1 C-District Samenwerkingsovereenkomst

Collegebesluit

Onderwerp C-District samenwerkingsovereenkomst Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2025/321564 Berkhout, R.A.H. 4.2 Economie, toerisme en cultuur PCM Visser, K.M. de 0642104671 kdevisser@haarlem.nl Door de jaren heen is er gewerkt aan de ontwikkeling van een innovatie hub op het MAAK-terrein (Oudeweg 91-95) door de huidige huurders, MAAK Haarlem en 3D MakersZone. De gemeente steunt dit initiatief van de partijen en heeft het CDistrict opgenomen in diverse beleidsstukken. Dit heeft zich vervolgens vertaald in het raadsstuk ‘C-District strategie’, welke is vastgesteld in de gemeenteraad van 15 december 2022. In lijn met dit besluit is besloten om het MAAK-terrein voor de ontwikkeling van het C-District in te zetten door de opstallen te verkopen aan MAAK Haarlem en 3D MakersZone en de grond in erfpacht uit te geven. Op basis van de taxaties heeft een actualisatie van het businesscase van MAAK Haarlem plaatsgevonden en is eerder dit jaar door het college een gemeentelijke garantiestelling voor €2,5 miljoen aan MAAK Haarlem afgegeven. Tevens is op basis van de taxaties met de partijen gewerkt aan het opstellen van de erfpachtovereenkomsten en aan het opstellen van een samenwerkingsovereenkomst. Door te besluiten over deze overeenkomsten kunnen partijen investeren in het vastgoed en kan gezamenlijk met de gemeente worden over gegaan tot uitvoering van de door-ontwikkeling van het C-District.

Behandelvoorstel voor commissie Relevante eerdere besluiten

Dit besluit betreft de samenwerkingsovereenkomst. Over de drie erfpachtovereenkomsten wordt een apart besluit genomen. Het college stuurt het collegebesluit ter kennisname naar de commissie ontwikkeling. - Startnotitie ‘C-District’ (2021/10371014), vastgesteld in de gemeenteraad van 14 oktober 2021. - Collegebesluit ‘C-District intentieovereenkomst MAAK – 3DMZ’ (2021/670319), vastgesteld in de commissie Ontwikkeling van 3 maart 2022. - Raadsstuk ‘C-District strategie’ (2021/1429462), vastgesteld in de gemeenteraad van 15 december 2022.

Kenmerk: 2025/321564

1/6

Collegebesluit ‘Stand van zaken C-District: samenwerkingsovereenkomst, vastgoedcontracten en gemeentelijke garantiestelling’ (2024/0909891), vastgesteld door het college op 14 januari 2025. Het college van burgemeester en wethouders besluit: 1. de samenwerkingsovereenkomst C-district gemeente – MAAK Haarlem – 3D Makers Zone aan te gaan onder de voorwaarden dat de zienswijze van de raadscommissie ten aanzien van de erfpachtovereenkomsten C-District (college besluit 2025/290886) geen aanleiding geeft dit besluit te wijzigen of in te trekken.

-

Besluit college d.d. 15 april 2025

de secretaris,

de burgemeester,

1. Aanleiding Op 26 oktober 2021 is de gemeenteraad akkoord gegaan met de startnotitie C-District. Daarmee is ingestemd met een bijdrage van de gemeente aan het door ontwikkelen, uitbouwen, organiseren en borgen van de innovatie hub C-District voor in ieder geval de eerste tien jaar. Een innovatie hub is een netwerk waarin de bedrijven, de overheid en het onderwijs kennis en kunde open met elkaar delen om een ontwikkeling te versnellen, ieder vanuit zijn eigen bedrijfsvoering. Het C-District is zo’n innovatie hub, en het MAAK-terrein (Oudeweg 91-95) is het centrum van deze hub. Op 28 februari 2022 is met MAAK Haarlem en 3D Makers Zone de partijen op het MAAK-terrein (te noemen: de partijen) een intentieovereenkomst afgesloten. Hiermee is door partijen en gemeente de intentie uitgesproken voor de continuering van de samenwerking. Op 15 december 2022 is de strategie voor de doorontwikkeling van het C-District vastgesteld door de gemeenteraad. Daarmee is besloten om de komende tien jaar het terrein door te ontwikkelen en te onderzoeken op welke wijze de gebouwen op het MAAK-terrein verkocht kunnen worden en de grond uitgegeven kan worden in erfpacht ten behoeve van deze doorontwikkeling. Ook is toen besloten dat de vastgestelde kaders over het vastgoed gedeelte verder worden uitgewerkt in contracten met MAAK Haarlem en 3D Makers Zone.

Na dit besluit zijn de uitgangspunten uit het eindrapport strategie samen met aanvullende afspraken opgenomen in de samenwerkingsovereenkomst. Tevens is aansluiting gezocht bij de uitgangspunten in de erfpachtovereenkomsten. 2. Beoogd resultaat Met het aangaan van de erfpachtovereenkomsten en de samenwerkingsovereenkomst biedt het college partijen de gelegenheid te investeren in het vastgoed en gezamenlijk met de gemeente tot

Kenmerk: 2025/321564

2/6

uitvoering te komen van de door-ontwikkeling van het C-District. Beoogd resultaat is het versnellen van de transitie naar een circulaire economie en een duurzame maatschappij. Hierbij worden samen met betrokken partijen technologische projecten (door)ontwikkeld op het gebied van circulariteit en duurzaamheid en wordt op het terrein een toegankelijke proeftuin aan het regionale bedrijfsleven geboden. Dit besluit betreft de samenwerkingsovereenkomst. 3. Onderbouwing voorstel 3.1 Het vastleggen van afspraken over de samenwerking geeft duidelijkheid aan alle betrokkenen De samenwerkingsovereenkomst C-District is een overeenkomst waarin over diverse onderwerpen afspraken zijn vastgelegd. Hierdoor is het voor de gemeente en de partijen helder wat van hen wordt verwacht en wat een ander voor verantwoordelijkheden heeft. Tevens is opgenomen welke stappen gezet moeten worden bij het niet nakomen van de verplichtingen uit de overeenkomst. 3.2 Met de realisatie van het C-District worden doelen uit de Economische Visie Haarlem gerealiseerd In 2019 heeft de raad de Economische Visie Haarlem vastgesteld. Hierin is onder andere beschreven hoe Haarlem bij een groei met 10.000 woningen, de stad in balans houdt. Innovatie, talentontwikkeling en het bieden van de juiste werkgelegenheid die past bij de Haarlemse beroepsbevolking zijn manieren om de voorziene groei verantwoord te maken.

De ontwikkeling van het C-district tot een duurzame en circulaire hotspot past daar in. In het convenant Waarderpolder 2021 – 2025 zijn hierover met het bedrijfsleven nadere afspraken gemaakt. 3.3 Met de realisatie van het C-District wordt uitvoering gegeven aan het Actieprogramma Circulaire Economie In het Actieprogramma Circulaire Economie is de ontwikkeling van het C-District opgenomen. In 2040 wil Haarlem een volledig circulaire stad zijn. Hiervoor zoekt de gemeente onder andere de samenwerking op in de triple helix en stimuleert zij innovatie om gebruik van grondstoffen te beperken. Daarnaast ondersteunt de gemeente het MKB bij het realiseren van verduurzamingsopgaven zoals het gebruik van hernieuwbare energiebronnen, maar ook stimuleert zij kennisdeling en experimenten met houtbouw en CO2-reductie. Voor partijen verbonden aan het C-District zijn dergelijke activiteiten de basis van hun dagelijkse werkzaamheden. In het netwerk van het C-District, de innovatie hub, staat open kennisdeling centraal. 3.4 Met het door ontwikkelen van de innovatie hub werken wij aan een toekomstbestendige maatschappij Met het investeren in de innovatie hub wordt ook gewerkt aan een toekomstbestendige maatschappij, de inzet op een snellere transitie maakt de stad eerder toekomstbestendig.

Hierdoor wordt de leefbaarheid en leef kwaliteit verbeterd, waardoor Haarlem als stad aantrekkelijker wordt voor ondernemers, bewoners en bezoekers. Daarbij is met de groei van de stad met 10.000

Kenmerk: 2025/321564

3/6

woningen en een grote uitgaande pendel van bewoners die werken buiten de stad het realiseren van nieuwe werkplekken die toekomstbestendig zijn van grote waarde. 3.5 Door de samenwerking gaat het C-District op het gebied van toegepaste innovatie een voortrekkersrol vervullen binnen het lokale en regionale innovatie-ecosysteem Het C-District, met daarbinnen het MAAK terrein inclusief de 3D Makers Zone en het Bouwlab R&Do als nationaal erkende Smart Industry Fieldlabs, gaat in de Metropoolregio Amsterdam een belangrijke voortrekkersrol spelen op het gebied van toegepaste innovatie en circulaire economie. Inmiddels is binnen de gemeente een accounthouder innovatiedistricten aangesteld. Samen met de C-District partners gaat de accounthouder een meerjarenplan ontwikkelen, met daarin onder andere aandacht voor: - het versterken van het Haarlemse innovatie-ecosysteem door kansrijke verbindingen te leggen met andere inspirerende Haarlemse innovatiehubs - het stimuleren van de samenwerking tussen ondernemers/onderzoekers in C-District en kennisinstellingen - profilering van het C-District binnen het innovatieprofiel van de Metropoolregio Amsterdam, maar ook (inter)nationaal - faciliteren en verbinden bij de invulling en programmering van diverse events 3.6 Duurzaamheidsparagraaf In de voorliggende periode hebben partijen een deel van het verharde terrein al verduurzaamd.

Zo hebben zij aan de voorzijde het parkeerterrein verwijderd en een onverharde binnentuin gerealiseerd. Aan de achterzijde van het terrein hebben zij een meer groene ruimte aangelegd. Verder wordt voor de ontwikkeling gekeken naar circulair en modulair bouwen en wordt met het toevoegen van vierkante meters huisvesting geboden aan innovators die bijdragen aan een circulaire economie. Ook worden diverse onderzoeken uitgevoerd in fieldlabs om te verduurzamen en circulair materiaal gebruik te bevorderen. 4. Risico’s en kanttekeningen 4.1 Bij het niet nakomen van financiële verplichtingen zijn de gevolgen vastgelegd in de erfpachtovereenkomsten Voor partijen kan de ontwikkeling van het terrein diverse financiële risico’s hebben, zoals hogere kosten (materiaal en bouw) en beperkte vraag naar vierkante meters (minder huurders). Indien de kosten hoger zijn of verhuur tegen valt heeft dit effect op de businesscase van partijen en mogelijk gevolgen voor het nakomen van hun financiële verplichtingen naar de gemeente (betaling erfpachtcanon). Daarom zijn over de gevolgen van het niet nakomen van de financiële verplichtingen door partijen afspraken gemaakt die zijn vastgelegd in de erfpachtovereenkomsten, o.a. een boete die de gemeente kan opleggen.

Kenmerk: 2025/321564

4/6

4.2 Samenwerkingsafspraken Vanaf 2014 zijn MAAK Haarlem en 3D Makers Zone de huurders van het MAAK-terrein. Met hun activiteiten hebben zij de basis gelegd voor het C-District. Met het ondertekenen van de samenwerkingsovereenkomst legt de gemeente met partijen de afspraken vast over bijvoorbeeld rollen en verantwoordelijkheden voor de komende 10 jaar. Door veranderende omstandigheden kan de samenwerking in de komende jaren onder druk komen te staan. In de samenwerkingsovereenkomst zijn afspraken gemaakt die op dergelijke situatie van toepassing zijn. 4.3 Er heeft een toets plaatsgevonden aan het staatssteunkader en er is twee keer gepubliceerd Voorafgaand aan de verkooponderhandelingen heeft de gemeente aan de eisen van het Didamarrest voldaan door in 2023 via een publicatietekst te melden dat het voornemens is om de grond in erfpacht uit te geven aan MAAK Haarlem en 3D Makers Zone en de opstallen in vol eigendom. Als publicatietermijn heeft de gemeente 20 dagen aangehouden. Hierop is geen reactie gekomen van mogelijk geïnteresseerden. Het afgeven van een gemeentelijke garantiestelling geeft gewijzigde omstandigheden. Dit is aanleiding geweest om wederom te publiceren (februari/maart 2025) voor een periode van 20 dagen. Ook hierop zijn geen reacties gekomen van mogelijk geïnteresseerden. 5.

Consequenties en uitvoering 5.1 Financiën Het netto resultaat van de verkoop van de opstallen zal terugvloeien naar de reserve vastgoed. De erfpacht wordt voor lange tijd afgesloten. De bijbehorende erfpachtcanon wordt jaarlijks toegevoegd aan de algemene middelen. De erfpachtcanon biedt daarin dekking vanuit de algemene middelen voor de extra capaciteit die voor de werkzaamheden aan het C-District vanuit de gemeente nodig zijn. De gemeente verbindt zich voor de eerste 10 jaar aan het C-District. De capaciteitsvraag is in eerste instantie voor 4 jaar. De capaciteitsvraag voor het C-District is meegenomen in de totale capaciteitsvraag van het actieprogramma circulaire economie. 5.2 Communicatie Over de samenwerking die de gemeente met de partijen aangaat in het C-District en de erfpachtovereenkomsten is door de gemeente open gecommuniceerd en is twee keer gepubliceerd. Verder wordt het C-District bij diverse activiteiten en evenementen die door de partijen worden georganiseerd genoemd. Zo organiseren partijen sinds enkele jaren C the Future. Dit is een tweedaags evenement gericht op inhoudelijk kennisdeling en bekendheid geven aan belanghebbenden en bewoners. Het MAAK terrein, duurzaamheid en circulaire economie staan daarbij centraal. Dit evenement vindt plaats in de eerste week van oktober en sluit aan bij het weekend van de wetenschap.

Elk jaar is een groei van bezoekers te zien.

Kenmerk: 2025/321564

5/6

5.3 Participatie In dit project is sprake van uitgebreide participatie. Er wordt nauw samengewerkt met de bestaande partijen op het MAAK-terrein en ook de samenwerkingsovereenkomst is gericht om dit te formaliseren, te continueren en te verbeteren. Voor de ontwikkeling van het C-District richt de gemeente zich op het vergroten en versterken van het netwerk. Hierbij zal de gemeente zich ook inzetten op het verbinden van andere partners in Haarlem en de regio. Daartoe hebben de gemeente en de partijen afgesproken om binnen 1 jaar na het ondertekenen van de samenwerkingsovereenkomst een nadere overeenkomst op te stellen om de samenwerking met derden te borgen. 5.4 Juridisch De samenwerkingsovereenkomst en de erfpachtovereenkomsten zijn, in samenspraak met MAAK Haarlem en 3D Makers Zone, door de gemeente opgesteld. Hierbij is continu aandacht geweest voor transparantie en waakzaamheid voor staatssteun. Ter controle heeft MAAK Haarlem de concept overeenkomsten voorgelegd aan hun juridisch adviseur. De gemeente heeft de overeenkomsten voorgelegd aan de stadsadvocaat en diverse interne vakdisciplines. Naar aanleiding van deze controles hebben slechts enkele kleine wijzigingen plaatsgevonden. De erfpachtovereenkomsten zijn gebaseerd op de afspraken van de samenwerkingsovereenkomst.

De besluiten over de erfpachtovereenkomsten en de samenwerkingsovereenkomst worden los van elkaar genomen vanwege de verschillende procedures en portefeuilles, maar zijn onlosmakelijk aan elkaar verbonden. Ondertekening vindt daarom plaats nadat over alle stukken een positief besluit is genomen. 5.5 Planning Na besluitvorming over de erfpachtovereenkomsten en de samenwerkingsovereenkomst worden deze officieel getekend. Hierna gaat MAAK Haarlem direct van start met de eerste fase van de ontwikkeling: het verbeteren van de bestaande opstallen en de aanleg van een energienetwerk. Verder worden 2025 en 2026 gebruikt om samen met de gemeente de ontwikkeling van het achterterrein vorm te geven en uit te werken. Start van die ontwikkeling is nu gepland in 2027. 6. Bijlagen • Samenwerkingsovereenkomst C-District gemeente – MAAK Haarlem – 3D Makers Zone • Tekening nummer: 2024/154-034 fase 1 wijz. D – fasering • Eindrapport strategie C-District

Kenmerk: 2025/321564

6/6