1 Financieel kader in aanloop naar Kadernota 2025

Informatienota

Onderwerp Financieel kader in aanloop naar Kadernota 2025 Nummer 2024/219815 Portefeuillehouder Roduner, F.J. Programma/beleidsveld 7.2 Algemene dekkingsmiddelen Afdeling CC Auteur M. de Lie; J. Brandsma Telefoonnummer 0639074862 Email mdelie@haarlem.nl Kernboodschap Het college heeft de raad als onderdeel van de raadsbehandeling van de Programmabegroting 2024-2028 toegezegd om in aanloop naar de Kadernota 2025 eind februari de raad tussentijds mee te nemen in de ontwikkeling van het financieel kader. Op basis van nu beschikbare informatie en inzichten verslechtert het financiële beeld van de Gemeente Haarlem ten opzichte van de Programmabegroting 2024-2028 verder. Het negatieve begrotingssaldo in het ‘ravijnjaar’ 2026 wordt groter, is structureel van aard en bedraagt naar verwachting afgerond circa € 14,3 miljoen.

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten Besluit College d.d. 13 februari 2024

Het college legt in de Kadernota 2025 een eerste pakket aan maatregelen voor aan de raad. Naast maatregelen aan de lastenkant kijken we naar de batenkant. Bezien zal moeten worden of dit afdoende is of dat er hierop volgend aanvullende maatregelen dienen te worden voorgelegd door college aan raad. Het college zendt deze informatienota ter bespreking aan de commissie Bestuur Programmabegroting 2024-2028 1. Het college stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

de burgemeester,

1. Inleiding Tijdens de Raadsbehandeling van de Programmabegroting 2024-2028 heeft u gevraagd om in aanloop naar de Kadernota 2025 tussentijds meegenomen te worden in de ontwikkeling van het financieel kader. De door u vastgestelde geamendeerde Programmabegroting 2024-2028 sluit zoals bij u bekend met een negatief structureel begrotingssaldo vanaf 2026. In de Programmabegroting

Kenmerk: 2024/219815

1/5

2024-2028 is geconstateerd dat gegeven die omstandigheden in de toekomst ingrepen zullen moeten worden gedaan om het financieel kader sluitend te krijgen. In voorliggende informatienota wordt inzicht geboden in het financieel kader op basis van actuele informatie en inzichten. Tegelijkertijd wijst het college de raad er op dat deze tussentijdse stand nog veel onzekerheden kent, die naar waarschijnlijkheid voor een deel zullen doorlopen tot na de besluitvorming over de Kadernota 2025. Om een niet onbelangrijke te noemen, de betekenis van besluiten van het nieuwe kabinet met doorwerking naar het gemeentefonds. 2. Kernboodschap Op basis van de meeste actuele informatie en inzichten verslechtert het financiële beeld van de Gemeente Haarlem ten opzichte van de Programmabegroting 2024-2028 verder. Het negatief structurele begrotingssaldo vanaf het ‘ravijnjaar’ 2026 wordt groter in aanloop naar de Kadernota 2025 en bedraagt € 14,3 miljoen. 3. Onderbouwing * € 1.000

2024

2025

2026

2027

2028

begrotingssaldo PB24

-2.628

-12.924

6.071

5.974

17.465

a. Aangenomen amendementen PB24 b. Septembercirculaire 23 (1e BGW)

267 -4.139

300 -4.108

300 -3.729

300 -10.185

300 -16.310

begrotingssaldo PB24

-6.500

-16.732

2.642

-3.911

1.455

Verwachte nadelen ian KN25 c. Decembercirculaire 23 d. Effect CAO 2024 e. Saldo 'reguliere' indexatie 25 f. (volume) groei WMO en Jeugd tranche KN25 g. Saldo overige autonome nadelen h. Effect actualisatie IP i. Besparingen Rijk (gevolgen nw. kabinet) j. Saldo 'boven reguliere' indexatie '24 k. Saldo Incidenteel Structureel maken PB23/KN24 l. Noodzakelijke verbeteringen I domein

2.000 0 0 0 1.000 pm pm 5.000 0 500

2.000 1.000 pm 2.200 1.000 pm pm 5.000 0 500

2.000 1.000 pm 2.200 1.000 pm pm 5.000 0 500

2.000 1.000 pm 2.200 1.000 Pm Pm 5.000 4.000 500

2.000 1.000 pm 2.200 1.000 Pm Pm 5.000 4.000 500

Saldo

8.500

11.700

11.700

15.700

15.700

Voorlopig begrotingssaldo ian. KN25

2.000

-5.032

14.342

11.789

17.155

0

0

0

645

645

2.000

-5.032

14.342

12.434

17.800

m. Taakstelling versterk de griffie en de lokale democratie Voorlopig begrotingssaldo ian. KN25 (incl. taaktstelling griffie)

Kenmerk: 2024/219815

2/5

a. De raad heeft de Programmabegroting 2024 geamendeerd. Dit heeft geleidt tot een financieel effect op de algemene middelen (het begrotingssaldo) van € 267.000, welke reeds is verwerkt. Het structurele financiële effect hiervan bedraagt op basis van de erfgoednota (basis- plus- en duurzaamheidstaken) maximaal € 603.000. Het college komt als onderdeel van de Kadernota 2025 met een voorstel aan de raad om de basistaken hierbinnen voor circa € 300.000 structureel te dekken uit de algemene middelen. b. De septembercirculaire 2023 laat een positief structureel saldo zien van € 4,1 miljoen in 2024, oplopend naar € 16,3 miljoen structureel vanaf 2028. Dit voordeel is op verzoek van de Provincie Noord-Holland reeds verwerkt als 1e begrotingwijziging op de Programmabegroting 2024-2028. Verwachte nadelen in aanloop naar de Kadernota 2025 c. Het effect van de decembercirculaire 2023 bedraagt afgerond € 4 miljoen in 2023 als gevolg van een daling in de uitkeringsfactor en hoeveelheidsverschillen. Hierover bent u middels de informatienota decembercirculaire geïnformeerd. Bij de meicirculaire zal naar alle waarschijnlijkheid de nadelige reeks van ongeveer € 2 miljoen als gevolg van een daling in de uitkeringsfactor structureel worden. De hoeveelheidsverschillen in Haarlem voor 2024 en verder worden zoals gewoonlijk, samen met alle andere maatstaven, geactualiseerd bij de Kadernota 2025. d.

Per 1 januari 2024 bedraagt de stijging van de CAO 4,75% terwijl we rekening hebben gehouden met 5,2% voor 2024 en verder. Per 1 oktober 2024 zal de cao verder stijgen met 1,25%. De totale stijging bedraagt derhalve 6%. Hiernaast valt de pensioenpremie lager uit. Hierdoor is het effect voor 2024 nihil (licht positief). Het structurele effect van de CAO 2024 is afgerond € 1 miljoen negatief vanaf 2025. e. De kosten van het indexeren van de prijsgevoelige materiele, subsidie en personele budgetten in 2025 ten opzichte van 2024 valt grotendeels weg tegen hogere opbrengsten uit het indexeren van onze belastingen en leges, het toerekenen van die hogere kosten aan investeringskredieten én de compensatie vanuit het aanpassen van het prijspeil gemeentefonds. Er is een risico op een verschil tussen stijgende kosten en stijgende opbrengsten (o.a. compensatie vanuit het gemeentefonds) als gevolg van inflatie. f.

Wanneer de kosten WMO en Jeugd als gevolg van volumegroei zich blijven ontwikkelen als bij de Kadernota 2024 gepresenteerd dan stijgen de kosten WMO en Jeugd in 2025 t.o.v. 2024 met respectievelijk € 0,8 miljoen en € 1,4 miljoen (totaal € 2,2 miljoen). In lijn met de begrotingssystematiek wordt alleen T+1 bijgesteld. Voor de komende Kadernota 2025 wordt een nieuwe trend-analyse opgesteld, afhankelijk daarvan kunnen de cijfers nog wijzigen.

Kenmerk: 2024/219815

3/5

De lumpsum voor perceel 1 is vastgesteld op basis van de historische uitgaven en verhoogd met een indexatie voor gestegen personeelskosten en prijsontwikkelingen. In de regio is nog besluitvorming nodig over de kostenverdeling voor de jeugdhulp binnen perceel 1 over de gemeenten in onze regio. Deze (her)verdeling, mede als gevolg van de wijzigingen in het woonplaatsbeginsel, zal naar verwachting leiden tot een verhoging van de bijdrage van Haarlem. g. Op basis van historische gegevens wordt rekening gehouden met een minimale omvang van € 1 miljoen aan nog niet bekende structurele autonome nadelen vanaf 2024 anders dan die voortvloeien uit inflatie. h. De organisatie actualiseert in aanloop naar de Kadernota 2025 het huidige/lopende Investeringsplan (IP). Deze actualisatie kan als gevolg van prijseffecten en verschuivingen in de tijd tot een voordelig of nadelig saldo leiden. De uitkomsten hiervan zijn momenteel nog niet beschikbaar. Hierbij zal ook de noodzaak tot nieuwe investeringen worden betrokken. i.

De overheidsfinanciën en de vorming van een nieuw kabinet vormen een risico voor de gemeentelijke financiën en de bijdrage vanuit het Rijk aan Gemeenten middels het Gemeentefonds in bijzonder. Er bestaat een kans dat de gemeenten komende jaren zullen moeten meedelen in de besparingsopgave van het Rijk. Het Rijk heeft ambtelijk in aanloop naar de verkiezingen een lijst met mogelijke ombuigingen opgesteld waarin de mogelijkheid van een korting op het Gemeentefonds, á 5% is opgenomen.

Onderdeel van bovenstaande actualisatie (en van invloed op de hoogte van het negatieve begrotingssaldo) betreft een keuze om bij de Kadernota 2025 met een voorstel te komen om; j.

een aantal van onze verbonden partijen en gesubsidieerde instellingen aanvullend structureel te compenseren voor recentelijke forse CAO stijgingen omdat anders de bedrijfsvoering in gevaar zou kunnen komen. Een eerste inschatting van de hiermee gepaard gaande kosten is circa € 5 miljoen. Het gaat hierbij o.a. om de stichting Buurts voor € 1,25 miljoen en Spaarnelanden voor € 1 miljoen.

k. voor circa € 4 miljoen aan bij de Programmabegroting 2023 en Kadernota 2024 toegekende incidentele beleidsvoorstellen structureel te maken. Voor al deze incidentele beleidsvoorstellen is een afweging gemaakt of stopzetten verantwoord is. Voor een aantal afspraken is zondermeer duidelijk dat deze incidenteel van aard zijn. Voor andere afspraken is een afweging gemaakt en alsnog bevonden dat structureel meer passend is. Zo is er bijvoorbeeld vast personeel aangesteld of komen wettelijke taken in het geding wanneer het voorstel niet wordt voortgezet. Hieronder vallen bijvoorbeeld de voorstellen met betrekking tot formatie-uitbreiding VTH (€ 1 mln) , capaciteit energietransitie en circulaire economie (€

Kenmerk: 2024/219815

4/5

350.000), uitbreiding accountmanagement afdeling economie (€ 300.000) en beheer en onderhoud informatievoorziening(€ 500.000) l.

noodzakelijke verbeteringen in het i domein door te voeren ter hoogte van circa € 0,5 miljoen.

m. De taakstelling als gevolg van het bij de Programmabegroting 2023-2027 aangenomen Amendement ‘uitbreiding Griffie’, á € 645.000 vanaf 2027 is nog niet ingevuld/dient betrokken te worden bij het negatieve begrotingssaldo vanaf 2027. 4. Vervolg Het college legt in de Kadernota 2025 een eerste pakket aan maatregelen voor aan de raad. Bezien zal moeten worden of dit eerste pakket afdoende is of dat er hierop volgend aanvullende maatregelen dienen te worden voorgelegd. Dit hangt sterk af van het nieuwe kabinetsbeleid. Ten aanzien van het pakket aan maatregelen kijkt het college naar zowel de lasten- als de batenkant. Aan de lastenkant wordt o.a. in kaart gebracht op welke wijze het invoeren van maatregelen in lijn met de Hervormingagenda Jeugd kan bijdragen aan het verkleinen van het tekort, conform de afspraken tussen de VNG en het Rijk. Aan de batenkant wordt o.a. het verder verhogen van de kostendekkendheid van de leges (waaronder de opbreekvergunningen en de havendienst) onderzocht. Hiernaast wordt onderzocht of en op welke wijze beschikbare incidentele middelen ingezet kunnen worden om structurele lasten te dekken. De Provincie toetst jaarlijks of onze begroting structureel en reëel in evenwicht is. Het dekken van structurele lasten met incidentele middelen is op een aantal uitzonderingen (onder strikte voorwaarden) na vanuit dat perspectief dan ook niet toegestaan.

Door een nieuwe notitie van de commissie BBV komen deze beperkte opties in beeld en zullen bij de opstelling van de Programmabegroting 2025 betrokken worden.

Kenmerk: 2024/219815

5/5