1 Definitief verzoek om een referendum over de nota Uitwerking parkeerregulering

Raadsstuk

Onderwerp Definitief verzoek om een referendum over de nota Uitwerking parkeerregulering Nummer 2023/1908152 Portefeuillehouder Wienen, J. Programma/beleidsveld 6.2 Gemeentelijk bestuur Afdeling GRIFFIE Auteur Van der Vossen, L. Telefoonnummer 023-5114316 Email lvossen@haarlem.nl Kernboodschap Op 9 november 2023 is een definitief verzoek ingediend tot het houden van een referendum over de nota Uitwerking parkeerregulering. Het verzoek voldoet aan de vereisten die de Referendumverordening daaraan stelt. Voorgesteld wordt daarom om het verzoek toe te wijzen en het besluit van 30 maart 2023 tot vaststelling van de nota Uitwerking parkeerregulering in te trekken. Daarnaast wordt de raad voorgesteld om besluiten te nemen over de datum van het referendum, de vraagstelling en de antwoordcategorieën, de hoogte van het subsidieplafond ter ondersteuning van het publieke debat en de meningsvorming en om de benodigde budgetten beschikbaar te stellen voor de kosten van de organisatie van het referendum en de subsidies. De referendumcommissie heeft advies gegeven over enkele van deze beslispunten. Behandelvoorstel voor De commissie Bestuur wordt verzocht advies te geven aan de raad over het commissie voorliggende voorstel en over de wijze van agendering van het raadsstuk in de raadsvergadering.

Relevante eerdere - Raadsbesluit van 30 maart 2023 tot afwijzen van het inleidend verzoek om een besluiten referendum te houden over de nota Uitwerking parkeerregulering (2023/407238); - Raadsbesluit van 30 maart 2023 tot vaststellen van nota Uitwerking parkeerregulering (2022/1764592); - Besluiten van 28 september 2023 op bezwaren inzake het Referendum over de Nota uitwerking parkeerregulering (2023/1211022). Advies commissie Bestuur d.d. 23 november 2023

Kenmerk: 2023/1908152

1/7

Besluit Raad d.d. ………. (wordt ingevuld door de griffie)

1. Inleiding De raad heeft op 30 maart 2023 besloten het inleidend verzoek tot het houden van een referendum over de nota Uitwerking parkeerregulering: Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem (hierna: nota Uitwerking parkeerregulering) af te wijzen. In dezelfde vergadering heeft de raad de nota Uitwerking parkeerregulering vastgesteld. Tegen het afwijzingsbesluit zijn bezwaren ingediend. Hierop heeft de raad op 28 september 2023 besloten het afwijzingsbesluit te herroepen, het inleidend referendumverzoek toe te kennen en de indieners van het inleidend verzoek de gelegenheid te bieden om een definitief referendumverzoek in te dienen. Op 9 november 2023 heeft de voorzitter van de raad het definitief verzoek ontvangen om een referendum te houden over de nota Uitwerking parkeerregulering. Het definitief verzoek is ondersteund door 7.411 ondersteuningsverklaringen, waarvan er tot dusverre 4.831 geldig zijn verklaard (stand van zaken op 10 november 2023). De raad wordt voorgesteld het verzoek toe te wijzen en het besluit tot vaststelling van de nota Uitwerking parkeerregulering in te trekken. Daarnaast wordt de raad voorgesteld om besluiten te nemen over de datum van het referendum, de vraagstelling en de hoogte van het subsidieplafond voor activiteiten ter ondersteuning van het publieke debat en de meningsvorming over de nota Uitwerking parkeerregulering.

Ten slotte om de budgetten beschikbaar te stellen voor de kosten van het organiseren van en de voorlichting over het referendum en de subsidies. De referendumcommissie heeft op 11 oktober 2023 advies gegeven over de vraagstelling en de antwoordcategorieën, over de datum van het referendum en over de hoogte van de subsidies. Het advies is bijgevoegd.

Kenmerk: 2023/ 1908152

2/7

Voor het besluit over de datum van het referendum zijn in dit voorstel twee opties uitgewerkt. Na advies van de commissie Bestuur hierover wordt één van de opties opgenomen in het uiteindelijke voorstel aan de raad voor de vergadering van 30 november aanstaande. 2. Voorstel aan de raad 1. Het definitieve verzoek om het houden van een referendum over de nota Uitwerking parkeerregulering toe te wijzen; 2. Het raadsbesluit van 30 maart 2023 tot vaststelling van de nota Uitwerking parkeerregulering in te trekken; 3. De datum van het referendum vast te stellen op 6 maart 2024 dan wel op 6 juni 2024; 4. De vraagstelling van het referendum vast te stellen op: Bent u voor of tegen de ‘Nota Uitwerking parkeerregulering: Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem’? met de antwoordcategorieën ‘Voor’ en ‘Tegen’; 5. Een budget van € 105.000 ter beschikking te stellen voor activiteiten ter ondersteuning van het publieke debat en de meningsvorming over het onderwerp van het referendum en dit budget onder te verdelen in drie gelijke deelplafonds voor activiteiten die gericht zijn op een stem 'voor', een stem 'tegen’ en een neutrale bevordering van het debat, en dit ten laste te brengen van de algemene reserve; 6.

Afhankelijk van de gekozen datum een budget van € 650.000 dan wel € 150.000 ter beschikking te stellen voor de organisatie van en de voorlichting over het referendum en dit ten laste te brengen van de algemene reserve. 3. Beoogd resultaat Het organiseren van een referendum over de nota Uitwerking parkeerregulering. 4. Argumenten 1.1 Het definitief verzoek voldoet aan de vereisten van de Referendumverordening De voorzitter van de raad heeft na controle geconcludeerd dat het definitief verzoek voldoet aan de vereisten in artikel 6 van de Referendumverordening gemeente Haarlem 2022 (hierna te noemen: Referendumverordening) omdat deze wordt ondersteund door ten minste 4.000 geldige ondersteuningsverklaringen. 2.1 Door het intrekken van het raadsbesluit van 30 maart jl. krijgt de nota Uitwerking parkeerregulering weer de status ontwerpbesluit Door het raadsbesluit tot vaststelling van de nota Uitwerking parkeerregulering in te trekken, wordt teruggekeerd naar de situatie dat het voorstel aan de raad tot vaststelling van de nota Uitwerking parkeerregulering voorligt, inclusief alle amendementen waarover op 30 maart 2023 is besloten. Het raadsvoorstel krijgt hiermee de status van ontwerpraadsbesluit waarover het referendum dan wordt gehouden. Na het referendum kan de raad de uitslag ervan betrekken bij zijn beraadslagingen en besluitvorming over de nota Uitwerking parkeerregulering.

Kenmerk: 2023/ 1908152

3/7

3.1 Woensdag 6 maart 2024 is de eerstvolgende geschikte datum waarop het referendum kan worden gehouden De referendumverordening schrijft voor dat de stemming plaatsvindt uiterlijk zes maanden na de dag waarop besloten is tot het houden van een referendum. In de verordening is ook opgenomen dat de raad ten minste twaalf weken voor het referendum op voordracht van de referendumcommissie de vraagstelling en de antwoordcategorieën van het referendum vaststelt. Als de raad op 30 november 2023 het besluit neemt om de vraagstelling vast te stellen, is de eerst mogelijke datum voor het houden van een referendum vrijdag 23 februari 2024. Omdat deze datum in de voorjaarsschoolvakantie voor het basis- en voortgezet onderwijs van onze regio valt, te weten 17 tot en met 25 februari 2024, kan het referendum op zijn vroegst na de voorjaarsvakantie worden gehouden. In dit scenario is woensdag 6 maart 2024 de eerste geschikte datum voor het referendum, omdat het houden van een stemming direct na een vakantieweek niet gewenst is qua logistiek en organisatie. De keuze voor een woensdag is ingegeven door het feit dat verreweg de meeste verkiezingen in Nederland worden gehouden op een woensdag en kiesgerechtigden zijn daardoor aan deze weekdag gewend.

3.2 Wanneer er voor 6 maart 2023 wordt gekozen, is er op de kortst mogelijke termijn duidelijkheid over de (on)mogelijkheid om de uitvoering van de nota Uitwerking parkeerregulering voort te zetten Door voor een zo vroeg mogelijke datum voor het parkeerreferendum te kiezen, komt er eerder duidelijkheid voor de stad en haar inwoners en ondernemers over het vraagstuk waar de nota Uitwerking parkeerregulering betrekking op heeft. Een snelle datum voor een referendum, en daaropvolgend raadsbesluit, geeft eerder duidelijkheid over de impact van de uitkomst van het referendum op het parkeerbeleid, en daarmee ook op samenhangende beleidsvelden en uitvoeringsprojecten van de stad, zoals de inrichting van de openbare ruimte, leefbaarheid, toegankelijkheid, mobiliteit en klimaat. Bij een referendum in maart zal de raad in principe in maart of anders april een besluit kunnen nemen over de nota Uitwerking parkeerregulering; bij een referendum in juni wordt dit in principe juni of anders juli. 3.3 De referendumcommissie adviseert het referendum te houden op donderdag 6 juni 2024 De Referendumverordening bepaalt dat de stemming plaatsvindt uiterlijk zes maanden na de dag waarop besloten is tot het houden van een referendum.

De raad kan deze termijn met maximaal twee maanden verlengen om de stemming te combineren met een reguliere verkiezing of om te voorkomen dat de stemming in een schoolvakantie voor het basis- en voortgezet onderwijs valt die voor de regio is aangewezen. De referendumcommissie is van mening dat – gezien de expliciet genoemde optie om de termijn met maximaal twee maanden te verlengen om een combinatie mogelijk te maken met een reguliere verkiezing – de Referendumverordening aanstuurt op het, zo mogelijk, combineren van een referendum met een reguliere verkiezing. Op donderdag 6 juni 2024 vindt de reguliere verkiezing van de Nederlandse leden van het Europees Parlement plaats. De

Kenmerk: 2023/ 1908152

4/7

referendumcommissie heeft geadviseerd om het referendum te combineren met die verkiezing van de leden van het Europees Parlement, met als reden dat dit zorgt voor een doelmatige besteding van gemeentemiddelen. Aan het organiseren van een referendum op 6 maart 2024 zijn kosten verbonden die niet worden gemaakt als het referendum plaatsvindt op 6 juni 2024. De extra kosten voor het organiseren van het referendum op 6 maart bedragen tussen de € 250.000 tot € 500.00, zie de toelichting onder argument 6.1. Door de financiële effecten naar aanleiding van de uitslag van het referendum zullen er wijzigingen doorgevoerd moeten worden in de programmabegroting, zowel aan de kant van de baten als aan de kant van de lasten, zie de toelichting onder kanttekening 3.1. Hiervoor is het besluit van de raad op basis van de uitslag van het referendum bepalend. De datum van het referendum (begin maart of begin juni 2024) is niet van invloed op de baten en lasten van het daaropvolgende raadsbesluit. Bij het raadsbesluit van 30 maart 2023 over de nota Uitwerking parkeerregulering is uitgegaan van het principe van kostendekkendheid. 4.1 De referendumcommissie adviseert deze vraagstelling en antwoordcategorieën De referendumcommissie heeft in haar brief van 11 oktober 2023 geadviseerd over de vraagstelling en de antwoordcategorieën. Hierbij heeft zij de Referendumverordening als uitgangspunt genomen.

Hierin staat dat aan de kiesgerechtigden de vraag wordt voorgelegd of zij voor of tegen het ontwerpraadsbesluit zijn. De referendumcommissie heeft daarnaast geadviseerd om de titel van het ontwerpraadsbesluit als leidraad te nemen voor de vraagstelling en deze getoetst op neutraliteit, zorgvuldigheid, eenduidigheid, duidelijkheid en bondigheid van de formulering van de vraag. 5.1 Een subsidiebedrag ten behoeve van campagne-activiteiten van € 105.000 is gebaseerd op het advies van de referendumcommissie en in lijn met de ervaring met het referendum in 2017 Op grond van de Referendumverordening stelt de raad een budget vast voor activiteiten ter ondersteuning van het publieke debat en de meningsvorming over het onderwerp van het referendum. Omdat het referendum op initiatief van kiesgerechtigden is, en niet van de raad, wordt dit budget onderverdeeld in twee of drie gelijke deelplafonds. De referendumcommissie adviseert om een budget van € 105.000 ter beschikking te stellen voor campagne-activiteiten door personen, organisaties of instellingen in het kader van het referendum, met een gelijke verdeling tussen de campagne-activiteiten gericht op een 'tegen'-stem, 'voor’-stem en een neutrale positie (bijvoorbeeld voor het organiseren van een debat tussen voor- en tegenstanders).

De referendumcommissie baseert zich op het budget dat de raad beschikbaar heeft gesteld bij het vorige referendum in 2017, met verhoging als gevolg van de recente hoge inflatie en de overige kostenstijgingen. Indien de raad het voorstel van de referendumcommissie op dit punt

Kenmerk: 2023/ 1908152

5/7

volgt en een subsidiebudget van € 105.000 ter beschikking stelt, dan wordt dit budget onderverdeeld in drie gelijke deelplafonds van € 35.000 voor activiteiten die tot doel hebben: - De kiesgerechtigden te laten stemmen voor het ontwerp raadsbesluit; - De kiesgerechtigden te laten stemmen tegen het ontwerp raadsbesluit; - Het debat over het ontwerp raadsbesluit op neutrale wijze te bevorderen. 6.1 De hoogte van het budget voor de organisatie van en de voorlichting over het referendum is afhankelijk van de datum van het referendum De kosten voor het houden van een referendum zijn afhankelijk van het moment waarop dit georganiseerd wordt. Wordt het referendum gehouden in combinatie met het moment waarop de Europese verkiezingen plaatsvinden dan bedragen de kosten voor de organisatie van een referendum circa € 150.000. Als het referendum op 6 maart 2024 plaatsvindt dan bedragen de kosten circa € 400.000 tot € 650.000, afhankelijk van het aantal en de beschikbaarheid van stembureaus. De kosteninschattingen zijn gebaseerd op onder andere de huur, inrichting en beveiliging van de stembureaus, de vergoeding voor de leden van de stembureaus en de tellers, vervoer en logistiek, kosten voor het drukken van kiezerspassen en stembiljetten en de verzending daarvan en de inhuur van extern personeel. 5.

Risico’s en kanttekeningen 3.1 Baten en lasten parkeerexploitatie in de Programmabegroting worden gemuteerd na besluitvorming over de uitslag van het referendum In de Programmabegroting 2024-2027 en de Bestuursrapportage 2023 is gemeld dat het niet mogelijk is de lasten van het programma 2024 en verder (en daarmee ook impliciet de baten van de nota Uitwerking parkeerregulering) in te schatten. Dat kan pas als de gemeenteraad een besluit heeft genomen over de uitslag van het referendum. Elk scenario (alles van volledig stoppen, verschillende tussenvarianten tot volledig doorgaan) heeft financieel grote effecten. In de Programmabegroting 2024-2027 zijn kosten en baten opgenomen voor de uitbreiding van parkeerregulering. Deze bedragen zijn niet meer realistisch en worden aangepast wanneer duidelijk is wat het referendum voor impact heeft. Afhankelijk van wanneer het referendum wordt gehouden is dit op zijn vroegst in de Kadernota 2025. De raad is in de afgelopen maanden via een raadsinformatiebrief in juli 2023 geïnformeerd over de impact op besluitvorming als gevolg van het ‘on hold’ zetten van de uitbreiding van parkeerregulering (RIB+impact+voorlopige+voorziening+referendumbesluit (notubiz.nl)).

Ook heeft de raad op 13 juli 2023 bij het vaststellen van de Kadernota de financiële consequenties van het raadsbesluit over parkeerregulering van 30 maart teruggedraaid (Addendum+Kadernota+2024+mutaties+gereguleerd+parkeren (notubiz.nl)).

Kenmerk: 2023/ 1908152

6/7

6. Uitvoering De verantwoordelijkheid voor de organisatie en uitvoering van het referendum zelf ligt bij het college. Dit geldt ook voor het toekennen van de subsidies. Eén van de eerste acties is het regelen van stemlocaties en leden voor de stembureaus. Nadat de raad de datum van het plaatsvinden van het referendum heeft vastgesteld, heeft de referendumcommissie volgens de Referendumverordening de volgende taken: − De burgemeester en wethouders adviseren over de stembiljetten en de verstrekking van subsidies; − Toezicht houden op de uitvoering van de Referendumverordening en het objectieve of neutrale karakter van de door de gemeente te verstrekken voorlichting over het referendum en klachten daarover behandelen; − Binnen drie maanden na de dag waarop het referendum wordt gehouden, een evaluatie uitbrengen over het referendumproces; − Waar de referendumcommissie het nodig acht, op eigen initiatief advies uitbrengen over de bij referenda te volgen procedure en over alle overige zaken die het referendum betreffen. Nadat het referendum heeft plaatsgevonden, zal de raad als eerste een besluit nemen over de geldigheid van de uitslag van het referendum. Vervolgens zal het ontwerpbesluit nota Uitwerking parkeerregulering opnieuw aan de raad ter vaststelling worden aangeboden.

Op dat moment kan de raad de uitslag van het referendum bij zijn beraadslagingen en besluitvorming betrekken, met inbegrip van het indienen van amendementen en/of moties naar aanleiding van de uitslag. 7. Bijlagen 1. Brief referendumcommissie d.d. 11 oktober 2023 inzake advies referendumcommissie ten behoeve van het raadsbesluit op het definitief verzoek voor een referendum over de nota Uitwerking parkeerregulering: Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem (kenmerk GRIFFIE/2023/1747809); 2. Definitief verzoek tot het houden van een Referendum over de nota Uitwerking parkeerregulering: Uitbreiding betaald parkeren in Haarlem d.d. 9 november 2023; 3. Brief van de voorzitter van de raad betreffende de beoordeling van de ingediende ondersteuningsverklaringen d.d. ... (bijlage volgt).

Kenmerk: 2023/ 1908152

7/7