1 Informatienota vrouwenveiligheid tijdens het uitgaan

Informatienota

Onderwerp Informatienota vrouwenveiligheid tijdens het uitgaan Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2025/11260 Wienen, J. 6.3 Openbare orde en veiligheid VH Vendel, M.L. 023-5114911 mvendel@haarlem.nl Op 17 oktober 2024 besprak de commissie Bestuur het door het college vastgestelde actieprogramma Veilig en Gastvrij uitgaan in Haarlem 2024-2028 (2024/371892). Tijdens de bespreking heeft burgemeester Wienen toegezegd de raad schriftelijk te informeren over suggesties voor Haarlem uit het programma Veilige Steden. Deze informatienota geeft meer inzicht in de inzet die de gemeente samen met ketenpartners levert om het uitgaan voor vrouwen in Haarlem veiliger te maken, en de mogelijkheden die het rijksprogramma Veilige Steden hierin biedt.

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten Besluit college d.d. 4 februari 2025

Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Bestuur. Actieprogramma Veilig en Gastvrij uitgaan in Haarlem 2024-2028 (2024/371892). 1. Het college stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

Kenmerk: 2025/11260

de burgemeester,

1/5

Inleiding Op 17 oktober 2024 besprak de commissie Bestuur het door het college vastgestelde actieprogramma Veilig en Gastvrij uitgaan in Haarlem 2024-2028 (2024/371892). Tijdens de bespreking heeft burgemeester Wienen toegezegd de raad schriftelijk te informeren over suggesties voor Haarlem uit het rijksprogramma Veilige Steden. Deze informatienota geeft meer inzicht in de inzet die de gemeente samen met ketenpartners levert om het uitgaan voor vrouwen in Haarlem veiliger te maken, en de mogelijkheden die het programma Veilige Steden hierin biedt. Bestaande inzet op veiligheid voor vrouwen tijdens het uitgaansleven in Haarlem De gemeente vindt het belangrijk dat vrouwen in Haarlem veilig zijn, ook tijdens het uitgaan. In het actieprogramma Veilig en Gastvrij Uitgaan1 staan dan ook verschillende acties gericht op het bevorderen van de veiligheid van vrouwen tijdens het uitgaan in Haarlem. Hieronder worden zij kort opgesomd. Preventieve maatregelen • Horecaondernemers en hun personeel worden getraind in het omgaan met grensoverschrijdend gedrag. • De horecabedrijven voeren gezamenlijke huisregels, een verbod op ongewenste intimiteiten is hiervan onderdeel. • Naast de bestaande huisregels die de horeca voert worden er gedragsregels ingevoerd voor de openbare ruimte, expliciete consent als harde voorwaarde bij seksueel gedrag is hiervan onderdeel.

• De gemeente draagt zorg voor goed werkende verlichting in de uitgaansgebieden. • De gemeente zet samen met de horecabedrijven SUS-teams in ter bevordering van de veiligheid op straat tijdens het uitgaan. • De gemeente heeft in 2024 het cameratoezicht in het uitgaansgebied kwalitatief verbeterd en uitgebreid. • De gemeente blijft samen met Stichting Sexmatters onderzoeken welke nieuwe interventies kunnen worden ingezet om seksueel grensoverschrijdend gedrag binnen het uitgaansleven te voorkomen. Maatregelen ten behoeve van het vergroten van het zicht op de problematiek • Er heeft een pilot gedraaid met de methode ‘Ask for Angela’. Deze methode heeft helaas niet opgeleverd dat seksuele intimidatie of andere onveilige situaties vaker gemeld zijn. Er wordt samen met de horeca gekeken welke inzet helpend kan zijn om nog beter zicht te krijgen op grensoverschrijdend gedrag in het uitgaansleven. • Bij seksueel grensoverschrijdend gedrag wordt door horecapersoneel en beveiliging standaard de politie ingelicht. 1 2024/371892

Kenmerk: 2025/11260

2/5

Repressieve maatregelen • Ongewenste intimiteiten zijn aanleiding voor het opleggen van een gezamenlijk toegangsverbod door de aangesloten horecabedrijven. • De politie geeft prioriteit aan de opsporing en aanpak van seksueel grensoverschrijdend gedrag in het uitgaansleven, zowel gepleegd door uitgaanspubliek als gepleegd door horecapersoneel. • De politie legt bij ernstige feiten namens de burgemeester een verblijfsontzegging van enkele weken op voor het centrum van Haarlem. Bij lichtere overtredingen legt zij een 24uursontzegging op. Beleidsregels verblijfsontzeggingen De burgemeester heeft op grond van de Algemene Plaatselijke Verordening de bevoegdheid om een verblijfsontzegging op te leggen aan mensen die de openbare orde verstoren. Deze bevoegdheid is in Haarlem deels gemandateerd aan de politie en vormt in de praktijk een belangrijk instrument om mensen die tijdens het uitgaan grensoverschrijdend gedrag vertonen direct uit het centrum van Haarlem te weren. Om seksueel overschrijdend gedrag tijdens het uitgaan tegen te gaan worden de overtredingen en misdrijven zoals genoemd in de nieuwe Wet Seksuele Misdrijven, waaronder straatintimidatie, toegevoegd aan de gedragingen waarvoor in Haarlem een directe verblijfsontzegging kan worden opgelegd.

Veilige steden Naast de acties uit het actieprogramma Veilig en Gastvrij Uitgaan ontvangt de gemeente in 2025 en 2026 een bijdrage vanuit het rijksprogramma Veilige Steden voor extra inzet om het uitgaan in Haarlem voor vrouwen en meisjes veiliger te maken2. Hieronder staat de extra inzet die wordt geleverd kort opgesomd. • Ook in 2025 en 2026 organiseert de gemeente trainingen om horecaondernemers, hun personeel, beveiligers, SUS-teams en evenementenorganisatoren op te leiden om seksueel grensoverschrijdend gedrag te herkennen en er adequaat mee om te gaan. Stichting Sexmatters wordt ingezet voor het geven van deze trainingen. • De gemeente ontwikkelt een Haarlemse Toolbox Veilig Uitgaan. Met deze toolbox bieden we horecaondernemers en evenementenorganisatoren handelingsperspectief om grensoverschrijdend gedrag tijdens het uitgaan te voorkomen en aan te pakken. • Partijen in de stad ontwikkelen een set met Gouden Uitgaansregels, gericht op gedragsregels voor de openbare ruimte. Hierin komen ook regels terug met betrekking tot veiligheid voor vrouwen. Enkele regels zullen worden uitgelicht middels een campagne.

2 De focus ligt hierbij zowel op de veiligheid van vrouwen en meisjes als op de veiligheid van queer mensen.

Kenmerk: 2025/11260

3/5

Andere interventies Veilige Steden Ook andere gemeenten zetten zich vanuit het rijksprogramma Veilige Steden samen met hun ketenpartners in om de veiligheid voor vrouwen te verbeteren. Op basis van deze ervaringen worden hieronder de initiatieven besproken die andere gemeenten hebben ingevoerd, maar in Haarlem niet worden ingezet. Globaal zijn dit twee type interventies: een gemeentelijk meldpunt voor het melden van straatintimidatie en (het faciliteren van) workshops en weerbaarheidstrainingen. Meldpunt straatintimidatie Sommige gemeenten hebben een eigen meldpunt opgericht voor het melden van straatintimidatie. Meldpunten worden met verschillende doelen opgezet, namelijk om: • Inzicht te geven in de aard en omvang van een probleem. • De urgentie voor beleidsontwikkeling te agenderen. • Bij te dragen aan het uitdragen van een sociale norm. • Slachtoffers door te verwijzen naar passende ondersteuning en hulp. Het rijksprogramma Veilige Steden concludeert op basis van ervaringen van gemeenten die bij hun programma zijn aangesloten dat lokale gemeentelijke meldpunten niet direct bijdragen aan het verminderen of voorkomen van de oorzaken van onveiligheid op straat.

Een eigen gemeentelijk onderzoek onder gemeenten met een eigen meldpunt laat zien dat dit meldpunt in de praktijk niet veel gebruikt wordt, waardoor het geen goede bijdrage lijkt te leveren aan het verkrijgen van een adequaat beeld met betrekking tot straatintimidatie. Straatintimidatie is sinds 1 juli 2024 strafbaar. Alleen politie is bevoegd hierop handhavend op te treden3. Meldingen over straatintimidatie horen sinds 1 juli 2024 daarom thuis bij de politie. Gemeente Den Haag heeft daarom recent besloten te stoppen met hun gemeentelijk meldpunt. De gemeente ontvangt van de politie cijfers over overtredingen en misdrijven voor het ontwikkelen van veiligheidsbeleid, waardoor zicht op de aard en omvang van het probleem van straatintimidatie ook kan worden verkregen zonder eigen meldpunt. De gemeente onderzoekt samen met de politie de mogelijkheden voor een campagne om de aangiftebereidheid op dit onderwerp te vergroten. Workshops en weerbaarheidstrainingen Enkele gemeenten financieren de inzet van workshops voor volwassenen, gericht op vrouwen en mannen die hun netwerk willen activeren om zich in te zetten om seksuele intimidatie en geweld tegen vrouwen tegen te gaan. Ook zijn er gemeenten die weerbaarheidstrainingen voor omstanders of slachtoffers van seksuele intimidatie en ander ongewenst gedrag tegen vrouwen subsidiëren.

Er zijn tot nu toe geen positieve effecten gerapporteerd van de inzet van deze workshops en weerbaarheidstrainingen op veilig uitgaan. De indruk bestaat dat met deze (vrijwillige) workshops en 3 Wel loopt er een pilot in enkele gemeenten waarbij wordt onderzocht in hoeverre het effectief is ook

gemeentelijk handhavers deze bevoegdheid te geven.

Kenmerk: 2025/11260

4/5

weerbaarheidstrainingen vooral de mensen worden bereikt die zich al inzetten voor vrouwenveiligheid. 3. Consequenties Gemeente Haarlem zet zich op diverse manieren in voor de veiligheid van vrouwen tijdens het uitgaan in Haarlem. Zij ontvangt daartoe onder meer een bijdrage vanuit het rijksprogramma Veilige Steden. Veel van de interventies die andere gemeenten vanuit dit programma inzetten worden ook in Haarlem ingezet. Er zijn vanuit het rijksprogramma Veilige Steden twee interventies die in andere gemeenten worden ingezet en in Haarlem niet: een meldpunt voor straatintimidatie en het aanbieden van workshops of trainingen aan omstanders of slachtoffers. 4. Vervolg Gemeente Haarlem zet zich in om de veiligheid van vrouwen tijdens het uitgaan in Haarlem te bevorderen. Deze inzet vindt al plaats en wordt gemonitord vanuit het Actieprogramma Veilig Uitgaan en het programma Nachtcultuur. 5. Bijlagen nvt

Kenmerk: 2025/11260

5/5