1 Jaarverslag 2022-2023 GR schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten (VSV) van de RMC regio Zuid-Kennemerland en IJmond

Informatienota

Onderwerp Jaarverslag 2022-2023 GR schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten (VSV) van de RMC regio ZuidKennemerland en IJmond Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2023/1909129 Leeuwen, B. van 1.1 Onderwijs JOS Meer, J. van der; Kniese, Y. 0614370111 jmeer@haarlem.nl Het GR bestuur heeft op 19 oktober 2023 het jaarverslag vastgesteld. In het jaarverslag 2022-2023 wordt gerapporteerd over de uitvoering van het Meerjarenbeleidsplan 2023 t.m. 2026 van de RMC (Regionale Meld- en Coördinatie functie)regio Zuid-Kennemerland en IJmond. In het jaarverslag komt naar voren dat er in 2022-2023 in vergelijking met het schooljaar 2021-2022 : -een daling is van het aantal meldingen ongeoorloofd verzuim. -het overig verzuim (met name preventieve aanpak) wel is gestegen. -het aantal ongeoorloofde thuiszitters is gedaald. -het voortijdig schoolverlaten in het schooljaar 2022-2023 is gestegen. De cijfers zijn echter niet goed vergelijkbaar door de verschillende omstandigheden, omdat in 2021-2022 er nog sprake was van corona maatregelen. Complexe (gezins)problematiek en aan het werk gaan blijven oorzaken waarom jongeren geen diploma’s behalen. En de steeds ingewikkelder wordende samenleving, de prestatiedruk die door jongeren wordt ervaren en toenemende onveilige situaties veroorzaken mede dat jongeren eerder thuis komen te zitten of uitvallen van school.

Acties worden de komende periode ondernomen op de aanpak verzuim door extra voorlichtingsactiviteiten aan de scholen op basis van een regionale handreiking schoolaanwezigheid, een te intensiveren aanpak (on)geoorloofde thuiszitters op grond van nog verwachte wetgeving en een nadere, regionale uitwerking van het recente landelijke actieplan bestrijding voortijdig schoolverlaten.

Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Samenleving.

Kenmerk: 2023/1909129

1/9

Relevante eerdere besluiten

Besluit College d.d. 28 november 2023

-Meerjarenbeleidsplan 2023 t.m. 2026 ”Kansen bieden aan jongeren” in college van 24 januari 2023 (2023/0076231) -VSV aanvraag 2021 t/m 2024 Regio Zuid-Kennemerland en IJmond d.d. 10 november 2020, (2020/790143). 1. Het college stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

Kenmerk: 2023/1909129

de burgemeester,

2/9

1. Inleiding De gemeente Haarlem heeft diverse taken in het kader van de uitvoering van de Regionale Meld- en Coördinatiefunctie (RMC) en leerplicht. Sinds 1 januari 2014 is sprake van een Gemeenschappelijke Regeling (GR) schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten(VSV) voor de regio Zuid-Kennemerland en IJmond. Het bestuur wordt gevormd door de portefeuillehouders uit de zeven regio gemeenten. De uitvoering vindt plaats door het Regionale bureau(RBL) Leerplein. Het GR bestuur brengt verslag uit over het uitgevoerde beleid en heeft het jaarverslag 2022-2023 vastgesteld op 19 oktober 2023. Het jaarverslag wordt ter informatie aangeboden aan de colleges van B&W en de raadscommissies van de regiogemeenten. Met veel jongeren gaat het goed in het onderwijs: slechts een beperkt aantal jongeren heeft extra begeleiding nodig om een diploma (startkwalificatie= minimaal Havo of MBO 2 diploma) of een certificaat te behalen, dit zijn de voortijdig schoolverlaters en jongeren in kwetsbare positie. Voor de groep is specifiek beleid noodzakelijk. Ook is specifiek beleid noodzakelijk om te voorkomen dat jongeren gaan verzuimen(stimuleren schoolaanwezigheid) of thuis komen te zitten. 2. Kernboodschap 2.1.Het jaarverslag valt onder programma 1.Maatschappelijke participatie, beleidsveld 1.1.: Meer kansen voor de jeugd/ alle jongeren hebben een startkwalificatie.

In het jaarverslag 2022-2023 wordt gerapporteerd over de uitvoering van het Meerjarenbeleidsplan “Kansen bieden aan jongeren 2023 t/m 2026” van de RMC (Regionale Meld- en Coördinatie functie)regio Zuid-Kennemerland en IJmond. In het jaarverslag komt naar voren dat er in vergelijking met het schooljaar 2021-2022: -een daling is van het aantal meldingen ongeoorloofd verzuim. -het overig verzuim (met name preventieve aanpak) wel is gestegen. -het aantal ongeoorloofde thuiszitters is gedaald. -het voortijdig schoolverlaten in het schooljaar 2022-2023 is gestegen. De cijfers zijn echter niet goed vergelijkbaar door de verschillende omstandigheden, omdat in 20212022 er nog sprake was van corona maatregelen. Complexe (gezins)problematiek en aan het werk gaan blijven oorzaken waarom jongeren geen diploma’s behalen. En de steeds ingewikkelder wordende samenleving, de prestatiedruk die door jongeren wordt ervaren en toenemende onveilige situaties veroorzaken mede dat jongeren eerder thuis komen te zitten of uitvallen van school.

Acties worden de komende periode ondernomen op de aanpak verzuim door extra voorlichtingsactiviteiten aan de scholen op basis van een regionale handreiking schoolaanwezigheid, een te intensiveren aanpak (on)geoorloofde thuiszitters op grond van nog verwachte wetgeving en een nadere, regionale uitwerking van het recente landelijke actieplan bestrijding voortijdig schoolverlaten.

Kenmerk: 2023/1909129

3/9

Met de rapportage in het Jaarverslag wordt de uitvoering van het Meerjarenbeleidsplan gemonitord en daar waar nodig het beleid en de uitvoering bijgesteld. Hieronder zijn de belangrijkste resultaten samengevat. 2.2. Vrijstellingen Er zijn verschillende vrijstellingen op grond van de Leerplichtwet, namelijk: -vanwege lichamelijke of psychische gronden (artikel 5 sub a) -vanwege bedenkingen tegen de richting van de school (artikel 5 sub b) -vanwege inschrijving bij een school in het buitenland (artikel 5 sub c) En voor kwalificatieplichtige jongeren(16-17 jarigen) is er een vrijstelling vanwege het volgen van een andere vorm van onderwijs (artikel 15). Resultaten De trend is vanaf 2020-2021 (178 vrijstellingen), 2021-2022 (234 vrijstellingen) en 2022-2023 (237 vrijstellingen) dat het aantal vrijstellingen groeit door enerzijds het volgen van een opleiding in het buitenland (vrijstelling artikel 5c) en anderzijds dat het voor een aantal jongeren in de steeds complexere samenleving ook vaker niet mogelijk is naar school te gaan (vrijstelling artikel 5a). 2.3.Totale verzuimaanpak Er zijn verschillende soorten verzuim: Bij absoluut verzuim (zonder startkwalificatie) is een jongere niet ingeschreven op een school. In geval van luxe verzuim is er sprake van spijbelen rond de vakantieperiodes.

Ongeoorloofd verzuim wil zeggen dat een jongere zonder geldige reden minimaal 16 uur in vier weken niet op school (les- of praktijktijd) aanwezig is. Dit verzuim heet relatief en kan zorgwekkend zijn. De scholen moeten verzuim melden bij de regio. Overig verzuim is verzuim van minder dan 16 uur in vier weken (preventieve aanpak). Naast het ongeoorloofd verzuim is ook sprake van zgn. geoorloofd verzuim. Dit verzuim wordt geregistreerd door de scholen en mag tot op heden niet worden gemeld aan de regio. Hierbij kan ook sprake zijn van vermoedelijk ongeoorloofd verzuim. Dit wordt door leerplicht in de aanpak met de partners (school, JGZ/GGD, CJG e.d.) beoordeeld. In december 2020 is met alle betrokken schoolbesturen en andere kernpartners zoals GGD en CJG een Convenant schoolverzuim (schoolaanwezigheid) PO en VO voor de hele regio op bestuurlijk niveau afgesloten, waarbij de te ondernemen stappen eenduidig in een uitvoeringsagenda worden vastgelegd in de regio. Doel is te komen tot 10% minder verzuimmeldingen ten opzichte van het peiljaar 2018-2019 (regulier schooljaar) en meer inzicht te krijgen in ongeoorloofd en geoorloofd verzuim.

Kenmerk: 2023/1909129

4/9

Resultaten Totaal is er in de regio Zuid Kennemerland en IJmond over het schooljaar 2022-20223 in 968 situaties sprake van ongeoorloofd verzuim, zie de infographic op pagina 11 van het Jaarverslag. Het betreft de verzuimmeldingen 18- en 18 + van Zuid-Kennemerland(ZK) en de 18+ verzuimmeldingen van Zuid-Kennemerland en IJmond (ZKIJ). Er is meer sprake van luxe verzuim waarschijnlijk door het weer op vakantie kunnen gaan na de corona periode. In 683 situaties is daarnaast sprake van overig verzuim, namelijk 536 zijn 18- verzuimmeldingen (ZK) en 147 verzuimmeldingen 18+ (ZKIJ),zie pag. 12 Jaarverslag. In de rapportage is voor het eerst onderscheid gemaakt in het apart melden van overig verzuim, waarbij de regio een preventieve aanpak hanteert door het uitvoeren van gesprekken op de scholen indien er minder dan 16 uren in vier weken wordt verzuimd. Hierbij is het aantal meldingen opgenomen en kunnen jongeren dus meerdere keren voorkomen in de aantallen, als zij meermaals hebben verzuimd. In het schooljaar 2021-2022 was in totaliteit sprake van 1313 verzuimmeldingen. Complexe (gezins)problematiek bij jongeren blijft een van de oorzaken van (langdurig) verzuim, waardoor zij niet naar school gaan.

2.4.Thuiszitters-aanpak Een thuiszittende jongere is een leer- of kwalificatieplichtige jongere die is ingeschreven op een school en deze school ongeoorloofd 4 weken of langer niet bezoekt Onder de groep thuiszitters is een grote groep jongeren die op het moment van rapporteren (nog) niet staat ingeschreven op een school (absoluut verzuimers). Hieronder vallen ook jongeren die overstappen van VO naar MBO en nog geen officiële inschrijving hebben. In december 2020 is met alle betrokken schoolbesturen en andere ketenpartners een Regionaal Thuiszitterspact voor de hele regio op bestuurlijk niveau afgesloten, waarbij de te ondernemen acties door betrokken ketenpartners in de regio eenduidig zijn vastgelegd in een uitvoeringsagenda. Doel is te komen tot het doen van een passend aanbod binnen drie maanden en 10% minder thuiszitters ten opzichte van het peiljaar 2018-2019. Resultaten In de regio zijn over 2022-2023 totaal 53 ongeoorloofde thuiszitters geweest in de regio ZuidKennemerland en IJmond waarvan 44 langer dan drie maanden. Opgelost zijn in het schooljaar 9 situaties. Oorzaak is ook hier de complexe problematiek (zie de infographic op pag. 14). Over 2021-2022 waren dat er totaal 73, waarvan 59 langer dan drie maanden. Het aantal ongeoorloofde thuiszitters is dus gedaald.

Het aantal geoorloofde thuiszitters is gestegen zoals ons bekend is uit signalen van de Samenwerkingsverbanden PO en VO.

Kenmerk: 2023/1909129

5/9

Er wordt zoveel mogelijk maatwerk verricht door de scholen c.q. Samenwerkingsverbanden om voor de leerling een aanbod te regelen in overleg met de regio. Veelal is er sprake van hulpverleningsproblematiek en wordt gezocht naar bijvoorbeeld een onderwijs-zorgarrangement.

2.5. Herplaatsingen RMC jongeren Jongeren van 18-23 jaar(RMC) die geen startkwalificatie(= diploma op minimaal Havo of MBO 2 niveau) hebben worden herplaatst naar verschillende trajecten, zoals scholing, werk of combinaties daarvan. Resultaten Het aantal gemelde RMC jongeren is toegenomen namelijk van 1322 over het schooljaar 2021-2022 naar totaal 1822 over schooljaar 2022-2023. Echter er zijn 780 jongeren in beeld gebracht, maar die blijken niet tot de doelgroep te behoren, omdat zij een startkwalificatie hebben, aan het werk zijn of bijvoorbeeld verhuisd zijn naar een andere regio. (Zie de infographic op pagina 16). Jongeren kunnen opnieuw uitvallen en terugkomen bij Leerplein/RMC. Deze jongeren moeten gemonitord blijven. Tot slot komen er elk schooljaar nieuwe voortijdig schoolverlaters bij. RMC voert ook een aantal specifieke taken uit: -Stimuleren aanwezigheid op school van 18+ studenten :uitvoeren van preventieve spreekuren en huisbezoeken -Leerwerkmakelaars: voor jongeren die geen leerwerkplek kunnen vinden of die verliezen tijdens hun opleiding -Scholingsadviezen voor statushouders 23-27 jaar -Scholingsadviezen uit voor de doelgroep jongeren van 23 tot 27 jaar, die een uitkering op grond van de Participatiewet aanvragen.

Daarnaast wordt er samengewerkt voor de dienstverlening van WW-jongeren zonder kwalificaties met het UWV en het WSP (Werkgeversservicepunt), re-integratiepartners, het Leerwerkloket en wordt deel genomen aan met het ingestelde Regionale Mobiliteitsteam (RMT). Vanuit het Leerplein zijn diverse activiteiten geïnitieerd en deze worden mede uitgevoerd, zoals bijvoorbeeld de mentorenprojecten, leerwerk- en stageprojecten, extra begeleiding aan leerlingen van ISK (Internationale Schakelklas) en van Praktijkonderwijs, Voortgezet Speciaal Onderwijs(VSO) en MBO 1 en trajecten Maatschappelijke Dienst Tijd (MDT). 2.6. Aanvullende aanpak Voortijdig schoolverlaters en jongeren in kwetsbare posities In januari 2021 is de vernieuwde aanvullende VSV aanpak en de aanpak voor jongeren in kwetsbare posities 2021 t.m.2024 ingevoerd, samen met de schoolbesturen van VO en MBO. Ook is een maatwerkbudget beschikbaar om complexe en domein overstijgende casuïstiek op te lossen, als geen reguliere financiering aanwezig is. De RMC regio heeft de coördinerende functie in deze aanpak.

Kenmerk: 2023/1909129

6/9

Voortijdig schoolverlaters Een voortijdig schoolverlater is een jongere tussen 12 en 23 jaar zonder startkwalificatie die niet (meer) ingeschreven staat op een school. Jongeren in kwetsbare posities(Jikp) Een jongere in kwetsbare positie is volgens de wettelijke definitie een jongere die vanuit bepaalde onderwijsposities (praktijkonderwijs, voortgezet speciaal onderwijs, Vmbo basisberoepsgericht of MBO 1) is uitgestroomd of doorgestroomd. Jongeren gaan vaker aan het werk zonder diploma’s door de gunstige arbeidsmarktsituatie. De groep jikp heeft extra intensieve begeleiding nodig naar passende routes. Meer jongeren hebben te maken met complexe problematiek, waarvoor vaak ook hulpverlening nodig is. Er zijn aanvullende maatregelen deels gezamenlijk met de schoolbesturen getroffen voor deze groep.

De aanvullende vsv maatregelen voor 2022-2023 zijn: - heroriëntatietrajecten - aanpak aanwezigheid studenten 18+ (op MBO en door de regio) - de inzet van leerwerkmakelaars (op MBO en de regio) - extra begeleiding van en maatwerk aanbod aan jongeren in kwetsbare posities op basis van hun ondersteuningsbehoefte, in het bijzonder bij de overstapmomenten (van onderwijs naar onderwijs of van onderwijs naar werk of dagbesteding) - extra inzet op maatregelen VO en ISK - een plusvoorziening op het MBO Over de aanpak van de aanvullende gezamenlijke maatregelen wordt door de RMC regio overeenkomstig de regelgeving met de schoolbesturen separaat gerapporteerd op kalenderjaren. Resultaten Over 2021-2022 (de meest recente, voorlopige landelijke officiële cijfers van de rijksoverheid) zijn er 616 nieuwe voortijdig schoolverlaters (vsv-ers) bekend. Deze vsv-ers vallen onder de RMC doelgroep. Voortijdig schoolverlaten is een hardnekkig probleem en het aantal vv-ers vertoont schommelingen over de afgelopen jaren en is over 2021-2022 landelijk behoorlijk gestegen tot 30.000; in onze regio was het aantal vsv-ers over 2020-2021 totaal 517, dus een stijging met 99 jongeren. Het aantal gemelde jongeren in kwetsbare posities (jikp) dat in beeld is gebracht in 2022-2023 is 684. Het aantal gemelde jikp jongeren is met ca. 200 gedaald in vergelijking met 2021-2022 (872).

Kenmerk: 2023/1909129

7/9

Cijfers Haarlem Resultaten van de regio zijn uitgesplitst naar gemeente. De Haarlemse wijkcijfers van verzuimmelding staan in de bijlage. Vrijstellingen De trend is vanaf 2020-2021 (116 vrijstellingen), 2021-2022 (164 vrijstellingen) en 2022-2023 (172 vrijstellingen. Verzuimaanpak Totaal is er in Haarlem over het schooljaar 2022-20223 in 579 situaties sprake van ongeoorloofd verzuim. Het betreft de verzuimmeldingen 18- en 18 + . De wijkcijfers zijn ook in de bijlage van Haarlem vermeld. In 451 situaties is daarnaast sprake van overig verzuim, namelijk 386 zijn 18- verzuimmeldingen (ZK) en 65 verzuimmeldingen 18+ . In het schooljaar 2021-2022 was in totaliteit sprake van 819 verzuimmeldingen Thuiszittersaanpak: In Haarlem zijn over 2022-2023 totaal 32 ongeoorloofde thuiszitters geweest, waarvan 26 langer dan drie maanden. Opgelost zijn in het schooljaar 6 situaties, dus totaal zijn er 26 thuiszitters. Over 2021-2022 waren 39 thuiszitters. Het aantal ongeoorloofde thuiszitters is dus gedaald. Herplaatsingen RMC jongeren Het aantal gemelde RMC jongeren is toegenomen namelijk van 579 over het schooljaar 2021-2022 naar totaal 812 over schooljaar 2022-2023. Echter er zijn 357 jongeren in beeld gebracht, maar die blijken niet tot de doelgroep te behoren, omdat zij een startkwalificatie hebben, aan het werk zijn of bijvoorbeeld verhuisd zijn naar een andere regio.

Voortijdig schoolverlaters Er zijn 242 Haarlemse jongeren voortijdig schoolverlater volgens de voorlopige cijfers over 2021-2022. Jongeren in kwetsbare posities Het aantal gemelde jongeren in kwetsbare posities (jikp) dat in beeld is gebracht in 2022-2023 is 298. Het aantal gemelde jikp jongeren is gedaald in vergelijking met 2021-2022 (327). 3. Consequenties Door de rapportage in het Jaarverslag wordt de uitvoering van het Meerjarenbeleidsplan gemonitord en daar waar nodig wordt het beleid en de uitvoering bijgesteld.

Kenmerk: 2023/1909129

8/9

4. Vervolg De uitvoering wordt geïntensiveerd voortgezet op basis van de acties, zoals vermeld in het Meerjarenbeleidsplan 2023 t.m. 2026 van de RMC regio Zuid-Kennemerland en IJmond en de aanvullende VSV aanpak 2021 t/m 2024. 5. Bijlagen -Bijlage I : Jaarverslag 2022-2023 GR Schoolverzuim en Voortijdig Schoolverlaten (VSV) van de RMC- regio Zuid-Kennemerland en IJmond -Bijlage II: Jaarverslag 2022-2023 Schoolverzuim en Voortijdig Schoolverlaten (VSV) van de RMC- regio Zuid-Kennemerland en IJmond Cijfers per gemeente.

Kenmerk: 2023/1909129

9/9