1 Gevolgen decembercirculaire 2024 Gemeentefonds

Informatienota

Onderwerp Gevolgen decembercirculaire 2024 Gemeentefonds Nummer 2025/2370 Portefeuillehouder Roduner, F.J. Programma/beleidsveld 7.2 Algemene dekkingsmiddelen Afdeling CC Auteur Welsink, M. Telefoonnummer 06-46215473 Email mwelsink@haarlem.nl Kernboodschap Op 12 december 2024 is de decembercirculaire verschenen. Ten opzichte van de septembercirculaire 2024 zijn er structureel voordelige budgettaire effecten. De grootste mutaties vinden plaats door een correctie vanuit het CBS op de bij de septembercirculaire gehanteerde indexatiecijfers. De gemeente heeft geen directe invloed op deze mutaties. In deze informatienota wordt geen toelichting gegeven voor bedragen onder de € 50 duizend. Decembercirculaire 2024 (bedragen x € 1.000)* Budgettair effect voor algemene middelen

2024

2025

2026

2027

2028

2029

1.048 v

848 v

799 v

1.324 v

1.818 v

2.317 v

*: v= voordeel, n= nadeel, door afronding kunnen verschillen ontstaan.

De budgettaire gevolgen van de decembercirculaire voor 2024 worden verwerkt in de Jaarrekening 2024. Voor een aantal doelen en taken kan gelden dat de middelen in 2024 ontvangen zijn, maar dat deze pas in 2025 tot uitgaven leiden. In die gevallen wordt een voorstel tot bestemming van het rekeningresultaat 2024 voorgelegd. De meerjarige gevolgen uit de decembercirculaire worden verwerkt in de Kadernota 2026. Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten Besluit College d.d. 14 januari 2025

Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Bestuur. Gevolgen van de septembercirculaire 2024 Gemeentefonds (2024/1870104) 1. Het college stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

Kenmerk: 2025/2370

de burgemeester,

1/5

1. Inleiding Alle gemeenten samen ontvangen ongeveer € 45 miljard per jaar van het Rijk uit het gemeentefonds. Dat geld wordt via de algemene uitkering (€ 40 miljard) en een aantal decentralisatie- en integratieuitkeringen verdeeld over de gemeenten. Het Rijk maakt de verdeling bekend via meerdere circulaires per jaar van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. 2. Kernboodschap Ten opzichte van de septembercirculaire 2024 zijn er structureel voordelige budgettaire effecten. De grootste mutaties vinden plaats door een correctie vanuit het CBS op de bij de septembercirculaire gehanteerde indexatiecijfers. De gemeente heeft geen directe invloed op deze mutaties. Voor een aantal doelen en taken kan gelden dat de middelen in 2024 ontvangen zijn, maar dat deze pas in 2025 tot uitgaven leiden. In die gevallen wordt een voorstel tot bestemming van het rekeningresultaat 2024 voorgelegd. De meerjarige gevolgen uit de decembercirculaire worden verwerkt in de Kadernota 2026. In deze informatienota wordt geen toelichting gegeven voor bedragen onder de € 50 duizend. Samenvatting (bedragen x € 1.000)* Eindstand septembercirculaire 2024 Eindstand decembercirculaire 2024 Totaal verschil Waarvan: Effect voor overige beleidsvelden Budgettair effect voor algemene middelen

2024 447.569 448.617 1.048 0 1.048 v

2025 452.004 452.852 848 0 848 v

2026 434.313 435.112 799 0 799 v

2027 434.216 435.540 1.324 0 1.324 v

2028 434.459 436.277 1.818 0 1.818 v

2029 434.744 437.061 2.317 0 2.317 v

*: v= voordeel, n= nadeel, door afronding kunnen verschillen ontstaan.

3. Consequenties Op basis van de decembercirculaire 2024 is een nieuwe berekening gemaakt van de algemene uitkering voor de jaren 2024 en verder. In deze analyse wordt de nieuwe berekening vergeleken met de berekening die is gemaakt op basis van de septembercirculaire 2024. De analyse volgt daarbij de opbouw van de berekening van de algemene uitkering. In de opgenomen tabellen is telkens aangegeven wat het budgettaire effect is voor de algemene middelen. 3.1 Ontwikkelingen rijksniveau De ontwikkelingen op rijksniveau bestaan uit het vrijvallen van een gedeelte van de verdeelreserve en een correctie naar aanleiding van een revisie van het CBS. Accres: CBS-revisie Bij de septembercirculaire 2024 zijn de accressen voor het eerste geactualiseerd op basis van de nieuwe bbp-systematiek. Het uitgangspunt van deze systematiek is dat het gemeentefonds meerjarig de ontwikkeling van het nominaal bruto binnenlands product volgen. Deze ontwikkeling is gesplitst in een volumedeel en een prijsdeel. Bij de septembercirculaire 2024 zijn de ramingen (2025 en verder) voor bbp-volume en bbp-prijs aangepast op basis van de macro-economische cijfers van het Centraal Planbureau (CPB). Bij de

Kenmerk: 2025/2370

2/5

accresberekening 2025-2029 is een in de zomer gepubliceerde revisie vanuit het CBS echter niet meegenomen, het volledig doorvoeren van de CBS-revisie leidt tot een hogere bbp-index voor 20252029 dan gehanteerd in de septembercirculaire. Dit heeft gevolgen voor het geraamde accres, Voor Haarlem leidt de correctie tot voordelen van € 0,6 miljoen (2025) oplopend tot € 2,3 miljoen (2029). Verdeelreserve Op rijksniveau treedt, via de uitkeringsfactor, een voordelig verschil van € 283 duizend voor 2025 op als gevolg van het laten vrijvallen van een verdeelreserve voor gemeenten. Ontwikkelingen rijksniveau (bedragen x € 1.000)* Correctie accres revisie CBS Uitkeren verdeelreserve Totaal effect

2024 0 0 0

2025 565 283 848

2026 799 0 799

2027 1.324 0 1.324

2028 1.818 0 1.818

2029 2.317 0 2.317

*: v= voordeel, n= nadeel, door afronding kunnen verschillen ontstaan.

3.2 Taakmutaties (voor beleidsvelden) In de decembercirculaire is sprake van taakmutaties met een voordelig effect van € 291 duizend in 2024. Normaal gaan deze middelen volgens de afspraak “rijksbudget = werkbudget” naar de beleidsvelden. Bij decembercirculaires gaan mutaties eerst ten bate/laste van de algemene middelen van 2024, waarna deze middelen eventueel via ‘voorstellen voor bestemming rekeningresultaat 2024’ nog aan beleidsvelden kunnen worden toegekend bij de Kadernota 2026. Voorwaarde hierbij is dat er nog lasten zullen volgen in 2025 of later voor de extra middelen en dat het een significante omvang betreft. Mutaties groter dan € 50 duizend worden onderstaand toegelicht. Taakmutaties (bedragen x € 1.000)* Bijdrage gebruik BRP 2024 Compensatieregeling niet beoogde kosten jeugdzorg Subsidieregeling continuïteit cruciale jeugdzorg Uitvoering Hervormingsagenda Jeugd Totaal effect

2024 -7 260 38 47 291 v

*: v= voordeel, n= nadeel, door afronding kunnen verschillen ontstaan.

Compensatieregeling niet beoogde kosten jeugdzorg Ten behoeve van de specifieke uitkering Niet beoogde jeugdzorgkosten vanwege verblijf is in het voorjaar van 2024 geld beschikbaar gesteld afkomstig uit het gemeentefonds (zie meicirculaire 2024, paragraaf 2.2.10). Na beoordeling van de aanvragen over de jaren 2022 en 2023 is er een restant welke terug vloeit naar het gemeentefonds, voor Haarlem € 260 duizend. 3.3 Decentralisatie-uitkeringen (voor beleidsvelden) De algemene uitkering wordt hoofdzakelijk gebruikt om het gemeentefonds over alle gemeenten te verdelen volgens dezelfde maatstaven. Daarnaast wordt aan individuele gemeenten of groepen van gemeenten een uitkering verstrekt voor een bepaald doel. Gemeenten zijn formeel-juridisch vrij om dat geld aan dat doel te besteden of ergens anders aan uit te geven. De reden dat het Rijk dit doet is dat gemeenten op deze manier geen verantwoording aan het Rijk hoeven af te leggen over de

Kenmerk: 2025/2370

3/5

besteding van de ontvangen gelden; ze vallen immers onder de algemene uitkering. Dit in tegenstelling tot gelden die via specifieke uitkeringen door het Rijk worden verstrekt. Het Rijk vertrouwt erop dat gemeenten de ontvangen gelden in lijn met het doel zullen uitgeven. Voor onderstaande doelen kan gelden dat wij de middelen in 2024 ontvangen, maar dat deze pas in 2025 tot uitgaven leiden. In die gevallen zal een voorstel tot bestemming van het rekeningresultaat 2024 worden voorgelegd. Wanneer dit niet het geval is komen de middelen ten bate/laste van de algemene middelen. Mutaties groter dan € 50 duizend worden onderstaand toegelicht. Decentralisatie-uitkeringen beleidsvelden (bedragen x € 1.000)* Veilige steden Wet betaalbare huur Register Externe veiligheidsrisico's Spreidingswet Meerkosten Oekraïne sociaal domein Vangnetconstructie energietoelage Totaal effect

2024 30 10 10 105 285 270 710 v

*: v= voordeel, n= nadeel, door afronding kunnen verschillen ontstaan.

Spreidingswet Vanuit de Spreidingswet hebben gemeenten een nieuwe taak gekregen in het zoeken naar opvangplekken voor asielzoekers om zo tot een evenwichtigere spreiding van asielzoekers te komen over gemeenten en provincies. Voor 2024 ontvangt Haarlem hiervoor een bijdrage van € 105 duizend (op basis van de verdeling van het aantal opvangplaatsen per gemeente). Meerkosten Oekraïne sociaal domein De verantwoordelijkheid voor de zorg en ondersteuning vanuit de Wmo en de Jeugdwet, de uitvoering van het basistakenpakket Jeugdgezondheidszorg, het Rijksvaccinatieprogramma en het prenataal huisbezoek uit de Wet publieke gezondheid, ligt ook voor Oekraïense ontheemden bij gemeenten. Het aantal Oekraïense ontheemden is dusdanig groot in omvang dat dit niet als een onderdeel van gebruikelijke fluctuaties gezien kan worden. Het Rijk compenseert gemeenten via een decentralisatie-uitkering voor de extra kosten die zij ten aanzien van bovengenoemde taken maken. De meest actuele ramingen vanuit het Rijk zorgen er voor dat Haarlem in 2024 € 285 duizend ontvangt. (Vangnetconstructie) Energietoelage Binnen de decentralisatie-uitkering Energietoelage is geld gereserveerd voor een vangnetconstructie, bedoeld om een oplossing te bieden voor te grote afwijkingen (ten nadele van gemeenten) van de werkelijke bereikte huishoudens ten opzichte van de huishoudens volgend uit de verdeelsystematiek.

Er zijn 16 gemeenten die nu een aanvullende uitkering ontvangen, het resterende (en tevens grootste) deel van het gereserveerde geld wordt over alle gemeenten verdeeld op basis van de verdeelsystematiek van de decentralisatie-uitkering, Haarlem ontvangt € 270 duizend.

Kenmerk: 2025/2370

4/5

3.4 Berekening budgettair effect In voorgaande paragrafen is per onderdeel aangegeven wat het budgettair effect is voor de algemene middelen, onderstaande tabellen vat dit in een overzicht samen. Samenvatting budgettair algemene middelen (bedragen x € 1.000)* 3.1 Ontwikkelingen rijksniveau 3.2 Taakmutaties (voor beleidsvelden) 3.3 Doeluitkeringen (voor beleidsvelden) Budgettair effect algemene middelen

2024

2025

2026

2027

2028

2029

0 338 710 1.048 v

848 0 0 848 v

799 0 0 799 v

1.324 0 0 1.324 v

1.818 0 0 1.818 v

2.317 0 0 2.317 v

*: v= voordeel, n= nadeel, door afronding kunnen verschillen ontstaan.

4. Verwerking De budgettaire effecten van de decembercirculaire voor 2024 worden verwerkt in de Jaarrekening 2024. De meerjarige gevolgen worden verwerkt in de Kadernota 2026. 5. Bijlage Decembercirculaire 2024 Gemeentefonds

Kenmerk: 2025/2370

5/5