1 Afdoening motie Spaarnelanden Meten is weten

Collegebesluit

Onderwerp Afdoening motie "Spaarnelanden: Meten is weten" Nummer Portefeuillehouder Programma/beleidsveld Afdeling Auteur Telefoonnummer Email Kernboodschap

2025/132105 Roduner, F.J. 6.2 Gemeentelijk bestuur CC Odekerken, W. en Starreveld, D. 023-5114526 wodekerken@haarlem.nl en dstarreveld@haarlem.nl De Haarlemse gemeenteraad heeft op 11 november 2021, de motie “Spaarnelanden: meten is weten” aangenomen. In de motie wordt het college van B&W verzocht om een voorstel te doen aan de gemeenteraad, waarin de diverse mogelijkheden tot het doorlichten van de bedrijfsvoering van Spaarnelanden door een externe, onafhankelijke organisatie worden beschreven. Begin 2023 is de onderzoeksopdracht vastgesteld door het college. Na afronding van de nieuwe contracten met Spaarnelanden, is vervolgens gestart met het onderzoek begin 2024. Onderzoeksbureau Royal Haskoning DHV heeft twee rapporten opgeleverd: rapport doelmatig- en doeltreffendheidsonderzoek Spaarnelanden (bijlage 1) en het bijhorende ambtelijk rapport (bijlage 3) De belangrijkste conclusies uit de rapporten zijn: Algemene bevindingen: In het dagelijks beheer contract van Spaarnelanden (DBC) ontbreekt een overzicht met tarieven per taak, dit als gevolg van de keuze om samen te werken op basis van vertrouwen. Dit overzicht is echter essentieel voor het monitoren en evalueren van kosteneffectiviteit van de opdrachtnemer. Doelstellingen zijn daarnaast niet altijd aan prestatie-indicatoren verbonden, waardoor deze onvoldoende kunnen worden gemeten en beoordeeld.

Dit veroorzaakt onduidelijkheid over de besteding van de DBC-opdrachtsom en het zicht op marktconformiteit. Kostenprestaties: De afvalbeheerkosten van Haarlem zijn acceptabel (licht bovengemiddeld), Opvallend zijn de hogere overheadkosten van afvalbeheer. Verder verschuift het beheer van de openbare ruimte van een technische aangelegenheid naar een opgavegericht beleid; onvoldoende duidelijk is wat de gevolgen hiervan zijn voor de inzet en kosten van deze werkzaamheden (en of deze doelmatig en doeltreffend zijn).

Kenmerk: 2025/132105

1/5

Duurzaamheidsprestaties: Spaarnelanden zet belangrijke stappen richting meer circulariteit; er wordt ingezet op minder afval, maximale recycling en hergebruik door optimale afvalscheiding. Daarnaast wordt CO₂ reductie gerealiseerd door minder restafval (en dus minder verbranding) en het verduurzamen van het wagenpark. Tot slot presteert Spaarnelanden goed op het gebied van Social Return; Spaarnelanden scoort hoger dan de norm.

Behandelvoorstel voor commissie

Het college is van mening dat dat Spaarnelanden voor een belangrijk deel voldoet aan de verwachtingen die men van een uitvoeringsorganisatie mag hebben. Maar dat er daarnaast ook ruimte is voor een aantal structurele verbeteringen. Het college stuurt dit besluit ter bespreking naar de commissie Bestuur.

Relevante eerdere besluiten

Onderzoeksopdracht Spaarnelanden (2023/165960) op 9 maart 2023 besproken in de Commissie Bestuur

Besluit college d.d. 4 maart 2025

Het college van burgemeester en wethouders besluit: 1. De eindrapportage van het onderzoek Spaarnelanden vast te stellen. 2. De bestuurlijke reactie op het rapport vast te stellen. de secretaris,

de burgemeester,

1. Aanleiding De Haarlemse gemeenteraad heeft op 11 november 2021, de motie “Spaarnelanden: meten is weten” aangenomen. In de motie wordt het college van B&W verzocht om een voorstel te doen aan de gemeenteraad, waarin de diverse mogelijkheden tot het doorlichten van de bedrijfsvoering van Spaarnelanden door een externe, onafhankelijke organisatie worden beschreven. Na afronding van de nieuwe contracten met Spaarnelanden, is vervolgens gestart met het onderzoek begin 2024. De belangrijkste conclusies uit het onderzoek zijn: Algemene bevindingen: In het DBC ontbreekt een overzicht met tarieven per taak, dit als gevolg van de keuze om samen te werken op basis van vertrouwen. Dit overzicht is echter essentieel voor het monitoren en evalueren van kosteneffectiviteit van de opdrachtnemer. Doelstellingen zijn daarnaast niet altijd aan prestatieindicatoren verbonden, waardoor deze onvoldoende kunnen worden gemeten en beoordeeld. Dit veroorzaakt onduidelijkheid over de besteding van de DBC-opdrachtsom en het zicht op marktconformiteit.

Kenmerk: 2025/132105

2/5

Kostenprestaties: De afvalbeheerkosten van Haarlem zijn acceptabel (licht bovengemiddeld), Opvallend zijn de hogere overheadkosten voor afvalbeheer. Verder verschuift het beheer van de openbare ruimte van een technische aangelegenheid naar een opgavegericht beleid; onvoldoende duidelijk is wat de gevolgen hiervan zijn voor de inzet en kosten van deze werkzaamheden (en of deze doelmatig en doeltreffend zijn). Duurzaamheidsprestaties: Spaarnelanden zet belangrijke stappen richting meer circulariteit; er wordt ingezet op minder afval, maximale recycling en hergebruik door optimale afvalscheiding. Daarnaast wordt CO₂ reductie gerealiseerd door minder restafval (en dus minder verbranding) en het verduurzamen van het wagenpark. Tot slot presteert Spaarnelanden goed op het gebied van Social Return; Spaarnelanden scoort hoger dan de norm. Naar aanleiding van het onderzoek worden er vijf concrete aanbevelingen gedaan: 1. Werk zo snel mogelijk toe naar concrete KPI’s 2. Verbeter de transparantie in financiële gegevens (tarievenblad). 3. Stel een taskforce aan die zorgdraagt voor meer integratie met unit Zandvoort en meer overzicht in de financiële huishouding van Zandvoort 4. Zorg voor meer capaciteit bij Spaarnelanden op strategische opgaven. 5.

Overweeg een grotere focus op reductie restafval en een gedeeltelijke vrijstelling voor fossiel aangedreven inzamelvoertuigen van Spaarnelanden Het college heeft kennisgenomen van het onderzoeksrapport van Royal Haskoning DHV en heeft op basis van de conclusies en/of aanbevelingen een reactie (bijlage 2) opgesteld, die zij ter bespreking toestuurt aan de Commissie Bestuur. Daarnaast hebben ook de directie (bijlage 4) en Spaarnelanden (bijlage 5) een reactie gegeven. 2. Beoogd resultaat De gemeenteraad heeft met de aangenomen motie aan het college verzocht om een voorstel te doen aan de gemeenteraad, waarin de diverse mogelijkheden tot het doorlichten van de bedrijfsvoering van Spaarnelanden door een externe, onafhankelijke organisatie worden beschreven. Dit onderzoek is afgerond. Het onderzoeksrapport wordt door het college vastgesteld. Op basis van de aanbevelingen zullen verbeteracties worden doorgevoerd. Deze acties zullen een impuls zijn voor het continu inzicht krijgen en houden in de doelmatig- en doeltreffendheid van Spaarnelanden en het verbeteren daarvan. Daarnaast zal ook de samenwerking tussen Spaarnelanden en beide gemeenten verbeterd worden op basis van de aanbevelingen. 3.

Onderbouwing voorstel 1 Navolging gegeven aan de oproep in de motie ‘meten is weten’ De aangenomen motie verzocht aan het college om een voorstel te doen aan de gemeenteraad voor maart 2022 waarin de diverse mogelijkheden tot het doorlichten van de bedrijfsvoering van

Kenmerk: 2025/132105

3/5

Spaarnelanden door een externe, onafhankelijke organisatie worden beschreven. Het college heeft vervolgens een onderzoeksopdracht opgesteld, waarna het onderzoek is uitgevoerd door een extern onderzoeksbureau. Met dit collegebesluit wordt het onderzoeksrapport en de bestuurlijke reacties hierop vastgesteld. 2 Reactie college: aanbevelingen worden gewogen Naast het verkrijgen van inzicht in de doeltreffendheid en doelmatigheid van Spaarnelanden, is dit type onderzoek gericht op leren en verbeteren. Het onderzoek doet een aantal concrete aanbevelingen. Het college heeft kennisgenomen van deze aanbevelingen en heeft haar reactie hierop als bijlage bij dit collegebesluit gevoegd. Duurzaamheid Eén van de aanbevelingen is gericht op duurzaamheid. Dit naar aanleiding van de onderzoeksopdracht waarin verzocht werd om inzicht te geven in hoeverre de door de opdrachtgever gestelde eisen op het gebied van social return on investment en duurzaamheidscriteria in de bedrijfsvoering impact hebben op de kosten en opbrengsten van Spaarnelanden. Het onderzoeksbureau adviseert om de focus te verleggen van de elektrificatie van het wagenpark naar de reductie van restafval.

Het college geeft in de collegereactie aan dat er naast de inzet op het verminderen van de hoeveelheid restafval, ook blijvend gefocust wordt op het elektrificeren van het wagenpark van Spaarnelanden, gezien de aankomende nul-emissiezone en wens om het goede voorbeeld te geven. 4. Risico’s en kanttekeningen 4.1 Risico’s Niet van toepassing 4.2 Kanttekeningen Het onderzoeksbureau heeft geen gedetailleerd inzicht kunnen bieden in de in de efficiency en doelmatigheid van Spaarnelanden ten opzichte van vergelijkbare organisaties. 5. Consequenties en uitvoering 5.1 Financiën Op dit moment is nog niet duidelijk wat de financiële consequenties van de verbeteracties zullen zijn. 5.2 Communicatie De rapporten en de daarin opgenomen aanbevelingen hebben alleen betrekking op de interne bedrijfsvoering en de bestuurlijke keuzes. Dit betekent dat de communicatie zich ook vooral zal richten op de betrokken medewerkers van zowel Spaarnelanden als de gemeentelijke organisatie.

Kenmerk: 2025/132105

4/5

5.3 Participatie Niet van toepassing 5.4 Juridisch Niet van toepassing 5.5 Planning De raad zal op de gebruikelijke manier op de hoogte gehouden worden van de voortgang via de P&C documenten. 6. Bijlagen • • • • •

Bijlage 1: Rapport Doeltreffend- en Doelmatigheidsonderzoek Spaarnelanden Bijlage 2: Collegereactie Bijlage 3: Ambtelijk rapport behorende bij Doeltreffend- en Doelmatigheidsonderzoek Spaarnelanden Bijlage 4: Directiereactie bij ambtelijk rapport behorende bij Doeltreffend- en Doelmatigheidsonderzoek Spaarnelanden Bijlage 5: Reactiebrief van Spaarnelanden

Kenmerk: 2025/132105

5/5