1 Intensivering beleid sociaal veilig sportklimaat

Collegebesluit

Onderwerp Intensivering beleid sociaal veilig sportklimaat Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2024/2057458 Raadt, E. de 1.2 Sport JOS Schreurs, L.E.T. 06-46215434 lschreurs@haarlem.nl Het creëren van een sociaal veilig sportklimaat is in het Haarlemse sportbeleid een speerpunt. Ook landelijk krijgt het onderwerp steeds meer aandacht, waarbij een verschuiving gaande is van ondersteunende naar meer verplichte maatregelen. In Haarlem is meer nodig om aandacht voor sociaal veilige sport beter te verankeren. Sportaanbieders onderkennen het belang van het thema, maar missen vaak capaciteit en kennis om ermee aan de slag te gaan. Het beleid rondom sociaal veilige sport wordt geïntensiveerd en een meer verplichtend karakter gegeven via: 1. Het verplichten van sportaanbieders om te werken met de basiseisen sociaal veilige sport (de 4 V’s) en; 2. Brede ondersteuning en bewustwording over sociale veiligheid om o.a. aan deze basisvoorwaarden te kunnen voldoen.

Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt dit besluit ter informatie naar de commissie Samenleving

Relevante eerdere besluiten Besluit college d.d. 14 januari 2025

Agenda voor de sport 2020+ (2020/915663) Het college van burgemeester en wethouders Besluit: 1. Het beleid rondom sociaal veilige sport de komende jaren te intensiveren en een meer verplichtend karakter te geven. de secretaris,

Kenmerk: 2024/2057458

de burgemeester,

1/5

1. Inleiding De gemeente Haarlem streeft er naar om een omgeving te creëren waarin iedere sporter zich welkom en gewaardeerd voelt. Alleen als er aandacht is voor een prettige sfeer, waardering en veiligheid in de sport kunnen inwoners met plezier sporten en bewegen. Een veilige sportomgeving is ook (of extra) van belang voor de meer kwetsbare inwoners die momenteel nog niet sporten of voor wie sport als middel veel kan betekenen. Sportaanbieders in Haarlem zijn de afgelopen jaren dan ook ondersteund bij het creëren van een sociaal veilig sportklimaat. Zo werden verenigingen gestimuleerd om commissies op te richten rondom het thema sociale veiligheid en richtlijnen op te stellen met betrekking tot VOG’s. Er zijn verschillende themasessies, informatieavonden en scholingen voor verenigingsbestuurders en vertrouwenscontactpersonen georganiseerd. En een aantal sportverenigingen is intensief ondersteund bij het opstellen van beleid gericht op een veilige en positieve sfeer op de club. Ondanks al deze inspanningen is het belang om sociale veiligheid hoger op de agenda te krijgen groot. Sportaanbieders onderkennen vaak dat het thema belangrijk is, maar er is meer nodig om een basisniveau van sociale veiligheid na te streven voor alle clubs. Ook op nationaal niveau is sociale veiligheid in de sport een speerpunt.

Dit leidt er onder andere toe dat er een verschuiving is te zien van ondersteunende maatregelen naar een meer normstellende ondergrens voor sociale veiligheid. Zo neemt een aantal gemeenten en sportbonden de stap om sportaanbieders te verplichten om aan basiseisen rondom sociale veiligheid te voldoen. Gezien het belang van sociale veiligheid in de sport, de landelijke tendens in verplichten van basisnormen en de potentie die er in Haarlem is om het thema beter te verankeren, wordt het beleid rondom sociaal veilige sport de komende jaren geïntensiveerd en in een meer verplichtend karakter uitgevoerd. Dit bestaat onder andere uit het verplicht stellen van de basiseisen sociaal veilige sport – de zogeheten 4 V’s – bij sportaanbieders.

2. Besluitpunten college Het beleid rondom sociaal veilige sport de komende jaren te intensiveren en een meer verplichtend karakter te geven.

3. Beoogd resultaat Veel aandacht voor een sociaal veilig en prettig Haarlems sport- en beweegklimaat. Door deze inzet is uiteindelijk het streven om meer inwoners zich thuis te laten voelen bij sportaanbieders en het risico op grensoverschrijdend gedrag te verkleinen.

Kenmerk: 2024/2057458

2/5

4. Argumenten 1. Inzet op sociale veiligheid past binnen het Haarlemse sportbeleid en het coalitieprogramma. In de Haarlemse Agenda voor de sport 2020+ is de aanpak van een sociaal, veilig en positief sportklimaat geformuleerd als één van de speerpunten in het beleid. Daarnaast vormt sport een belangrijke pijler in de uitwerking van het inclusie- en diversiteitsbeleid van het college. Zo is er samenwerking met de regenboogpartners waar het gaat om uitingen of activiteiten rondom discriminatie en inclusie. Ten slotte wordt met de inzet voor sociale veiligheid gestreefd naar sporten beweegaanbieders waarbij nog meer inwoners zich thuis zullen voelen en dus mee kunnen doen aan de samenleving. Dit is een belangrijke doelstelling uit het coalitieprogramma. 2. Het verplichten van sportaanbieders om te werken met de basiseisen sociaal veilige sport zorgt voor een ondergrens van veiligheid voor sportende inwoners van Haarlem. Een eerste bijstelling van het beleid is normstellend van aard: het verplichten van sportaanbieders om te voldoen aan de basiseisen sociaal veilige sport. Deze basiseisen kunnen worden gezien als ondergrens: belangrijke basisvoorwaarden van veiligheid in de sport die gegarandeerd zou moeten zijn voor sporters en inwoners. De basiseisen worden uitgedrukt in de ‘4 V’s’, een methodiek die vanuit NOC*NSF wordt gehanteerd en bekend is onder sportaanbieders.

De 4 V’s staan voor: 1. Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) Sportaanbieders stellen het aanleveren van een VOG als voorwaarde aan trainers en begeleiders die werken met jeugd of kwetsbare doelgroepen.1 2. Vertrouwenscontactpersoon op de club Er is een vertrouwenscontactpersoon aangesteld bij de sportaanbieder en deze is bekend onder de leden. 3. Verenigingsbrede gedragscode Hierin worden de regels over omgang en veiligheid met elkaar vastgelegd. 4. Vakkundig geschoolde trainer-coaches (via een korte e-learning sociale veiligheid) Trainers/coaches moeten worden gestimuleerd om zich te ontwikkelen op sociaalpedagogisch vlak, bijvoorbeeld via de landelijk beschikbare e-learning ‘Een beetje opvoeder’. Om subsidie te ontvangen van de gemeente, gebruik te kunnen maken van gemeentelijke (sport)accommodaties, danwel om professionele begeleiding te ontvangen van uitvoeringsorganisatie SportSupport, gelden de 4 V’s als voorwaarde. Om dit te waarborgen worden de subsidieregelingen en overeenkomsten in de sport geactualiseerd. 3. Sportaanbieders wordt tot 2027 de tijd geboden om de basiseisen sociale veiligheid in te regelen. De 4 V’s worden per 1 januari 2027 formeel verplicht gesteld aan alle sportaanbieders die een relatie hebben met de gemeente.

Gedurende de jaren 2025 en 2026 wordt – samen met sportaanbieders en SportSupport – gewerkt aan het op orde brengen van de basiseisen sociaal veilige sport.2. Deze 1 Onder kwetsbare doelgroepen worden bijvoorbeeld lichamelijk en verstandelijk beperkten verstaan. Het aanvragen van een VOG is voor

vrijwilligers gratis wanneer men met jeugd en kwetsbare groepen werkt. 2 In eerste instantie zal dit vooral van toepassing zijn op sportverenigingen. Het streven is om op een later moment ook commerciële of

andersoortige sportaanbieders bij de aanpak te betrekken.

Kenmerk: 2024/2057458

3/5

periode biedt sportaanbieders de gelegenheid om de basiseisen op een juiste manier te borgen in de organisatie en hier de tijd voor te nemen. 4. Bewustwording en activiteiten om sportaanbieders te ondersteunen versterken het beleid rondom sociale veiligheid en moeten samen met de verplichting van de 4 V’s worden ingevoerd. Ter ondersteuning van de formele verplichting worden extra ondersteunende en stimulerende maatregelen genomen ten behoeve van een sociaal veilig sportklimaat. Een verplichting voor de 4 V’s kan nooit op zichzelf staan, en moet altijd vergezeld worden van acties om bewustwording en kennis rondom veiligheid en inclusie te versterken. De combinatie is belangrijk omdat de basisvoorwaarden op zichzelf als niet meer dan een administratieve maatregel kan worden gezien. Ook kan alleen op de lange termijn een veilig sportklimaat ontstaan als er draagvlak is bij een club om zich hier blijvend voor in te zetten. Stevige ondersteuning voor sportaanbieders om de basiseisen op orde te krijgen is essentieel. In de hele sector is het vinden van vrijwilligers en bestuursleden een uitdaging, terwijl het invoeren van de 4 V’s extra werk kan vergen. SportSupport zal sportaanbieders de komende jaren intensief begeleiden bij het thema. 5. De bijstelling in beleid is in lijn met landelijke en lokale ontwikkelingen.

De relevantie van sociale veiligheid in de sport is op nationaal niveau terug te zien. Voorbeelden hiervan zijn het programma ‘Nederland sport veilig’ (NOC*NSF) en het Centrum Veilige Sport Nederland. Ook is sociaal veilige sport in het hervormde nationale sportakkoord (2022) als specifiek actiepunt opgenomen. Dit betekent dat gemeenten verplicht zijn om te werken aan een plan van aanpak om sociale veiligheid en integriteit bij lokale sportaanbieders te stimuleren en/of ondersteunen. Er wordt daarnaast onderzocht of een verplichting tot de basiseisen sociale veiligheid vanuit nationaal niveau kan worden opgelegd. Steden als Amsterdam en Dordrecht hebben de 4 V’s al verplicht gesteld voor sportaanbieders, en bij schaatsbond KNSB is dit vanaf januari 2025 het geval. De ingeslagen weg sluit ook aan bij stappen die verschillende Haarlemse verenigingen zelf al hebben genomen. Bijvoorbeeld met het omarmen van de ‘OneLove’-band op het clubtenue en het recent ondertekende convenant ‘Voetbal met respect’ in Zuid-Kennemerland, waar ook een vereisten voor VOG’s en een vertrouwenscontactpersoon zijn opgenomen.

5. Risico’s en kanttekeningen 1. Sportaanbieders moeten zich inzetten om de basiseisen sociaal veilige sport in te regelen Voor het borgen van de basiseisen is de gemeente afhankelijk van de inzet van sportaanbieders. Het risico is dat deze sportaanbieders deze inzet niet kunnen of willen leveren. Om dit te voorkomen wordt de ondersteuning rondom sociale veiligheid zo laagdrempelig mogelijk ingericht. SportSupport heeft daarvoor een plan ontwikkeld. Voorbeelden van de ondersteuning zijn speciale inloopmomenten voor het inregelen van VOG’s, het meelopen met besturen om beleid op sociale veiligheid te ontwikkelen en speciale thema- en/of scholingsavonden rondom de 4 V’s. Daarnaast staan de verenigingsadviseurs van SportSupport in nauw contact met sportaanbieders en signaleren eventuele knelpunten in de uitvoering van de basiseisen in een vroeg stadium.

Kenmerk: 2024/2057458

4/5

2. Niet alle Haarlemse sportaanbieders ontvangen (financiële) ondersteuning van de gemeente Ongeveer een derde van alle sportaanbieders maakt gebruik van de subsidies sport. En ook niet alle sportaanbieders maken gebruik van gemeentelijke sportaccommodaties of professionele inzet van SportSupport. Wanneer de basiseisen worden vastgelegd als voorwaarde, raakt dit dus niet alle sportaanbieders in Haarlem. Omdat er nog geen landelijke verplichting voor de basiseisen geldt is dit, desondanks, de meest optimale vorm om zoveel mogelijk sportaanbieders te bereiken.

6. Uitvoering De gemeente en SportSupport starten met een aantal stappen. Het gaat voor de gemeente dan bijvoorbeeld om het vastleggen van de 4 V’s in subsidies en overeenkomsten en het uitwerken van monitoring en handhaving van de verplichting. De aanpassing in de subsidieregelingen sport wordt opnieuw ter besluitvorming voorgelegd. SportSupport start met haar plan om sociaal veilige sport bij sportaanbieders te ondersteunen. Op 3 maart staat een eerste bijeenkomst voor sportaanbieders gepland om hen hierover te informeren. Daarnaast worden sportaanbieders ook persoonlijk geïnformeerd over de verplichting van de 4 V’s en de ondersteuningsmaatregelen.

7. Bijlagen Niet van toepassing.

Kenmerk: 2024/2057458

5/5