1 Derde update uitvoeringsagenda Transitievisie Warmte (RB)

Informatienota

Onderwerp Derde update uitvoeringsagenda Transitievisie Warmte (TVW) Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten

Besluit college d.d. 5 november 2024

2024/1831561 Berkhout, R.A.H. 5.2 Energie ECDW Atkins, R.A. 06 38294582 ratkins@haarlem.nl In de uitvoeringsagenda Transitievisie Warmte (TVW) staat welke projecten de komende jaren uitgevoerd worden. De looptijd van de uitvoeringsagenda is van 2023 tot 2030. De projecten in de uitvoeringsagenda hebben als doel om 22.000 lage label woningen te verbeteren, 11.800 woningen aardgasvrij te maken en 55% CO2 reductie bij bedrijven te realiseren. Dit is de derde update. Resultaten en effectmeting van de projecten komen terug in de rapportage Duurzaamheidbegroting en Haarlemse Routekaart, als onderdeel van de planning- en controlcyclus (jaarverslag en bestuursrapportage). Bij deze derde tussenstand van de uitvoering TVW liggen we met een aantal projecten goed op schema om de doelen op tijd te kunnen behalen. Maar, met name randvoorwaardelijke zaken zetten verschillende projecten onder druk. Zo is netcongestie in de regio verder toegenomen en is de personele capaciteit bij de netbeheerder beperkt. Ook werkt het ontbreken van helder rijksbeleid bij het onderdeel natuurbescherming van de Omgevingswet belemmerend bij het traject van een gebiedsontheffing, m.n. bij de grootschalige isolatie-aanpak. Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Beheer.

- vaststelling uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warmte (2023/405029) - Bijlage Uitvoeringsagenda Haarlemse Transitie Visie Warmte - Update uitvoeringsagenda Transitievisie Warmte (2023/1857585) - Tweede update uitvoeringsagenda TVW in cie. Beheer op 7 juli 2024 1. Het college stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

Kenmerk: 2024/1831561

de burgemeester,

1/5

1. Inleiding De wereldwijde klimaatcrisis vraagt om zowel het beperken van het energieverbruik als het vergroten van de opwek van schone energie. De gemeente werkt daarom samen met bedrijven, bewonersinitiatieven en partners aan de beste oplossingen om onze huizen en gebouwen zonder aardgas te verwarmen. Haarlem wil in 2040 aardgasvrij zijn. Begin 2021 heeft Haarlem de Transitievisie Warmte vastgesteld. Hierin staan de mogelijke oplossingen voor onze stad voor aardgasvrij verwarmen. Ook zijn besluiten genomen over hoe we in Haarlem omgaan met bronnen, betaalbaarheid en governance. Inmiddels heeft het Rijk middelen beschikbaar gesteld om de benodigde capaciteit in te zetten en kunnen we vaart maken om in eerste instantie de doelstelling voor 2030 te behalen, met als streven om in 2040 in Haarlem Aardgasvrij te zijn. In de uitvoeringsagenda staat welke projecten de komende jaren uitgevoerd worden. De eerste focus ligt op isoleren. Het voorkomen van energiearmoede is hierbij een belangrijk uitgangspunt. Uiteraard zijn we doorgegaan met onze warmtenetprojecten en proberen we deze op te schalen waar mogelijk. Met alle projecten verwachten we de komende jaren steeds meer kennis en ervaring op te doen om zo een basis te leggen voor opschaling en versnelling.

2. Kernboodschap In de uitvoeringsagenda Transitievisie Warmte (TVW), vastgesteld in mei 2023 en behandeld in de commissie Beheer in september 2023, staat welke projecten de komende jaren uitgevoerd worden. De looptijd van de uitvoeringsagenda is van 2023 tot 2030. De projecten in deze uitvoeringsagenda hebben als doel om 22.000 lage label woningen te verbeteren, 11.800 woningen aardgasvrij te maken en 55% CO2 reductie bij bedrijven te realiseren. Twee keer per jaar geeft het college een kwalitatieve statusupdate over hoe de projecten er voor staan. Dit is de derde rapportage met als doel op een overzichtelijke wijze de tussenstand van de uitvoeringsprojecten te presenteren. In de bijlage staat per project een statusupdate vermeld. Resultaten samengevat Een aantal projecten loopt goed. Deze projecten zijn ofwel in voorbereiding of in de uitvoering. De VvE-aanpak wordt goed gewaardeerd door deelnemende VvE’s en lijkt een effectieve manier om grotere aantallen woningen klaar te maken voor verduurzaming. Naast het intensieve begeleidingstraject wordt ecologische onderzoek en een subsidieregeling aangeboden door de gemeente. Deze subsidieregeling geeft invulling aan het burgerberaad advies 32 (Trek VvE's over de streep om te verduurzamen). De uiteindelijke besluitvorming ligt bij de VvE’s zelf. De witgoedwissel is uitgebreid naar alle Haarlemmers met een Haarlempas.

Binnenkort worden huishoudens die pas in het afgelopen half jaar een stadspas hebben gekregen, uitgenodigd om mee te doen aan de witgoedwissel. Ook bij deze aanpak zijn deelnemers erg enthousiast.

Kenmerk: 2024/1831561

2/5

Met het Haarlemse bedrijf Winst uit je Woning wordt de basis gelegd voor een stadsbrede isolatiecampagne, waarbij kwetsbare huishoudens maximaal worden ondersteund met financiering, subsidies en ontzorging. De duurzaamheidslening is nog steeds zeer succesvol en wordt door veel inwoners benut voor isolatiemaatregelen of de aanschaf van zonnepanelen of een warmtepomp. In september is een zeer goed bezochte informatie-avond voor particuliere verhuurders georganiseerd in het kader van het actieplan commerciële verhuur. Het is gelukt om deze moeilijke bereikbare doelgroep te mobiliseren en dat biedt mogelijkheden voor de toekomst. Er wordt gewerkt aan een strategie voor integrale communicatie over duurzaamheid, waaronder één website en een ‘experience center’ voor duurzaamheid. Dit is in lijn met de burgerberaad adviezen 27 (mensen voorlichten/motiveren om CO2 te verminderen), 28 (Verbeteren Online en Offline Communicatie via een experience center), 30 (Help Haarlemmers van het gas af) en 31 (Duurzaamheidsshop/-loket gericht op maatwerk). Onze warmtenetprojecten zijn in ontwikkeling. Op dit moment wordt gewerkt aan het ontwerp en de governance van het warmtenet (Ramplaankwartier), worden vergunningen afgegeven (warmtestation in Meerwijk) en worden bedrijven benaderd om aan te sluiten op het te ontwikkelen warmtenet (Waarderpolder).

Uitdagingen Randvoorwaardelijke zaken lijken de grootste invloed te hebben op de voortgang en het slagen van projecten. Zo is de start van het ecologisch onderzoek voor een Soortenmanagementplan (SMP: nodig om een gebiedsdekkende ontheffing van de Wet natuurbescherming / Omgevingswet te krijgen) vertraagd door een gebrek aan capaciteit in de markt voor ecologisch advies. Ook leidt de onbekendheid van de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord (ODNHN) en de Provincie NoordHolland met de gevolgen van de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de benodigde compensatiemaatregelen tot onduidelijkheid en daarmee vertraging. We werken nauw samen met de ODNHN en de Provincie Noord-Holland om dit knelpunt op te lossen. Netcongestie is een groeiend probleem in Nederland en ook in onze regio. De netbeheerder Liander investeert grootschalig in het laag- en middenspanningsnet, maar kampt met een tekort aan personele capaciteit en materialen. Door samen werkzaamheden en ontwikkelingen te programmeren worden de gevolgen beperkt. In de Waarderpolder loopt een onderzoek om vraag en aanbod van elektriciteit tussen bedrijven af te stemmen en daarmee ruimte te maken op het net en/of elkaars capaciteit te gebruiken. Ook op het landelijk hoogspanningsnet treedt congestie op: de netbeheerder Tennet presenteert in december 2024 de resultaten van het onderzoek naar de omvang van het probleem.

Congestie op het hoogspanningsnet heeft direct invloed op het midden- en laagspanningsnet. Op 14 oktober is er

Kenmerk: 2024/1831561

3/5

een raadsinformatiemarkt over het onderwerp netcongestie georganiseerd. Twee voor gemeenten belangrijke wetten, de Wet Collectieve Warmte (WCW) en de Wet Gemeentelijke Instrumenten Warmtetransitie (WGIW) zijn vertraagd en nog niet in werking getreden. De WCW is nodig om de oprichting van integrale warmtebedrijven mogelijk te maken (warmtebedrijven die de gehele keten van warmtebron tot eindgebruiker beheren) waarbij zij bovendien voor meer dan de helft in publiek eigendom zijn. Dit publieke eigendom biedt zekerheid om kosten beheersbaar te houden en langjarige betaalbaarheid. De WGIW geeft gemeenten de instrumenten om de levering van aardgas in bepaalde buurten te beëindigen. Deze wet kent ook een zorgplicht voor gemeenten en biedt huishoudens voldoende bescherming en duidelijkheid.

3. Consequenties Een aantal projecten loopt sneller dan verwacht en leggen een goede basis voor verdere opschaling en versnelling. Een aantal projecten ondervindt vertraging door externe factoren zoals een tekort aan capaciteit bij (ecologische) adviesbureaus en bij de netbeheerders. Een deel van de vertraging zal vermoedelijk later in de uitvoering kunnen worden goed gemaakt, maar met name netcongestie zou wel eens een hardnekkige probleem kunnen vormen voor de komende 10 jaar. Haarlem is hier niet uniek in en er worden dan ook op landelijk en regionaal niveau maatregelen genomen om netcongestie het hoofd te bieden. Zo wordt wetgeving aangepast om nieuwe contractvormen mogelijk te maken, de beschikbare capaciteit op het net maximaal te gebruiken en slimme oplossingen te forceren. De Wet Collectieve Warmte (WCW) wordt vermoedelijk medio 2025 of eind 2025 vastgesteld. Uitstel wordt deels veroorzaakt door een nadere uitwerking van het begrip betaalbaarheid in de wet door de minister. De huidige netwerkbedrijven, waaronder Firan, bereiden zich al wel voor op de komst van de wet en de nieuwe rol die zij onder de WCW kunnen vervullen, namelijk van een publiek integraal warmtebedrijf. Indien er gevolgen zijn van de latere inwerkingtreding van de WCW, worden deze In de actualisatie van de TVW nader uitgewerkt.

De Wet Gemeentelijke Instrumenten Warmtetransitie (WGIW) is al vele jaren in de maak, maar ook deze wet is vertraagd. Vermoedelijk zal de WGIW medio of eind 2025 worden vastgesteld. De wet biedt gemeenten voor het eerst de mogelijkheid om buurten aan te wijzen waar de aardgaslevering na een periode van 8 jaar daadwerkelijk wordt beëindigd. De inzet van deze wet moet zorgvuldig gebeuren, o.a. door een aanwijzing van beëindiging gaslevering al aan te kondigen in het Warmteprogramma onder de Omgevingswet en een gemeentelijke zorgplicht dat alle huishoudens een eventuele overstap naar aardgasvrij kúnnen maken. Uiterlijk 31 december 2026 moeten alle gemeenten verplicht een Warmteprogramma hebben vastgesteld. De actualisatie van de Haarlemse TVW wordt al in de vorm van een Warmteprogramma opgesteld, zonder dat deze verplichtende gevolgen heeft. Hierdoor is Haarlem direct klaar voor de inwerkingtreding van de WGIW. Indien er

Kenmerk: 2024/1831561

4/5

gevolgen zijn van een latere inwerkingtreding van de WGIW zullen deze in de actualisatie TVW aan bod komen.

4. Vervolg In 2025 wordt de Transitievisie Warmte geactualiseerd waarbij wordt geanticipeerd op de inwerkingtreding van de Wet Gemeentelijke Instrumenten Warmtetransitie. Doel is om het handelingsperspectief concreter te maken voor uitvoering en voor de stad. Zodat iedere Haarlemmer en professional weet welke warmteoplossingen voor welke gebieden de voorkeur van de gemeente hebben, wat de keuzes zijn en wat ze alvast kunnen doen om zich voor te bereiden. De actualisatie van de TVW ondersteunt de uitvoering, inclusief ruimtelijke uitwerking voor de realisatie en een actuele integrale uitvoeringsplanning. De volgende kwalitatieve update projecten Uitvoeringsagenda Transitievisie Warmte volgt in het voorjaar 2025.

5. Bijlagen Bijlage 1 projecten uitvoeringsagenda TVW oktober 2024

Kenmerk: 2024/1831561

5/5