1 Informatienota vijfde update uitvoeringsagenda TVW oktober 2025

Informatienota

Onderwerp Vijfde update uitvoeringsagenda Transitievisie Warmte (TVW) Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2025/688273 Berkhout, R.A.H. 5.2 Energie ECDW Atkins, R.A. 06 38294582 ratkins@haarlem.nl In de uitvoeringsagenda Transitievisie Warmte (TVW) staat welke projecten de komende jaren uitgevoerd worden. De looptijd van de uitvoeringsagenda is van 2023 tot 2030. De projecten in de uitvoeringsagenda hebben als doel om 22.000 lage label woningen te verbeteren, 11.800 woningen aardgasvrij te maken en 65% CO2 reductie bij bedrijven te realiseren. Bij deze vijfde tussenstand, en laatste in deze vorm, van de uitvoering TVW liggen we met een aantal projecten nog steeds op schema om de doelen op tijd te kunnen behalen. Maar, vooral randvoorwaardelijke zaken, zorgen nog steeds voor vertraging. Met name het later in werking treden van langverwachte wetgeving en andere instrumenten vanuit het Rijk zorgen voor vertraging. Daarnaast is er een onduidelijkheid over hoe om te gaan met beschermde diersoorten in de gebouwde omgeving. Tot slot hebben grote delen van Nederland, waaronder onze regio, te maken met netcongestie waardoor elektrificatie van de samenleving in de knel komt. Desalniettemin werkt gemeente Haarlem door met haar succesvolle aanpakken, projecten en lobby: - De isolatiecampagne komt op stoom een aangepast pakket van isolatiemaatregelen aan te bieden. - De uitdaging van netcongestie wordt op project niveau met de ontwikkelende partijen en de regionale netbeheerder verkend.

Met (grote) buurgemeenten wordt gelobbyd naar het Rijk om in te grijpen op de ontstane situatie in onze regio. - Er wordt al geanticipeerd op toekomstige wetgeving, waardoor projecten niet vertragen. - Beschikbare rijksmiddelen zijn aangevraagd en, tot op heden, ook gehonoreerd, zoals CDOKE-middelen voor capaciteit en middelen voor de lokale isolatie aanpak. Daarnaast heeft Haarlem zelf verschillende subsidies en

Kenmerk: 2025/688273

1/6

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten

Besluit college d.d. 7 oktober 2025

financieringsinstrumenten ontwikkeld waardoor lokaal niet vertraagd of zelfs versneld wordt. 1. Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Beheer. - vaststelling uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warmte (2023/405029) - Bijlage Uitvoeringsagenda Haarlemse Transitie Visie Warmte - Update uitvoeringsagenda Transitievisie Warmte (2023/1857585) - Tweede update uitvoeringsagenda TVW in cie. Beheer op 7 juli 2024 - Derde update uitvoeringsagenda TVW in cie. Beheer op 11 november 2024 - Vierde update uitvoeringsagenda TVW in de cie. Beheer op 5 juni 2025 1. Het college van burgemeester en wethouders stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

de burgemeester,

1. Aanleiding Begin 2021 heeft Haarlem de Transitievisie Warmte (TVW) vastgesteld. Hierin staan de mogelijke oplossingen voor onze stad voor aardgasvrij verwarmen ten einde in 20240 volledig aardgasvrij te zijn. Ook zijn besluiten genomen over hoe we in Haarlem omgaan met bronnen, betaalbaarheid en governance. In de uitvoeringsagenda Transitievisie Warmte (TVW), vastgesteld in mei 2023 en behandeld in de commissie Beheer in september 2023, staat welke projecten de komende jaren uitgevoerd worden. De looptijd van de uitvoeringsagenda is van 2023 tot 2030. De projecten in deze uitvoeringsagenda hebben als doel om 22.000 lage label woningen te verbeteren, 11.800 woningen aardgasvrij te maken en 55% CO2 reductie bij bedrijven te realiseren. Twee keer per jaar geeft het college een kwalitatieve statusupdate over hoe de projecten er voor staan. Dit is de vijfde rapportage (en laatste in deze vorm) met als doel op een overzichtelijke wijze de tussenstand van de uitvoeringsprojecten te presenteren. In de bijlage staat per project een statusupdate vermeld. 2. Toelichting In de uitvoeringsagenda TVW staat welke projecten de komende jaren uitgevoerd worden. De project zijn onderverdeeld in isolatieprojecten, duurzame warmte en overig. Daarnaast worden enkele randvoorwaardelijke onderwerpen toegelicht.

Kenmerk: 2025/688273

2/6

3. Resultaten en/of consequenties De VvE-aanpak wordt goed gewaardeerd door deelnemende VvE’s en lijkt een effectieve manier om grotere aantallen woningen klaar te maken voor verduurzaming. Naast het intensieve begeleidingstraject wordt ecologisch onderzoek en een subsidieregeling aangeboden door de gemeente. De uiteindelijke besluitvorming ligt bij de VvE’s zelf. Meerdere grote Vve’s hebben reeds isolatiemaatregelen uitgevoerd na het volgen van het ondersteuningstraject. Voor kleine VvE’s (minder dan 7 woningen) is ook een ondersteuningsaanpak ontwikkeld en deze wordt momenteel uitgevoerd. Deze aanpak begint met de Vve’s te activeren en vervolgens te adviseren over verduurzamingsmaatregelen in combinatie met onderhoud. De 4.000 huishoudens die nog geen gebruik hebben gemaakt van de witgoedwissel, maar daar wel recht op hebben, ontvangen na de zomer (opnieuw) een brief met het aanbod. Tot nu toe hebben 2.873 huishoudens gebruikt gemaakt van de witgoedwissel en naar verwachting zal dit aantal verder toenemen. Ook over deze aanpak zijn deelnemers erg enthousiast. In oktober 2025 gaat de pilot FIXbrigade in Meerwijk van start. Deze pilot wordt uitgevoerd door Stichting Hattrick in samenwerking met Energiebank Nederland, FIXbrigade Nederland en Buurts.

Het doel is om voor eind 2026 380 huishoudens in Meerwijk te voorzien van energiebesparende maatregelen en energiebesparingsadvies. Leden van de Fixbrigade worden lokaal geworven. Met het Haarlemse bedrijf Winst uit je Woning wordt een stadsbrede isolatiecampagne uitgevoerd, waarbij kwetsbare huishoudens maximaal worden ondersteund met financiering, subsidies en ontzorging. De aanpak richt zich op eigenaren van woningen onder de gemiddelde WOZ-waarde met een laag energielabel en/of in het bezit van een Haarlempas: bijna 7.200 huishoudens hebben eerder dit jaar een brief ontvangen met het ontzorgingsaanbod. Zo’n 13 % van deze huishoudens heeft een adviseur aan huis gehad. Meer dan 600 huishoudens hebben een op maat gemaakt aanbod voor een of meer isolatiemaatregelen ontvangen, waarvan meer dan 440 al akkoord hebben gegeven. Om geen vertraging op te lopen door de onduidelijkheid rondom beschermde diersoorten in de gebouwde omgeving, wordt spouwmuurisolatie en dakisolatie niet aangeboden. De duurzaamheidslening is nog steeds succesvol en wordt door veel inwoners benut voor isolatiemaatregelen of de aanschaf van zonnepanelen of een warmtepomp. In juni van dit jaar is de verordening aangepast op basis van geleerde lessen en zijn nieuwe technische maatregelen toegevoegd. Ook kunnen verhuurders van maximaal 3 woningen een duurzaamheidslening aanvragen.

Na bespreking in de commissie mogen huurders nog steeds gebruik maken van de duurzaamheidslening. In vergelijking met 2024 worden er minder leningen aangevraagd, met name voor zonnepanelen. Deze daling wordt zeer waarschijnlijk veroorzaakt door de onzekerheid bij woningeigenaren over het afschaffen van de salderingsregeling.

Kenmerk: 2025/688273

3/6

Voor woningcorporaties is een subsidieregeling opgezet binnen de ruimte die de regels over staatssteun biedt. In totaal is er 3 miljoen euro beschikbaar tot 2027, waarvan al 600.000 euro is beschikt aan woningcorporaties voor het verbeteren van huurwoningen met een E-, F- of G-label. Voor bedrijven in de Waarderpolder is een subsidieregeling opgezet om de aanschaf van zonnepanelen, laadpalen en batterijopslag te stimuleren. Deze regeling wordt gefinancierd door de Provincie. Hiermee kunnen ondernemers maximaal gebruik maken van hun bestaande netaansluiting in tijden van netcongestie. Vanaf juni is de subsidieregeling met gemeentelijke financiering uitgebreid naar alle ondernemers in de gemeente Haarlem, niet alleen op het bedrijventerrein. Van deze regeling hebben tot dusver 6 bedrijven gebruik gemaakt met investeringen ter waarde van ruim 200.000 euro. Deze subsidie mag ook worden gecombineerd met de gemeentelijke subsidie voor de kosten voor onderzoek naar de geschiktheid van de dakconstructie voor zonnepanelen.

In bijlage 1 staat een volledig overzicht van de projecten. Uitdagingen Randvoorwaardelijke zaken en externe factoren, zoals rijksbeleid, lijken de grootste invloed te hebben op de voortgang en het slagen van projecten. Zo is er onvoldoende transportcapaciteit op het elektriciteitsnet in Nederland, zowel op het landelijke hoogspanningsnet als op het lokale laagspanningsnet. Het laagspanningsnet wordt door de netbeheerder gestaag uitgebreid, ondanks complexe ruimtelijke inpassingen van transformatorhuisjes en een tekort aan personeel. Het hoogspanningsnet in onze regio is ook overvol, maar oplossingen zijn ingewikkelder dan die op het laagspanningsnet. Structurele verruiming van capaciteit in onze regio lijkt pas met de realisatie van een nieuw hoogspanningsstation in 2033 mogelijk. In het Klimaatakkoord van 2019 zijn ook afspraken gemaakt over wetgeving. Deze wetgeving treedt met (aanzienlijke) vertraging de komende jaren in werking. De Wet collectieve warmte (WCW) treedt naar verwachting in twee fasen in werking: een deel op 1 juli 2026 (waaronder opheffing groepsverbod waardoor netwerkbedrijven een integraal warmtebedrijf kunnen oprichten) en de volledige wet op 1 januari 2027. De Tweede Kamer heeft zo’n 10 amendementen aangenomen waardoor de wet op een aantal punten fors is gewijzigd. Volgende stap is behandeling in de Eerste Kamer.

De Wet gemeentelijke Instrumenten Warmtetransitie (WGIW) is in april 2024 door de Tweede kamer behandeld en goedgekeurd. Het bijbehorende besluit, de Bgiw, is nog onderwerp van discussie. In de Bgiw staan belangrijke details over de toepassing van de Wgiw, waaronder de definitie van betaalbaarheid. De Wgiw maakt het ook mogelijk om op termijn het Omgevingsplan zo te wijzigen dat aardgaslevering aan woningen kan worden beëindigd. Zo’n wijziging is een bevoegdheid van de gemeenteraad en met allerlei waarborgen omkleed.

Kenmerk: 2025/688273

4/6

Naar verwachting treden de Wgiw en de Bgiw op 1 juli 2026 in werking. Uiterlijk 31 december 2026, 6 maanden later, moet elke gemeente een Warmteprogramma hebben vastgesteld. Het ecologisch onderzoek naar beschermde soorten in de gebouwde omgeving van Haarlem ten behoeve van het Soortenmanagementplan (SMP) is uitgevoerd. De verzamelde gegevens worden momenteel verwerkt en geanalyseerd. Deze geanalyseerde gegevens vormen de basis voor het opstellen van het SMP. Recent is er landelijk discussie ontstaan tussen het ministerie en het bevoegd gezag (provincies) over de toepassing van e-DNA om de aanwezigheid van beschermde soorten aan te tonen. De gevolgen hiervan zijn nog onduidelijk maar betekenen mogelijk een aanpassing van het SMP-traject. Ondertussen loopt de isolatiecampagne gewoon door. Wel worden enkele maatregelen, zoals spouwmuurisolatie, tijdelijk niet aangeboden in afwachting van het SMP. Het rijk is niet altijd consistent in beleid en financiering. Zo is de eerder aangekondigde warmtepompplicht geschrapt en wordt de salderingsregeling voor zonne-energie abrupt beëindigd. Ook de Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++) dreigde niet opengesteld te worden dit jaar. Deze onzekerheid over financiering zorgt voor uitstel of zelfs afstel van investeringen gericht op verduurzaming.

Zowel bij investeringen van institutionele beleggers, zoals pensioenfondsen in warmtenetten, als bij particuliere huishoudens in zonnepanelen en warmtepompen. Consequenties Beperkte netcapaciteit zal een hardnekkige probleem vormen voor de komende 10 jaar. De gevolgen voor de verdere elektrificatie van bestaande kleinverbruikers worden in juni 2025 waarschijnlijk duidelijker. Haarlem is hier niet uniek in en er worden dan ook op landelijk en regionaal niveau maatregelen genomen om netcongestie het hoofd te bieden. Zo wordt wetgeving aangepast om nieuwe contractvormen mogelijk te maken, de beschikbare capaciteit op het net maximaal te gebruiken en slimme oplossingen te forceren. Nieuwe grootverbruikers, zoals een VVE die over wil gaan op een collectieve warmtepomp, komen op een wachtlijst. De Wet Collectieve Warmte (WCW) treedt vermoedelijk 1 juli 2026 in werking. Deze uitstel wordt deels veroorzaakt door een nadere uitwerking van het begrip betaalbaarheid in de wet door de minister. De huidige netwerkbedrijven, waaronder Firan, bereiden zich al wel voor op de komst van de wet waardoor de gevolgen van de latere inwerkingtreding voor hen beperkt lijken. Wel zijn de voorwaarden van het nationale Waarborgfonds en de nationale deelneming door EBN voor warmtebedrijven nog niet definitief, als ook de definitie van betaalbaarheid. 4.

Uitvoering en vervolg Het college is voornemens om met de overgang van TVW naar Warmteprogramma ook weer een halfjaarlijkse voortgangsrapportage op te stellen.

Kenmerk: 2025/688273

5/6

5. Bijlagen Bijlage 1 – Projectenoverzicht uitvoeringsagenda TVW oktober 2025 Bijlage A - Bijstelling Energiebesparingsakkoord Bijlage B - Aanpak Buurtinitiatieven Energietransitie

Kenmerk: 2025/688273

6/6