1 Bijdrage aankoop Frans Hals schilderijen

Raadsvoorstel

Onderwerp Bijdrage aankoop Frans Hals schilderijen Nummer 2025/504439 Portefeuillehouder Loenen, D. van Programma/beleidsveld 4.2 Economie, toerisme en cultuur Afdeling ECDW Auteur Spek, E. van der Telefoonnummer Email evanderspek@haarlem.nl Kernboodschap Het Frans Hals Museum heeft samen met het Mauritshuis twee unieke schilderijen van Frans Hals verworven. Onder meer de Vereniging Rembrandt en het Nationaal Aankoopfonds dragen fors bij. De schilderijen worden gedeeld eigendom en gaan deel uitmaken van de collectie van de stad Haarlem. Aan de gemeente wordt gevraagd om € 200.000 bij te dragen in de verwervingskosten. Behandelvoorstel voor commissie

De commissie Ontwikkeling wordt verzocht advies te geven aan de raad over het voorstel van het college en over de wijze van agendering van het raadsvoorstel in de raadsvergadering. -

Relevante eerdere besluiten Besluit college d.d. 10 juni 2025

1. Het college van burgemeester en wethouders stelt het voorstel aan de raad vast. de secretaris,

Ontwerp-besluit raad d.d.

de burgemeester,

De raad der gemeente Haarlem, Gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders, Besluit: 1. In 2025 voor de aankoop van twee schilderijen aan het Frans Hals Museum een eenmalige subsidie van € 200.000 te verstrekken en dit te verwerken bij de Bestuursrapportage 2025. 2. de griffier,

de voorzitter,

Kenmerk: 2025/504439

1/4

1. Aanleiding Het Frans Hals Museum heeft samen met het Mauritshuis twee schilderijen van Frans Hals verworven. De kleine portretjes laten een zingend meisje en vioolspelende jongen zien, naar verluidt kinderen van de schilder zelf. Het Frans Hals Museum heeft de afgelopen tijd veel fondsen weten te werven en heeft samen met het Mauritshuis op 21 mei 2025 op een internationale veiling het winnende bod uitgebracht. De werken zijn gekocht voor € 7.232.000 (inclusief 22% veilingkosten). De Vereniging Rembrandt en het Nationaal Aankoopfonds (Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap/Mondriaanfonds) dragen elk ruim 2 miljoen euro bij. Beide musea brengen elk minstens 1 miljoen euro in, vanuit eigen aankoopfondsen, bijdragen vriendenverenigingen en donaties. Het Frans Hals Museum heeft de gemeente Haarlem gevraagd om € 200.000 bij te dragen. De schilderijen zijn verworven als gezamenlijk eigendom van de musea. Aankopen van het Frans Hals Museum worden onderdeel van de collectie van de gemeente Haarlem. 2. Beoogd resultaat De gemeente Haarlem levert met € 200.000 een bijdrage aan een gezamenlijke en breed gedragen aankoop van twee bijzondere schilderijen, ter verrijking van de gemeentelijke collectie. 3. Onderbouwing voorstel 1.

De schilderijen zijn een aanwinst voor de collectie van Haarlem en Nederland Het Frans Hals Museum en het Mauritshuis beschouwen de twee musicerende kinderen van Frans Hals als een waardevolle toevoeging aan de Collectie Nederland (de complete verzameling kunst in openbaar bezit) en aan de gemeentelijke collectie van de stad Haarlem. Het betreft zogeheten genrestukken – schilderijen met een voorstelling uit het dagelijks leven. De twee kleine schilderijen behoren tot Hals’ genrevoorstellingen van ‘gewone mensen’ en zijn binnen die groep de kleinste en door hun ruitvorm zeer uitzonderlijke exemplaren. In het Mauritshuis kunnen de kinderen getoond worden naast het bekende schilderij van Hals’ lachende jongetje en worden ze onderdeel van een breed verhaal over de absolute top van de Noord-Nederlandse kunst van de 17de eeuw. In het Frans Hals Museum kunnen de twee schilderijen getoond worden als onderdeel van de grootste collectie ‘Frans Halsen’ ter wereld en zo bijdragen aan een representatief beeld van Hals’ oeuvre in één museum. Tevens zullen ze belangrijk onderdeel zijn van het verhaal over de bepalende rol die Haarlem speelde in de grote bloei van de schilderkunst in de 17de eeuw. Bijzonder is verder dat de werken sinds de 17de eeuw bij elkaar zijn en naar vermeend portretten zijn van de zoon en dochter van de schilder zelf.

Kenmerk: 2025/504439

2/4

2. De gemeente Haarlem neemt als eigenaar een deel van de verwervingskosten op zich Dat het om unieke schilderijen gaat, blijkt uit de bijdragen die door fondsen en andere partijen zijn gedaan. De Vereniging Rembrandt en het Nationaal Aankoopfonds dragen fors bij, waarbij zij verwachten dat beide musea elk minstens 1 miljoen euro inbrengen. De kosten worden als volgt gedekt: Vereniging Rembrandt Mondriaan Fonds/Nationaal Aankoopfonds Mauritshuis Frans Hals Museum

€ 2.299.115 € 2.632.885 € 1.300.000 € 1.000.000 totaal 7.232.000

De inbreng van het Frans Hals Museum is als volgt opgebouwd: Aankoopfonds De Man Vereniging Vrienden van het Frans Hals Museum Frans Hals Museum donateurs Gevraagde bijdrage gemeente Haarlem totaal

€ 440.000 € 250.000 € 110.000 € 200.000 € 1.000.000

De gemeente wordt (gedeeld) eigenaar en wordt daarom ook om steun gevraagd. Het overgrote deel van de kosten om de schilderijen in bezit te krijgen, wordt door andere partijen gedragen. 3. Bijdrage is in lijn met gedane toezeggingen Voorafgaand aan de veiling heeft het college van B&W aan het Frans Hals Museum laten weten positief tegenover een bijdrage te staan, en bij een succesvolle veiling een voorstel aan de gemeenteraad voor te willen leggen. Raadsleden zijn hierover vertrouwelijk geïnformeerd. Met het voorliggende raadsvoorstel kan besluitvorming plaatsvinden.

Kenmerk: 2025/504439

3/4

4. Risico’s en kanttekeningen 4.1 Kanttekeningen Gelet op de vertrouwelijkheid en snelheid van de veiling, kon geen besluitvorming door de gemeenteraad plaatsvinden. De Raad van Toezicht en het bestuur van het Frans Hals Museum staan garant voor de benodigde totale inbreng van 1 miljoen euro. 5. Consequenties en uitvoering 5.1 Financiën De eenmalige bijdrage van € 200.000 komt ten laste van de algemene middelen en wordt verwerkt in de bestuursrapportage 2025. 5.2 Juridisch Bij de verzelfstandiging van het Frans Hals Museum zijn met de beheerovereenkomst afspraken gemaakt over de museale collecties. Verwervingen van de stichting komen in eigendom van de gemeente Haarlem. Frans Hals Museum en Mauritshuis leggen in een overeenkomst onderlinge afspraken vast over de 50/50 eigendomsverhouding, het gemeenschappelijke gebruik, de wijze van presentatie, de verantwoordelijkheden (zoals beheer en behoud) en zaken als bruikleen, onderzoek, restauratie en naamsvermelding. 5.3 Planning Na besluitvorming door de gemeenteraad (10 juli 2025) ontvangt het Frans Hals Museum een subsidiebeschikking. De schilderijen zijn vanaf half juli in het Frans Hals Museum te bewonderen. De commissie wordt uitgenodigd voor een bezichtiging. In het najaar gaan de werken naar het Mauritshuis, om in 2026 terug te keren naar Haarlem voor een Rembrandt-Frans Hals tentoonstelling.

Vervolgens zijn de schilderijen afwisselend in Den Haag en Haarlem te zien, in roulerende perioden van twee jaar. 6. Bijlagen - Persbericht FHM d.d. 27 mei 2025

Kenmerk: 2025/504439

4/4