1 Besluitvorming warmtetransitie 2025

Informatienota

Onderwerp Besluitvorming warmtetransitie 2025 Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2024/2067186 Berkhout, R.A.H. 5.2 Energie ECDW Jongh, I. de idedejongh@haarlem.nl Om ervoor te zorgen dat alle gebouwen in Haarlem in 2040 gebruik kunnen maken van duurzame warmte, werkt de gemeente aan plannen om onze stad aardgasvrij te verwarmen. Het komend jaar verwacht het college meerdere besluiten op het gebied van deze warmtetransitie aan de raad te kunnen voorleggen. Allereerst krijgt de Transitievisie Warmte uit 2021 de geplande update. Dat gebeurt in de vorm van een Warmteprogramma. Hierin beschrijft de gemeente in welke wijken en buurten ze de komende 10 jaar aan de slag gaat met het aardgasvrij maken en op welke manier, met een doorkijk naar 2040. Hierbij staan de eerder door de raad vastgestelde kaders centraal: betaalbaarheid, governance en bronnen. Zo weten bewoners en bedrijven tijdig waar ze aan toe zijn. Daarnaast verwacht het college het komende jaar het definitieve besluit te nemen over het oprichten van een publiek warmtebedrijf ten behoeve van het warmtenet Meerwijk. Ook zijn besluiten te verwachten over de warmtenetten in Ramplaankwartier en de Waarderpolder. De raad wordt bij de totstandkoming van het Warmteprogramma en de gerelateerde besluiten op een aantal momenten gevraagd richting te geven. Het college informeert de raad in deze nota over het proces, de tijdlijn en de onderlinge samenhang.

Behandelvoorstel voor commissie

Het college stuurt de informatienota ter kennisname naar de commissie Beheer .

Relevante eerdere besluiten

-

Duurzame Bronnen, juni 2019 (2019/393567) Governance, november 2019 (2019/691719) Voortgang-ontwikkeling-warmtenetten, februari 2020 (2019/942011)

Kenmerk: 2024/2067186

1/7

-

Besluit college d.d. 17 december 2024

Voorbereidingen-oprichting-Haarlems-Warmtenetwerk, september 2020 (2020/443529) Voortgang ontwikkeling warmtenetten, februari 2020 (2019/942011) Voorbereiding oprichting Haarlems Warmtenetwerk, september 2020 (2020/443529) Wensen en bedenkingen bij oprichting HWN, december 2020 (2020/901082) Transitievisie Warmte (2021/254262), raadsvergadering van 1 juli 2021; Oprichting Haarlems warmtenetwerkbedrijf (HWN) (2021/281537), collegevergadering van 25 mei 2021 Informatienota oprichting HWN, maart 2021 (2021/0070798) Informatienota oprichting Haarlems Warmtenetwerkbedrijf (HWN) (2021/0070798) Oprichting Haarlems warmtenetwerkbedrijf (HWN) (2021/281537) Informatienota voortgang ontwikkelfase warmtenet Schalkwijk (2022/0721076) Informatienota voortgangsbesluit herijking warmtoplossing, uitwerking decentrale variant (2022/920693) Uitvoeringsagenda Haarlemse Transitievisie Warmte (2023/405029), collegevergadering van 21 april 2023

1. Het college stelt de informatienota aan de commissie vast. de secretaris,

Kenmerk: 2024/2067186

de burgemeester,

2/7

1. Inleiding In 2025 wordt de Transitievisie warmte geactualiseerd. Dat gebeurt in de vorm van een Warmteprogramma conform de Omgevingswet. Het college geeft in deze nota inzicht in het voorgenomen bestuurlijke besluitvormingsproces om te komen tot het Haarlems Warmteprogramma. De tijdlijn van de besluitvorming van de warmtetransitie in 2025 is bijgevoegd. De tijdlijn geeft inzicht in de stappen om te komen tot het Warmteprogramma en geeft aan welke besluiten nodig zijn om de 3 warmtenetten (Meerwijk, Waarderpolder en Ramplaankwartier) verder te ontwikkelen in de stad. Uit de Wet collectieve warmte (Wcw) volgt dat gemeenten publieke warmtebedrijven mogen aanwijzen voor de warmtenetten. Uit de Wcw volgt een naam voor het werkgebied van een warmtebedrijf namelijk een ‘warmtekavel’. Een warmtekavel is een door de gemeente vastgesteld gebied (buurten en wijken) waarbinnen een collectief warmtesysteem kan komen. De inwerkingtreding van de Wcw is naar verwachting de tweede helft van 2025. Aanleiding van deze informatienota De planning is om eind 2025 een Warmteprogramma voor de komende 5 jaar vast te stellen (20262030), met een doorkijk naar 2040. Het college informeert de raad over het proces, de planning, de rol van de raad en de participatie/inspraak momenten van het Warmteprogramma.

Daarnaast zijn er het komende jaar andere belangrijke besluiten voor de warmtetransitie gerelateerd aan het Warmteprogramma, namelijk het oprichten van een of meer publieke warmtebedrijven en het aanwijzen van een werkgebied voor die warmtebedrijven. De raad wordt in 2025 op gezette tijden gevraagd om in de totstandkoming van het Warmteprogramma en gerelateerde besluiten richting te geven. Eerder heeft de raad met het vaststellen van de TVW al de kaders bepaald over duurzaamheid, betrouwbaarheid, betaalbaarheid en samen met de stad. Waarom een Warmteprogramma De Omgevingswet is inmiddels van kracht en in de Haarlemse Omgevingsvisie is ‘Ruimte voor de energietransitie’ een van de zes te maken omgevingsprogramma’s. Daarnaast komt nieuwe wetgeving, namelijk de Wet collectieve warmte (Wcw) en de Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw), waaruit gemeentelijke instrumenten en verplichtingen volgen. Met ingang van de Wgiw, op zijn vroegst 1 juli 2025, wordt het Warmteprogramma een verplicht programma onder de Omgevingswet. Uiterlijk eind 2026 moeten alle gemeenten hun Warmteprogramma hebben vastgesteld en elke 5 jaar herijken. Het college vindt het belangrijk om stakeholders, zoals Liander en woningcorporaties, en bewoners en bedrijven zo snel mogelijk te laten weten waar zij aan toe zijn.

Vooruitlopend op het vaststellen van de Wgiw wordt al gestart met het opstellen van het warmteprogramma met als doel om eind 2025 het warmteprogramma vast te stellen.

Kenmerk: 2024/2067186

3/7

Wat is een Warmteprogramma Haarlem heeft de ambitie om in 2040 aardgasvrij te zijn. Een Warmteprogramma is één van de wettelijk aangewezen instrumenten om dat voor elkaar te krijgen. Het is een strategisch beleidsinstrument, waarin je als gemeente aangeeft in welke gebieden je de komende 10 jaar aan de slag gaat en wat voor de komende 10 jaar het plan van aanpak voor deze gebieden is op basis van de haalbaarheid en betaalbaarheid. Dit wordt, nadat het Warmteprogramma is vastgesteld, verder uitgewerkt per gebied in wijkgerichte uitvoeringsplannen. Het Warmteprogramma bestaat minimaal uit: • Een overzicht van de wijken en buurten waarmee de gemeente de komende 10 jaar gaat starten. •

Een overzicht van het aantal gebouwen dat hiervoor zal worden geïsoleerd.

•

Een overzicht op hoofdlijnen van de energie-infrastructuur die ter vervanging van aardgas wordt ingezet. De keuze hier is 1) warmtenet(ten) of 2) OF extra verzwaring E-infrastructuur.

•

Een beschrijving van de totale maatschappelijke kosten die de realisatie van deze energieinfrastructuur met zich meebrengt.

•

Een beschrijving van de verwachte gemiddelde warmtebehoefte aan het begin en einde van de periode van het Warmteprogramma.

Naast inhoudelijk eisen, volgen er ook procedurele vereisten uit de Omgevingswet, namelijk: • Het programma wordt vastgesteld door het college van burgemeester en wethouders. •

Bij het vaststellen van een programma wordt aangegeven hoe burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen bij de voorbereiding zijn betrokken en wat de resultaten daarvan zijn.

•

De voorbereiding van de besluitvorming over het Warmteprogramma moet volgens de uniforme openbare voorbereidingsprocedure plaatsvinden.

•

Een Warmteprogramma is plan-mer-(beoordelings)plichtig.

Het Warmteprogramma vervangt de huidige Transitievisie Warmte (TVW) die is vastgesteld in 2021. De wettelijke eisen die gelden voor een Warmteprogramma zijn bekend. De besluitvorming van de wetsvoorstel ‘Wgiw’ kan nog van invloed zijn op het Warmteprogramma. Eventuele inhoudelijke aanvullingen of vormvereisten worden meegenomen bij het opstellen van het Warmteprogramma. 2. Kernboodschap Het komende jaar is een aantal bestuurlijke besluiten nodig om voortgang te blijven boeken in de warmtetransitie. Het college wil de raad maximaal betrekken. De tijdlijn van besluiten is in bijlage 1 weergegeven. Deze, op elkaar ingrijpende, besluiten zijn:

Kenmerk: 2024/2067186

4/7

Wanneer

Wat

Dec 24

Bestuurlijke tijdlijn Warmteprogramma

Jan 25

Oprichting Haarlems Warmtebedrijf (t.b.v. warmtenet Meerwijk Bouwstenennotitie warmtetransitie (aanbod technische sessie) Governance Zonnewarmte Ramplaankwartier (aanbod technische sessie/werkbezoek) Concessie warmtebedrijf Polderwarmte voor de Waarderpolder concept-Warmteprogramma; vrijgeven voor inspraak Voorlopig vaststellen Warmteprogramma, zware voorhangprocedure Definitief vaststellen Warmteprogramma Aanwijzing één of meerdere warmtebedrijven

Feb 25 Mrt 25 zomer 25 Sept 25 Sept 25 Nov/Dec 25 Jan 26 Jan/feb 26

Voorgenomen behandelwijze Raad/commissie Ter informatie voor commissie beheer Ter informatie voor commissie bestuur Ter bespreking voor commissie beheer Ter informatie voor commissie bestuur Ter informatie voor commissie beheer Ter bespreking voor commissie beheer Ter bespreking commissie beheer (raadsbesluit over zienswijze) Ter informatie commissie beheer Ter informatie commissie beheer

De besluiten worden hieronder toegelicht. Oprichting Haarlems warmtebedrijf t.b.v. warmtenet Meerwijk In januari 2025 ligt het collegebesluit voor over de oprichting van het Haarlemse Warmtebedrijf in de commissie bestuur. Dit publieke warmtebedrijf is een samenwerking tussen gemeente en Firan (dochterbedrijf van Alliander). Na het besluit, vindt de daadwerkelijke oprichting eind januari 2025 plaats door een notaris. De oprichting van het warmtebedrijf is nodig voor de voortgang van het warmtenet in Meerwijk. Bouwstenennota en technische sessie Bij het opstellen van het Warmteprogramma wordt bij de Raad vroegtijdig input opgehaald aan de hand van een Bouwstenennota met dilemma’s ter bespreking met de commissie. Voorafgaand hieraan kan een technische sessie worden georganiseerd. In de Bouwstenennota worden de uitgangspunten en strategische keuzes en dilemma’s t.a.v. het op te stellen warmteprogramma voorgelegd. Via de Bouwstenennota en technische sessie heeft de Raad de gelegenheid om richting en aandachtspunten mee te geven voor het Warmteprogramma.

Kenmerk: 2024/2067186

5/7

Governance Zonnewarmte Voor het zonnewarmtenet in het Ramplaankwartier is de vraag vanuit het bewonersinitiatief aan de gemeente gesteld om een rol in de governance structuur te pakken. De gemeente werkt hier graag aan mee, omdat zij het bewonersinitiatief belangrijk vindt in de energietransitie. In maart 2025 zal het college een besluit nemen over de precieze invulling van de governance rol van de gemeente en dit ter informatie naar commissie bestuur sturen. Concessie warmtebedrijf Polderwarmte voor de Waarderpolder Door middel van een Europese aanbesteding heeft het warmtebedrijf Polderwarmte een concessie gewonnen voor de ontwikkeling en exploitatie van een warmtenet in de Waarderpolder. De toekenning van de concessie was conditioneel. Na goedkeuring van het kavelplan zal in de tweede helft van 2025 de concessieovereenkomst worden gesloten. Aanwijzing één of meerdere warmtebedrijven en toewijzen warmtekavel(s) In de huidige TVW is een gebied aangegeven waar collectieve warmtenetten de beste oplossing zijn. In het Warmteprogramma worden die gebieden herijkt/bevestigd. Het voornemen van het college is om de contouren van het Warmtekavel op te nemen in het Warmteprogramma. Voor het grotere collectieve gebied zijn één of meer publieke warmtebedrijven nodig. In januari/februari 2026 wil het college afgewogen één of meerdere publieke partijen hiervoor selecteren.

Het Warmteprogramma In het proces van het opstellen van het Warmteprogramma kan de Raad de volgende producten verwachten: 1. De Bouwstenennota in februari 2. In september het eerste concept-Warmteprogramma vastgesteld en vrijgegeven ter inzage (6 weken). 3. In november/december wordt op basis van de zienswijzen uit de stad het Warmteprogramma voorlopig vastgesteld en voorgelegd aan de gemeenteraad voor advies via de zware voorhangprocedure (max 8 weken). 4. In januari 2026 wordt de zienswijze van de raad door het college verwerkt in het Warmteprogramma, waarna het definitief wordt vastgesteld door het college en wordt gepubliceerd .

Kenmerk: 2024/2067186

6/7

3. Consequenties Als gevolg van deze informatienota: -

Is een goede voorbereiding mogelijk door de raad; Is inzicht en overzicht gegeven bij alle stukken m.b.t. warmtetransitie en daarmee samenhangende besluiten.

4. Vervolg De bestuurlijke stukken (t/m september worden opgenomen in de jaarplanning van de commissies beheer en bestuur. Daarnaast zal de raad twee keer per jaar geïnformeerd blijven worden over de Uitvoeringsagenda TVW. Voor de implementatie volgen de komende jaren stukken ter vaststelling (bijv. vanwege budgetrecht of voor het opnemen van regels voor de warmtetransitie in het Omgevingsplan). Waar mogelijk wordt voor de uitvoering aangesloten bij de P&C-cyclus.

5. Bijlagen Bijlage 1: Tijdlijn besluitvorming warmtetransitie 2025

Kenmerk: 2024/2067186

7/7