1 Informatienota Vervolg schrappen Verwijsindex uit Jeugdwet 2025

Informatienota

Onderwerp Vervolg schrappen Verwijsindex uit Jeugdwet 2025 Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2025/199926 Leeuwen, B. van 2.2 Voorzieningen Jeugd JOS Abdellaui, I./ Smit, I.J. 06 46215328 / 06 39290069 iabdellaui@haarlem.nl / ijsmit@haarlem.nl Het Rijk heeft besloten de verwijsindex te schrappen uit de Jeugdwet (naar verwachting per 1 januari 2027). Gemeenten zijn op dit moment nog wettelijk verplicht om gebruik te maken van de Verwijsindex Risicojongeren. Hoewel de oorspronkelijke doelen van de Verwijsindex zeer belangrijk worden gevonden door de gemeente Haarlem en het in de regio’s Zuid-Kennemerland en IJmond een succesvol systeem was, is het gevolg van het besluit van het Rijk, dat het niet meer doelmatig en efficiënt is om het systeem in de lucht te houden. Het college informeert de commissie dat er geen ambtelijke inzet meer geleverd wordt op de Verwijsindex in de regio Zuid-Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer. De Verwijsindex blijft voorlopig nog toegankelijk, maar er wordt geen actieve ambtelijke ondersteuning meer geboden.

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten

Besluit college d.d. 6 mei 2025

Het stoppen van de Verwijsindex brengt risico’s met zich mee, zoals het missen van signalen in een preventief stadium tussen professionals. Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Samenleving. - Informatienota: Gevolgen schrappen Verwijsindex uit de Jeugdwet (2022/77811) in B&W-vergadering van 15 maart 2023 en commissievergadering van 14 april 2022 en 19 mei 2022. - Informatienota: Vervolg schrappen Verwijsindex uit de Jeugdwet (2023/1280360) in B&W-vergadering van 12 december 2023 en commissievergadering van 4 en 12 december 2024. Het college van burgemeester en wethouders stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

Kenmerk: 2025/199926

de burgemeester,

1/5

1. Aanleiding De Verwijsindex Risicojongeren is een digitaal contactsysteem waarin professionals vanuit verschillende domeinen een signaal af kunnen geven en zo hun betrokkenheid bij een jeugdige (van 0 tot 23 jaar) kunnen tonen wanneer zij zorgen hebben over de ontwikkelingen van de jeugdige. Het doel is om vroegtijdig te kunnen signaleren, informatie uit te wisselen en tijdige hulp, zorg of bijsturing te bewerkstelligen. In het systeem staan alleen persoonsgegevens van zowel de professional als de jeugdige. Er staat geen inhoudelijke informatie in. Op 7 december 2021 is er in de Tweede Kamer een motie aangenomen om de Verwijsindex Risicojongeren als wettelijke verplichting voor gemeenten uit de Jeugdwet te schrappen. De staatssecretaris onderschrijft de oorspronkelijke doelstellingen van de Verwijsindex, dat wil zeggen de vroegtijdige signalering, informatie-uitwisseling en tijdige hulp en zorg, nog steeds. Echter, uit onderzoek en evaluaties is niet genoeg inzicht verkregen in de mate waarin de Verwijsindex bijdraagt aan bovenstaande doelstellingen. Daarnaast is er landelijk en regionaal een verschil in draagvlak voor de Verwijsindex. Op basis hiervan heeft de staatssecretaris geconcludeerd dat er niet genoeg steun is om de landelijke dekking te bereiken die nodig is om deze doelen te halen.

Dat is de reden dat er gekozen is voor het volledige schrappen van de wettelijke verplichting van de Verwijsindex. De verwachting is nu dat in het voorjaar 2025 het wetsvoorstel in consultatie gaat. Tegelijkertijd wordt er een afbouwhandreiking (zie concepthandreiking in Bijlage 1), ontwikkeld vanuit het Rijk, gepubliceerd. Hoewel de oorspronkelijke doelen van de Verwijsindex zeer belangrijk worden gevonden door de gemeente Haarlem en het in de regio’s Zuid-Kennemerland en IJmond een succesvol systeem was, is het gevolg van het besluit van het Rijk, dat het niet meer doelmatig en efficiënt is om het systeem in de lucht te houden. 2. Toelichting Medio 2026 wordt het wetsvoorstel behandeld in de Tweede Kamer. De concrete ingangsdatum van de daadwerkelijke wetswijziging is nog niet bekend, maar dit zal naar verwachting 1 januari 2027 zijn. Zodra de wettelijke verplichting uit de Jeugdwet geschrapt is, is het voor professionals juridisch gezien niet meer mogelijk preventief met elkaar af te stemmen wanneer er zorgen zijn. Dit kan ertoe leiden dat professionals langs elkaar heen werken en/of jeugdigen niet meer (tijdig) de juiste hulp kunnen ontvangen. Daarbij hebben meerdere regio’s al besloten te stoppen met het gebruik van de Verwijsindex. Het draagvlak voor het systeem neemt daarmee af en de landelijke dekking, wat juist de meerwaarde was van het systeem, vervalt.

De Verwijsindex kan niet langer effectief functioneren. Door het ontbreken van een uniforme werkwijze en samenwerking tussen regio’s wordt het steeds lastiger om de oorspronkelijke doelen te bereiken. De regio Noord-Holland Noord is een voorbeeld van een gemeente die vroegtijdig heeft besloten te stoppen met de Verwijsindex. Deze regio grenst aan de regio's Zuid-Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer. Hierdoor valt de bovenregionale dekking weg en ontstaat er een situatie waarin

Kenmerk: 2025/199926

2/5

professionals in verschillende gemeenten te maken hebben met uiteenlopende werkwijzen. In de ene gemeente kan het nog verplicht zijn om het systeem te gebruiken, terwijl dit in andere gemeenten niet meer verplicht is en ook niet meer mogelijk is. Dit verschil in werkwijze creëert verwarring bij de organisaties en professionals die in meerdere regio’s werkzaam zijn. Sommige andere regio's hebben besloten geen fte's meer in te zetten op de Verwijsindex, geen trainingen meer te organiseren, geen organisaties meer aan te sluiten op de Verwijsindex en niet meer aan te sluiten bij bestaande overlegstructuren. Vragen worden doorgestuurd naar MULTIsignaal. Dit maakt dat het niet meer doelmatig en efficiënt is om vanuit de regio's Zuid-Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer nog ambtelijke inzet in te zetten op de Verwijsindex. Dit betekent dat er geen regio- en proces coördinatie meer wordt uitgevoerd. 3. Resultaten en/of consequenties De Verwijsindex blijft nog wel operationeel in de regio, zonder actieve ambtelijke inzet. Dat betekent dat het huidige contract met MULTIsignaal middels een addendum wordt verlengd tot aan de wetswijziging. Professionals die willen blijven signaleren, kunnen dat doen. Het systeem blijft toegankelijk en de regiogemeenten blijven handelen in navolging van de Jeugdwet. Er wordt echter geen actieve ondersteuning of stimulering vanuit de gemeente geboden.

Wel worden belangrijke ontwikkelingen nog in de gaten gehouden. Het college blijft zich inzetten voor effectieve vroegsignalering en ondersteuning in de nabije omgeving van de jeugdige, volwassene en het gezin. Daarbij worden de opgaven vanuit de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario betrokken. Financiële consequenties Er werd een totaal van 46 uren per week (in kosten) naar rato geleverd door de gemeenten binnen de regio's. De uitvoering van deze uren ligt bij de gemeente Haarlem. Aangezien er geen ambtelijke inzet meer geleverd gaat worden op de Verwijsindex, vervallen de kosten van de regio- en proces coördinatie, en de bijdrage van de regiogemeenten daaraan. In het Regionaal Beleidsoverleg (d.d. 4 maart 2025) is de wens uitgesproken om nog wel de regionale en landelijke ontwikkelingen in de gaten te houden. Dit komt neer op ongeveer 2 uur per week, 104 uur per jaar. De gemeente Haarlem is bereid deze uren in te vullen. De kosten hiervan zullen doorberekend worden naar de regiogemeenten middels een verdeelsleutel (gebaseerd op het aantal 0-23 jarigen). Daarnaast wordt het contract met MULTIsignaal verlengd. Dit gebeurt met een addendum. De kosten hiervan zullen weinig verschillen. Tot 1 oktober 2025 blijft de regionale coördinatie op de afbouw van de Verwijsindex bestaan.

De regiogemeenten zijn na die datum zelf verantwoordelijk voor eventuele bezwaren of inzageverzoeken van ouders en/of jeugdigen. De kosten van het systeem (functioneel en technisch applicatiebeheer) worden, naast de basislicentie, bepaald op basis van het aantal gebruikers en de omvang van de gemeente.

Kenmerk: 2025/199926

3/5

Risico's Het stoppen van de Verwijsindex brengt risico's met zich mee, met name op het gebied van vroegtijdige signalering, onderlinge afstemming tussen professionals en tijdige inzet van passende hulp. Het risico bestaat dat signalen niet (tijdig) worden gedeeld, professionals langs elkaar heen werken of dat jeugdigen tussen wal en schip raken. Om deze risico’s te ondervangen zijn er door het Rijk alternatieve werkwijzen opgenomen in de afbouwhandreiking. Deze alternatieve werkwijzen dragen bij aan de belangrijke doelen van de Verwijsindex, namelijk dat de jeugdige tijdig passende hulp, zorg of bijsturing krijgt en de samenwerking tussen betrokken professionals wordt bevorderd. Hierbij kun je denken aan: - Het signaleren van risico's blijft onderdeel van het dagelijkse werk van professionals o Informele netwerken tussen professionals (korte lijntjes) zijn belangrijk om snel en laagdrempelig zorgen te delen. - Medewerkers van het lokale team als spin in het web o Lokale teams zijn zichtbaar in wijken, scholen, huisartsenpraktijken en andere vindplaatsen. Ze bieden een vast aanspreekpunt voor gezinnen en professionals. Waar nodig wordt tijdig specialistische expertise ingeschakeld. Dit past bij de visie van zowel de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 en het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming.

- Als gemeente in verbinding staan met professionals die werken met jeugdigen o Gemeenten faciliteren deelname van professionals aan lokale veiligheidsoverleggen, MDO's en andere netwerken. Signalen worden gedeeld en afgestemd binnen bestaande structuren. - Zoveel mogelijk in samenwerking en samenhang met het gezin o Eén gezin één plan. Gezinnen en professionals stellen samen een plan op. Overleg vindt plaats met instemming van ouders en/of jeugdigen. o Er wordt zoveel mogelijk 'met' het gezin gewerkt, niet 'over' hen. Voor de volledige uitleg van elk bovenstaand punt kan de afbouwhandreiking geraadpleegd worden. Daarnaast worden ook specifieke werkwijzen genoemd in de afbouwhandreiking, namelijk: Meer Aandacht voor Ziekgemelde Leerlingen (MAZL); Verplichte meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling; Kansrijke Start. 4. Uitvoering en vervolg Aangezien er geen ambtelijke inzet meer geleverd gaat worden op de Verwijsindex, komt de focus vooral te liggen op het zorgvuldig afbouwen hiervan, zonder direct het systeem te sluiten. Dit betekent dat: - Er geen trainingen meer worden aangeboden aan professionals; - Er geen nieuwsbrieven en jaarverslagen meer worden opgesteld;

Kenmerk: 2025/199926

4/5

-

Er geen nieuwe organisaties/medewerkers meer worden aangemeld in het systeem.

Beperkte ambtelijke inzet (2 uur per week) blijft nodig om de ontwikkeling rondom de wetswijziging te volgen en contact te houden met MULTIsignaal voor eventuele vraagstukken. Communicatie Professionals en organisaties moeten geïnformeerd worden dat 1) de Verwijsindex operationeel blijft, maar dat er geen actieve ambtelijke ondersteuning meer is en 2) dat dit een tussenfase is tot aan de wetswijziging. Er zal door de regiocoördinatoren een mail worden gestuurd met alle informatie, samen met de afbouwhandreiking. De nadruk ligt hierbij op het gebruiken van alternatieve werkwijzen (zie onder 3. Consequenties - Risico's) nadat de Verwijsindex volledig wordt geschrapt. De gemeenteraad zal op de hoogte worden gehouden van de landelijke ontwikkelingen. 5. Bijlagen Bijlage 1: Afbouwhandreiking VIR

Kenmerk: 2025/199926

5/5