1 Evaluatie hotelaanvraagpauze

Raadsvoorstel

Onderwerp Verlenging hotelaanvraagpauze periode 2026 - 2027 Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten

2025/639884 Berkhout, R.A.H./ Roduner, F. 4.2 Economie, toerisme en cultuur 4.4 Ruimtegebruik ECDW Dorenbos, B.U.A. 06-14954869 adorenbos@haarlem.nl Op 9 januari 2020 heeft de gemeenteraad het Haarlemse hotelbeleid vastgesteld. Hierin is de zogenoemde hotelaanvraagpauze opgenomen. De gemeente besloot aanvankelijk tot 1 januari 2022 geen nieuwe hotelinitiatieven te stimuleren of faciliteren. Na evaluaties in respectievelijk eind 2021 en 2023 is besloten de aanvraagpauze telkens met twee jaar te verlengen: eerst tot 1 januari 2024 en vervolgens tot 1 januari 2026. Conform het vastgestelde hotelbeleid wordt de hotelaanvraagpauze elke twee jaar geëvalueerd. De evaluatie toont aan dat de uitgangspunten grotendeels ongewijzigd zijn ten opzichte van 2 jaar geleden en dat de bezettingsgraad nog verder is gedaald. Gezien deze trend, in combinatie met de ambities en ruimteclaims vanuit de verschillende beleidsvelden, wordt geconcludeerd dat een verlenging van de hotelaanvraagpauze met twee jaar – tot 1 januari 2028 – wenselijk is. In de komende periode zal, in overleg met het nieuwe bestuur, worden toegewerkt naar een structurele oplossing of een mogelijke herziening van het huidige hotelbeleid. De commissie Ontwikkeling wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van het college en over de wijze van agendering van het raadsvoorstel in de raadsvergadering.

- Op 9 januari 2020 is het Hotelbeleid Haarlem (2019/827900) vastgesteld door de raad. - Evaluatie Hotelaanvraagpauze (2021/0441512) in commissie 16 november 2021. - Evaluatie Hotelaanvraagpauze (2024/12345) in commissie 12 september 2024. - De Toeristische Koers (2021/0298819) is vastgesteld op 23 september 2021.

Kenmerk: 2025/639884

1/7

Besluit college d.d. 11 november 2025

1. Het college van burgemeester en wethouders stelt het voorstel aan de raad vast. de secretaris,

Ontwerp-besluit raad d.d. ………. (wordt ingevuld door de griffie)

de burgemeester,

De raad der gemeente Haarlem, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders,

Besluit: 1. 1. De hotelaanvraagpauze om twee jaar te verlengen tot 1 januari 2028. 2. de griffier,

de voorzitter,

1. Aanleiding Voorgeschiedenis (2019-2024) Op 9 januari 2020 heeft de gemeenteraad het Haarlemse hotelbeleid vastgesteld. Hierin is de zogenoemde hotelaanvraagpauze opgenomen. De gemeente besloot aanvankelijk tot 1 januari 2022 geen nieuwe hotelinitiatieven te stimuleren of faciliteren. Na evaluaties in respectievelijk eind 2021 en 2023 is besloten de aanvraagpauze telkens met twee jaar te verlengen: eerst tot 1 januari 2024 en vervolgens tot 1 januari 2026. Conform het vastgestelde hotelbeleid wordt de hotelaanvraagpauze elke twee jaar geëvalueerd. Evaluatieproces De evaluatie is gedaan op basis van gegevens over hotelontwikkelingen en capaciteiten. Daarnaast is het overzicht van hotelaanvragen die vóór invoering van de eerste hotelaanvraagpauze zijn goedgekeurd, geactualiseerd. Dit om een actueel beeld te krijgen van de plancapaciteit. Er is gekeken naar de ruimtebehoefte vanuit andere beleidsvelden en praktijkervaringen van Vergunningen, Toezicht en Handhaving (VTH). Op 10 september heeft er een evaluatiegesprek met het bestuur van de hotelvereniging plaatsgevonden. 2. Beoogd resultaat De gemeente Haarlem handhaaft bestaande kamers en beschikbare plancapaciteit door planologisch geen nieuwe initiatieven of uitbreiding van bestaande hotels mogelijk te maken om zo een

Kenmerk: 2025/639884

2/7

evenwichtig hotelaanbod te bereiken en vooral de prioriteit aan ruimte voor wonen en werken te geven. Door de ontwikkelingen in de hotelmarkt, de ambities inclusief ruimteclaims vanuit verschillende beleidsvelden is de conclusie dat een verlening van de hotelaanvraagpauze met twee jaar tot 1 januari 2028 wenselijk is. In de komende twee jaar wordt in overleg met het nieuwe bestuur toegewerkt naar een structurele oplossing of mogelijk een aanpassing van het bestaande beleid. Een structurele oplossing is complex en tijdsintensief en niet uitvoerbaar voor 2026. 3. Onderbouwing voorstel 1. De hotelmarkt in Haarlem is gestabiliseerd De vitaliteit van de hotelmarkt in Haarlem wordt sterk bepaald door het aantal overnachtingen en de kamerbezettingsgraad. Haarlem heeft zich na de coronacrisis hersteld. Het is van belang om de recente trends in de hotelmarkt te evalueren, specifiek wat betreft de bezettingsgraad en het aantal overnachtingen. Dit rapport maakt gebruik van de cijfers uit het digitale nachtregister van VisitorData (alle data zijn geëxtrapoleerd naar 100%). Aantal beschikbare kamers en bedden in Haarlem 2023

2024

2025

Aantal hotels

20

20

20

Aantal hotelkamers

1.025

1.025

963*

Aantal slaapplaatsen

2.389

2.389

2.269*

* De hotelcapaciteit niu Dairy ontbreekt in 2025 (deze zal later dit jaar met terugwerkende kracht worden toegevoegd). Kanttekeningen: • Hotel RAECKS, Joops City Centre, Van der Valk Hotel Haarlem en Ambassador City Centre hotel worden compleet of gedeeltelijk ingezet voor de opvang van vluchtelingen en daklozen. Betreffende kamers zijn dus niet meegenomen in de berekeningen. • In april 2023 opende Finest Apartments Grote Hout haar deuren, vanaf augustus 2023 zit ook Six Boutique Hotel in de cijfers. Er bevinden zich meer van dit soort hotel appartementen in Haarlem. Een officiëel overzicht ontbreekt nog. • Hotel the niu Dairy is in september 2024 van systeem gewisseld. Zodra met het nieuwe systeem weer connectie kan worden gemaakt, worden de gegevens met terugwerkende kracht bijgewerkt t/m heden. • Hotel MAF, Carillon en Haarlem Hotel Suites zijn niet aangesloten bij het systeem. • In 2025 heeft Metzlr House haar deuren geopend met 66 kamers. Vanaf februari 2025 zijn de data van dit hotel in de cijfers meegenomen.

Kenmerk: 2025/639884

3/7

Het aantal hotelovernachtingen de kamerbezettingsgraad nemen af De hotelmarkt in Haarlem vertoont sinds 2022 een herstellende groei na de coronacrisis, hoewel de ontwikkeling in 2024 en 2025 minder positief is. Het aantal hotelovernachtingen in Haarlem is in 2023 nog gestegen ten opzichte van 2022, maar vanaf 2024 is een daling te zien. Aantal hotelovernachtingen per nacht volgens VisitorData geëxtrapoleerd tot 100% beschikbare hotelcapaciteit 2023 t/m juli 2025 Jan

Feb

Mrt

Apr

Mei

Juni

Juli

Aug

Sept

Okt

Nov

Dec

Totaal

2023

29.060 30.150 39.180 54.560 49.080 45.900 52.400 53.740 45.980 46.250 35.570 36.940

518.810

2024

28.880 33.460 42.490 49.360 48.790 44.190 51.550 51.900 42.540 45.440 36.330 35.160

510.090

2025

26.340 27.860 37.190 53.080 46.430 42.030 48.380 0

281.310

0

0

0

0

In 2023 is het aantal overnachtingen op jaarbasis 518.810, en in 2024 is dit afgenomen tot 510.090, een daling van 1,7%. De prognoses voor 2025 laten een verdere daling zien, wat zou kunnen wijzen op een stabilisatie of afname van de vraag in de komende jaren. Kamerbezettingsgraad De kamerbezettingsgraad is een andere belangrijke indicator voor de gezondheid van de hotelmarkt. De gegevens van het digitale nachtregister voor 2024 laten zien dat de bezettingsgraad in Haarlem 74,5% is. Dit is een plus van 1,5% ten opzichte van 2023. Vanaf ongeveer 70% en hoger is er sprake van een gezonde bezettingsgraad. Kamerbezetting in Haarlem 2020 40,3

2021 42,1

2022 67,9

2023 73,4

2024 74,5

2025 73,7

Ter vergelijking: de MRA-regio had in 2024 een gemiddelde bezettingsgraad van 77,7%. Haarlem ligt dus 3,2 procentpunten onder de gemiddelde bezettingsgraad in 2024 van de regio. De eerste zeven maanden van 2025 schetsen in Haarlem een negatief beeld: in deze periode heeft Haarlem 281.310 hotelovernachtingen, wat een daling van 5,8% is ten opzichte van dezelfde periode in 2024. Dit is een grotere afname dan in de MRA-regio, waar het aantal hotelovernachtingen met 3,5% daalde. De daling in Haarlem is dus 2,3 procentpunten hoger dan het gemiddelde van de regio. Weekdag- en Weekendbezetting Een verdere nuance in de bezettingscijfers komt naar voren bij het onderscheid tussen weekdag- en weekendbezetting. De kamerbezetting in Haarlem doordeweeks (van zondag t/m donderdag)

Kenmerk: 2025/639884

4/7

bedraagt in 2024 gemiddeld 69,4%, terwijl de weekendbezetting (vrijdag t/m zaterdag) op 87,1% ligt. Dit wijst erop dat de vraag naar hotelkamers vooral geconcentreerd is in het weekend, terwijl de bezetting doordeweeks significant lager is. Deze trend kan wijzen op een grotere afhankelijkheid van leisure-toerisme ten opzichte van zakelijk toerisme, dat vooral in de weekdagen plaatsvindt. 2. Het hotelaanbod dekt de vraag Van de hotels die vlak voor de hotelaanvraagpauze nog een aanvraag hebben ingediend zijn er in de periode 2024/2025: •

• • • •

123 kamers zijn gerealiseerd of is de bouw begonnen (Hotel Metzlr House (projectnaam Koepelgevangenis, geopend, 66 kamers vergund), Hotel Palazzo (Projectnaam Prins Hendrikhof opent 2026, 47 kamers vergund) en Hotel Frenchie (Projectnaam Olivijn, geopend, 10 kamers vergund). Voor 452 kamers liggen er plannen of is gecommuniceerd over realisatie (Haarlemmer Stroom (200 kamers), Fonteinlaan (52 kamers), Oostpoort (200 kamers)). Van 200 kamers liggen er geen plannen of communicatie voor (Joops Hotel, Van der Valk) 80 kamers vinden geen doorgang (Egelantier). De locatie Hotel Centrum Schalkwijk (100 kamers) is onderdeel van de lopende gebiedsontwikkeling en is eerder aangemerkt als potentiële vestigingsplaats voor een hotelinitiatief.

Zelfs als er weer een toename komt in de vraag naar logies ten opzichte van 2019, zijn er geen aanvullende hotelinitiatieven nodig om daar in te voorzien. Onderstaand overzicht bevat de geactualiseerde lijst van hotelinitiatieven die voor 2019 zijn ingediend voorafgaand aan de start van de eerste hotelaanvraagpauze. Naam hotel/ locatie

Oorspronkelijk beoogde capaciteit in aanvraag 200 kamers

Huidige beoogde/ gerealiseerde capaciteit 200

200 kamers

200

Fonteinlaan 5

52 kamers

52

Joops Hotel Van der Valk Hotel Egelantier

100 kamers 100 kamers

0 0

Momenteel wordt een taxatie gedaan om de grondwaarde te bepalen. Er moet bestuurlijk nog besloten worden of er in de Oostpoort ruimte komt voor een (congres)hotel In 2018 zijn er al gesprekken geweest en nu is er een principe-aanvraag ingediend. Geen verdere ontwikkelingen verwacht Geen verdere ontwikkelingen verwacht

80 kamers

0

Geen hotelontwikkeling verwacht

Haarlemmer Stroom Oostpoort

Opmerkingen / status

Kenmerk: 2025/639884

5/7

3. Voornemen schappen onbenutte capaciteit kleinschalige hotels (Horeca-4) De verlenging van de hotelaanvraagpauze hangt nauw samen met de recente ontwikkelingen binnen de Horeca-4 bestemming, waaronder het toenemende aantal hotelappartementen en hotelkamers zonder receptie. In het op 30 januari 2020 vastgestelde raadstuk Hotelbeleid Haarlem met daarin de ‘hotelaanvraagpauze’ is onder meer het voornemen aangekondigd de onbenutte capaciteit aan kleinschalige hotels (Horeca-4) te gaan schrappen. De kennisgeving van dit voornemen is samen met de verlenging van de ‘hotelaanvraagpauze’ gepubliceerd in het Gemeenteblad op 28 december 2021. Het onderzoek naar de consequenties van dit voornemen loopt nog en is daarmee nog niet gereed om in deze evaluatie op te nemen. Op dit voornemen wordt ook verwezen in het recent vastgestelde omgevingsplan Haarlem Centrum (2025/428374). 4.Ruimtebehoefte vanuit andere beleidsvelden In Haarlem liggen veel ruimtelijke opgaven, elk met een eigen ruimtevraag. Denk aan de grote uitdaging om meer woningen en bijbehorende voorzieningen te realiseren, evenals het creëren van extra werkgelegenheid. Daarbij is het essentieel om een goede balans en functiemix te vinden.

Een hotel kan bijdragen aan de levendigheid van de stad, levert een beperkt aantal arbeidsplaatsen op en stimuleert het verblijfstoerisme, wat weer ten goede komt aan winkels, horeca en evenementen. Bij de uitgifte of toewijzing van de schaarse ruimte moet Haarlem echter een zorgvuldige afweging maken, gebaseerd op de meerwaarde voor de stad. Gezien het feit dat er momenteel voldoende hotelcapaciteit is en er binnen de bestaande plancapaciteit nog steeds nieuwe hotels worden ontwikkeld, heeft het realiseren van extra hotelruimte op dit moment geen prioriteit. 5. Duidelijkheid voor initiatiefnemers die op korte termijn een hotel willen realiseren In aanloop naar het vaststellen van het hotelbeleid in 2020 is de gemeente Haarlem al terughoudender geworden in het toekennen van nieuwe hotelbestemmingen. De invoering van de hotelaanvraagpauze heeft hierin een belangrijke rol gespeeld. Deze pauze maakte het mogelijk om bij initiatieven in het vooroverleg, zoals het omzetten van woningen of andere ruimten naar hotelappartementen, direct duidelijkheid te geven dat dergelijke aanvragen niet in behandeling worden genomen. Dit heeft geleid tot een efficiënter proces: er wordt minder tijd besteed aan het indienen en behandelen van aanvragen en procedures. Bovendien biedt het helderheid aan (potentiële) initiatiefnemers die op korte termijn een bestaand pand willen omzetten naar een hotel.

In sommige gevallen heeft dit ertoe geleid dat men afzag van de aankoop of huur van een pand.

Kenmerk: 2025/639884

6/7

4. Risico’s en kanttekeningen 4.1 Kanttekeningen -

Geen ruimte voor innovatieve, kleinschalige initiatieven Er is geen ruimte voor innovatieve, toekomstgerichte plannen van bestaande of nieuwe hotelinitiatieven.

-

Risico op kwaliteitsdaling door gebrek aan concurrentie Er bestaat de kans van een kwaliteitsdaling van de hotelsector in Haarlem door gebrek aan concurrentie.

5. Consequenties en uitvoering Communicatie De verlenging van de hotelaanvraagpauze wordt gecommuniceerd via de Koninklijke Horeca Nederland, het hoteloverleg en de gemeentelijke website. Participatie Er is afstemming geweest met de hoteliers in het hoteliersoverleg. Juridisch In het recent vastgestelde omgevingsplan Haarlem Centrum (2025/428374) wordt verwezen naar het voornemen aangekondigd de onbenutte capaciteit aan kleinschalige hotels (Horeca-4) te gaan schrappen. Planning De verlening van de hotelaanvraagpauze voor de periode 2026-2027 start op 1 januari 2026 en zal naar vaststelling in de raad via de boven genoemde kanalen bekend gemaakt worden.

Kenmerk: 2025/639884

7/7