1 Jaarverslag 2023-2024 GR schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten (VSVV) van de Doorstroompuntregio Zuid-Kennemerland en IJmond

Informatienota

Onderwerp Jaarverslag 2023-2024 GR schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten (VSV) van de Doorstroompuntregio Zuid-Kennemerland en IJmond Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2025/36319 Leeuwen, B. van 1.1 Onderwijs JOS Meer, J. van der en Kniese, Y. 0614370111 jmeer@haarlem.nl Op 12 december 2024 is het Jaarverslag 2023-2024 vastgesteld door het GR bestuur. In het jaarverslag wordt gerapporteerd over de uitvoering van het Meerjarenbeleidsplan 2023 t.m. 2026 ”Kansen bieden aan jongeren” van de regio Zuid-Kennemerland en IJmond. In het jaarverslag komt naar voren dat in vergelijking met het schooljaar 20232024: -het aantal vrijstellingen sterk groeit door enerzijds psychische of lichamelijke omstandigheden bij jongeren in de steeds complexere samenleving, waardoor zij vaker niet naar school kunnen gaan (vrijstelling artikel 5a) en anderzijds het volgen van een opleiding in het buitenland (vrijstelling artikel 5c). Er is ook een opvallende groei van het aantal vrijstellingen voor vervangende leerplicht (artikel 3a en 3b Leerplichtwet). Dit heeft te maken met 15 jarige leerlingen, die van het VO naar MBO zijn gegaan. -er een lichte daling is van het totaal aantal meldingen ongeoorloofd verzuim, terwijl het luxe verzuim (met name op het primair onderwijs) wel is gestegen. -het overig verzuim (o.a. preventieve aanpak) daarentegen is toegenomen. -het aantal ongeoorloofde thuiszitters is gestegen. -het voortijdig schoolverlaten in het schooljaar 2023-2024 is gedaald t.o.v. het schooljaar daarvoor.

Met de rapportage in het Jaarverslag wordt de uitvoering van het Meerjarenbeleidsplan gemonitord en daar waar nodig het beleid en de uitvoering bijgesteld. Acties worden structureel ondernomen op de aanpak verzuim door extra voorlichtingsactiviteiten op de scholen op basis van een regionale handreiking schoolaanwezigheid. Verder wordt de aanpak (on)geoorloofde thuiszitters op grond van verwachte wetgeving in 2026 nader uitgewerkt in 2025. Dat geldt ook voor de regionale aanpak bestrijding voortijdig schoolverlaten en de aansluiting naar arbeid op basis van de Wet “van school naar duurzaam werk” per januari 2026. De

Kenmerk: 2025/36319

1/9

laatstgenoemde huidige regeling die t.m. 2024 loopt, wordt door wetgeving verlengd over het kalenderjaar 2025.

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten

Besluit college d.d. 21 januari 2025

Complexe (gezins)problematiek blijft één van de oorzaken waarom jongeren uitvallen. De steeds ingewikkelder wordende samenleving, de prestatiedruk die door jongeren wordt ervaren en toenemende onveilige situaties veroorzaken mede dat jongeren eerder thuis komen te zitten of uitvallen van school. Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie.

-Meerjarenbeleidsplan 2023 t.m. 2026 ”Kansen bieden aan jongeren” in college van 24 januari 2023 (2023/0076231) -VSV aanvraag 2021 t/m 2024 Regio Zuid-Kennemerland en IJmond d.d. 10 november 2020, (2020/790143). 1. Het college stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

Kenmerk: 2025/36319

de burgemeester,

2/9

1. Inleiding De gemeente Haarlem heeft diverse taken in het kader van de uitvoering van leerplicht en doorstroompunt. Sinds 1 januari 2014 is sprake van een Gemeenschappelijke Regeling (GR) schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten(VSV) voor de regio Zuid-Kennemerland en IJmond. Het bestuur wordt gevormd door de portefeuillehouders uit de zeven regio gemeenten. De uitvoering vindt plaats door het Regionale bureau(RBL) Leerplein. Het GR bestuur brengt verslag uit over het uitgevoerde beleid en heeft het jaarverslag 2023-2024 vastgesteld op 12 december 2024. Het jaarverslag wordt ter informatie aangeboden aan de colleges van B&W en de raadscommissies van de regiogemeenten. In het jaarverslag 2023-2024 wordt gerapporteerd over de uitvoering van het Meerjarenbeleidsplan “Kansen bieden aan jongeren 2023 t/m 2026” van de regio Zuid-Kennemerland en IJmond. Met veel jongeren gaat het goed in het onderwijs: slechts een beperkt aantal jongeren heeft extra begeleiding nodig om een diploma (startkwalificatie= minimaal Havo of MBO 2 diploma) of een certificaat te behalen, dit zijn de voortijdig schoolverlaters en jongeren in kwetsbare positie. Voor de groep is specifiek beleid noodzakelijk. Ook is specifiek beleid noodzakelijk om te voorkomen dat jongeren gaan verzuimen(stimuleren schoolaanwezigheid) of thuis komen te zitten. 2.

Kernboodschap 2.1.Het jaarverslag valt onder programma 1.Maatschappelijke participatie, beleidsveld 1.1.: Meer kansen voor de jeugd/ alle jongeren hebben een startkwalificatie. Op 12 december 2024 is het Jaarverslag vastgesteld door het GR bestuur. In het jaarverslag 20232024 wordt gerapporteerd over de uitvoering van het Meerjarenbeleidsplan “Kansen bieden aan jongeren 2023 t/m 2026” van de RMC (Regionale Meld- en Coördinatie functie)regio ZuidKennemerland en IJmond. In het jaarverslag komt naar voren dat in vergelijking met het schooljaar 2022-2023: - het aantal vrijstellingen sterk groeit door enerzijds psychische of lichamelijke omstandigheden bij jongeren in de steeds complexere samenleving, waardoor zij vaker niet naar school kunnen gaan (vrijstelling artikel 5a) en anderzijds het volgen van een opleiding in het buitenland (vrijstelling artikel 5c). Er is ook een opvallende groei van het aantal vrijstellingen voor vervangende leerplicht (artikel 3a en 3b Leerplichtwet). Dit heeft te maken met 15 jarige leerlingen, die van het VO naar MBO zijn gegaan. -er een lichte daling is van het totaal aantal meldingen ongeoorloofd verzuim, terwijl het luxe verzuim (met name op het primair onderwijs) wel is gestegen. -het overig verzuim (o.a. preventieve aanpak) is daarentegen toegenomen. -het aantal ongeoorloofde thuiszitters is gestegen.

-het voortijdig schoolverlaten in het schooljaar 2023-2024 is gedaald t.o.v. het schooljaar daarvoor. Het gaat hierbij om de doelgroep jongeren zonder een startkwalificatie (minimaal Havo of MBO 2 diploma) en/of in kwetsbare positie. Complexe (gezins)problematiek blijft één van de oorzaken waarom jongeren uitvallen. Met de rapportage in het Jaarverslag wordt de uitvoering van het Meerjarenbeleidsplan gemonitord en daar waar nodig het beleid en de uitvoering bijgesteld.

Kenmerk: 2025/36319

3/9

Hieronder zijn de belangrijkste resultaten samengevat. 2.2. Vrijstellingen Er zijn verschillende vrijstellingen op grond van de Leerplichtwet, namelijk: -vanwege lichamelijke of psychische gronden (artikel 5 sub a) -vanwege bedenkingen tegen de richting van de school (artikel 5 sub b) -vanwege inschrijving bij een school in het buitenland (artikel 5 sub c) En voor kwalificatieplichtige jongeren(16-17 jarigen) is er een vrijstelling vanwege het volgen van een andere vorm van onderwijs (artikel 15). Resultaten De trend is dat het aantal vrijstellingen sterk groeit, namelijk totaal 178 vrijstellingen over 20202021, totaal 237 vrijstellingen over2022-2023 naar in 2023-2024 totaal 319 vrijstellingen. Dit wordt veroorzaakt enerzijds door psychische of lichamelijke omstandigheden bij jongeren in de steeds complexere samenleving, waardoor zij minder vaak naar school kunnen gaan (vrijstelling artikel 5a) en anderzijds het volgen van een opleiding in het buitenland (vrijstelling artikel 5c). Er is daarnaast over 2023-2024 een opvallende groei van het aantal vrijstellingen ( van 1 naar 40) voor vervangende leerplicht (artikel 3a en 3b Leerplichtwet). Dit heeft te maken met 15 jarige leerlingen, die van het VO naar My Talent op het Nova College zijn gegaan. Niet in alle gevallen is dit een oplossing gebleken.

Met de Samenwerkingsverbanden VO, de VO scholen, het MBO en de regio’s Zuid-Kennemerland en IJmond en Amstel- en Meerlanden wordt overlegd welke andere oplossingen er zijn om deze leerlingen op het VO te houden. Het oplopen van het aantal vrijstellingen is een landelijke trend. Zie de infographic op pagina 9 van het Jaarverslag. 2.3.Totale verzuimaanpak Er zijn verschillende soorten verzuim: Bij absoluut verzuim (zonder startkwalificatie) is een jongere niet ingeschreven op een school. In geval van luxe verzuim is er sprake van spijbelen rond de vakantieperiodes. Ongeoorloofd verzuim wil zeggen dat een jongere zonder geldige reden minimaal 16 uur in vier weken niet op school (les- of praktijktijd) aanwezig is. Dit verzuim heet relatief en kan zorgwekkend zijn. Daarnaast is er ook absoluut verzuim en dan is een leerplichtige jongere niet ingeschreven op school. De scholen moeten ongeoorloofd verzuim melden bij de regio. Overig verzuim is verzuim van minder dan 16 uur in vier weken (preventieve aanpak). Naast het ongeoorloofd verzuim is ook sprake van zgn. geoorloofd verzuim. Dit verzuim wordt geregistreerd door de scholen en mag tot op heden niet worden gemeld aan de regio. Hierbij kan ook sprake zijn van vermoedelijk ongeoorloofd verzuim. Dit wordt door leerplicht in de aanpak met de partners (school, JGZ/GGD, CJG e.d.) beoordeeld.

In december 2020 is met alle betrokken schoolbesturen en andere kernpartners zoals GGD en CJG een Convenant schoolverzuim (schoolaanwezigheid) PO en VO voor de hele regio op bestuurlijk niveau afgesloten, waarbij de te ondernemen stappen eenduidig in een uitvoeringsagenda worden vastgelegd in de regio. Doel is te komen tot 10% minder verzuimmeldingen ten opzichte van het peiljaar 2018-2019 (regulier schooljaar) en meer inzicht te krijgen in ongeoorloofd en geoorloofd

Kenmerk: 2025/36319

4/9

verzuim. Uit informatie van de Samenwerkingsverbanden weten we dat het geoorloofd verzuim op de scholen behoorlijk toegenomen is. De evaluatie van het convenant Schoolverzuim komt in 2025 beschikbaar. Daarbij wordt de wetgeving die in de maak is en die naar verwachting uiterlijk 1 januari 2026 ingaat, meegenomen. Hierin wordt het op geaggregeerd niveau mogelijk gemaakt dat het geoorloofd verzuim wel bekend wordt bij de gemeente/regio. Echter niet op individueel niveau vanwege de privacy bepalingen. Resultaten Totaal is er in de regio Zuid Kennemerland en IJmond over het schooljaar 2023-2024 in 930 situaties sprake van ongeoorloofd verzuim, zie de infographic op pagina 10 van het Jaarverslag. Het betreft de verzuimmeldingen 18- en 18 + van Zuid-Kennemerland(ZK) en de 18+ verzuimmeldingen van Zuid-Kennemerland en IJmond (ZKIJ). In schooljaar 2022-2023 was er sprake van 968 verzuimmeldingen, een lichte daling dus. Er is hierbij wel meer sprake van luxe verzuim totaal 237 meldingen van scholen t.o.v. 2022-2023 in 175 gevallen. In 534 situaties zijn preventieve spreekuren (valt onder overig verzuim) uitgevoerd, zie pagina 11 Jaarverslag. De regio hanteert namelijk een preventieve aanpak door het uitvoeren van gesprekken op de scholen, indien er minder dan 16 uren in vier weken wordt verzuimd.

Hierbij is het aantal meldingen opgenomen en kunnen jongeren dus meerdere keren voorkomen in de aantallen, als zij meermaals hebben verzuimd. In 848 situaties is in totaliteit sprake van overig verzuim, o.a. ook op het Primair onderwijs. In het schooljaar 2023-2024 was daarmee in totaliteit sprake van 1778 (930 + 848) verzuimmeldingen. In 2022-2023 was er sprake van 1651 meldingen. In totaliteit is er dus een stijging van ca. 120 verzuimmeldingen t.o.v. vorig schooljaar. Luxe verzuim komt het meeste voor op de basisscholen. Dit in late nasleep van de corona omstandigheden en het weer kunnen reizen. Complexe (gezins)problematiek bij jongeren blijft daarnaast een van de oorzaken van (langdurig) verzuim, waardoor zij niet naar school (kunnen) gaan. 2.4.Thuiszitters-aanpak Een thuiszittende jongere is een leer- of kwalificatieplichtige jongere die is ingeschreven op een school en deze school ongeoorloofd 4 weken of langer niet bezoekt Onder de groep thuiszitters is een grote groep jongeren die op het moment van rapporteren (nog) niet staat ingeschreven op een school (absoluut verzuimers). Hieronder vallen ook jongeren die overstappen van VO naar MBO en nog geen officiële inschrijving hebben.

In december 2020 is met alle betrokken schoolbesturen en andere ketenpartners een Regionaal Thuiszitterspact voor de hele regio op bestuurlijk niveau afgesloten, waarbij de te ondernemen acties door betrokken ketenpartners in de regio eenduidig zijn vastgelegd in een uitvoeringsagenda. Doel is te komen tot het doen van een passend aanbod binnen drie maanden en 10% minder thuiszitters ten opzichte van het peiljaar 2018-2019. De evaluatie van het Thuiszitterspact is in 2025 beschikbaar.

Kenmerk: 2025/36319

5/9

Resultaten In de regio zijn over 2023-2024 totaal 65 ongeoorloofde thuiszitters geweest in de regio ZuidKennemerland en in IJmond, waarvan 47 langer dan drie maanden. Opgelost zijn in het schooljaar 11 situaties. Oorzaak is ook hier de complexe problematiek en het spoedig beschikbaar zijn van een passend onderwijs-zorg aanbod of het aanbod wordt niet geaccepteerd door ouders/jongere. Zie de infographic op pagina 13. Over 2022-2023 waren dat er totaal 53, waarvan 44 langer dan drie maanden. Het aantal ongeoorloofde thuiszitters is dus opgelopen, met name in de IJmond. Het aantal geoorloofde thuiszitters is ook gestegen zoals ons bekend is uit signalen van de Samenwerkingsverbanden PO en VO en schoolbesturen. Er wordt zoveel mogelijk maatwerk verricht door de scholen c.q. Samenwerkingsverbanden en CJG en andere partners om voor de leerling een aanbod te regelen in overleg met de regio. Veelal is er sprake van hulpverleningsproblematiek en wordt gezocht naar bijvoorbeeld een onderwijszorgarrangement. Ook wordt hierin het te hanteren escalatiemodel meegenomen. 2.5. Herplaatsingen Doorstroompunt (DSP) jongeren Jongeren van 18-23 jaar(DSP) die geen startkwalificatie(= diploma op minimaal Havo of MBO 2 niveau) hebben worden herplaatst naar verschillende trajecten, zoals scholing, werk of combinaties daarvan.

Resultaten Het aantal gemelde Doorstroompunt jongeren is wat afgenomen, namelijk van 1822 over het schooljaar 2022-2023 naar totaal 1762 over schooljaar 2023-2024. Zie de infographic op pagina 17. Jongeren kunnen opnieuw uitvallen en terugkomen bij Leerplein/Doorstroompunt. Deze jongeren moeten gemonitord blijven. Tot slot komen er elk schooljaar nieuwe voortijdig schoolverlaters bij. Doorstroompunt voert ook een aantal specifieke taken uit: -Stimuleren aanwezigheid op school van 18+ studenten :uitvoeren van preventieve spreekuren en huisbezoeken -Leerwerkmakelaars: voor jongeren die geen leerwerkplek kunnen vinden of die verliezen tijdens hun opleiding - Scholingsadviezen uit voor de doelgroep jongeren van 23 tot 27 jaar, die een uitkering op grond van de Participatiewet aanvragen. -Bij de aanpak Jongeren in Beeld 23-27 jaar in Zuid-Kennemerland worden door het Doorstroompunt in overleg van de afdelingen W&I ook pilots uitgevoerd, dit vooruitlopend op de nieuwe wet “van school naar duurzaam werk”. -In het kader van de uitvoering regulier onderwijs en inburgering wordt door het Doorstroompunt in de regio ZKIJ met alle partners onderwijs en inburgering afgestemd over welke routes voor jongeren (o.a. van de Internationale Schakelklassen/ISK) het meest passend zijn.

-daarnaast wordt er samengewerkt voor de dienstverlening van WW-jongeren zonder kwalificaties met het UWV en het WSP (Werkgeversservicepunt), re-integratiepartners, het Leerwerkloket en wordt gewerkt in het Regionaal Mobiliteitsteam/ het Regionaal Werkcentrum.

Kenmerk: 2025/36319

6/9

Vanuit het Leerplein zijn tot slot diverse activiteiten geïnitieerd en deze worden mede uitgevoerd, zoals bijvoorbeeld de mentorenprojecten, leerwerk- en stageprojecten, extra begeleiding aan leerlingen van ISK en van praktijkonderwijs, VSO en MBO 1, trajecten Maatschappelijke Dienst Tijd (MDT). 2.6. Aanvullende aanpak Voortijdig schoolverlaters en jongeren in kwetsbare posities In januari 2021 is de vernieuwde aanvullende VSV aanpak en de aanpak voor jongeren in kwetsbare posities 2021 t.m.2024 ingevoerd, samen met de schoolbesturen van VO en MBO. Ook is een maatwerkbudget beschikbaar om complexe en domein overstijgende casuïstiek op te lossen, als geen reguliere financiering aanwezig is. De Doorstroompuntregio heeft de coördinerende functie in deze aanpak. Voortijdig schoolverlaters Een voortijdig schoolverlater is een jongeren tussen 12 en 23 jaar zonder startkwalificatie die niet (meer) ingeschreven staat op een school. Jongeren in kwetsbare posities Een jongere in kwetsbare positie is volgens de wettelijke definitie een jongere die vanuit bepaalde onderwijsposities (praktijkonderwijs, voortgezet speciaal onderwijs, Vmbo basisberoepsgericht of MBO 1) is uitgestroomd of doorgestroomd.

De aanvullende vsv maatregelen voor 2023-2024 zijn: - heroriëntatietrajecten - aanpak aanwezigheid studenten 18+ - de inzet van leerwerkmakelaars - extra begeleiding van en maatwerk aanbod aan jongeren in kwetsbare posities op basis van hun ondersteuningsbehoefte, in het bijzonder bij de overstapmomenten (van onderwijs naar onderwijs of van onderwijs naar werk of dagbesteding) - extra inzet op maatregelen VO en Internationale Schakelklas (ISK) - een plusvoorziening op het MBO Resultaten Over 2022-2023 (de meest recente, voorlopige landelijke officiële cijfers) zijn er 572 nieuwe voortijdig schoolverlaters (vsv-ers) bekend volgens de definitieve cijfers van de rijksoverheid. Deze vsv-ers vallen onder de doelgroep van het Doorstroompunt/Leerplein. De meeste vsv-ers komen van de MBO’s. Voortijdig schoolverlaten is een hardnekkig probleem en het aantal vv-ers vertoont schommelingen over de afgelopen jaren en is de afgelopen paar jaren landelijk behoorlijk gestegen tot 30.000; in onze regio was het aantal vsv-ers over 2021-2022 totaal 616, dus nu is er sprake van een daling. Het aantal gemelde jongeren in kwetsbare posities (jikp) dat in beeld is gebracht in 2023-2024 totaal 739. Het aantal gemelde jikp jongeren is met ca. 50 gestegen in vergelijking met 2022-2023 (684).

Kenmerk: 2025/36319

7/9

De groep jongeren in kwetsbare posities heeft extra intensieve begeleiding nodig naar passende routes. Meer jongeren hebben te maken met complexe problematiek, waarvoor hulpverlening nodig is. Zie pagina 15 infographic Jaarverslag. Ook zijn aanvullende maatregelen deels gezamenlijk met de schoolbesturen getroffen voor deze groep. Anderzijds gaan jongeren vaker aan het werk zonder diploma’s door de gunstige arbeidsmarktsituatie. Over de aanpak van de aanvullende, gezamenlijke maatregelen wordt door de Doorstroompuntregio overeenkomstig de regelgeving met de schoolbesturen separaat gerapporteerd op kalenderjaren. Cijfers Haarlem Resultaten van de regio zijn uitgesplitst naar gemeente. De Haarlemse wijkcijfers van verzuimmelding staan in de bijlage. Vrijstellingen De trend is een stijging vanaf 2020-2021 (116 vrijstellingen) en 2022-2023 (172 vrijstellingen) naar 243 vrijstellingen over 2023-2024. Verzuimaanpak Totaal is er in Haarlem over het schooljaar 2023-2024 in 575 situaties sprake van ongeoorloofd verzuim. Het betreft de verzuimmeldingen 18- en 18 + . De wijkcijfers zijn ook in de bijlage van Haarlem vermeld. Totaal zijn 268 spreekuren uitgevoerd , het overig verzuim is totaal 597. Dit waren in het schooljaar ervoor 451 verzuimmeldingen. In totaal zijn er 1172 (=575+597) verzuimmeldingen gedaan over schooljaar 2023-2024.

Thuiszittersaanpak In Haarlem zijn over 2023-2024 totaal 33 ongeoorloofde thuiszitters geweest, waarvan 23 langer dan drie maanden. Opgelost zijn in het schooljaar 7 situaties, dus totaal 26 thuiszitters. Over 2022-2023 waren er totaal 32 thuiszitters waarvan 26 langer dan 3 maanden. Het aantal ongeoorloofde thuiszitters is dus heel licht gedaald. Herplaatsingen Doorstroompunt (DSP) jongeren Het aantal gemelde DSP jongeren is iets toegenomen namelijk van 579 over het schooljaar 20212022 naar totaal 761 jongeren over schooljaar 2023-2024. Jongeren in kwetsbare posities Het aantal gemelde jongeren in kwetsbare posities (jikp) dat in beeld is gebracht in 2023-2024 is 298. Het aantal gemelde jikp jongeren is gelijk aan vorig schooljaar. 3. Consequenties Door de rapportage in het Jaarverslag wordt de uitvoering van het Meerjarenbeleidsplan gemonitord en daar waar nodig wordt het beleid en de uitvoering bijgesteld.

Kenmerk: 2025/36319

8/9

4. Vervolg De uitvoering wordt geïntensiveerd voortgezet op basis van de acties, zoals vermeld in het Meerjarenbeleidsplan 2023 t.m. 2026 van de Doorstroompunt regio Zuid-Kennemerland en IJmond en de aanvullende VSV aanpak 2021 t/m 2024. Ook wordt de invoering van de wetgeving ”van school naar duurzaam werk” en van de wet “verzuim/schoolaanwezigheid” (met partners) voorbereid ten behoeve van de invoering per 1 januari 2026. 5. Bijlagen -Bijlage 1 : Jaarverslag 2023-2024 GR Schoolverzuim en Voortijdig Schoolverlaten (VSV) van de Doorstroompuntregio Zuid-Kennemerland en IJmond -Bijlage 2: Jaarverslag 2023-2024 Schoolverzuim en Voortijdig Schoolverlaten (VSV) van de Doorstroompuntregio Zuid-Kennemerland en IJmond, Cijfers per gemeente

Kenmerk: 2025/36319

9/9