportage in het jaarverslag wordt de uitvoering van het Meerjarenbeleidsplan “Kansen bieden aan jongeren 2023 t/m 2026” van de regio Zuid-Kennemerland en IJmond gemonitord en daar waar nodig de uitvoering en het beleid bijgesteld. Met veel jongeren gaat het goed in het onderwijs: slechts een beperkt aantal jongeren heeft extra begeleiding nodig om een diploma (startkwalificatie= minimaal Havo of MBO 2 diploma) of een certificaat te behalen, dit zijn de voortijdig schoolverlaters en jongeren in kwetsbare positie. Voor de groep is specifiek beleid noodzakelijk. Ook is specifiek beleid noodzakelijk om te voorkomen dat jongeren gaan verzuimen(stimuleren schoolaanwezigheid) of thuis komen te zitten.

Acties worden structureel voortgezet op de aanpak verzuim/schoolaanwezigheid door extra voorlichtingsactiviteiten op de scholen op basis van een regionale handreiking schoolverzuim/schoolaanwezigheid. In het schooljaar 2024-2025 is een start gemaakt met de evaluatie van het regionaal thuiszitterspact en het regionaal convenant schoolverzuim. In het najaar 2025 wordt de gezamenlijke evaluatie met de partners afgerond met een aantal aanbevelingen. Verder moet de aanpak (on) geoorloofde thuiszitters en verzuimers op grond van verwachte wetgeving per 1 augustus 2026 worden uitgewerkt, met name ook voor wat betreft de rol van leerplicht. Ook de regionale aanpak bestrijding voortijdig schoolverlaten(VSV) en de aansluiting naar arbeid op basis van de Wet van school naar duurzaam werk” die per 1 januari 2026 wordt ingevoerd, is nader uitgewerkt. Hierin is de schoolaanwezigheid eveneens een thema net als de aanpak van jongeren met meervoudige problematiek. De laatstgenoemde huidige regeling van aanpak bestrijding VSV is door wetgeving verlengd over het kalenderjaar 2025. Voor 2026-2029 wordt opnieuw een aanvraag voor aanvullende maatregelen regionaal programma VSV ingediend bij het ministerie OCW.

Kenmerk: 2025/657340

2/8

Cijfers vrijstellingen, verzuim, thuiszitters fluctueren: in vergelijking met schooljaar 2018-2019 (peiljaar voor corona situatie) en het schooljaar 2023-2024 is de trend dat de aantallen over het algemeen stijgen. Complexe (gezins)problematiek blijft één van de oorzaken waarom jongere uitvallen. De steeds ingewikkelder wordende samenleving, de prestatiedruk die door jongeren wordt ervaren en toenemende onveilige situaties veroorzaken mede dat jongeren eerder thuis komen te zitten of uitvallen uit school. 2.Toelichting Er wordt gerapporteerd over de uitvoering van het Meerjarenbeleidsplan “Kansen bieden aan jongeren 2023 t/m 2026” van de RMC (Regionale Meld- en Coördinatie functie)regio ZuidKennemerland en IJmond. Hieronder zijn de belangrijkste resultaten samengevat. 2.2.

Vrijstellingen Er zijn verschillende vrijstellingen op grond van de Leerplichtwet, namelijk: -vanwege lichamelijke of psychische gronden (artikel 5 sub a) -vanwege bedenkingen tegen de richting van de school (artikel 5 sub b) -vanwege inschrijving bij een school in het buitenland (artikel 5 sub c) En er zijn de volgende vormen van vervangende leerplicht/vrijstelling: -als een jongere 14 jaar wordt en niet geschikt is voor volledig dagonderwijs kan er vervangende leerplicht worden aangevraagd (artikel 3a en 3b) -voor kwalificatieplichtige jongeren(16-17 jarigen) is er een vrijstelling vanwege het volgen van een andere vorm van onderwijs (artikel 15). Resultaten Het aantal vrijstellingen opnieuw gestegen van totaal 319 in schooljaar 2023-2024 naar 362 in 20242025. In 2018-2019(regulier peiljaar) was er sprake van 149 vrijstellingen. Dit komt met name door enerzijds psychische of lichamelijke omstandigheden bij jongeren in de steeds complexere samenleving, waardoor zij vaker niet naar school kunnen gaan (vrijstelling artikel 5 onder a) en anderzijds het volgen van een opleiding in het buitenland (vrijstelling artikel 5 onder c). Er is een daling (20%) is van het aantal situaties vervangende leerplicht (artikel 3a en 3b Leerplichtwet). Er is een stijging is (artikel 15) van het aantal 16/17 jarigen, die op een andere wijze onderwijs volgen (bijv. bedrijfsopleiding).

De trend is dus het oplopen van het aantal vrijstellingen van met name artikel 5 onder a. Dit is een landelijk beeld. Zie de infographic op pagina 10 van het Jaarverslag. 2.3.Totale verzuimaanpak Er zijn verschillende soorten verzuim: Bij absoluut verzuim (zonder startkwalificatie) is een jongere niet ingeschreven op een school. In geval van luxe verzuim is er sprake van spijbelen rond de vakantieperiodes.

Kenmerk: 2025/657340

3/8

Ongeoorloofd verzuim wil zeggen dat een jongere zonder geldige reden minimaal 16 uur in vier weken niet op school (les- of praktijktijd) aanwezig is. Dit verzuim heet relatief en kan zorgwekkend zijn. Daarnaast is er ook absoluut verzuim en dan is een leerplichtige jongere niet ingeschreven op school. De scholen moeten ongeoorloofd verzuim melden bij de regio. Overig verzuim is verzuim van minder dan 16 uur in vier weken (preventieve aanpak). Naast het ongeoorloofd verzuim is ook sprake van zgn. geoorloofd verzuim. Dit verzuim wordt geregistreerd door de scholen en mag tot op heden niet worden gemeld aan de regio. Hierbij kan ook sprake zijn van vermoedelijk ongeoorloofd verzuim. Dit wordt door leerplicht in de aanpak met de partners (school, JGZ/GGD, CJG e.d.) beoordeeld. Resultaten Er is een lichte stijging is van het totaal aantal meldingen ongeoorloofd verzuim, terwijl het luxe verzuim nagenoeg gelijk is gebleven. Het overig verzuim(m.n. preventieve spreekuurgesprekken) is in totaliteit enigszins toegenomen(18toegenomen en 18+ afgenomen). Totaal is er in de regio Zuid Kennemerland en IJmond over het schooljaar 2024-2025 in 960 situaties sprake van ongeoorloofd verzuim, zie de infographic op pagina 11 van het Jaarverslag. Het betreft de verzuimmeldingen 18- en 18 + van Zuid-Kennemerland(ZK) en de 18+ verzuimmeldingen van Zuid-Kennemerland en IJmond (ZKIJ).

In schooljaar 2023-2024 was er sprake van 930 verzuimmeldingen, een lichte stijging dus. In 571 situaties zijn preventieve spreekuren (valt onder overig verzuim) uitgevoerd, zie pagina 12 infographic Jaarverslag. De regio hanteert namelijk een preventieve aanpak door het uitvoeren van gesprekken op de scholen, indien er minder dan 16 uren in vier weken wordt verzuimd. Hierbij is het aantal meldingen opgenomen en kunnen jongeren dus meerdere keren voorkomen in de aantallen, als zij meermaals hebben verzuimd. In het schooljaar 2024-2025 was daarmee in totaliteit sprake van 1531 (960 + 571) verzuimmeldingen. In 2023-2024 was er sprake van 1778 meldingen. In totaliteit is er dus een daling van het totaal aantal t.o.v. vorig schooljaar, inclusief de preventieve gesprekken. Dit komt vooral doordat er voor 18+ jongeren minder preventieve gesprekken konden worden gevoerd bij het MBO. Over 2018-2019 was er sprake van 1498 verzuimmeldingen. De trend is dus dat ook het aantal verzuimmeldingen de laatste jaren (na de coronaperiode) weer toeneemt. 2.4.Thuiszitters-aanpak Een thuiszittende jongere is een leer- of kwalificatieplichtige jongere die is ingeschreven op een school en deze school ongeoorloofd 4 weken of langer niet bezoekt Onder de groep thuiszitters is een grote groep jongeren die op het moment van rapporteren (nog) niet staat ingeschreven op een school (absoluut verzuimers).

Hieronder vallen ook jongeren die overstappen van VO naar MBO en nog geen officiële inschrijving hebben. Resultaten Het aantal ongeoorloofde thuiszitters is gestegen, met name in Z-Kennemerland.

Kenmerk: 2025/657340

4/8

In de regio zijn over 2024-2025 totaal 77 ongeoorloofde thuiszitters geweest in de regio ZuidKennemerland en in IJmond, waarvan 51 langer dan drie maanden. Opgelost zijn in het schooljaar 16 situaties. Oorzaak is ook hier de complexe problematiek en het spoedig beschikbaar zijn van een passend onderwijs-zorg aanbod of het aanbod wordt niet geaccepteerd door ouders/jongere. Zie de infographic op pagina 13. Over 2023-2024 waren dat er totaal 65, waarvan 47 langer dan drie maanden. Over 2018-2019 was er sprake van 72 ongeoorloofde thuiszitters. Het aantal ongeoorloofde thuiszitters fluctueert, maar is dus opgelopen in vergelijking met vorig schooljaar. Het aantal geoorloofde thuiszitters is ook gestegen zoals ons bekend is uit signalen van de Samenwerkingsverbanden PO en VO en schoolbesturen. Er wordt zoveel mogelijk maatwerk verricht door de scholen c.q. Samenwerkingsverbanden en CJG en andere partners om voor de leerling een aanbod te regelen in overleg met de regio. Veelal is er sprake van hulpverleningsproblematiek en wordt gezocht naar bijvoorbeeld een onderwijszorgarrangement. Ook wordt hierin het te hanteren escalatiemodel meegenomen. 2.5.

Herplaatsingen Doorstroompunt (DSP) jongeren Jongeren van 18-23 jaar(DSP) die geen startkwalificatie(= diploma op minimaal Havo of MBO 2 niveau) hebben worden herplaatst naar verschillende trajecten, zoals scholing, werk of combinaties daarvan. Resultaten Het aantal gemelde Doorstroompunt jongeren is met 100 toegenomen namelijk van 1762 over het schooljaar 2023-2024 naar totaal 1862 over schooljaar 2024-2025. Zie de infographic op pag. 17. Over 2018-2019 waren er 2117 (door ook actieve benadering van de groepen jongeren (inclusief de jikp doelgroep) in de schooljaren daarvoor is dit een extra hoog aantal). De trend is dat het aantal jongeren over het algemeen wat stijgt. Jongeren kunnen opnieuw uitvallen en terugkomen bij Leerplein/Doorstroompunt. Deze jongeren moeten gemonitord blijven. Tot slot komen er elk schooljaar nieuwe voortijdig schoolverlaters bij. Doorstroompunt voert ook een aantal specifieke taken uit: -Stimuleren aanwezigheid op school van 18+ studenten :uitvoeren van preventieve spreekuren en huisbezoeken -Leerwerkmakelaars: voor jongeren die geen leerwerkplek kunnen vinden of die verliezen tijdens hun opleiding - Scholingsadviezen uit voor de doelgroep jongeren van 23 tot 27 jaar, die een uitkering op grond van de Participatiewet aanvragen.

-Bij de aanpak Jongeren in Beeld 23-27 jaar in Zuid-Kennemerland worden door het Doorstroompunt in overleg van de afdelingen W&I ook pilots uitgevoerd, dit vooruitlopend op de nieuwe wet “van school naar duurzaam werk”. -In het kader van de uitvoering regulier onderwijs en inburgering wordt door het Doorstroompunt in de regio ZKIJ met alle partners onderwijs en inburgering afgestemd over welke routes voor jongeren (o.a. van de Internationale Schakelklassen/ISK) het meest passend zijn. -daarnaast wordt er samengewerkt voor de dienstverlening van WW-jongeren zonder kwalificaties met het UWV en het WSP (Werkgeversservicepunt), re-integratiepartners, het Leerwerkloket en

Kenmerk: 2025/657340

5/8

wordt gewerkt in het Regionaal Werkcentrum. Vanuit het Leerplein zijn tot slot diverse activiteiten geïnitieerd en deze worden mede uitgevoerd, zoals bijvoorbeeld de mentorenprojecten, leerwerk- en stageprojecten, extra begeleiding aan leerlingen van ISK en van praktijkonderwijs, VSO en MBO 1, trajecten Maatschappelijke Dienst Tijd (MDT). 2.6. Aanvullende aanpak Voortijdig schoolverlaters(VSV) en jongeren in kwetsbare posities Vanaf januari 2021 wordt de aanvullende VSV aanpak en de aanpak voor jongeren in kwetsbare posities 2021 t.m.2024 ingevoerd, samen met de schoolbesturen van VO en MBO. Ook is een maatwerkbudget beschikbaar om complexe en domein overstijgende casuïstiek op te lossen, als geen reguliere financiering aanwezig is. De Doorstroompuntregio heeft de coördinerende functie in deze aanpak. Voortijdig schoolverlaters Een voortijdig schoolverlater is een jongeren tussen 12 en 23 jaar zonder startkwalificatie die niet (meer) ingeschreven staat op een school. Jongeren in kwetsbare posities Een jongere in kwetsbare positie is volgens de wettelijke definitie een jongere die vanuit bepaalde onderwijsposities (praktijkonderwijs, voortgezet speciaal onderwijs, Vmbo basisberoepsgericht of MBO 1) is uitgestroomd of doorgestroomd.

De aanvullende vsv maatregelen voor 2023-2024 /2025 zijn: - heroriëntatietrajecten - aanpak aanwezigheid studenten 18+ - de inzet van leerwerkmakelaars - extra begeleiding van en maatwerk aanbod aan jongeren in kwetsbare posities op basis van hun ondersteuningsbehoefte, in het bijzonder bij de overstapmomenten (van onderwijs naar onderwijs of van onderwijs naar werk of dagbesteding) - extra inzet op maatregelen VO en Internationale Schakelklas (ISK) - een plusvoorziening op het MBO Resultaten Over 2023-2024 (de meest recente, voorlopige landelijke officiële cijfers) zijn er 600 nieuwe voortijdig schoolverlaters (vsv-ers) bekend volgens de definitieve cijfers van de rijksoverheid. Deze vsv-ers vallen onder de doelgroep van het Doorstroompunt/Leerplein. De meeste vsv-ers komen van de MBO’s, zie infographic pag.18. De trend is dat het aantal vsv-ers stijgt, een landelijk beeld. Voortijdig schoolverlaten is een hardnekkig probleem en het aantal vv-ers vertoont schommelingen over de afgelopen jaren en is de afgelopen paar jaren landelijk behoorlijk gestegen tot 30.000; in onze regio was het aantal vsv-ers over 2022-2023 totaal 572, dus nu is er sprake van een lichte stijging. Echter landelijk gezien behoort de regio ZKIJ tot de beste bovenste categorie. Het aantal gemelde jongeren in kwetsbare posities (jikp) dat in beeld is gebracht in 2024-2025 totaal 842.

Het aantal gemelde jikp jongeren is met ca. 100 gestegen in vergelijking met 2023-2024 (739).Over 2018-2019 was het aantal vsv-ers 523. Deze jikp jongeren zijn dikwijls wel aan het werk of nemen deel aan een leerwerktraject of een dagbestedingtraject. Het aantal jikp werd nog niet in 2018-2019 specifiek onderscheiden. Deze jongeren werden als vsv-ers benaderd. Die wetgeving werd pas in de loop van 2019 ingevoerd. De groep jongeren in kwetsbare posities heeft extra intensieve begeleiding nodig naar passende

Kenmerk: 2025/657340

6/8

routes. Meer jongeren hebben te maken met complexe problematiek, waarvoor hulpverlening nodig is. Zie infographic pag. 16 Jaarverslag. De trend is dat dit aantal jongeren behoorlijk stijgt. Ook zijn aanvullende maatregelen deels gezamenlijk met de schoolbesturen getroffen voor deze groep. Anderzijds gaan jongeren vaker ongediplomeerd aan het werk door de gunstige arbeidsmarktsituatie. Over de aanpak van de aanvullende, gezamenlijke maatregelen wordt door de Doorstroompuntregio overeenkomstig de regelgeving met de schoolbesturen separaat gerapporteerd op kalenderjaren. Cijfers Haarlem Resultaten van de regio zijn uitgesplitst naar gemeente. De Haarlemse wijkcijfers van verzuimmelding staan in de bijlage. Vrijstellingen De trend is een stijging van 243 vrijstellingen over 2023-2024 naar 265 vrijstellingen in 20242025.Over 2018-2019 betrof het 109 vrijstellingen. Verzuimaanpak Totaal is er in Haarlem over het schooljaar 2024-2025 in 625 sprake van ongeoorloofd verzuim. In 2023-2204 waren dat 575. Het betreft de verzuimmeldingen 18- en 18+ . De wijkcijfers zijn ook in de bijlage van Haarlem vermeld. Daarnaast is er sprake van overig verzuim. Thuiszittersaanpak In Haarlem zijn over 2024-2025 totaal 41 ongeoorloofde thuiszitters geweest, waarvan 28 langer dan drie maanden. Opgelost zijn in het schooljaar 5 situaties, dus totaal 36 thuiszitters.

Over 2023-2024 waren er totaal 33 thuiszitters waarvan 23 langer dan 3 maanden. Het aantal ongeoorloofde thuiszitters is dus gestegen. Herplaatsingen Doorstroompunt (DSP) jongeren Het aantal gemelde DSP jongeren is iets toegenomen namelijk van 761 over het schooljaar 20232024 naar totaal 885 jongeren over schooljaar 2024-2025. Jongeren in kwetsbare posities Het aantal gemelde jongeren in kwetsbare posities (jikp) dat in beeld is gebracht in 2024-2025 is 362. Het aantal gemelde jikp jongeren is hoger aan vorig schooljaar (298). 3.Resultaten en/of consequenties Door de rapportage in het Jaarverslag wordt de uitvoering van het Meerjarenbeleidsplan gemonitord en daar waar nodig wordt het beleid en de uitvoering bijgesteld. 4.Uitvoering en vervolg De uitvoering wordt geïntensiveerd voortgezet op basis van de acties, zoals vermeld in het Meerjarenbeleidsplan 2023 t.m. 2026 van de Doorstroompunt regio Zuid-Kennemerland en IJmond en de aanvullende VSV aanpak 2021 t/m 2024. Ook de wetgeving ”van school naar duurzaam werk” per 1 januari 2026 ingevoerd. Op basis van deze wet is een nieuwe aanvraag vsv aanvullende maatregelen (Regionaal Programma) in voorbereiding. Hierover volgt een aparte informatienota. Naar verwachting wordt de wet “verzuim/schoolaanwezigheid” ingevoerd per 1 augustus 2026. De aanpak thuiszitters en schoolaanwezigheid is apart geëvalueerd.

Kenmerk: 2025/657340

7/8

5. Bijlagen -Bijlage I : Jaarverslag 2024-2025 GR Schoolverzuim en Voortijdig Schoolverlaten (VSV) van de Doorstroompuntregio Zuid-Kennemerland en IJmond. -Bijlage II: Jaarverslag 2024-2025 GR Schoolverzuim en Voortijdig Schoolverlaten (VSV) van de Doorstroompuntregio Zuid-Kennemerland en IJmond, Cijfers per gemeente.

Kenmerk: 2025/657340

8/8