1 Collegebesluit-Principebesluit Gemeenschappelijke Regeling vorming jeugdregio ZKIJ

Collegebesluit

Onderwerp Principebesluit Gemeenschappelijke Regeling vorming jeugdregio ZKIJ Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

Behandelvoorstel voor commissie

2025/814728 Leeuwen, B. van 2.2 Voorzieningen Jeugd JOS Holleman, A. 06 81067208 aholleman@haarlem.nl Met de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg worden gemeenten verplicht om per 1 januari 2027 specialistische jeugdhulp regionaal te organiseren via een gemeenschappelijke regeling (GR). De zeven gemeenten in Zuid-Kennemerland (ZKIJ) en IJmond richten hiervoor gezamenlijk een nieuwe organisatie op die verantwoordelijk wordt voor de regionale inkoop en het contractmanagement van specialistische jeugdhulp, evenals voor zorgadministratie en monitoring. Het college spreekt in dit voorstel de voorkeurskeuze uit voor de vorming van een openbaar lichaam. Deze vorm biedt de beste balans tussen professionele uitvoeringskracht, bestuurlijke slagvaardigheid en democratische legitimatie. Dit principebesluit vormt de basis voor de definitieve besluitvorming die na de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2026 zal plaatsvinden. Het college biedt dit principebesluit ter kennisname aan de commissie Samenleving. Conform de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) ontvangt de raad in mei 2026 het ontwerp van de ‘Gemeenschappelijke regeling Jeugdregio ZKIJ’, waarna gedurende minimaal acht weken een zienswijze kan worden ingediend. In december 2026 treft het college de definitieve regeling, nadat de raad hiervoor toestemming heeft verleend.

Relevante eerdere besluiten

-

-

Informatienota Hervormingsagenda Jeugd (juli 2024) (2024/148683) in commissie Samenleving van 10 juli 2024 Raadsstuk-Regiovisie Jeugdhulp Zuid-Kennemerland en IJmond (2021/327593) in de commissie Samenleving van 30 september 2021 en in de raadsvergadering van 14 oktober 2021 Kenmerk: 2025/656150 2/8 Raadsstuk-Addendum bij de Regiovisie Jeugdhulp Zuid-Kennemerland en IJmond (2021/596535) in de raadsvergadering van 11 februari 2021

Kenmerk: 2025/814728

1/6

-

Besluit college d.d. 3 maart 2026

Raadstuk Actualisering nota Verbonden partijen (2020/991803) in de raadsvergadering van 25 november 2021

Het college van burgemeester en wethouders besluit: 1. Het voornemen uit te spreken een gemeenschappelijke regeling te treffen en een voorkeurskeuze uit te spreken voor de vorm van een openbaar lichaam voor de Gemeenschappelijke regeling Jeugdregio Zuid-Kennemerland IJmond’. de secretaris,

de burgemeester,

1. Aanleiding Met de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg (Wvbj) zijn gemeenten verplicht om per 1 januari 2027 specialistische jeugdhulp regionaal te organiseren via een gemeenschappelijke regeling (GR). De wet beoogt de huidige versnippering terug te brengen en specialistische jeugdhulp duurzaam beschikbaar te maken. In de wet staan twee instrumenten die met elkaar samenhangen om dit vorm te geven. Dit betreft een regiovisie op jeugdhulp en het vormen van een GR Jeugdregio. De wet geeft richtlijnen voor een regiovisie jeugdhulp. De bestaande regiovisie jeugdhulp IJmond en Zuid-Kennemerland vraagt hierdoor om actualisering. De voorbereidingen voor de actualisatie zijn gestart en wordt in 2026 aangeboden. Voor de regio Zuid-Kennemerland en IJmond houdt het organiseren van een GR in dat de zeven deelnemende gemeenten gezamenlijk een nieuwe organisatie moeten vormen voor de regionale inkoop, het contractmanagement en de zorgadministratie van specialistische jeugdhulp. Deze nieuwe organisatie krijgt de taak om de wettelijke opgave die er ligt vanuit de Hervormingsagenda Jeugd en de Wvbj uit te voeren net als uitvoering geven aan de regiovisie jeugdhulp . Dit betreft een omvangrijke verantwoordelijkheid, met substantiële financiële middelen en een expliciete systeemverantwoordelijkheid voor continuïteit van zorg.

De regio werkt al sinds 2015 samen op deze onderdelen; de nieuwe wet formaliseert deze samenwerking en vraagt om een duidelijke juridische en bestuurlijke verankering. 2. Beoogd resultaat Het doel is dat per 1 januari 2027 een gemeenschappelijke regeling operationeel is, die voldoet aan de wettelijke verplichtingen en zorgt voor een sterke, duurzame organisatie van specialistische jeugdhulp in de regio ZKIJ. De GR jeugdregio ZKIJ geeft uitvoering aan de regiovisie jeugdhulp. Dit traject kent drie belangrijke stappen:

Kenmerk: 2025/814728

2/6

– februari 2026: principebesluit in alle colleges van de 7 gemeenten ZKIJ; – juni 2026: vaststelling van het ontwerp van de gemeenschappelijke regeling en start van de zienswijzeprocedure; – oktober 2026: definitieve vaststelling door de colleges, na verkregen toestemming van de raden. Met de oprichting van de GR Jeugdregio ZKIJ bestendigen we de bestaande regionale samenwerking die er is rondom de regionale inkoop van specialistische jeugdhulp. 3. Onderbouwing voorstel 3.1 Keuze voor openbaar lichaam De zeven gemeenten in de jeugdregio ZKIJ spreken in principe de voorkeur uit voor de vorming van een openbaar lichaam, omdat deze vorm het best aansluit bij de aard en complexiteit van de wettelijk verplichte regionale taken op het gebied van specialistische jeugdhulp. De uitvoering van deze taken vraagt om een samenhangende regionale organisatie die in staat is om, binnen door de gemeenten vastgestelde kaders, zorg te dragen voor een consistente en professionele uitvoering van onder meer regionale inkoop, contractmanagement, zorgadministratie, monitoring en regionale expertisefuncties. De aard en omvang van de regionale jeugdhulptaken rechtvaardigen een publiekrechtelijke samenwerking met expliciete bestuurlijke verantwoordelijkheid. Een openbaar lichaam borgt deze verantwoordelijkheid sterker dan een lichtere uitvoeringsvariant.

Een openbaar lichaam biedt hiervoor de meest passende combinatie van rechtspersoonlijkheid, slagvaardige besluitvorming via een Dagelijks Bestuur en democratische legitimatie via een Algemeen Bestuur waarin alle gemeenten zijn vertegenwoordigd. Deze vorm wordt ook aanbevolen in de memorie van toelichting bij de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg en wordt toegepast in andere jeugdregio’s waar een vergelijkbare opdracht geldt. De keuze is getoetst aan de nota verbonden partijen van gemeente Haarlem. Hierbij is relevant dat het een wettelijk verplichte GR betreft: de beslisboom over de wenselijkheid van samenwerking is daarmee niet van toepassing, de afweging betreft uitsluitend de keuze tussen de GR-vormen die de wet toelaat. Het college hanteert daarbij als essentieel uitgangspunt dat in de uitwerking van de gemeenschappelijke regeling de structurele rol, verantwoordelijkheid en financiële bijdrage van Haarlem aantoonbaar en evenwichtig worden geborgd in de governance-structuur. Deze borging weegt voor Haarlem zwaar bij de verdere besluitvorming over de definitieve regeling. De rechtsvorm bepaalt hierbij niet de mate van grip, maar nadrukkelijk de wijze waarop bevoegdheden, stemverhoudingen en kaderstelling worden ingericht. De concrete uitwerking daarvan vindt plaats in de ontwerpregeling, die afzonderlijk ter besluitvorming wordt voorgelegd.

Kenmerk: 2025/814728

3/6

3.2 Alternatieven Naast de GR vorm openbaar lichaam kent de Wgr andere samenwerkingsvormen. De Wvbj laat enkele opties toe uit de Wgr. Een openbaar lichaam sluit het beste aan bij de wettelijke opgave en de regionale uitvoeringskracht. Alternatieven zoals een bedrijfsvoeringsorganisatie of centrumregeling bieden minder expliciete bestuurlijke verankering en democratische sturing op regionaal niveau, en doen daarmee minder recht aan de bestuurlijke verantwoordelijkheid die met deze taken gepaard gaat. 3.3 Voorbereiding via samenwerkingsafspraken 2026 Het jaar 2026 is het voorbereidingsjaar voor de GR Jeugdregio ZKIJ. In deze periode worden de ontwerp-regeling, het financiële kader, het organisatieontwerp en de implementatieplanning opgesteld. De regionale afstemming hierover vindt plaats via het bestaande Portefeuillehoudersoverleg Jeugd (PFO Jeugd), waarin de zeven wethouders Jeugd bestuurlijk samenwerken. Het PFO Jeugd fungeert in 2026 als tijdelijk bestuurlijk coördinatieorgaan voor de voorbereidingen. De formele besluitvorming ligt — conform de Wet gemeenschappelijke regelingen — bij de colleges en raden. Na oprichting van de GR Jeugdregio ZKIJ in 2027 gaat de bestuurlijke sturing over naar het Algemeen en Dagelijks Bestuur van de GR. 4. Risico’s en kanttekeningen 4.1 Risico’s – Lokale verkiezingen in maart 2026 kunnen de continuïteit van het traject beïnvloeden.

Dit wordt ondervangen door het principebesluit in februari 2026 en door een goede overdracht aan nieuw te vormen colleges en raden. – Onzekerheid over kosten kan de besluitvorming vertragen. De regionale werkgroep Financiën werkt de benodigde middelen en verdeelsleutels uit zodat deze tijdig beschikbaar zijn. – Krappe doorlooptijd kan druk geven op de voorbereiding van de ontwerpregeling en het inrichtingsplan. Dit wordt beheerst door een strak regionaal proces en inzet van bestaande overlegstructuren. 4.2 Kanttekeningen De GR Jeugdregio ZKIJ richt zich in eerste instantie uitsluitend op de wettelijk verplichte taken zoals opgenomen in de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg (Wvbj). Het gaat daarbij om de regionale organisatie van specialistische jeugdhulp, waaronder jeugdhulp met verblijf, pleegzorg, jeugdbescherming en jeugdreclassering, gesloten jeugdhulp, crisisjeugdhulp, forensische jeugdhulp, specialistische jeugd-GGZ, jeugdhulp voor kinderen met een beperking, het regionaal expertiseteam en de regionale monitoring en verantwoording. Andere taken zoals toegang, preventie of basisondersteuning maken geen onderdeel uit van dit principebesluit en worden alleen toegevoegd wanneer gemeenten hierover op een later moment gezamenlijk besluiten.

Kenmerk: 2025/814728

4/6

5. Consequenties en uitvoering 5.1 Financiën De vorming van de GR Jeugdregio ZKIJ brengt verschillende kostensoorten met zich mee. In 2026 gaat het om voorbereidings- en opstartkosten, die worden gedekt binnen het bestaande regionale programma Jeugd. In 2027 volgen kosten voor de juridische oprichting van de GR en de eerste bemensing van de organisatie. Vanaf 2027 zijn er structurele exploitatiekosten voor personeel, bedrijfsvoering en huisvesting van de GR Jeugdregio ZKIJ. Deze kosten worden verdeeld over de zeven gemeenten op basis van inwoneraantal. De gemeentelijke budgetten voor de taken die binnen de GR worden ondergebracht, worden na oprichting verwerkt als een exploitatiebijdrage aan de GR Jeugdregio ZKIJ. De precieze hoogte van de kosten en de definitieve verdeelsleutels worden regionaal verder uitgewerkt en op een later moment ter besluitvorming voorgelegd. Mogelijk ontstaan daarnaast beperkte incidentele kosten die samenhangen met de inrichting van de GR en met het voldoen aan wettelijke vereisten. 5.2 Communicatie Tijdens de voorbereiding in 2026 worden jeugdhulpaanbieders, CJG’s, sociale teams en andere ketenpartners geïnformeerd over het verloop van het traject en de stappen richting de oprichting van de GR Jeugdregio ZKIJ.

De communicatie richt zich op duidelijkheid over het proces, de wettelijke context en de momenten waarop veranderingen voor partners of inwoners relevant worden. Intern worden betrokken medewerkers geïnformeerd via de bestaande regionale overlegstructuren en via het programmateam Jeugd. Waar nodig worden aanvullende bijeenkomsten georganiseerd om inhoudelijke of organisatorische gevolgen toe te lichten. Betrekken van de gemeenteraad De gemeenteraad wordt betrokken via de reguliere procedure voor het treffen van een gemeenschappelijke regeling. In juni 2026 ontvangt de raad het ontwerp van de regeling met de mogelijkheid om daarover een zienswijze in te dienen. In dezelfde periode wordt een regionale informatiesessie georganiseerd voor raadsleden uit de zeven gemeenten, waarin de inhoud van de regeling, het proces en de financiële en organisatorische consequenties worden toegelicht. In het najaar van 2026 volgt de definitieve besluitvorming, nadat de raad het college toestemming heeft verleend om de GR te treffen. 5.3 Participatie De Participatieraad Haarlem wordt tijdig betrokken. 5.4 Juridisch De Wvbj verplicht tot regionale samenwerking per 1 januari 2027. De Wgr regelt de procedure: colleges besluiten tot het treffen van de gemeenschappelijke regeling na toestemming van de raden.

Het ontwerp van de regeling wordt in juni 2026 aan de raden voorgelegd voor zienswijzen, waarna in

Kenmerk: 2025/814728

5/6

september-oktober 2026 definitieve besluitvorming volgt. De regeling treedt in werking na bekendmaking. 5.5 Planning De ontwerp-regeling wordt in juni 2026 door het college vastgesteld, waarna de gelegenheid is voor de raad om een zienswijze hierover aan het college kenbaar te maken. In september-oktober 2026 besluit het college tot de definitieve vaststelling van de regeling, nadat hiervoor toestemming door de raad is verleend. De regeling treedt in werking op1 januari 2027. Operationalisering ervan vindt plaats gedurende 2027. 6. Bijlagen 1. Afwegingskader openbaar lichaam versus bvo

Kenmerk: 2025/814728

6/6